به گزارش ثریا کتاب مثنوی معنوی، اثر بیبدیل مولانا جلالالدین محمد بلخی، فراتر از یک اثر ادبی، به عنوان یکی از عمیقترین دانشنامههای عرفانی و معرفتی در جهان اسلام شناخته میشود. این اثر که به آن قرآن منظوم به زبان فارسی نیز اطلاق شده، جایگاهی چنان رفیع دارد که نه تنها در ایران، بلکه در سراسر جغرافیای فرهنگی شرق و غرب، به عنوان مرجعی برای فهم حقایق هستی و سلوک معنوی مورد استناد قرار میگیرد. مثنوی با بهرهگیری از تمثیل، حکایت و تفسیر آیات و روایات، پیچیدهترین مباحث کلامی و فلسفی را به زبان داستان بازگو میکند تا برای مخاطبان در سطوح مختلف قابل درک باشد.
با این حال، جایگاه برجسته مثنوی در طول تاریخ همواره با چالشها و مخالفتهای جدی، بهویژه از سوی برخی جریانهای سنتی، روبرو بوده است. این مخالفتها ریشه در چندین محور اصلی دارد.بسیاری از منتقدان، آموزه «وحدت وجود» را که در تار و پود مثنوی تنیده شده، با مبانی توحید در کلام رسمی سازگار نمیدانند و آن را نوعی حلول یا یکی پنداشتن خالق و مخلوق تلقی میکنند که از دیدگاه آنان مرزهای شرع را درمینوردد.
حضور شخصیتهایی چون شمس تبریزی و یا اشارات مثبت به برخی صوفیان که در نگاه برخی، التزام کافی به ظواهر شریعت نداشتهاند، یکی از نقاط اصطکاک اصلی است.علاوه بر آن مولوی در برخی حکایات برای انتقال مفاهیم عمیق اخلاقی یا نقد تزویر، از زبانی بسیار صریح و گاهی تعابیر عامیانه استفاده کرده است. برخی عالمان این سبک را دور از شأن یک کتاب اخلاقی و دینی دانسته و آن را وهن به ساحت معرفت قلمداد کردهاند.مثنوی به شدت بر اولویت «عشق» و «شهود» بر «عقل استدلالی» تاکید دارد (پای استدلالیان چوبین بود). این رویکرد طبیعتاً با روششناسی حوزوی که بر منطق، فقه و اصول استوار است، در تعارض قرار میگیرد و به عنوان تضعیف عقلانیت دینی تعبیر شده است.
علیرغم این مخالفتها، طیف وسیعی از فیلسوفان و عارفان بزرگ حوزوی مانند ملاصدرا، علامه طباطبایی و امام خمینی همواره به مثنوی با دیدهی احترام نگریسته و آن را شرحی بر دقایق توحید دانستهاند.
مرحوم دکتر صادق طباطبایی(۱) نقل خواندنی از پدرش آیت الله سلطانی طباطبایی درباره مثنوی دارد:«آقای آیت الله سید صدرالدین صدر(از مراجع ثلاث) هرگز با فلسفه و عرفان مخالف نبودند. آقاجون یعنی آیت الله سلطانی طباطبایی می گفتند من یک روز در باره یکی از اشعار مولوی از آقای صدر سؤالی کردم. آقای صدر بعد از پاسخ به من توصیه کردند از آقای آیت الله سید محمدتقی خوانساری (از مراجع ثلاث) بخواه برایت یک درس شرح مثنوی بگذارد.آیت الله سلطانی طباطبایی می گفتند که ما سه نفر شدیم و یک ساعت مانده به اذان صبح به منزل آقای خوانساری می رفتیم و ایشان برای ما شرح مثنوی می .گفت آن هم در چه زمانی؟ در زمانی که مثنوی مولوی در حوزه معادل کفر ابلیس بود.
آقاجون میگفتند یک شب که خدمت آیت الله سید محمدتقی خوانساری نشسته بودیم و ایشان مثنوی را شرح می کردند شنیدیم که کسی در راه پله «یا الله یا الله» می گوید و بالا می آید همه صدای مرحوم صاحب الداری متولی مدرسه فیضیه را شنیدیم.
آقای خوانساری خیلی آهسته عبایشان را روی کتاب کشیدند و ماها نیز کتاب هایمان را زیر بغل گذاشتیم. ایشان وارد شدند و همه به احترام بلند شدیم و تعارفات اولیه رد و بدل شد آقاجون می گفتند چند لحظه ای که نشستیم، احساس کردم که اگر آقای صاحب الداری سؤال کند که خوب چه بحث می کردید، آقای خوانساری در محذور خواهد افتاد برای این که ایشان انسانی فوق العاده اخلاقی و با تقوا بود و هرگز حاضر نمی شد خلاف واقع بگوید.
گفتند فکری کردم و بعد از چند لحظه به آقا گفتم اگر اجازه دهید، بقیه بحث تقریرات را انشاء الله برای جلسه بعد بگذاریم و شما الآن به آقای صاحب الداری برسید. چون ایشان حتماً کار مهمی دارند که این وقت شب آمده اند. گفتند آقای صاحب الـداری پاسخ دادند که نه شما بحثتان را ادامه دهید و من نیز محظوظ خواهم شد.
آقاجون گفتند ما دیگر مجال ندادیم و بلند شدیم می گفتند این درس برای مدتی تعطیل شد. ظاهراً یک طلبه کنجکاوی دیده بود که این چند نفر این موقع شب به طور مرتب به منزل آقای خوانساری می روند و لابد باید خبری باشد که چنین یواشکی می روند و می آیند.»
پی نوشت
۱- مرحوم دکتر سید صادق طباطبایی (۵ فروردین ۱۳۲۲ – ۲ اسفند ۱۳۹۳) سیاستمدار، استاد دانشگاه، روشنفکر و نویسنده ایرانی بود. او از افراد تأثیرگذار در سالهای پیش و پس از انقلاب ۱۳۵۷ بود و سخنگویی دولت موقت ایران در دوره مهندس مهدی بازرگان را نیز برعهده داشت.
منبع: مهر
تصویری از کلاهک خیبرشکن و فتاح سوار بر بوستر حاج قاسم
درخواست برای تفکیک زمان پذیرش رشتههای بدون آزمون
زائران با سامانه هوشمند «هم موکب» دغدغه اسکان ندارند
راهاندازی «بازوی طریق» سامانه هوشمند خدمات به زائران اربعین
مطالبه بزرگ امت اسلام در اربعین امسال خونخواهی قائد شهید است
مفاهیم نهجالبلاغه را در پیادهروی اربعین ترویج کنیم
چه افرادی بدون آنکه به کربلا بروند زائر اباعبدالله هستند؟
مایک لی بازنشسته میشود؛ بیماری نمیگذارد فیلم بسازم
خنیاگران خیام با «مهرگان» آمدند؛ شنیدن ظرافتهای موسیقی خراسان
«خورشید اربعین» در رادیو ورزش؛ همراهی با زائران در حماسه استقامت
آییننامه جامع حمایت از دانشجویان توانخواه نهایی شد
سهم دانشجو از نرخ غذای دانشجویی مشخص شد
پیش ثبتنام ۸۱۰ هزار دانشآموز پایه هفتم
آموزش و پرورش با ۱۰۰ موکب، آماده خدمترسانی به زائران اربعین است
روایت زائرانی که اربعین را از شرق ایران آغاز میکنند در کتاب «شاه است حسین»
پرچمهایی در پیاده روی اربعین که هنوز خون را به یاد دارند
تصویر کمتر دیده شده از آیتالله سیدمجتبی خامنهای در نماز جمعه نصر
چالشهای عکاسی طبیعت چیست؟ سید صابر امامی پاسخ میدهد
جزئیات شرکت در آزمون های دانشنامه و گواهینامه فوق تخصصی پزشکی تعیین شد
اصغر خلیلی مدیریت مجموعه تئاتر شهر را بر عهده گرفت
آلبوم جدید خواننده پاپ در راه است
اودیسه نولان در ایکس لو رفت؛ ایلان ماسک در برابر نولان
جزئیات آزمونهای دانشنامه و گواهینامه تخصصی پزشکی را اینجا بخوانید
اجرای نزدیک به ۱۵ پروژه ملی در وزارت علوم پس از جنگ
۱۳۰ هزار فعالیت انجمنهای علمی دانشجویی در کشور ثبت شدند
دانشجویان دانشگاه صنعتی امیرکبیر مسیر شغلی خود را طراحی میکنند
مدیر ارشد اوپن ای آی به این شبکه اجتماعی معتاد شده بود
متا تحقیق درباره خطرات اینستاگرام برای نوجوانان را نادیده گرفت
پرتاب ۵ هزار ماهواره آمازون برای بهبود کیفیت اینترنت در جهان
تسهیلات ویژه دانشگاه آزاد برای اربعین امسال/ استقرار مواکب در ۵ مرز کشور
ثبت نام جذب دانشآموختگان دکتری در دانشگاهها آغاز شد؛ ۲ شرط اصلی برای ورود
مشاور شورای آموزش پزشکی: ۲ متخلف آزمون دستیاری به مقامات قضایی تحویل داده شدند
«مردم نمایی» روایتی دیگر از ماجرای نیما تکیدو
حاج حسین ملک داراییهای فناپذیر را به میراثی تمدنی تبدیل کرد
پناهیان: بزرگترین تشییعهای تاریخ مربوط به امامین انقلاب است
جستجوی حقیقت در مهآلودگی ابطالپذیری پوپر/سطحینگری در علوم انسانی
جزئیات برگزاری مصاحبه مجازی متأخرین دکتری ۱۴۰۵ دانشگاه آزاد اعلام شد
قیمت سامسونگ گلکسی و زد فولد گران می شود
خبر مصوبه شورای عالی فضای مجازی برای برخورد با بلاگرها تکذیب شد
رشد استقبال از آزمون دستیاری در سالهای اخیر
تصویری از تابوت استاد مرحوم اکبر عبدی
پارادوکس در وقف، سودجویی ناشر و موزّع
فانتزی که به شاهنامه تکیه زده است/ احیای حماسه در ادبیات فانتزی ایران
رمان دینی باید افراد معاند و خاکستری را هم پای کتاب بنشاند
بعد از انفجار پیجرها، زندگی چگونه ادامه پیدا کرد؟
حافظه مکتوب ایران چگونه زنده میماند؟
بزرگداشت شیخ صفیالدین اردبیلی در فضای مجازی
صفحه رسمی سفارت آلمان در تهران شایعات تخلیه کارکنان این نمایندگی دیپلماتیک را تکذیب کرد
تصویری از برخاستن ستون دود در اربیل عراق
رهبر شهید بیش از حوزویان با نخبگان دانشگاهی دیدار داشتند
ترامپ انتقام جریمه گوگل را از اروپا می گیرد
خونخواهی رهبر شهید ادامه یک مطالبه تاریخی است؛ انتقام با بیشترین ضربه
اعلام دستمزد طراحان صحنه و لباس تئاتر در سال ۱۴۰۵
خالق فیلم معروف «ماسک» از دنیا رفت؛ جیم کری از همکاری با وی تشکر کرد
خداحافظ آقای عبدی؛ دلمان برایتان تنگ میشود
اعزام ۴۷۴ معلم برگزیده به مدارس خارج از کشور
وزیر آموزش و پرورش: کنکور به موقع برگزار میشود
کشف آنزیمی که میتواند پیری را معکوس کند
چت جی پی تی در سراسر جهان مختل شد
ثبت نام دانش آموختگان خارج از کشور در آزمون پیش کارورزی پزشکی آغاز شد
کلید اولیه آزمون دستیاری پزشکی امروز منتشر میشود
اتحادیه اروپا گوگل را ۸۹۰ میلیون یورو جریمه کرد
سیزدهمین پرتاب استارشیپ موفقیت آمیز بود
رویداد «معماری نوین حکمرانی علم و فناوری کشور» آغاز بکار کرد
آغاز همکاری مشترک برای تدوین سند ملی صلاحیت حرفهای ICT
۳۵۰ پرونده دانشگاه پیامنور در دیوان عدالت اداری بررسی شد
ضرورت تدوین استانداردهای تازه برای خدمات پزشکی پیشرفته
تصمیمگیری درباره حضوری شدن دوره کارشناسی با شورای عالی امنیت ملی است
عزای عمومی برای مردی که خاطره مشترک میلیونها ایرانی بود
مرحله غیرمتمرکز المپیاد علمی دانشجویی کشور برگزار شد
آغاز حضوری سال تحصیلی جدید/آمادگی دانشگاهها برای سناریوهای مختلف
معیارهای جدید همترازی رشتههای دانشگاهی برای استخدام ابلاغ شد
پشتیبانی دکترتو تهران چگونه است؟
رقابت ۱۷ هزار داوطلب در پنجاه و سومین دوره آزمون دستیاری پزشکی آغاز شد
تصویری از ابابیل ۳ در آسمان کویت
امنیت ایران با صلح تحمیلی معامله پذیر نیست
فروش بدون کارمزد خودرو در استانهای درگیر جنگ
کشف یک مولکول ناشناخته روی قمر زحل و پلوتو که دانشمندان توضیحی برای آن ندارند
جزئیات ترم تابستانی دانشگاه خوارزمی اعلام شد
دانشگاه صنعتی امیرکبیر در جایگاه سوم رتبه بندی بنیاد ملی نخبگان
رشد استقبال از آزمون دستیاری در سالهای اخیر
رهبر شهید بیش از حوزویان با نخبگان دانشگاهی دیدار داشتند
کلید اولیه آزمون دستیاری پزشکی امروز منتشر میشود
ثبت نام دانش آموختگان خارج از کشور در آزمون پیش کارورزی پزشکی آغاز شد
جزئیات برگزاری مصاحبه مجازی متأخرین دکتری ۱۴۰۵ دانشگاه آزاد اعلام شد
تصویری از برخاستن ستون دود در اربیل عراق
فانتزی که به شاهنامه تکیه زده است/ احیای حماسه در ادبیات فانتزی ایران
ثبت نام جذب دانشآموختگان دکتری در دانشگاهها آغاز شد؛ ۲ شرط اصلی برای ورود
اعزام ۴۷۴ معلم برگزیده به مدارس خارج از کشور
صفحه رسمی سفارت آلمان در تهران شایعات تخلیه کارکنان این نمایندگی دیپلماتیک را تکذیب کرد
بعد از انفجار پیجرها، زندگی چگونه ادامه پیدا کرد؟
قیمت سامسونگ گلکسی و زد فولد گران می شود
کشف آنزیمی که میتواند پیری را معکوس کند
حافظه مکتوب ایران چگونه زنده میماند؟
پارادوکس در وقف، سودجویی ناشر و موزّع
رمان دینی باید افراد معاند و خاکستری را هم پای کتاب بنشاند
اعلام دستمزد طراحان صحنه و لباس تئاتر در سال ۱۴۰۵
آییننامه جامع حمایت از دانشجویان توانخواه نهایی شد
مشاور شورای آموزش پزشکی: ۲ متخلف آزمون دستیاری به مقامات قضایی تحویل داده شدند
خبر مصوبه شورای عالی فضای مجازی برای برخورد با بلاگرها تکذیب شد
رویداد «معماری نوین حکمرانی علم و فناوری کشور» آغاز بکار کرد
تسهیلات ویژه دانشگاه آزاد برای اربعین امسال/ استقرار مواکب در ۵ مرز کشور
ترامپ انتقام جریمه گوگل را از اروپا می گیرد
بزرگداشت شیخ صفیالدین اردبیلی در فضای مجازی
اصغر خلیلی مدیریت مجموعه تئاتر شهر را بر عهده گرفت
خداحافظ آقای عبدی؛ دلمان برایتان تنگ میشود
۱۳۰ هزار فعالیت انجمنهای علمی دانشجویی در کشور ثبت شدند
اجرای نزدیک به ۱۵ پروژه ملی در وزارت علوم پس از جنگ
چت جی پی تی در سراسر جهان مختل شد
اودیسه نولان در ایکس لو رفت؛ ایلان ماسک در برابر نولان
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.