به گزارش ثریا «شناخت توزیعشده» (Distributed Cognition) یک نظریه در علوم شناختی است که دیدگاه ما را دربارهٔ اینکه «هوش» یا «تواناییِ دانستن و عمل کردن» چگونه کار میکند، به کلی دگرگون میکند. به زبان ساده، این نظریه میگوید:هوش فقط در مغز یک فرد یا یک موجود زنده خلاصه نمیشود، بلکه میتواند بین افراد، ابزارها، و محیط اطرافشان تقسیم و توزیع شود. به عبارت دیگر، فرآیندهای شناختی (مثل یادگیری، حل مسئله، تصمیمگیری، حافظه) تنها در داخل جمجمهٔ ما رخ نمیدهند، بلکه نتیجهٔ تعامل پیچیدهای است بین:
1. افراد: دانش، مهارتها، تجربیات و نحوهٔ ارتباط افراد با یکدیگر.
2. ابزارها: از مداد و کاغذ گرفته تا کامپیوترها، نرمافزارها، و در مثال قبلی، پهپادها. این ابزارها نه تنها به ما کمک میکنند، بلکه خودشان بخشی از فرآیندِ «فکر کردن» میشوند.
3. محیط: نحوهٔ سازماندهی فضا، چیدمان وسایل، علائم و نشانهها، و حتی فرهنگِ یک گروه یا سازمان.
به نظر میرسد که یکی از دلایل توفیق ایران در جنگ مدلسازی شناختتوزیعشده است. ایران با اتکا به راهبرد استفاده از پهپادهای ارزانقیمت و با قابلیت تولید انبوه، عملاً «شناخت توزیعشده» را در میدان جنگ «مدلسازی» کرده و به نمایش گذاشته است. به بیان دیگر، ایران شبکهای پیچیده از پهپادها و ذهن و محیط را به وجود آورده است که به مثابة یک سیستمشناختیپیچیده عمل میکند.
فرید زکریا، دانشمند مطرح آمریکایی، معتقد است ایران الگوی جدیدی در جنگ معرفی کرده که در آن دقت به شکلی انبوه تولید میشود. در واقع استفاده از پهپادهای ارزانقیمت جایگزین فناوریهای گرانقیمت شده است. در این مدل، هزینهی حمله بسیار کمتر از هزینهی دفاع است. به عقیده او برتری در جنگهای آینده از آنِ کشوری نیست که عالیترین سامانهها را دارد. بلکه کشوری پیروز خواهد بود که بتواند حجم عظیمی از سامانههای کمهزینه و خوب را سریعاً به میدان بفرستد. به اذعان مقامات آمریکایی، حتی پیشرفتهترین ارتشها هم ناگزیر به اقتباس از این الگوی ایرانی هستند.
تحلیلی که فرید زکریا ارائه میدهد، به طور مستقیم و غیرمستقیم با «شناختتوزیعشده» ارتباط دارد. این پیوند را بررسی کنیم:
۱) توزیع شناختی: هوش در شبکه، نه فقط در مغز یک نفر: «توزیعشناختی» بر این ایده استوار است که تواناییهای شناختی (فکر کردن، تصمیمگیری، حل مسئله، درک) فقط به یک مغز محدود نمیشود، بلکه میتواند بین افراد، ابزارها و محیط توزیع شود. در واقع، هوش جمعی حاصل تعاملات در یک شبکه است. وقتی زکریا از «حجم عظیمی از سامانههای کمهزینه و خوب» (پهپادهای ارزانقیمت) صحبت میکند، دقیقاً به یک سیستم اشاره دارد که قابلیتهای شناختی (مشاهده، هدفگیری، حمله، جمعآوری اطلاعات) را در میان تعداد زیادی ابزار (پهپاد) و احتمالاً تعداد زیادی اپراتور توزیع کرده است. این مدل، تواناییشناختی (قدرت حمله و دفاع) را از انحصار چند سامانهٔ گرانقیمت (و مغزهای محدودِ کنترلکنندهٔ آنها) خارج کرده و آن را به یک قابلیتِ فراگیر و توزیعشده تبدیل میکند. این یعنی هوشِ جمعیِ حاصل از این شبکهٔ توزیعشده، بر تواناییهای شناختیِ تکسامانه یا حتی ارتشِ صرفاً متکی بر سامانههای پیشرفته، برتری پیدا میکند.
2) شناخت توزیعشده (محیط و ابزار، بخشی از فرآیند شناختی): «شناخت توزیعشده» بیان میکند که چگونه فرآیندهایشناختی، از ابزارها و سازماندهی فیزیکی محیط استفاده میکنند تا وظایف پیچیدهتری را انجام دهند. ذهن، ابزار و محیط، یک سیستم واحد را تشکیل میدهند. پهپادها به عنوان امتدادِ ذهن عمل میکنند. پهپادهای ارزانقیمت، صرفاً «تجهیزات» نیستند، بلکه به عنوان ابزارهایی برای ادراک و عمل، بخشی از سیستم شناختیِ کلیِ جنگ را تشکیل میدهند. آنها «چشم» و «بازوی» سیستم هستند که فراتر از محدودهٔ فیزیکی و شناختیِ یک انسان یا حتی یک فرمانده عمل میکنند.
زکریا اشاره میکند که «هزینهٔ حمله بسیار کمتر از هزینهی دفاع است». این یک تغییر بنیادی در «فضای مسئله» (Problem Space) است. قبلاً، حل مسئلهٔ دفاع، نیاز به جمعآوری حجم عظیمی از اطلاعات و پردازش آن توسط سامانههای بسیار گران داشت. اکنون، با پهپادهای ارزان، «استراتژی حمله» خود به ابزاری شناختی تبدیل شده که نیازمند پردازشِ کمتر یا متفاوتتری است.
«حتی پیشرفتهترین ارتشها هم ناگزیر به اقتباس از این الگوی ایرانی هستند» نشان میدهد که این مدلِ جدید شناختِ توزیعشده، چقدر قدرتمند است که مجبور به پذیرش آن میشوند. این پذیرش، یعنی شناساییِ اینکه ابزارها و سازماندهیِ جدید، تواناییشناختی بهتری برای مواجهه با تهدیدات فراهم میکنند.
3) جنگ به مثابه یک «سیستم شناختی پیچیده»: بنا به این تحلیل، ایران جنگ را از یک رویارویی صرف میان «ارتشها» به یک «سیستمشناختیپیچیده» تبدیل کرده که در آن: منابع (حمله، دفاع، اطلاعات) به جای تمرکز در چند نقطهٔ طلایی، توزیع شدهاند. محاسباتِ شناختیِ مربوط به حمله و دفاع، به شدت به نفع حمله تغییر کرده است. قابلیت شناختیِ سیستم، نه به کیفیتِ تکواحد، بلکه به سرعت تولید و استقرار واحدهای زیاد بستگی دارد.
در نهایت، حرف زکریا این است که ایران با استفادهٔ خلاقانه از ابزارهای ارزان و استراتژیِ توزیعِ گستردهٔ تواناییها، یک شکل نوین از شناختِ توزیعشده در حوزهٔ نظامی ایجاد کرده است. این مدل، قدرتِ شناختیِ یک «شبکه» را بر قدرتِ «فردی» یا «متمرکز» ترجیح میدهد و همین امر، آن را به یک «درس جدید» برای جهان تبدیل کرده است.
آغاز پویش «کارت نشاط» برای حمایت از دانشآموزان
آموزش و پرورش: شرایط ثبتنام دانشآموزان اتباع اعلام خواهد شد
نتایج نقل و انتقالات فرهنگیان شنبه اعلام میشود
ابررایانه چینی از رقبای آمریکایی پیشی گرفت
خوابگاههای علوم پزشکی تهران میزبان مهمانان مراسم تشییع پیکر رهبر شهید
برنامه زمانی امتحانات دانشجویان دانشگاه صنعتی امیرکبیر تغییر کرد
حضور وزیر علوم در آیین عاشورای حسینی در زینبیه استانبول
آماده تسهیل فرآیندهای اداری و حمایت از ابتکارات نوآورانه هستیم
ظرفیت ۶۸ هزار نفری پذیرش کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵ اعلام شد؛ ثبتنام تا شنبه ۳۰ خرداد
نقش شهادت در آثار محمدعلی نادری؛ وقتی قلمو با زبان درد سخن میگوید
شرایط بهرهمندی مؤسسات قرآنی از نرخ صفر مالیاتی ابلاغ شد
نگاهی دوباره به ایران از دریچه «باد صبا»؛ میراثی که از دیروز بهجا ماند
پیام تسلیت مدیرعامل مرکز گسترش به مناسبت درگذشت یک مستندساز
شاپور رحیمی خواننده و نوازنده پیشکسوت درگذشت
روایت احساسات در بطن تصاویر؛ محدودیتها مانع ثبت جنایات جنگ شدهاند
تام کروز ۴۶ سال حضورش در سینما را با یک کلیپ یادآوری کرد
حقوق طبیعی امام حسین (ع) در آخرین موعظه ایشان
ماجرای پیشگویی امام علی(ع) درباره کربلا و شهادت امام حسین(ع) چه بود؟
کل خیر فی الحسین؛ بزرگترین خسارت جدایی از حسین (ع) است
اسکار از ۵۲۹ نفر برای عضویت دعوت کرد؛ از نگار اسکندرفر تا جیکوب الوردی
آموزش تدبر در قرآن ویژه کارکنان دولت اجرایی میشود
تابلوی ۶۰۰ ساله تایلندی، سند تاریخی پیشینه آئینهای حسینی
بشارت امام صادق (ع) به پیرمرد ۱۰۰ ساله؛ کلید رستگاری در دنیا و آخرت
انتقاد از یک بازیگر و کمدین برای حضور در مراسم ترامپ؛ با فاشیستها عکس نگیر!
مجموعه کامل فیلمهای استنلی کوبریک در یک بسته خاص عرضه میشود
عاشورا و پیوست فرهنگی ایران؛ از سوگ شیعی تا سرمایه انسجام ملی
تاثیر حرف مردم بر سرنوشت یک دختر؛ ایده «مرجان» از کجا پیدا شد؟
سیره امام حسین(ع) آمیزهای از تدبیر دینی و سیاسی و اخلاق اجتماعی بود
مدارک مورد پذیرش برای آزمون دکتری تخصصی و پژوهشی اعلام شد
دانشگاه آزاد شرایط امتحانات پایانترم دانشجویان ارشد و دکتری در شهر محل سکونت را اعلام کرد
مخاطب از دیدن این سریال تکراری خسته نمیشود؛ جادوی «مختارنامه» چیست؟
مجریان تراز زبان فارسی معرفی شدند؛ پدافند زبانی با اجرا!
این ۳ کارگردان معروف برای تشییع رهبر شهید مستند میسازند
توییت جدید محمدباقر قالیباف با انتشار صحنه سیو بیرانوند+عکس
از گاندی تا کارلایل، همه مرید حسین (ع)
ماشین ثروتاندوزی امویان؛ از باندبازی تا احیای هدایای نوروزی
همانگونه که جسم به روزی مادی نیاز دارد، روح نیز به معرفت محتاج است
آیا ماجرای ازدواج حضرت قاسم (ع) در کربلا صحت دارد؟
«حسینیه بهشت»، پیوند خانههای شهدا با خیمههای عاشورا
مهلت ثبتنام در کاروان قرآنی اعزامی به اربعین تا ۵ تیرماه
عکس | جایزه بهترین بازیکن دیدار در دستان علی بیرو
گوشوارههایی که تاریخ فراموششان نکرد
چمران هنوز زنده است
یک فهرست متفاوت از بهترینهای سال ۲۰۲۶ در نیمه راه؛ مستقلها پیشتازند
آمادگی دانشگاه پیام نور برای میزبانی از آزمونهای سایر دانشگاهها
امتحانات پایانترم تحصیلات تکمیلی دانشگاه آزاد حضوری شد
مذاکره با دستگاهها برای توسعه صادرات محصولات فریلنسرها
زمان مصاحبههای آزمون دکتری سال ۱۴۰۵ تغییر کرد
تمدید مهلت ارسال مقالات سومین همایش هیئت و آیینهای مذهبی
زمان برگزاری آزمون زبان انگلیسی تولیمو تغییر کرد
سیره عملی میرزا جواد آقا ملکی تبریزی، مبتنی بر اصل «شکستن منیت» بود
افتتاح مسجد السلام در امارات با ظرفیت ۴ هزار نمازگزار
بنیامیه، نخستین و وحشتناکترین «خصولتی» تاریخ اسلام
بذر انحراف مجاهدین از سال۴۴ کاشته شد/نقش ساواک و زندان در تعمیق انحراف
شیخ حسین انصاریان: چشمی که بر حسین (ع) گریه کند در قیامت گریان نیست
افبیآی شهر کامل با بیمارستان، هتل و نیروگاه ساخت تا حملات سایبری را تمرین کند
بررسی ظرفیتهای هوش مصنوعی برای ارتقای خدمات زائران در نشست مشترک معاونت علمی و آستان قدس رضوی
ممنوع شدن هوش مصنوعی برای دانش آموزان ابتدایی نروژی
ناسا یک رصدخانه فضایی را در میانه زمین و آسمان به ارتفاع بالاتر میبرد
مصوبات جدید فرصتهای تحقیقاتی خارج از کشور دکتری ابلاغ شد
زنان بیشترین داوطلبان آزمون سمپاد/ نتایج اوایل مرداد اعلام میشود
سریال جدید «سرخدار» در راه آنتن: عمار تفتی به تلویزیون بازگشت
کشف نشانههای اولیه افسردگی در چشم کودکان
دانشمند ایرانی: مغز ما برای این همه خبر بد طراحی نشده است
تنش در ایستگاه فضایی بالا گرفت: ناسا از فضانوردانش خواست پناه بگیرند
محققان هشدار دادند: ایجاد نقاط داغ آلودگی در تنگه هرمز به دلیل ترافیک دریایی
یکی از این ستارههای دوقلو یک سیاره فراخورشیدی را بلعیده است
میلیاردرهای حوزه فناوری راز جوانی ابدی را کشف کردهاند؟
تصویری از یکی از شهدای کوچک امروز لبنان
وزیر آموزش و پرورش: بهرهبرداری از ۲۰۰ تا ۲۵۰ کلاس درس جدید در خراسان رضوی
معاون تربیتبدنی و سلامت: یک میلیون دانشآموز سفیر ایمنی و کمکهای اولیه شدند
۵۰۰ هزار دانشآموز زیر چتر کارت نشاط قرار گرفتند
آزمون مدارس سمپاد و نمونه دولتی با بیش از نیم میلیون داوطلب برگزار شد
پرداخت حقوق فرهنگیان بدون تاخیر انجام میشود
قصهای خواندنی برای کودکان: وقتی روباه جنگل را بههم ریخت
حسن طهرانیمقدم پدر موشکی ایران چگونه با نمیشودها مبارزه کرد؟
از بچههای میناب تا ناوچه دنا و انستیتو همه در مستندهای جدید جنگی
مهرانه مهین ترابی پس از ۲۳ سال دوری از تئاتر به صحنه باز میگردد
سریالهای جدید برای پخش دوبله شدند
مادران برای کوچکترین شهید کربلا لالایی خواندند
مصوبات جدید فرصتهای تحقیقاتی خارج از کشور دکتری ابلاغ شد
هشدار وزیر علوم: هوش مصنوعی بدون اخلاق، پیشرفتهترین ابزار ظلم میشود
آمادگی دانشگاه پیام نور برای میزبانی از آزمونهای سایر دانشگاهها
زمان مصاحبههای آزمون دکتری سال ۱۴۰۵ تغییر کرد
دانشمند ایرانی: مغز ما برای این همه خبر بد طراحی نشده است
امتحانات پایانترم تحصیلات تکمیلی دانشگاه آزاد حضوری شد
رشد استفاده از VPN در بعضی کشورهای اروپایی با قوانین جدید
دادگاه در دهلی نو درخواست بازگشایی تلگرام را رد کرد
کشف نشانههای اولیه افسردگی در چشم کودکان
زمان برگزاری آزمون زبان انگلیسی تولیمو تغییر کرد
تنش در ایستگاه فضایی بالا گرفت: ناسا از فضانوردانش خواست پناه بگیرند
حجت الاسلام پناهیان: شفافیت نامه اخیر رهبری نشانه قدرت جمهوری اسلامی است
روایت حدادعادل از ویژگیهای آیت الله مجتبی خامنهای
چمران هنوز زنده است
ماجرای خواندنی دیدار دکتر شریعتی و علامه جعفری
مدارک مورد پذیرش برای آزمون دکتری تخصصی و پژوهشی اعلام شد
آزمون مدارس سمپاد و نمونه دولتی با بیش از نیم میلیون داوطلب برگزار شد
سریال جدید «سرخدار» در راه آنتن: عمار تفتی به تلویزیون بازگشت
سریالهای جدید برای پخش دوبله شدند
حسن طهرانیمقدم پدر موشکی ایران چگونه با نمیشودها مبارزه کرد؟
ممنوع شدن هوش مصنوعی برای دانش آموزان ابتدایی نروژی
افبیآی شهر کامل با بیمارستان، هتل و نیروگاه ساخت تا حملات سایبری را تمرین کند
زنان بیشترین داوطلبان آزمون سمپاد/ نتایج اوایل مرداد اعلام میشود
دانشگاه آزاد شرایط امتحانات پایانترم دانشجویان ارشد و دکتری در شهر محل سکونت را اعلام کرد
مادران برای کوچکترین شهید کربلا لالایی خواندند
پرداخت حقوق فرهنگیان بدون تاخیر انجام میشود
مهلت ثبتنام در کاروان قرآنی اعزامی به اربعین تا ۵ تیرماه
یکی از این ستارههای دوقلو یک سیاره فراخورشیدی را بلعیده است
شرکت اپل از گران شدن محصولات خود خبر داد
راز زنده ماندن مومنان در برزخ؛ هدایت، مشروط به ولایت است
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.