به گزارش ثریا سلسله درس‌گفتار رمضانی با عنوان پای سخن رسول(ص)، را با بیان عبدالحسین طالعی، استاد دانشگاه، پژوهشگر و نویسنده تهیه کرده است تا در قالبی کوتاه و منظم، نکاتی از سیره، اخلاق و درس‌های زندگی پیامبر اکرم(ص) را مرور کند. در این مجال نگاهی خواهیم داشت به شخصیت و عملکرد حضرت ابوطالب؛ بزرگ بنی‌هاشم و حامی استوار پیامبر، تا ضمن شناخت بهتر جایگاه او، بخشی از حقیقتی را که در گذر تاریخ گاه مورد غفلت یا تحریف قرار گرفته است، روشن‌تر ببینیم.
بنابر روایت ایکنا، در ادامه این درس‌گفتار را می‌خوانیم و می‌بینیم:
در هفتمین نکته از مباحث این ماه رمضانی که در پیش داریم، می‌رسیم به روز هفتم ماه رمضان؛ روزی که بنا بر برخی اقوال و روایات تاریخی، مصادف با رحلت جانسوز حضرت ابوطالب است. البته قول دیگری نیز وجود دارد که بیست‌وششم ماه رجب را روز رحلت ایشان می‌داند، اما هفتم ماه رمضان نیز گفته شده است.
در هر حال، چه این روز را روز رحلت حضرت ابوطالب بدانیم یا ندانیم، شایسته است در این سلسله مباحث مربوط به رسول‌الله، اشاره‌ای به عموی بزرگوار ایشان و نقش فوق‌العاده‌ای که این شخصیت بزرگوار در حمایت و دفاع از پیامبر داشتند و نیز ماجراهایی که در تاریخ بر این شخصیت گذشته است، داشته باشیم.
قبل از آغاز بحث، باید به یک نکته توجه کنیم و آن ویژگی جامعه عربی آن روزگار است. خاصیت آن جامعه، قبیله‌گرایی و محوریت قبیله بود. شیخ قبیله و حرمت و به اصطلاح ریش‌سفیدی او نقش بسیار مهمی در تمام تعامل‌ها و کنش و واکنش‌هایی که پیش می‌آمد، داشت.
در میان قبایل، قبیله بنی‌هاشم از قبایل بسیار مهم بود؛ هم جایگاه معنوی داشت و هم موقعیت اجتماعی و مادی. حضرت ابوطالب، رئیس قبیله بنی‌هاشم و معروف به «شیخ‌البطحاء» و بزرگ مکه بود. با توجه به این نکته، در نظر بگیرید که پیامبر خدا(ص) بعثت خود را اعلام کرده و نبوت خویش را اظهار نموده است و حضرت ابوطالب رئیس قبیله است.
در این شرایط، او دو راه پیش رو داشت: یک راه این بود که رسماً اعلام کند من به دین این برادرزاده‌ام درآمده‌ام و شرک و بت‌پرستی را رها کرده‌ام. در این صورت، همان برخوردهای تند، همان جنگ‌ها و فشارهایی که با پیامبر(ص) انجام می‌دادند، درباره او نیز اجرا می‌شد.
راه دیگر این بود که ـ به تعبیر امروزی ـ با تدبیری دیپلماتیک، به پیامبر(ص) ایمان بیاورد اما ایمان خود را مخفی نگه دارد تا بتواند از جایگاه قبیله‌ای خود، به‌عنوان بزرگ بنی‌هاشم، برای دفاع از پیامبر(ص)، دفع بلاها و خنثی کردن توطئه‌ها استفاده کند. حضرت ابوطالب راه دوم را انتخاب کرد.
اتفاقی که پس از آن رخ داد این بود که چون حضرت ابوطالب هرگز به طور رسمی اعلام نکرد و شهادتین را به صورت علنی بر زبان نیاورد، برخی چنین برداشت کردند که او مسلمان نشده است. البته در اشعار ایشان ـ که نشان‌دهنده قدرت ادبی بسیار بالای اوست ـ بارها فضایل و کمالات رسول‌الله بیان شده است. این اشعار در منابع معتبر شیعه و سنی فراوان نقل شده و «دیوان ابوطالب» نیز به اشکال مختلف تدوین و موجود است.
با این حال، چون اظهار اسلام به صورت رسمی انجام نشد و ایشان جایگاه خود را برای مقابله با توطئه‌های مشرکان حفظ کردند، مخالفان اهل بیت(ع) از این مسئله سوءاستفاده کرده و ابوطالب را کافر و مشرک دانستند؛ در حالی که ادله متعددی در رد این دیدگاه وجود دارد که مجال طرح آن در اینجا نیست.
مرحوم علامه امینی در کتاب «الغدیر» در جلد هفتم و هشتم درباره جناب ابوطالب بحث مفصلی دارد و استدلالی عقلی مطرح می‌کند. ایشان می‌فرماید: اگر قرار است درباره شخصیت تاریخی کسی داوری شود، چه کسانی بهتر از فرزندان او می‌توانند او را بشناسند؟ «اهل خانه بهتر می‌دانند که در خانه چیست.»
فرزندان حضرت ابوطالب، یعنی ائمه اطهار(ع)، نه از باب تعصب مذهبی بلکه به عنوان فرزندان او، تصریح کرده‌اند که جدّ ما مؤمن، موحد و دارای کمالات و مقامات والا بوده است؛ اما ایمان خود را به دلیل مصالح آن روزگار کتمان می‌کرد و تقیه داشت. در برخی روایات آمده است که حضرت ابوطالب دو درجه داشت: یکی درجه ایمان و دیگری درجه تقیه بر ایمان؛ یعنی حفظ ایمان در شرایط تقیه.
ائمه اطهار(ع) احترام فراوانی برای جناب ابوطالب قائل بودند و مقامات ایشان را والا و مهم ارزیابی می‌کردند. درباره ایشان نیز آثار ارزشمندی تألیف شده است؛ از جمله مباحث مرحوم علامه امینی در الغدیر و نیز مطالب علامه مجلسی در «بحارالانوار» (جلد ۳۵). همچنین در سال‌های اخیر، مؤسسه‌ای پژوهشی با نام «حضرت ابوطالب» در قم مجموعه‌ای دانشنامه‌ای در حدود ۳۵ جلد از مقالات پژوهشی درباره حضرت ابوطالب تدوین کرده که قابل استفاده است.
این مدافع بزرگ رسول خدا(ص) به گونه‌ای بود که وقتی پیامبر(ص) در شعب ابی‌طالب در محاصره بودند، با تمام توان از ایشان حمایت می‌کرد. پس از رحلت حضرت ابوطالب و مدت کوتاهی بعد از آن، وفات حضرت خدیجه(س)، پیامبر(ص) آن سال را «عام‌الحزن» نامید؛ سال اندوهی بزرگ که فقدان این دو حامی عظیم را در پی داشت.
۲۲ میلیون پوند برای تجاری‌سازی نانوماده‌ای که آینده را می‌سازد
رونمایی از لندری برای ماموریت فضایی با ۷ سیارک
مدرسه انگلیسی مداد و کاغذ را به لپ تاپ ترجیح داد
انتخاب رشته آزمون دستیاری دندانپزشکی آغاز شد
بیش از ۱۸۰ دانشجو و استاد سال گذشته شهید شدند/ضرورت تبدیل «آموزش ایستادگی» به یک اصل تاریخی
اعلام حدنصاب قبولی آزمون‌های علوم پایه پزشکی و دندانپزشکی، پیش‌کارورزی
تقویت کلاس هوشمند به دستور رئیس جمهور؛ احتمال وقفه آموزش به دلیل جنگ
مراسم بازگشایی دانشگاه‌ها با حضور رئیس جمهور برگزار شد
جف بزوس: هوش مصنوعی هفته کاری را به ۳ روز کاهش می‌دهد
خلق عکسی از ۱۱۰ جسم آسمانی در ۳۵۲ ساعت
مخزن تحت فشار چگونه طراحی، ساخته و آزمایش می‌شود؟
حسگر مچی عرق بدن را می سنجد
پهپاد هواشناسی چندبارمصرف برای پرواز در ارتفاع ۱۰ کیلومتری
وزیر آموزش و پرورش: هیچ کودکی نباید قربانی فقر و محرومیت شود
شبکه دانش‌آموختگان سمپاد راه‌اندازی شد
عدالت آموزشی یعنی هیچ استعدادی از فرصت رشد محروم نماند
مدارس جدید بدون مناسب‌سازی افتتاح نمی‌شوند
تهران ملی‌ترین شهر ایران است
از تسخیر اذهان تا بحران حقیقت؛ بازخوانی دو اثر تازه در عصر رسانه
چرا سیدحسن حاضر بود همه فرماندهانش شهید شوند اما ایران آسیب نبیند؟
راغب از تازه‌ترین آلبوم خود رونمایی کرد؛ دنبال جذب و دفع فالوور نیستم!
ارتقای ۹ پله‌ای دانشگاه صنعتی امیرکبیر در ارزیابی شبکه آزمایشگاهی کشور
ردپای یک متخصص امنیت سایبری کانادا در سرقت از اف بی آی
تلسکوپ جیمز وب منشأ یک انفجار سریع رادیویی دوردست را شناسایی کرد
خرابکاری جدید کلاود؛ نفوذ به وب سایت های دولتی آمریکا
ایلان ماسک یک مدیر فناوری هندی را مسخره می کند!
حمایت ۱۲۰میلیون تومانی دانشگاه امام صادق (ع) از رتبه‌های زیر ۵۰۰ کنکور
بررسی راهکارهای پذیرش دانشجویان بین‌الملل در دانشگاه الزهرا(س)
جذب رتبه‌های برتر در رشته های اولویت دار کشور در کنکور ۱۴۰۵
مهلت انتخاب رشته کنکور ۱۴۰۵ تمدید نمی‌شود
اصلاحات شرایط استخدام اعضای هیئت علمی؛ تغییر محاسبه فوق‌العاده حقوق
نتایج نهایی پذیرش در پنجاه و سومین دوره آزمون دستیاری پزشکی اعلام شد
صدور حکم بدوی برای ۳۰ پرونده انضباطی دانشجویان؛ حکم اخراجی نداشتیم
وام دستیاری برای متاهلین و مجردین ۴۰ و ۳۰ میلیون تعیین شد
جدیدترین آمار انتخاب رشته در کنکور ۱۴۰۵؛ فردا آخرین فرصت انتخاب رشته
افزایش چشمگیر کاربران وفادار به سکوهای ایرانی؛ خدمات سکوها پایدار شد
ترکیه دسترسی کودکان زیر ۱۵ سال به شبکه‌های اجتماعی را ممنوع کرد
آغاز آنلاین مشاوره و آموزش سلامت روان؛ خدمات سلامت روان با زبان نسل زد
شیوه جدید پذیرش دانشجو در دوره های «هم‌آموز» کلید خورد
تأکید بر توسعه بازرسی‌های پیشگیرانه و داده‌محور در وزارت ارتباطات
مجلات نمایه‌شده SCIE و ESCI در ارزشیابی مقالات دارای اعتبار ISI هستند
اختصاص بورس نخبگان دانشگاه تهران به رتبه های زیر ۱۰۰ در کنکور
تعلیق برنامه گرین‌کارت مایکروسافت
ساعت ۱۲ امشب آخرین مهلت انتخاب رشته در کنکور سراسری سال ۱۴۰۵
مهلت ثبت‌نام آزمون وکالت مرکز وکلای قوه قضائیه مجدد تمدید شد
تمدید مهلت انتخاب رشته آزمون های سراسری و پذیرش دانشجو معلم تا ۱۹ مهر
مخاطرات ورود هوش مصنوعی به کلاس‌های درس
اوپن ای آی میزان استفاده روزانه نوجوانان از چت بات را اعلام کرد
بخشنامه و ضوابط جامع فعالیت مؤسسات جذب دانشجویان بین‌الملل ابلاغ شد
رشته‌محل‌های جدید و اصلاحات دفترچه انتخاب رشته کنکور ۱۴۰۵ اعلام شد
شرایط خوابگاهی دانشگاه‌های کشور برای داوطلبان کنکور ۱۴۰۵ اعلام شد
تحلیل وزیر آموزش و پرورش از نقش فراجا در تأمین امنیت کشور
مجتبی جباری به «هم‌کلام» می‌آید
اختتامیه رویداد ملی «همچو سرو» برگزار شد
«پپا»، همراه کوچک کودکان در یک روز پرماجرا
روایت ۸۰ روز زندگی یک خبرنگار در دل جنگ غزه، منتشر شد
وقتی صدای جمع، صدای عقل را خاموش می‌کند
برگزاری نشست تخصصی «مبانی الهیاتی و اجتماعی جان‌فدا» در تهران
کاظمی:تعطیلی احتمالی مدارس بر اساس شرایط هر منطقه تعیین می‌شود
مشاوران مبعوث؛ پیشگامان هدایت آگاهانه و انتخاب رشته کنکور
آرشیو الکترونیکی ۲۱ هزار عنوان کتاب درسی از سال ۱۳۳۰
آموزش قرآن در برنامه‌درسی ملی باید مورد توجه قرار گیرد
چهار فضانورد اسپیس ایکس به زمین باز می‌گردند
برندگان نوبل شیمی معرفی شدند
آیا الگوریتمها شخصیت مارا می‌سازند؟
تحلیلی بر مناسبات فقه و تاریخ دوره نبوی
گفتن حقیقت درباره صاحبان قدرت، چه از سوی حوزه و چه قضا، هزینه دارد
بخل از کجا می‌آید؟؛ گنجی که صاحبش را نگهبان ترس می‌کند
«حیوانات» بن افلک بدترین نقدها را گرفت؛ فاجعه بود!
چین و عربستان هم آمدند؛ ۹۸ کشور در رقابت بهترین فیلم بین‌المللی اسکار
غزل شاکری و سیامک صفری به تالار وحدت می‌آیند؛ اجرای اقتباسی از «ویتسک»
داریوش عیاری فیلمبردار سینما درگذشت
حمایت بانک‌ها از ۴ دانشگاه آسیب دیده از جنگ کلید خورد
ساخت چندین ماهواره سنجشی ایران با دقت تصویربرداری یک متر
نوبل فیزیک به «پیام‌های شبح‌وار از فضا» رسید
آرای نهایی ۱۴ پرونده انضباطی دانشجویان مرتبط با حوادث دی‌ماه صادر شد
تصویب صندوق عدالت آموزشی برای حمایت از دانش‌آموزان مناطق محروم
دانشجویان دانشگاه هنر نقوش ایرانی را در طراحی پوشاک به‌کار گرفتند
آغاز اجرای طرح «ردا کارت» دانشجویی در ۲۰ دانشگاه کشور طی ۱۰ روز آینده
مدیر ناسا: یوفوها می‌توانند یک «لحظه اسپوتنیک» باشند
رشته‌محل‌های جدید و اصلاحات دفترچه انتخاب رشته کنکور ۱۴۰۵ اعلام شد
آغاز اجرای طرح «ردا کارت» دانشجویی در ۲۰ دانشگاه کشور طی ۱۰ روز آینده
آرای نهایی ۱۴ پرونده انضباطی دانشجویان مرتبط با حوادث دی‌ماه صادر شد
توزیع ۷۶۵ میلیارد تومان تجهیزات ورزشی در ۶۲ هزار مدرسه
مهلت ثبت‌نام آزمون وکالت مرکز وکلای قوه قضائیه مجدد تمدید شد
نوبل فیزیک به «پیام‌های شبح‌وار از فضا» رسید
حمایت بانک‌ها از ۴ دانشگاه آسیب دیده از جنگ کلید خورد
بخشنامه و ضوابط جامع فعالیت مؤسسات جذب دانشجویان بین‌الملل ابلاغ شد
تمدید مهلت انتخاب رشته آزمون های سراسری و پذیرش دانشجو معلم تا ۱۹ مهر
دانشجویان دانشگاه هنر نقوش ایرانی را در طراحی پوشاک به‌کار گرفتند
«کامپیوتر شریف» انتخاب اول برترین رتبه های ریاضی کنکور ۱۴۰۵
قهرمانی دانش‌آموزان ایرانی در مالزی؛ سه سکوی نخست برای ایران
ساعت ۱۲ امشب آخرین مهلت انتخاب رشته در کنکور سراسری سال ۱۴۰۵
ساخت چندین ماهواره سنجشی ایران با دقت تصویربرداری یک متر
تصویب صندوق عدالت آموزشی برای حمایت از دانش‌آموزان مناطق محروم
شرایط خوابگاهی دانشگاه‌های کشور برای داوطلبان کنکور ۱۴۰۵ اعلام شد
اختصاص بورس نخبگان دانشگاه تهران به رتبه های زیر ۱۰۰ در کنکور
وزیر آموزش و پرورش: معیشت معلمان را جدی پیگیری می‌کنیم
ارتقای کیفیت آموزشی اولویت مدارس غیردولتی است
سرپرست صندوق ذخیره فرهنگیان منصوب شد
اوپن ای آی ویکی مدیا را هم هک کرد
رتبه ۶ کنکور: جنگ را مدیریت کردم، نه اینکه تسلیمش شوم
کشف سیاره ای که از خاکستر ستاره اش متولد شد
تعلیق برنامه گرین‌کارت مایکروسافت
وزیر آموزش و پرورش وارد لامرد شد
کاظمی: ظرفیت‌های آموزشی ایران و عراق باید بیش از گذشته توسعه یابد
اصلاحات شرایط استخدام اعضای هیئت علمی؛ تغییر محاسبه فوق‌العاده حقوق
جذب رتبه‌های برتر در رشته های اولویت دار کشور در کنکور ۱۴۰۵
مدیر ناسا: یوفوها می‌توانند یک «لحظه اسپوتنیک» باشند
واتس‌اپ ورود کاربران با سیستم‌عامل قدیمی را مسدود می‌کند
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.