کد خبر: 170871
ف
بازخوانی اندیشه‌های بانو مجتهد امین، ضرورتی فراموش‌شده برای حوزه و دانشگاه است
در مراسمی که به مناسبت سالروز ارتحال بانو مجتهد امین، عالمهٔ برجسته و مجتهد زن شیعه، و هم‌زمان با ایام پربرکت شعبانیه و پیش‌درآمد ماه مبارک رمضان برگزار شد، حجت‌الاسلام و المسلمین عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، بر لزوم بازکاوی جدی اندیشه‌ها، آثار و الگوی زندگی این بانوی بزرگوار تأکید کرد و خواستار توجه ویژه حوزه‌های علمیه خواهران و دانشگاه‌ها به‌ویژه بانوان دانشگاهی به شخصیت علمی و معنوی ایشان شد.

به گزارش ثریا استاد خسروپناه در این نشست، ضمن تبریک اعیاد شعبانیه و گرامیداشت ماه رمضان، یاد و خاطره امام زمان (عج) و شهیدان انقلاب اسلامی را گرامی داشت و از برگزارکنندگان مراسم تشکر کرد. وی با بیان اینکه «ای کاش هر سال در سالروز ارتحال این حکیمهٔ دوران، مراسمی در حوزه‌های علمیه خواهران و دانشگاه‌ها برگزار شود»، خاطرنشان کرد: بانو مجتهد امین شخصیتی است که جایگاهش در تاریخ اندیشه اسلامی، به‌ویژه در میان بانوان، باید بازخوانی شود.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، سخنان خود را در چهار محور کلیدی تشریح کرد. وی محور اول را بستر تاریخی دانست و ادامه داد: بانو مجتهد امین، در دورانی زیست کرد که با چالش‌هایی چون استبداد، تجددنمایی و نگاه‌های محدود به نقش بانوان مواجه بود. با این حال، به‌عنوان زنی فقیه، حکیمه و عارفه، الگویی سوم از زن مسلمان را تحقق بخشید که توانست مسئولیت‌های خانوادگی، تربیت فرزند، شاگردپروری و رهبری علمی را در کنار هم ایفا کند.  
وی محور دوم را فقاهت و اجتهاد دانست و افزود: بانو مجتهد امین دارای اجازه‌های اجتهاد از استادان بزرگی همچون آیت‌الله العظمی حائری یزدی، آیت‌الله سید ابوالحسن اصفهانی و آیت‌الله استهباناتی بود و تسلط عمیقی بر اصول فقه، جرح و تعدیل روایات و کاربست عقل در استنباط احکام داشت.  
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی محور سوم حکمت، عرفان و تفسیر قرآن قلمداد کرد و ادامه داد: آثاری چون «تفسیر مخزن‌العرفان» و «نفث‌الرحمانیه فی الوردات القلبیه» گواه توانمندی ایشان در تلفیق عقل نظری، عقل عملی، وحی و شهود عرفانی است.  
استاد خسروپناه محور سوم را کاربست اندیشه در حکمرانی عنوان کرد. وی با اشاره به خلأ موجود در مطالعات مرتبط با کاربست منظومه فکری بانو امین در حوزه حکمرانی، تأکید کرد: اندیشه ایشان فرایندی است؛ از سیاست‌گذاری تا ارزیابی، از عقل نظری تا سعادت اخروی. تلفیق فقه، حکمت و عرفان در اندیشه ایشان، الگویی اصیل برای حکمرانی اسلامی مبتنی بر عدالت، اخلاق و بصیرت است.
وی همچنین افزود: امروز که بحث حکمرانی در دنیای معاصر چالش‌های فراوانی دارد، بازخوانی اندیشه‌هایی که در آن وحی، عقل و کشف در هم تنیده شده، نه‌تنها ضروری، بلکه راهگشا خواهد بود. استاد خسروپناه خواستار تدوین برنامه‌های آموزشی، برگزاری همایش‌های تخصصی و تألیف پژوهش‌های دانشگاهی درباره آثار و زندگی‌نامه این عالمه بانو شد و تصریح کرد: این میراث فکری متعلق به همه ماست؛ به‌ویژه بانوان جوان که می‌توانند در آن الهام‌بخش راهی برای ترکیب علم، ایمان و مسئولیت‌پذیری اجتماعی بیابند.
حجت‌الاسلام خسروپناه در ادامه سخنانش، با تأکید بر ویژگی منحصربه‌فرد عرفان بانو مجتهد امین، تصریح کرد: عرفان ایشان عرفانی نظری و محض به سبک ابن‌عربی نیست؛ هرچند از ابن‌عربی تأثیر پذیرفته، اما عرفان او با اخلاق در هم آمیخته است. وی به مثال مفاهیمی چون «صبر» و «توکل» اشاره کرد و گفت: در مکتب فکری ایشان، توکل صرفاً یک مفهوم ذهنی یا فضیلت درونی محض نیست؛ بلکه پیوندی عمیق با عقل نظری، عقل عملی و کنش‌های عینی انسان دارد. یعنی می‌توان از رفتار عملی انسان تشخیص داد که آیا اهل توکل واقعی است یا خیر.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی کلیدواژه محوری در نظام فکری بانو امین را «سعادت حقیقی» دانست که در گرو دو رکن اساسی شکل می‌گیرد: تطهیر قوه فکریه (پاک‌سازی توان تفکر از آلودگی‌های تخیل و توهم) و تهذیب اخلاقی (تزکیه نفس و رشد فضایل).
وی با انتقاد از عقلانیت مدرن غرب، توضیح داد: در غرب، رشنالیته به‌عنوان کلیدواژه مدرنیته مطرح است؛ اما این عقل اغلب در خدمت ثروت و قدرت قرار گرفته و به‌جای رهایی‌بخشی، ابزاری برای توجیه سودگرایی و حتی جنایات وحشی‌گرایانه شده است. عقل آمیخته با توهم، نتیجه‌ای جز تخریب نخواهد داشت. در مقابل، بانو امین بر «تطهیر قوه فکریه» تأکید می‌کند تا عقل بتواند به‌عنوان مظهر وحی و کشف، راهنمای سعادت انسان باشد.  
استاد خسروپناه افزود: منبع سعادت حقیقی، حب و قرب به خدا است و این دو مفهوم خود بر بنیان توحید استوارند. برای رسیدن به این محبت و تقرب، چهار پایه ضروری است: خودشناسی، خردورزی، اعتدال روحی و تحقق جامعه‌ای سالم.
وی چهار بنیان فلسفی تفکر بانو امین را شامل مبنای هستی‌شناختی (چیستی واقعیت)، مبنای معرفت‌شناختی (چگونگی شناخت)، مبنای انسان‌شناختی (جایگاه انسان در جهان) و مبنای ارزش‌شناختی (معیارهای اخلاقی و معنوی) برشمرد.
وی افزود: اما مهم‌ترین بنیان، پذیرش وحدت در کنار کثرت است، ایشان کثرت را انکار نمی‌کنند؛ بلکه آن را جلوه‌ها و تجلیات حق می‌دانند. هستی را عشق و محبت می‌شناسند و این، هسته اصلی اندیشه‌اش است.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی به «روش تربیتی» بانو امین برای «مسافر الی‌الله» پرداخت و سه رکن آن را برشمرد و گفت: متأسفانه برای حل آسیب‌های رفتاری جوانان، اول به سراغ قوه قهریه می‌رویم. درحالی‌که مکتب این بزرگوار می‌گوید: محبت و کرامت، روشی اثربخش‌تر است.
استاد خسروپناه با اشاره به تعقل و خردورزی گفت: تا زمانی که جوانان از تقلید کورکورانه رهایی نیابند و ایمان از طریق استدلال در وجودشان تثبیت نشود، هیچ فیلترینگ یا محدودیتی نمی‌تواند جلوی ورودشان به فضای مجازی را بگیرد.
وی درباره مراقبه و خودنظارتی بیان کرد: این مولفه، هم تطهیر فکر و هم تزکیه نفس را دربرمی‌گیرد و کلیدی‌ترین ابزار برای ایجاد انسانی آگاه و مسئولیت‌پذیر است.
استاد خسروپناه با اشاره به چالش‌های کنونی جوانان از جمله گرایش به اباهی‌گری و دوری از سبک زندگی اسلامی، تأکید کرد: منظومه فکری بانو امین، راهکاری جامع برای حکمرانی فرهنگی و تربیتی ارائه می‌دهد؛ راهکاری که بر احترام به کرامت انسانی، تقویت عقل سلیم و پرورش خودآگاهی استوار است، نه بر سرکوب و ترس.
وی خاطرنشان کرد: این میراث فکری، نه‌تنها برای حوزه‌های علمیه خواهران، بلکه برای تمامی نظام‌های آموزشی، فرهنگی و حتی سیاست‌گذاری کشور، گنجینه‌ای بی‌بدیل است که باید با پژوهش‌های عمیق و برنامه‌ریزی‌های کاربردی، زنده نگه داشته شود.
استاد خسروپناه در ادامه تحلیل منظومه فکری بانو مجتهد امین، به مسئله‌ی حیاتی «خودنگری» و «مراقبه» اشاره کرد.
وی سه گام اساسی در مسیر تربیتی از دیدگاه بانو امین را تشریح کرد و گام نخست را توبه و بیداری شامل جبران مافات، عزم برتر برای ترک گناه و پشیمانی صادقانه دانست که در آن عقل نظری و عملی در هم تنیده‌اند.  
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی گام دوم را صبر و استقامت دانست و ادامه داد: به این معنا که حفظ نفس از شکایت به غیر خدا، آرامش درونی در برابر طوفان حوادث، و سه نوع صبر: بر مصیبت، بر معصیت و بر طاعت باشد.  
استاد خسروپناه گام سوم را توکل آرامش در طوفان با دو جنبه ایجابی اعتقاد قلبی به قدرت و رحمت الهی  و سلبی قطع امید از اسباب دنیوی و تفویض امر به خدا بیان کرد.
استاد خسروپناه تأکید کرد: توکل یعنی تضمین الهی؛ وظیفه خود را با عقل عملی انجام می‌دهد و نتیجه را با عقل نظری که به توحید و وحدت وجودی رسیده، به خدا می‌سپارد. اینجا تفاوت عرفان ایشان با عرفان محض ابن‌عربی آشکار می‌شود؛ عرفان بانو امین، عمل‌گرا و اخلاق‌محور است.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی به «حیات و ممات» در اندیشه بانو امین پرداخت و افزود: بانو مجتهد امین تناسخ را با ادله‌ محکم رد می‌کنند و معاد را کاملاً بر اساس قرآن، با پشتوانه‌ی فلسفی و عرفانی تبیین می‌نمایند؛ یعنی معاد قرآنی مبتنی بر انسان کامل، جایی که عقل، وحی، عرفان و برهان در هم می‌آمیزند.
استاد خسروپناه، «عقلانیت نوین» را ویژگی دیگر بانو امین معرفی کرد و گفت: این عقلانیت، نه عقلانیت تجدد غربی که در خدمت قدرت و ثروت افول کرده، بلکه عقلانیتی است که در زیست اجتماعی و حکمرانی کاربست پیدا می‌کند. وی چنین تبیین کرد: حکمرانی مبتنی بر این منظومه فکری، سه پایه دارد،  خردورزی به‌عنوان مسیر رهایی از صفات نادرست، پیوند ناگسستنی بین عقل و اخلاق و رشد همزمان عقلانی و اخلاقی که توان تشخیص خیر از شر را در زندگی عملی و شناخت حقایق هستی در عقل نظری می‌آفریند.
وی ادامه داد: این بنیان‌ها، چهار فضیلت کاردینال را در حکمران پرورش می‌دهد: حکمت، شجاعت، عفّت و عدالت؛ که در تصمیم‌گیری‌های حکیمانه تجلی می‌یابند. استاد خسروپناه با اشاره به الگوی زنده این فضایل، گفت: حکمرانی که این چهار صفت را داشته باشد، حکیم باشد، در برابر ظلم بایستد، عفت را حفظ کند و عدالت را سرلوحه قرار دهد، همان حکمرانی است که امروز در شخصیت رهبر فرزانه انقلاب اسلامی مشاهده می‌کنیم؛ کسی که قرآن، عرفان و برهان در وجودش از هم جدا نیستند.  
وی در پایان تأکید کرد: حکمرانی فرهنگی، اجتماعی و سیاسی ما تنها زمانی معنا پیدا می‌کند که بر این چهارچوب حکمت‌محور استوار شود. امیدوارم در جلسات آتی، کاربست عملی این منظومه فکری در نظام‌های حکمرانی را با جزئیات بیشتری بررسی کنیم تا «حکمرانی حکیمانه» از منظر بانو مجتهد امین به‌وضوح تبیین گردد.


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

از خرید کابل برق چه می‌دانید؟ راهنمایی که پیش از هر بازسازی باید بخوانید

اقتدار دفاعی ایران، ایده‌ای نو در بازی‌های رومیزی

۳۵ ثانیه، ۷۲۰ هزار گلوله در لامرد/ جنایتی که روایت نشد

آئین اختتامیه روایت علوی برگزار شد

بازی‌های تیم ملی فوتبال ایران در سینماها پخش می‌شود

معرفی چهار آلبوم موسیقی تازه وارد در فضای مجازی

روایت جواد موگویی از یک جنایت جنگی: حادثه لامرد در سایه روایت‌های اشتباه رسانه‌ای گم شد

جزئیات برنامه‌های محرمی اوقاف در قالب طرح سوگواره بصیرت عاشورایی اعلام شد

دقت در نسبت با خاستگاه علوم انسانی بسیار مهم است

پویش «ایران در پناه قرآن» تا پایان خرداد تمدید شد

برگزاری نمایشگاه معماری حرمین شریفین در مکه مکرمه

حمایت آیت الله رشاد از بازسازی و ساخت مجدد کنیسه آسیب دیده در جنگ

آیا در جنگ هرکاری مجاز است؟ نگاهی به اخلاق در میدان نبرد

تأثیر سوابق پایه یازدهم در کنکور ۱۴۰۵ مثبت شد / ۶ درس نهایی برای کنکور

راز حذف زمینه‌های فلسفی «یوگا» در نسخه مدرن

آذین‌بندی و شادی‌های عمومی باید به عنوان مدخل معرفت باشد

فرایند محدودیت در اینترنت شفاف می‌شود؛ ماجرای اینترنت پرو و خط سفید چه بود؟

۷۸ درصد ترافیک اینترنت به حالت قبل و اول دی ماه بازگشت

آغاز ثبت نام آزمون کاردانی به کارشناسی از ۲۴ خرداد ماه

مصوبه افزایش حقوق اعضای هیئت علمی لغو نشده است

تداوم فعالیت علمی دانشگاه شهید بهشتی با وجود آسیب در جنگ

ضیافت نور در آسمان خرداد؛ دیدار دو سیاره منظومه شمسی در آسمان ایران

نسخه جدید چت‌جی‌پی‌تی؛ از تولید عکس تا رزرو سفر در یک پنجره

مهلت دفاع از پایان نامه دستیاران پزشکی تا پایان آذر ۱۴۰۵ تمدید شد

حضوری شدن برخی امتحانات دانشگاه علم و صنعت در مقطع کارشناسی

ایران در جمع ۶ کشور دارای توان ساخت تجهیزات پیشرفته کرایوژنیک

چرا نقش استادان دانشگاه فراتر از کلاس درس است؟

انویدیا با غول‌های فناوری کره جنوبی قرارداد بست

هوش مصنوعی زلزله یاب شد

ثبت‌نام خودکار ۸۵ درصد دانش‌آموزان ابتدایی در استان سمنان

فعالیت ۳۷ هزار سفیر سلامت دانش‌آموزی

هفته بین‌المللی قرآن در کربلا افتتاح شد

چرا روابط فیلم «تهران کنارت» در سطح ماند؟

ولایت فقیه یک هویت تمدنی و تاریخی برای ملت ایران است

تأکید رئیس جهاددانشگاهی بر رفع موانع دیوان‌سالاری و بازگشت به شورای عالی انقلاب فرهنگی

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی: دستورات لازم برای حضور فعال‌تر جهاد دانشگاهی صادر می‌شود

دومین فراخوان تربیت مجاهد فرهنگی توسط نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاه‌ها

دستگاه‌های اجرایی ملزم به استفاده از پیام‌رسان‌های بومی شدند

طرح جدید دانشکده مدیریت شریف برای جذب دانشجوی دکتری با مزایای بی‌نظیر

پیش ‌ثبت‌نام الکامپ ۲۹ آغاز شد

امکان ادامه تحصیل مجدد در پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی برای دانش‌آموختگان فراهم شد

اجماع شورای عالی انقلاب فرهنگی بر تأثیر قطعی سوابق تحصیلی یازدهم و دوازدهم در کنکور ۱۴۰۵

جزئیات احکام انضباطی دانشجویان در ایمیل معاون دانشجویی دانشگاه شریف به اساتید

امتحانات دانشگاه علمی کاربردی غیرحضوری شد

امام در اصول فقه به «عرف عقلایی» اهمیت می‌داد

خبرنگاران ایرانی از دریافت ویزا برای پوشش جام جهانی محروم شدند

موقوفات چطور به حل مشکلات اقتصادی ورود کرده‌اند؟

زندگی امام موسی کاظم (ع) تابلویی تمام‌عیار از مدیریت بحران و کادرسازی دینی است

بازیگر معروف ایرانی نقش ترامپ را بازی می‌کند+عکس

بیوک میرزایی: محبت مردم بزرگ‌ترین سرمایه یک هنرمند است

متن جدید امیرحسین قیاسی در حمایت از ایران و در واکنش به جنگ

آیت‌الله مبلغی: نخستین ثمره استقامت، گشایش راه‌ها و شکستن بن‌بست‌هاست

ثبت نام ۲ هزار هیئت جدید در سامانه عطر سیب/ رویکرد نمایشگاه امسال خانواده محور است

خدمت‌رسانی موکب ها به زائران عید غدیر در نجف اشرف

روایتی از بزرگ‌ترین وقف درمانی تهران در کتاب «میراث فرمانفرما»

آخرین حضور و غیاب کودکان شهید میناب با حضور پرویز پرستویی

بازیگر معروف فیلم پدرخوانده ترامپ را ظالم و فاسد خواند

روایت الگوی خانواده موفق در «زندگی زیباست» رادیو معارف

آنچه سیاه‌چال‌های عباسی درباره امام کاظم(ع) پنهان نکردند

چرا روایت ماکان نصیری از صدها گزارش خبری اثرگذارتر شد؟

کتاب صمود روایتی از دردی که از دور فهمیده نمی‌شود

امکان ارسال مستقیم جستجو به هوش مصنوعی در گوگل فراهم می‌شود

ترس اروپا از خاموشی دیجیتال شدت گرفت

قائم مقام دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی منصوب شد

حمایت جدی دانشگاه آزاد از دانشجویان دکتری؛ دستورالعمل پژوهشی نیمسال ۱۴۰۴۲ آمد

خط فارسی، مرجعیت علمی ایران را منطقه‌ای می‌کند

وزارت آموزش و پرورش اعلام برنامه امتحانات نهایی را تکذیب کرد

رویکرد تحولی سمپاد از تربیت دانش‌آموز موفق به سوی پرورش انسان اثرگذار

هوش مصنوعی افکار رئیس جمهور چین را ترویج می‌کند

شورای عالی انقلاب فرهنگی: تغییری در تأثیر قطعی معدل کنکور امسال نداریم

تعلل دولت در اجرای طرح ترمیم حقوق، شکاف بی‌اعتمادی را گسترش داد

نمایه‌شدن سه مجله دانشگاه تهران در کتابخانه دیجیتال آلمان

مصاحبه دکتری دانشگاه علامه طباطبائی از فردا آغاز می‌شود

یک روز جابجایی در برنامه امتحانات دانشگاه صنعتی شریف

اقتباسی عروسکی از رمان «اسب جنگی» به روی صحنه رفت

مساله وطن در صدای علیرضا قربانی و نجابتِ اندوه در آهنگ جدید او

بزرگ‌ترین وداع قرن برای امام امت/ بدرقه‌ای به وسعت ایران

جناب خان و هومن به آنتن تلویزیون برگشتند

کتاب برای رهبر شهید ابزار ساخت انسان و جامعه بود

پیکر آیت‌الله العظمی محمد اسحاق فیاض در کاظمین و کربلا تشییع شد

حمایت از ۳۵۰ استاد برای هدایت تحقیقات

امکان ادامه تحصیل مجدد در پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی برای دانش‌آموختگان فراهم شد

جزئیات آزمون مرحله غیرمتمرکز سی و یکمین المپیاد علمی دانشجویی اعلام شد

تاثیر معدل در کنکور به دلیل غیبت شما هنوز بررسی نشده است

آغاز کلاس‌های حضوری دانشگاه صنعتی شریف از ۲۳ خرداد

جزئیات ثبت نام آزمون دستیاری دندانپزشکی را اینجا بخوانید

بررسی وضعیت اشتغال بیش از ۴۰۹ هزار دانش‌آموخته/ علوم‌ پزشکی در صدر اشتغال

غدیر؛ واقعه‌ای فراتر از تاریخ با ابعاد کلامی و تمدنی

مداح بحرینی سلب تابعیت شده به ایران می‌آید

آیت‌الله فیاض رحلت کرد/ مرجعی که آیت‌الله خویی او را نور چشمش می دانست

تنگه هرمز را بیشتر بشناسید

حقوق اساتید چه نیازهایی را برآورده می‌کند؟

مرور آثاری که با موضوع غدیر خلق شدند

بیوک میرزایی: محبت مردم بزرگ‌ترین سرمایه یک هنرمند است

حمایت جدی دانشگاه آزاد از دانشجویان دکتری؛ دستورالعمل پژوهشی نیمسال ۱۴۰۴۲ آمد

کتاب صمود روایتی از دردی که از دور فهمیده نمی‌شود

حجت‌الاسلام محمد قمی: نهضت خمینی همچنان ادامه دارد

هوش مصنوعی افکار رئیس جمهور چین را ترویج می‌کند

ترس اروپا از خاموشی دیجیتال شدت گرفت

طرح جدید دانشکده مدیریت شریف برای جذب دانشجوی دکتری با مزایای بی‌نظیر

دومین فراخوان تربیت مجاهد فرهنگی توسط نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاه‌ها

سیمای فراتاریخی «قهرمان مردم» در لایه‌های هنر، عرفان و ادبیات

امکان ارسال مستقیم جستجو به هوش مصنوعی در گوگل فراهم می‌شود

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی: دستورات لازم برای حضور فعال‌تر جهاد دانشگاهی صادر می‌شود

غدیرخم تبیین‌گر مدل حکمرانی الهی و الگوی زیست مؤمنانه است

اجماع اولیه فرو ریخت/ خبرگان بر روی رهبر شهید به توافق نرسیدند

بزرگ‌ترین وداع قرن برای امام امت/ بدرقه‌ای به وسعت ایران

شورای عالی انقلاب فرهنگی: تغییری در تأثیر قطعی معدل کنکور امسال نداریم

قائم مقام دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی منصوب شد

غدیر برای کودک نیازمند تخیل است