به گزارش ثریا در اندیشه سیاسی و نظامی امیرالمؤمنین علی (ع)، صلح به معنای پایان ابدی مخاصمه یا فروگذاشتن کامل آمادگی دفاعی نیست؛ بلکه صلح وضعیتی استراتژیک است که در آن، میدان نبرد از عرصه سخت و نظامی به عرصههای نرم، نفوذ و دیپلماسی تغییر شکل میدهد.
حضرت در نامه ۵۳ خطاب به مالک اشتر، پس از تأکید بر پذیرش صلحی که مورد رضای الهی و مایه آسایش لشکریان است، بلافاصله هشدار میدهند: «وَ الْحَذَرَ کُلَّ الْحَذَرِ مِنْ عَدُوِّکَ بَعْدَ صُلْحِهِ». این عبارت، زیربنای دکترین «هشیاری پساصلح» در نظام حکمرانی علوی است.
صلح در نهجالبلاغه ابزاری برای تأمین امنیت امت و بازسازی قوای کشور است. امام معتقدند که صلح، مایهی آرامش روح، استراحت لشکریان و امنیت بلاد است (مَعُونَةً لِجُنُودِکَ وَ رَاحَةً مِنْ هُمُومِکَ وَ أَمْناً لِبِلادِکَ). با این حال، ایشان به مالک گوشزد میکنند که دشمن گاه با پوشش صلح، به دنبال غافلگیری است. در واقع، صلح میتواند به مثابه یک «تکنیک جنگی» از سوی دشمن استفاده شود تا از غفلت طرف مقابل برای ضربه نهایی بهره بگیرد.
امام میفرمایند دشمن گاهی نزدیک میشود تا طرف مقابل را در غفلت فرو ببرد (فَإِنَّ الْعَدُوَّ رُبَّمَا قَارَبَ لِیَتَغَفَّلَ). لذا مدیریت بحران در دوران پس از صلح، سختتر از دوران جنگ است؛ چرا که در جنگ، دشمن آشکار است، اما در صلح، دشمن در لباس دوستی یا بیطرفی ظاهر میشود.
از دیدگاه قرآن کریم و نهجالبلاغه، خوشبینی مفرط در سیاست خارجی و دفاعی، نوعی خودکشی سیاسی محسوب میشود. امام دستور میدهند که پس از صلح، «حسنظن» را کنار بگذار و به متهم کردنِ نیات دشمن پایبند باش (فَخُذْ بِالْحَزْمِ وَ اتَّهِمْ فِی ذَلِکَ حُسْنَ الظَّنِّ). این به معنای بدبینی بیمارگونه نیست، بلکه به معنای «حزم» یا دوراندیشی است. در مدیریت بحران پساصلح، نخستین گام، حفظ آمادگی رزمی و اطلاعاتی است. حاکم اسلامی نباید اجازه دهد که قرارداد صلح، چشمان ناظران و مرزبانان را به خواب ببرد.
بخش مهمی از این هشیاری، به مدیریت افکار عمومی بازمیگردد. دشمن در دوران صلح، از طریق نفوذ و ایجاد تردید در میان امت، تلاش میکند پایگاه اجتماعی حاکمیت را سست کند. در اینجا، پیوند میان «رضایت عمومی» و «امنیت ملی» آشکار میشود. اگر مردم از حاکمیت راضی باشند، به عنوان لشکری شکستناپذیر در برابر توطئههای پنهان دشمن عمل میکنند. امام علی (ع) در همین عهدنامه تأکید میکنند که «عامه مردم» ستونهای دین و سپر در برابر دشمنان هستند. بنابراین، هشیاری پس از صلح تنها یک مسئله نظامی نیست، بلکه یک مسئله اجتماعی است. حاکم باید با تکیه بر توده مردم و تأمین معیشت و عدالت برای آنان، نفوذگاههای دشمن را مسدود کند.
یکی دیگر از ابعاد مدیریت در دوران پس از صلح، وفای به عهد همزمان با حفظ اقتدار است. امام میفرمایند اگر با دشمن پیمانی بستی، به آن وفا کن (فَأَعْطِهِ عَهْدَکَ بِالْوَفَاءِ)، اما این وفای به عهد نباید به قیمت سادگی و فریب خوردن تمام شود. در واقع، اقتدار در اجرای پیمان و هشیاری در برابر نقض عهد از سوی دشمن، دو بالِ دیپلماسی علوی هستند. امام تأکید دارند که هیچیک از واجبات الهی مانند وفای به عهد نیست که همه مردم جهان، با وجود اختلاف در آراء، بر آن اتفاق نظر داشته باشند. حتی مشرکان نیز در دوران جاهلیت به اهمیت عهد و پیمان واقف بودند، زیرا پیامدهای تلخ پیمانشکنی را دیده بودند.
در تحلیل نهایی، «دوران آرامش» در کلام امام علی (ع)، دورانی برای بازسازی، تقویت زیرساختها و شناسایی شبکههای نفوذ است. مدیریت بحران در این مقطع ایجاب میکند که لایههای پنهان تحرکات دشمن رصد شود. امیرالمؤمنین (ع) با رویکردی واقعگرایانه و در عین حال اخلاقی، به ما میآموزند که صلح باید منجر به «امنیت واقعی» شود، نه «امنیت کاذب».
امنیت واقعی زمانی حاصل میشود که حاکمیت با تکیه بر رضایت عامه مردم و حفظ آمادگی همهجانبه، اجازه ندهد دشمن از فضای بازِ ایجاد شده پس از صلح، برای ضربه زدن به کیان جامعه اسلامی استفاده کند. این گزارش نشان میدهد که از منظر نهجالبلاغه، صلحِ پایدار محصول اقتدار و هشیاری است، نه محصول وادادگی و اعتماد مطلق به دشمنی که پیشینه او مملو از عداوت است.
منبع: مهر
اپل به جمع تولید کنندگان موبایل تاشو پیوست
رئیس دانشگاه تهران: برای مقابله با تحریمهای علمی برنامهریزی میکنیم
روحانیِ پیونددهنده دین و آزادی
توصیه پذیرفته شدگان تیزهوشان، کدام آموزشگاه است؟!
برگزیدگان بیستمین جشنواره ملی شیخ بهایی معرفی و تقدیر شدند
اعلام وجه التزام اسناد وثیقه پذیرفتهشدگان تخصصی و فوقتخصصی پزشکی
علت توقف طرح جدید تغذیه دانشجویی چه بود؟
مهلت مجدد ثبتنام در آزمون ارشد علوم پزشکی ۱۴۰۵
ابلاغ دستورالعمل حجاب به زودی در دانشگاهها
تصمیم جدید وزارت علوم درباره ساماندهی دادههای دانشگاهی
آمار جالب از ازدواجهای دانشجویی: موفقیت ۹۴ درصد ازدواجهای دانشجویی طی ۱۲ سال گذشته
آزمونهای کاردانی مهارتی، کارشناسی ناپیوسته و سردفتری۲۰ شهریور برگزار میشود
روباتها در لهستان راهپیمایی کردند
ورود تاکسیهای خودران به ناوگان اوبر در لندن
آموزش ۶۵ هزار آموزگار ابتدایی برای استفاده از ظرفیت بازی و ورزش
وزیر آموزش و پرورش: دریافت هرگونه وجه هنگام ثبتنام در مدارس دولتی ممنوع است
برنامههای «زیست عفیفانه» از مهر در مدارس اجرا میشود
انتظار معاونت علمی از CVCها برای سرمایهگذاری در ۷هزار شرکت نوپا
کارنامه نهایی و دفترچه انتخاب رشته آزمون دستیاری منتشر شد
آلمان موشک و ۵ ماهواره به مدار زمین فرستاد
ظرفیت ۶ هزارنفری دستیاری پزشکی ۱۴۰۵؛ تعیین ظرفیت تعهد مناطق محروم
تحریم علم، رفتار علمی نیست؛ باید به دنبال مسیرهای جایگزین برای انتشار آثار محققان بود
بازنمایی قدرت نرم ایران در شرایط پساجنگ و جایزه جهانی دیپلماسی
آیا اصرار بر تفاوتهای فقهی، آب به آسیاب دشمنان وحدت اسلامی میریزد؟
انتظار، منطق دینی آمادگی تاریخی برای آینده موعود
«تحول تاریخی مفهوم فلسفه» با تقدیر از پرویز ضیاءشهابی رونمایی میشود
نگاهی به حکمرانی فضای مجازی در ایران از منظر تحلیل نهادی تنظیمگری
نظر قرآن درباره مسئولیت اجتماعی برای میانجیگری بین اختلاف زوجین
در همایش ادیان سن پترزبورگ چه گذشت؟ تاکید ایران بر مقاومت
حل موضوع حجاب با «مسئلهمندی مشترک»؛ مردم را درگیر مسئله وحدت کنیم
خود بنده فرهنگ درخشان تو آمد؛ آن قوم که از روی طمع، بنده تو را خواست
فروش «رویای نیمهشب» ۱۰۰ درصد افزایش یافت
نرگس آبیار: سینما را خودآموز یاد گرفتم
بزرگداشت جین فوندا در ونیز؛ از ترامپ بیزارم!
رونمایی از تندیس اکبر عبدی؛ هنرمندی که به خاطرهای ملی تبدیل شد
تصاویری از موشک بالستیک جهاد که در جریان یکی از موجهای عملیات نصر-۲ شلیک شده بود
نگاهی به انیمیشن «سفینه نجات»؛ وقتی تعزیه با ابرقهرمانی فضایی گره میخورد
آغاز ثبت نام بیستمین آزمون سراسری قرآن و عترت
افشای هک وب سایت آلمانی توسط هوش مصنوعی اوپن ای آی
انتخاب رشته داوطلبان آزمون کارشناسی ارشد ۱۴۰۵ دانشگاه آزاد تمدید شد
سال تحصیلی جدید دانشگاه صنعتی امیرکبیر از ۲۸ شهریور آغاز میشود
ظرفیت ۱۴۶ هزار نفری پذیرش در کنکور ارشد ۱۴۰۵
جان مالکوویچ در ونیز تشویق شد؛ هجوم «اسب وحشی نهم» به اسکار
دانشمندی که جواب سوالهایش را از آسمان میخواست
ادامه حاشیههای «آرش» و نوید؛ کیت بلانشت «الکترا» شد
کلونی در جشنواره فیلم ونیز درخشید و با شیر طلا به ترامپ تاخت
جدال دوباره ساترا و ارشاد؛ «داش آکل» وارد میشود
موشک ایرانی موضوع نخستین شماره کتابمجله "آورد"
فراخوانی برای جمع آوری «ایدههای برتر قرآنی»
موانع استجابت دعا چیست؟ طلب مغفرت برای کافران مستجاب نمیشود
مدیر اسلامی با مهندسی انسجام، سلایق را به وحدت عمل در میآورد
تصویری از نماز بر پیکر شهدای عروسی کوهستک سیریک
خوانش هجرتی تاریخی توسط یک زن در سپهر فرهنگی ایران
آغاز ثبت نام دهمین دوره تخصصی صحیفه سجادیه
مداحان کشور برای نوجوانان کلاس مداحی برگزار میکنند
هنر صاحب جواهر ایستادن میان قالب نص و روح تشریع در فقاهت بود
منشور کوروش بدون حتی یک رای مخالف و اصلاحیه در یونسکو ثبت شد
ورود هوش مصنوعی به موضوعات قرآنی و پژوهشهای حدیثی و دینی
پایبندی پل شریدر به هوش مصنوعی؛ فیلم بعدی با AI ساخته میشود
یوسف حاتمی کیا: ۶سال گفتند این فیلم مصلحت نیست؛ مردمی که از غم نان با جان قمار میکنند
واکاوی رابطه هنر و سرمایه در ریبون
دلاور تنگستانی که حماسه بی پایان غیرت در خلیج فارس را زنده کرد
تابآوری کودکان در جنگ را با داستان افزایش دهیم
برگزاری بزرگداشت ابوریحان بیرونی از سوی فلاسفه و اساتید
از نگاه امیرالمومنین(ع) راه مهار طمع انسان به قدرت و ثروت چگونه است؟
برگزاری آزمونهای تافل و GRE رسماً در ایران متوقف شد
اعلام جزئیات مرحله شفاهی آزمونهای دانشنامه تخصصی و فوق تخصصی پزشکی
ایران پرچمدار المپیاد فناوری نانو در سطح جهانی
محکومیت اقدام غیرقانونی آمریکا علیه متقاضیان آزمونهای بینالمللی
ارزش از کدنویسی به فهم مسئله منتقل میشود
ثبت نام آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵ آغاز شد/ اعلام جزئیات آزمون
واکنش وزیر علوم به تحریمهای علمی آمریکا
مهلت انتخاب رشته آزمون کارشناسیارشد سال ۱۴۰۵ تمدید شد
ویژه برنامههای هفته وحدت در تجمعات شبانه
افتتاح دفاتر مشاوره وقف در سراسر کشور
برگزاری رویداد رحمه للعالمین در باغ کتاب
دانشجویان خارجی جشنواره هنر و رسانه عهد همزیستی را برگزار میکنند
وقف بر پایه ایثار، نوعدوستی و دوراندیشی استوار است
آغاز انتخاب رشته داوطلبان آزمون کارشناسی ارشد سال ۱۴۰۵ دانشگاه آزاد
شرکت های فناوری خواستار افزایش دفاع سایبری در مقابل حملات هوش مصنوعی
تحریم علم، رفتار علمی نیست؛ باید به دنبال مسیرهای جایگزین برای انتشار آثار محققان بود
ظرفیت ۶ هزارنفری دستیاری پزشکی ۱۴۰۵؛ تعیین ظرفیت تعهد مناطق محروم
آزمونهای کاردانی مهارتی، کارشناسی ناپیوسته و سردفتری۲۰ شهریور برگزار میشود
تصمیم جدید وزارت علوم درباره ساماندهی دادههای دانشگاهی
سال تحصیلی جدید دانشگاه صنعتی امیرکبیر از ۲۸ شهریور آغاز میشود
مهلت مجدد ثبتنام در آزمون ارشد علوم پزشکی ۱۴۰۵
ظرفیت ۱۴۶ هزار نفری پذیرش در کنکور ارشد ۱۴۰۵
وزیر آموزش و پرورش: دریافت هرگونه وجه هنگام ثبتنام در مدارس دولتی ممنوع است
آموزش ۶۵ هزار آموزگار ابتدایی برای استفاده از ظرفیت بازی و ورزش
کارنامه نهایی و دفترچه انتخاب رشته آزمون دستیاری منتشر شد
برنامههای «زیست عفیفانه» از مهر در مدارس اجرا میشود
انتظار معاونت علمی از CVCها برای سرمایهگذاری در ۷هزار شرکت نوپا
خود بنده فرهنگ درخشان تو آمد؛ آن قوم که از روی طمع، بنده تو را خواست
آغاز ثبت نام بیستمین آزمون سراسری قرآن و عترت
نرگس آبیار: سینما را خودآموز یاد گرفتم
علت توقف طرح جدید تغذیه دانشجویی چه بود؟
انتخاب رشته داوطلبان آزمون کارشناسی ارشد ۱۴۰۵ دانشگاه آزاد تمدید شد
«تحول تاریخی مفهوم فلسفه» با تقدیر از پرویز ضیاءشهابی رونمایی میشود
بازنمایی قدرت نرم ایران در شرایط پساجنگ و جایزه جهانی دیپلماسی
آمار جالب از ازدواجهای دانشجویی: موفقیت ۹۴ درصد ازدواجهای دانشجویی طی ۱۲ سال گذشته
انتظار، منطق دینی آمادگی تاریخی برای آینده موعود
ابلاغ دستورالعمل حجاب به زودی در دانشگاهها
نظر قرآن درباره مسئولیت اجتماعی برای میانجیگری بین اختلاف زوجین
رونمایی از تندیس اکبر عبدی؛ هنرمندی که به خاطرهای ملی تبدیل شد
نگاهی به انیمیشن «سفینه نجات»؛ وقتی تعزیه با ابرقهرمانی فضایی گره میخورد
دانشمندی که جواب سوالهایش را از آسمان میخواست
اعلام وجه التزام اسناد وثیقه پذیرفتهشدگان تخصصی و فوقتخصصی پزشکی
در همایش ادیان سن پترزبورگ چه گذشت؟ تاکید ایران بر مقاومت
نگاهی به حکمرانی فضای مجازی در ایران از منظر تحلیل نهادی تنظیمگری
بزرگداشت جین فوندا در ونیز؛ از ترامپ بیزارم!
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.