به گزارش ثریا در اندیشه سیاسی و نظامی امیرالمؤمنین علی (ع)، صلح به معنای پایان ابدی مخاصمه یا فروگذاشتن کامل آمادگی دفاعی نیست؛ بلکه صلح وضعیتی استراتژیک است که در آن، میدان نبرد از عرصه سخت و نظامی به عرصههای نرم، نفوذ و دیپلماسی تغییر شکل میدهد.
حضرت در نامه ۵۳ خطاب به مالک اشتر، پس از تأکید بر پذیرش صلحی که مورد رضای الهی و مایه آسایش لشکریان است، بلافاصله هشدار میدهند: «وَ الْحَذَرَ کُلَّ الْحَذَرِ مِنْ عَدُوِّکَ بَعْدَ صُلْحِهِ». این عبارت، زیربنای دکترین «هشیاری پساصلح» در نظام حکمرانی علوی است.
صلح در نهجالبلاغه ابزاری برای تأمین امنیت امت و بازسازی قوای کشور است. امام معتقدند که صلح، مایهی آرامش روح، استراحت لشکریان و امنیت بلاد است (مَعُونَةً لِجُنُودِکَ وَ رَاحَةً مِنْ هُمُومِکَ وَ أَمْناً لِبِلادِکَ). با این حال، ایشان به مالک گوشزد میکنند که دشمن گاه با پوشش صلح، به دنبال غافلگیری است. در واقع، صلح میتواند به مثابه یک «تکنیک جنگی» از سوی دشمن استفاده شود تا از غفلت طرف مقابل برای ضربه نهایی بهره بگیرد.
امام میفرمایند دشمن گاهی نزدیک میشود تا طرف مقابل را در غفلت فرو ببرد (فَإِنَّ الْعَدُوَّ رُبَّمَا قَارَبَ لِیَتَغَفَّلَ). لذا مدیریت بحران در دوران پس از صلح، سختتر از دوران جنگ است؛ چرا که در جنگ، دشمن آشکار است، اما در صلح، دشمن در لباس دوستی یا بیطرفی ظاهر میشود.
از دیدگاه قرآن کریم و نهجالبلاغه، خوشبینی مفرط در سیاست خارجی و دفاعی، نوعی خودکشی سیاسی محسوب میشود. امام دستور میدهند که پس از صلح، «حسنظن» را کنار بگذار و به متهم کردنِ نیات دشمن پایبند باش (فَخُذْ بِالْحَزْمِ وَ اتَّهِمْ فِی ذَلِکَ حُسْنَ الظَّنِّ). این به معنای بدبینی بیمارگونه نیست، بلکه به معنای «حزم» یا دوراندیشی است. در مدیریت بحران پساصلح، نخستین گام، حفظ آمادگی رزمی و اطلاعاتی است. حاکم اسلامی نباید اجازه دهد که قرارداد صلح، چشمان ناظران و مرزبانان را به خواب ببرد.
بخش مهمی از این هشیاری، به مدیریت افکار عمومی بازمیگردد. دشمن در دوران صلح، از طریق نفوذ و ایجاد تردید در میان امت، تلاش میکند پایگاه اجتماعی حاکمیت را سست کند. در اینجا، پیوند میان «رضایت عمومی» و «امنیت ملی» آشکار میشود. اگر مردم از حاکمیت راضی باشند، به عنوان لشکری شکستناپذیر در برابر توطئههای پنهان دشمن عمل میکنند. امام علی (ع) در همین عهدنامه تأکید میکنند که «عامه مردم» ستونهای دین و سپر در برابر دشمنان هستند. بنابراین، هشیاری پس از صلح تنها یک مسئله نظامی نیست، بلکه یک مسئله اجتماعی است. حاکم باید با تکیه بر توده مردم و تأمین معیشت و عدالت برای آنان، نفوذگاههای دشمن را مسدود کند.
یکی دیگر از ابعاد مدیریت در دوران پس از صلح، وفای به عهد همزمان با حفظ اقتدار است. امام میفرمایند اگر با دشمن پیمانی بستی، به آن وفا کن (فَأَعْطِهِ عَهْدَکَ بِالْوَفَاءِ)، اما این وفای به عهد نباید به قیمت سادگی و فریب خوردن تمام شود. در واقع، اقتدار در اجرای پیمان و هشیاری در برابر نقض عهد از سوی دشمن، دو بالِ دیپلماسی علوی هستند. امام تأکید دارند که هیچیک از واجبات الهی مانند وفای به عهد نیست که همه مردم جهان، با وجود اختلاف در آراء، بر آن اتفاق نظر داشته باشند. حتی مشرکان نیز در دوران جاهلیت به اهمیت عهد و پیمان واقف بودند، زیرا پیامدهای تلخ پیمانشکنی را دیده بودند.
در تحلیل نهایی، «دوران آرامش» در کلام امام علی (ع)، دورانی برای بازسازی، تقویت زیرساختها و شناسایی شبکههای نفوذ است. مدیریت بحران در این مقطع ایجاب میکند که لایههای پنهان تحرکات دشمن رصد شود. امیرالمؤمنین (ع) با رویکردی واقعگرایانه و در عین حال اخلاقی، به ما میآموزند که صلح باید منجر به «امنیت واقعی» شود، نه «امنیت کاذب».
امنیت واقعی زمانی حاصل میشود که حاکمیت با تکیه بر رضایت عامه مردم و حفظ آمادگی همهجانبه، اجازه ندهد دشمن از فضای بازِ ایجاد شده پس از صلح، برای ضربه زدن به کیان جامعه اسلامی استفاده کند. این گزارش نشان میدهد که از منظر نهجالبلاغه، صلحِ پایدار محصول اقتدار و هشیاری است، نه محصول وادادگی و اعتماد مطلق به دشمنی که پیشینه او مملو از عداوت است.
منبع: مهر
جزئیات برگزاری مصاحبه مجازی متأخرین دکتری ۱۴۰۵ دانشگاه آزاد اعلام شد
قیمت سامسونگ گلکسی و زد فولد گران می شود
خبر مصوبه شورای عالی فضای مجازی برای برخورد با بلاگرها تکذیب شد
رشد استقبال از آزمون دستیاری در سالهای اخیر
تصویری از تابوت استاد مرحوم اکبر عبدی
پارادوکس در وقف، سودجویی ناشر و موزّع
فانتزی که به شاهنامه تکیه زده است/ احیای حماسه در ادبیات فانتزی ایران
رمان دینی باید افراد معاند و خاکستری را هم پای کتاب بنشاند
بعد از انفجار پیجرها، زندگی چگونه ادامه پیدا کرد؟
حافظه مکتوب ایران چگونه زنده میماند؟
بزرگداشت شیخ صفیالدین اردبیلی در فضای مجازی
صفحه رسمی سفارت آلمان در تهران شایعات تخلیه کارکنان این نمایندگی دیپلماتیک را تکذیب کرد
تصویری از برخاستن ستون دود در اربیل عراق
رهبر شهید بیش از حوزویان با نخبگان دانشگاهی دیدار داشتند
ترامپ انتقام جریمه گوگل را از اروپا می گیرد
خونخواهی رهبر شهید ادامه یک مطالبه تاریخی است؛ انتقام با بیشترین ضربه
اعلام دستمزد طراحان صحنه و لباس تئاتر در سال ۱۴۰۵
خالق فیلم معروف «ماسک» از دنیا رفت؛ جیم کری از همکاری با وی تشکر کرد
خداحافظ آقای عبدی؛ دلمان برایتان تنگ میشود
اعزام ۴۷۴ معلم برگزیده به مدارس خارج از کشور
وزیر آموزش و پرورش: کنکور به موقع برگزار میشود
کشف آنزیمی که میتواند پیری را معکوس کند
چت جی پی تی در سراسر جهان مختل شد
ثبت نام دانش آموختگان خارج از کشور در آزمون پیش کارورزی پزشکی آغاز شد
کلید اولیه آزمون دستیاری پزشکی امروز منتشر میشود
اتحادیه اروپا گوگل را ۸۹۰ میلیون یورو جریمه کرد
سیزدهمین پرتاب استارشیپ موفقیت آمیز بود
رویداد «معماری نوین حکمرانی علم و فناوری کشور» آغاز بکار کرد
آغاز همکاری مشترک برای تدوین سند ملی صلاحیت حرفهای ICT
۳۵۰ پرونده دانشگاه پیامنور در دیوان عدالت اداری بررسی شد
ضرورت تدوین استانداردهای تازه برای خدمات پزشکی پیشرفته
تصمیمگیری درباره حضوری شدن دوره کارشناسی با شورای عالی امنیت ملی است
عزای عمومی برای مردی که خاطره مشترک میلیونها ایرانی بود
مرحله غیرمتمرکز المپیاد علمی دانشجویی کشور برگزار شد
آغاز حضوری سال تحصیلی جدید/آمادگی دانشگاهها برای سناریوهای مختلف
معیارهای جدید همترازی رشتههای دانشگاهی برای استخدام ابلاغ شد
پشتیبانی دکترتو تهران چگونه است؟
رقابت ۱۷ هزار داوطلب در پنجاه و سومین دوره آزمون دستیاری پزشکی آغاز شد
تصویری از ابابیل ۳ در آسمان کویت
امنیت ایران با صلح تحمیلی معامله پذیر نیست
فروش بدون کارمزد خودرو در استانهای درگیر جنگ
کشف یک مولکول ناشناخته روی قمر زحل و پلوتو که دانشمندان توضیحی برای آن ندارند
جزئیات ترم تابستانی دانشگاه خوارزمی اعلام شد
دانشگاه صنعتی امیرکبیر در جایگاه سوم رتبه بندی بنیاد ملی نخبگان
تفاهم دانشگاه شهید بهشتی با بانک برای پرداخت تسهیلات مسکن
فرانسه شبکههای اجتماعی را برای کودکان ممنوع میکند
کلید اولیه آزمون کارشناسی ارشد ۱۴۰۵ تا فردا منتشر می شود
حضور گسترده دانشجویان با ۱۷۵ موکب در مراسم تدفین رهبر شهید
هوش مصنوعی به همتای خود حمله سایبری کرد
پایان مکاتبات کاغذی در ثبت اساسنامه مؤسسات اعزام دانشجو
تصویر منتشر نشده از آیت الله سید مجتبی خامنهای
علت کوریهای بیبازگشت کشف شد
اختصاص وام ضروری به دانشجویان آسیب دیده از جنگ
نتفلیکس استارتاپ هوش مصنوعی بازیگر معروف را خرید
فضاپیمای چینی برای دفاع از زمین با یک سیارک برخورد می کند
قابلیت تماشای عکسهای اسلایدی به تلگرام آمد
فرزهای دندانپزشکی نانویی در ایران تولید شد
روباتها با خواندن فکر فرمانبردار شما میشوند
میراث آیت الله شاهآبادی پیوند میان «عرفان شیعی» و سیاست و جهاد بود
«قرآن رنانی» با دستخط رهبر شهید به بازار نشر رسید
برگزاری همایش موکبداران «جاماندگان اربعین حسینی» در فرهنگسرای ولاء
آغاز طرح امنیتی و خدماتی زیارت اربعین حسینی در نجف اشرف
«سیوشش هفت» غم میناب را از زبان خانواده شهدا به تصویر میکشد
ماندگاری ۸۲ درصدی نخبگان؛ جذب ۴۲۰ فارغالتحصیل از دانشگاههای برتر جهان
تیک تاک دوباره برای کارمندان دولت آمریکا مجاز شد
آیین بزرگداشت رهبر شهید انقلاب فردا در دانشگاه تهران برگزار میشود
شرکت سامسونگ کارمندانش در آمریکا را تعدیل کرد
توییت جالب اکانت سفارت ایران درباره ادعای رهگیری موشک های ایران
اعلام نتایج نهایی آزمون دکتری سال ۱۴۰۵ در دهه اول مردادماه
نحوه برگزاری امتحانات و کلاسهای دانشگاههای علوم پزشکی استانهای جنوبی
مهلت تخلیه خوابگاههای دانشجویی دانشگاه الزهراء تمدید شد
درخشش تیم ملی رباتیک ایران در رقابت روبوکاپ جهانی ۲۰۲۶
توضیح معاون علمی رئیس جمهور درباره سند راهبردی «توسعه فرانچایز دانشبنیان»
امارات مقصد بعدی موشکهای ایرانی؟ +عکس
تغییر در فرایند پذیرش دانشجومعلمان/ ایجاد سهمیه بومی برای برخی رشتهها
بررسی افزایش ۳۰ تا ۵۰ درصدی وامهای دانشجویی
آخرین وضعیت صدور احکام انضباطی دانشجویان خاطی حوادث دی ماه اعلام شد
دفترچه سوالات کنکور ارشد ۱۴۰۵ منتشر شد/ اعلام کلید تا ۳۱ تیر
فروشگاههای اپ طرف ثالث بالاخره وارد اندروید میشوند
ترامپ دسترسی به پستهایش در شبکه اجتماعی تروث را میفروشد
امنیت ایران با صلح تحمیلی معامله پذیر نیست
معیارهای جدید همترازی رشتههای دانشگاهی برای استخدام ابلاغ شد
فروش بدون کارمزد خودرو در استانهای درگیر جنگ
کلید اولیه آزمون کارشناسی ارشد ۱۴۰۵ تا فردا منتشر می شود
تصویری از ابابیل ۳ در آسمان کویت
تفاهم دانشگاه شهید بهشتی با بانک برای پرداخت تسهیلات مسکن
قابلیت تماشای عکسهای اسلایدی به تلگرام آمد
علت کوریهای بیبازگشت کشف شد
پشتیبانی دکترتو تهران چگونه است؟
کشف یک مولکول ناشناخته روی قمر زحل و پلوتو که دانشمندان توضیحی برای آن ندارند
اختصاص وام ضروری به دانشجویان آسیب دیده از جنگ
هوش مصنوعی به همتای خود حمله سایبری کرد
فرزهای دندانپزشکی نانویی در ایران تولید شد
جزئیات ترم تابستانی دانشگاه خوارزمی اعلام شد
فضاپیمای چینی برای دفاع از زمین با یک سیارک برخورد می کند
نتفلیکس استارتاپ هوش مصنوعی بازیگر معروف را خرید
دانشگاه صنعتی امیرکبیر در جایگاه سوم رتبه بندی بنیاد ملی نخبگان
حضور گسترده دانشجویان با ۱۷۵ موکب در مراسم تدفین رهبر شهید
رقابت ۱۷ هزار داوطلب در پنجاه و سومین دوره آزمون دستیاری پزشکی آغاز شد
روباتها با خواندن فکر فرمانبردار شما میشوند
فرانسه شبکههای اجتماعی را برای کودکان ممنوع میکند
پایان مکاتبات کاغذی در ثبت اساسنامه مؤسسات اعزام دانشجو
تصویر منتشر نشده از آیت الله سید مجتبی خامنهای
کلید اولیه آزمون دستیاری پزشکی امروز منتشر میشود
ثبت نام دانش آموختگان خارج از کشور در آزمون پیش کارورزی پزشکی آغاز شد
رهبر شهید بیش از حوزویان با نخبگان دانشگاهی دیدار داشتند
کشف آنزیمی که میتواند پیری را معکوس کند
اعزام ۴۷۴ معلم برگزیده به مدارس خارج از کشور
اعلام دستمزد طراحان صحنه و لباس تئاتر در سال ۱۴۰۵
چت جی پی تی در سراسر جهان مختل شد
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.