به گزارش ثریا در اندیشه سیاسی و نظامی امیرالمؤمنین علی (ع)، صلح به معنای پایان ابدی مخاصمه یا فروگذاشتن کامل آمادگی دفاعی نیست؛ بلکه صلح وضعیتی استراتژیک است که در آن، میدان نبرد از عرصه سخت و نظامی به عرصه‌های نرم، نفوذ و دیپلماسی تغییر شکل می‌دهد.
حضرت در نامه ۵۳ خطاب به مالک اشتر، پس از تأکید بر پذیرش صلحی که مورد رضای الهی و مایه آسایش لشکریان است، بلافاصله هشدار می‌دهند: «وَ الْحَذَرَ کُلَّ الْحَذَرِ مِنْ عَدُوِّکَ بَعْدَ صُلْحِهِ». این عبارت، زیربنای دکترین «هشیاری پساصلح» در نظام حکمرانی علوی است.
صلح در نهج‌البلاغه ابزاری برای تأمین امنیت امت و بازسازی قوای کشور است. امام معتقدند که صلح، مایه‌ی آرامش روح، استراحت لشکریان و امنیت بلاد است (مَعُونَةً لِجُنُودِکَ وَ رَاحَةً مِنْ هُمُومِکَ وَ أَمْناً لِبِلادِکَ). با این حال، ایشان به مالک گوشزد می‌کنند که دشمن گاه با پوشش صلح، به دنبال غافلگیری است. در واقع، صلح می‌تواند به مثابه یک «تکنیک جنگی» از سوی دشمن استفاده شود تا از غفلت طرف مقابل برای ضربه نهایی بهره بگیرد.
امام می‌فرمایند دشمن گاهی نزدیک می‌شود تا طرف مقابل را در غفلت فرو ببرد (فَإِنَّ الْعَدُوَّ رُبَّمَا قَارَبَ لِیَتَغَفَّلَ). لذا مدیریت بحران در دوران پس از صلح، سخت‌تر از دوران جنگ است؛ چرا که در جنگ، دشمن آشکار است، اما در صلح، دشمن در لباس دوستی یا بی‌طرفی ظاهر می‌شود.
از دیدگاه قرآن کریم و نهج‌البلاغه، خوش‌بینی مفرط در سیاست خارجی و دفاعی، نوعی خودکشی سیاسی محسوب می‌شود. امام دستور می‌دهند که پس از صلح، «حسن‌ظن» را کنار بگذار و به متهم کردنِ نیات دشمن پایبند باش (فَخُذْ بِالْحَزْمِ وَ اتَّهِمْ فِی ذَلِکَ حُسْنَ الظَّنِّ). این به معنای بدبینی بیمارگونه نیست، بلکه به معنای «حزم» یا دوراندیشی است. در مدیریت بحران پساصلح، نخستین گام، حفظ آمادگی رزمی و اطلاعاتی است. حاکم اسلامی نباید اجازه دهد که قرارداد صلح، چشمان ناظران و مرزبانان را به خواب ببرد.
بخش مهمی از این هشیاری، به مدیریت افکار عمومی بازمی‌گردد. دشمن در دوران صلح، از طریق نفوذ و ایجاد تردید در میان امت، تلاش می‌کند پایگاه اجتماعی حاکمیت را سست کند. در اینجا، پیوند میان «رضایت عمومی» و «امنیت ملی» آشکار می‌شود. اگر مردم از حاکمیت راضی باشند، به عنوان لشکری شکست‌ناپذیر در برابر توطئه‌های پنهان دشمن عمل می‌کنند. امام علی (ع) در همین عهدنامه تأکید می‌کنند که «عامه مردم» ستون‌های دین و سپر در برابر دشمنان هستند. بنابراین، هشیاری پس از صلح تنها یک مسئله نظامی نیست، بلکه یک مسئله اجتماعی است. حاکم باید با تکیه بر توده مردم و تأمین معیشت و عدالت برای آنان، نفوذگاه‌های دشمن را مسدود کند.
یکی دیگر از ابعاد مدیریت در دوران پس از صلح، وفای به عهد همزمان با حفظ اقتدار است. امام می‌فرمایند اگر با دشمن پیمانی بستی، به آن وفا کن (فَأَعْطِهِ عَهْدَکَ بِالْوَفَاءِ)، اما این وفای به عهد نباید به قیمت سادگی و فریب خوردن تمام شود. در واقع، اقتدار در اجرای پیمان و هشیاری در برابر نقض عهد از سوی دشمن، دو بالِ دیپلماسی علوی هستند. امام تأکید دارند که هیچ‌یک از واجبات الهی مانند وفای به عهد نیست که همه مردم جهان، با وجود اختلاف در آراء، بر آن اتفاق نظر داشته باشند. حتی مشرکان نیز در دوران جاهلیت به اهمیت عهد و پیمان واقف بودند، زیرا پیامدهای تلخ پیمان‌شکنی را دیده بودند.
در تحلیل نهایی، «دوران آرامش» در کلام امام علی (ع)، دورانی برای بازسازی، تقویت زیرساخت‌ها و شناسایی شبکه‌های نفوذ است. مدیریت بحران در این مقطع ایجاب می‌کند که لایه‌های پنهان تحرکات دشمن رصد شود. امیرالمؤمنین (ع) با رویکردی واقع‌گرایانه و در عین حال اخلاقی، به ما می‌آموزند که صلح باید منجر به «امنیت واقعی» شود، نه «امنیت کاذب».
امنیت واقعی زمانی حاصل می‌شود که حاکمیت با تکیه بر رضایت عامه مردم و حفظ آمادگی همه‌جانبه، اجازه ندهد دشمن از فضای بازِ ایجاد شده پس از صلح، برای ضربه زدن به کیان جامعه اسلامی استفاده کند. این گزارش نشان می‌دهد که از منظر نهج‌البلاغه، صلحِ پایدار محصول اقتدار و هشیاری است، نه محصول وادادگی و اعتماد مطلق به دشمنی که پیشینه او مملو از عداوت است.
منبع: مهر
حجت‌الاسلام قمی: جنگ واقعی بر سر «تحریف واقعیت» در ذهن مردم است
نیاز انقلاب به شخصیت‌هایی چون آیت الله مهدوی‌کنی بیشتر احساس می‌شود
نتایج انتخاب رشته آزمون کارشناسی رشته‌های علوم پزشکی آزاد اعلام شد
نتایج نهایی پذیرش در آزمون کاردانی به کارشناسی سال ۱۴۰۵ اعلام شد
کارت آزمون کارشناسی ارشد علوم پزشکی منتشر شد
ثبت ۱ میلیارد تراکنش در جنگ ۴۰ روزه
واکنش به آسیب کابل‌های اینترنت در تنگه هرمز
تبدیل جیوه به طلا محقق شد
برای نخستین بار: ترمیم دی‌ان‌ای در بدن امید تازه برای درمان یک بیماری ژنتیکی نادر
آغاز ثبت‌نام آزمون دکتری از ۳ آبان: برگزاری آزمون در بهمن ماه
تمدید مهلت ثبت‌نام در سومین جشنواره ملی نشان نیکوکاری
برگزاری یادنامه شهید علی لاریجانی به همراه رونمایی کتابی از او
پناهیان: توجه به ادبیات روایی در مسیر تحول فرهنگی ضروری است
بازیگر «هک‌ها» از فلسطین دفاع کرد؛ پرداخت مالیات برای تامین نسل‌کشی
سینمای کوتاه در محاصره کلیشه‌هاست؛ از فقر ایده تا چالش میزبانی!
طرح یک سریال عاشقانه برای شبکه نمایش خانگی؛ تکرار «پوست شیر» طبیعی است
کمال تبریزی: فیلمسازان جوان از تقلید فاصله بگیرند
جزئیات کنسرت تازه مجید انتظامی اعلام شد؛ شنیدن ملودی‌های خاطره‌انگیز
وقتی «قطع رابطه» سفارشی می‌شود؛ چرا تولید اثر هنری با ریسک همراه است؟
مرثیه‌ای که هنوز با صدای دلتنگی حضرت زینب(س) شنیده می‌شود
انقلابی‌تر بودن با فحش رکیک‌تر ثابت نمی‌شود؛ هنر ماندگار حضرت زهرا(س)
روایت «حماسه فاطمی» و دفاع حضرت زهرا(س) از امامت
اسامی معرفی شدگان چندبرابر ظرفیت آزمون دانشجومعلم سال ۱۴۰۵ اعلام شد
سخنگوی وزارت آموزش و پرورش: وجود ۴۰۰ مدرسه در کشور با یک دانش‌آموز
چرا خانواده‌های پرجمعیت بابت انتخابشان تحقیر می‌شوند؟
خطرناک‌ترین شکل انحراف دینی از دیدگاه حضرت علی(ع)
رویا نونهالی با یک سریال جدید به تلویزیون برمی‌گردد
شاهرخ فروتنیان مهمان یازدهمین قسمت برنامه «هم‌کلام» است.
فصل دوم «بهار شیراز» به آنتن می‌رسد؛ سریالی درباره دغدغه مردم معمولی
پشتیبانی سینمایی‌ها از نویسنده حامی فلسطین؛ بریتانیا تغییر مسیر دهد
آغاز ثبت‌نام بدون آزمون استعدادهای درخشان کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد
امکان قفل کردن محتوا در «چت‌جی‌پی‌تی» فراهم شد
هوش مصنوعی متا اطلاعات کاربران را فاش کرد
انتخاب رشته ۱۲۴ هزار نفر در پذیرش صرفاً بر اساس سوابق تحصیلی سال ۱۴۰۵
حجت الاسلام علوی تهرانی: تکریم حضرت زهرا (س) راه رسیدن به توحید است
«تقاطع خیابان روزولت»؛ روایت تاریخ شفاهی رایزن اقتصادی آمریکا در ایران
ساعت ۲۴ امشب آخرین فرصت ثبت‌نام در پذیرش رشته‌های بدون کنکور سال ۱۴۰۵
دانشگاه‌های ایران به روی دختران جمهوری آذربایجان باز است
آغاز ثبت‌نام پذیرفته‌شدگان کارشناسی ارشد دانشگاه تهران از فردا
هشدار مشاور وزیر علوم درباره سایه جنگ و شکاف اجتماعی
کتیبه‌پوشی زیبای حرم علوی در عزای شهادت حضرت زهرا(س)
تأسیس ۸ مؤسسه جدید فرهنگی قرآن و عترت
چه برنامه‌های تربیتی آموزشی روی کودکان و نوجوانان اثرگذار است؟
آیا جوان امروز کمتر تلاش می‌کند؟
هوش مصنوعی مایکروسافت در تشخیص بیماری دو برابر پزشک دقت دارد
وب سایت‌های دولتی پس از کشف شکاف امنیتی در خاموشی فرو رفتند
کشف نوع جدیدی از افسردگی که زنان را بیشتر گرفتار می‌کند
ادامه اختلال در چت جی‌پی‌تی در میان کاربران ایرانی
روباتی که روی دست چاقو کشید
شیخ طوسی هزار سال پیش درباره اعجاز و تحریف قرآن چه می‌گفت؟
کاظمی: ۱۱ هزار کلاس درس سال گذشته هوشمند سازی شد
خانواده در محاصره اندیشه‌های غربی؛ فقه اسلامی چه پاسخی دارد؟
مستند برنده اسکار در جشنواره مقاومت حضور دارد؛ اکران فیلم در میادین
«گربه سگ؛ نتانیاهو و ترامپ» طرح جدید شجاعی طباطبایی شد
روایتی از ۴ زن در اسارت؛ «سلول» تقابل امید و ناامیدی است
سریال «شکیب عیار» به نیمه رسید؛ اهمیت فیلمنامه آماده قبل از کلید زدن
جزئیات کنسرت علیرضا مشایخی و ماجرای داشتن پوست کرگدن در موسیقی!
دفاع شاعر مسلمان از شعر غزه که در پارلمان ولز اجازه خواندن نیافت
روایت پیشرفت باید از کتاب‌ها به کلاس‌های درس برسد
برگزاری آیین گشایش جشنواره دوازدهم خاتم؛ جشنواره خاتم جشنواره دلهاست
امکان جذب دانشجوی بین‌المللی به‌صورت کاملاً مجازی در ۶ دانشگاه
روبات انسان‌نما در کره جنوبی می‌تواند بار ۲۰ کیلویی را بلند کند
توسعه هوش مصنوعی زبان فارسی نیازمند سرمایه‌گذاری بلندمدت است
سواد رسانه‌ای؛ از مدرسه تا خانواده
منفوریت بهائیت در یمن، از علی عبدالله صالح تا سید عبدالملک حوثی
ایران آمادگی نصب گنبد جدید حرم حسینی را تا پایان سال دارد
اعلام نحوه تاثیر معدل در آزمون‌های علوم پزشکی؛ محاسبه نمره خارجی‌ها
رتبه امنیت سایبری بانک‌ها به‌زودی اعلام می‌شود
برترین دانشگاه‌های کشور در جذب دانشجوی خارجی معرفی شدند
تاسیس شعبه دانشگاه تهران در عراق با ۱۴ رشته؛ حل مشکل دانشجویان خارجی
آنتروپیک هوش مصنوعی را جایگزین نیروی انسانی تازه کار می‌کند
۲۹ دانشگاه میزان وثیقه تعهدات دستیاران پزشکی را اعلام کردند
نتایج اولیه رشته‌های دارای شرایط خاص دانشگاه علمی کاربردی اعلام شد
۲۰ درصد ظرفیت جذب عمومی به نخبگان اختصاص می‌یابد
ژاپن با پهپاد خرس‌ها را فراری می‌دهد
آغاز به کار آزمایشگاه تصویربرداری کوانتومی دانشگاه شهیدبهشتی
وزارت بهداشت نقشی در فرآیند بورس‌های تحصیلی دولت‌های خارجی ندارد
ساعت ۱۲ امشب آخرین مهلت انتخاب رشته در پذیرش بدون کنکور سال ۱۴۰۵
جابجایی ۲۹۱ میلیارد پیام توسط ۷۲ میلیون کاربر در شاد
نگرش انسان و برداشت های او از جهان در کتاب «تفاوت نگاه‌ها»
اسامی معرفی شدگان چندبرابر ظرفیت آزمون دانشجومعلم سال ۱۴۰۵ اعلام شد
انتخاب رشته ۱۲۴ هزار نفر در پذیرش صرفاً بر اساس سوابق تحصیلی سال ۱۴۰۵
آغاز ثبت‌نام بدون آزمون استعدادهای درخشان کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد
دانشگاه‌های ایران به روی دختران جمهوری آذربایجان باز است
نتایج نهایی پذیرش در آزمون کاردانی به کارشناسی سال ۱۴۰۵ اعلام شد
آغاز ثبت‌نام پذیرفته‌شدگان کارشناسی ارشد دانشگاه تهران از فردا
ساعت ۲۴ امشب آخرین فرصت ثبت‌نام در پذیرش رشته‌های بدون کنکور سال ۱۴۰۵
حجت الاسلام علوی تهرانی: تکریم حضرت زهرا (س) راه رسیدن به توحید است
امکان قفل کردن محتوا در «چت‌جی‌پی‌تی» فراهم شد
فصل دوم «بهار شیراز» به آنتن می‌رسد؛ سریالی درباره دغدغه مردم معمولی
آغاز ثبت‌نام آزمون دکتری از ۳ آبان: برگزاری آزمون در بهمن ماه
رویا نونهالی با یک سریال جدید به تلویزیون برمی‌گردد
هوش مصنوعی متا اطلاعات کاربران را فاش کرد
سخنگوی وزارت آموزش و پرورش: وجود ۴۰۰ مدرسه در کشور با یک دانش‌آموز
برای نخستین بار: ترمیم دی‌ان‌ای در بدن امید تازه برای درمان یک بیماری ژنتیکی نادر
تبدیل جیوه به طلا محقق شد
چرا خانواده‌های پرجمعیت بابت انتخابشان تحقیر می‌شوند؟
طرح یک سریال عاشقانه برای شبکه نمایش خانگی؛ تکرار «پوست شیر» طبیعی است
خطرناک‌ترین شکل انحراف دینی از دیدگاه حضرت علی(ع)
پشتیبانی سینمایی‌ها از نویسنده حامی فلسطین؛ بریتانیا تغییر مسیر دهد
بازیگر «هک‌ها» از فلسطین دفاع کرد؛ پرداخت مالیات برای تامین نسل‌کشی
سینمای کوتاه در محاصره کلیشه‌هاست؛ از فقر ایده تا چالش میزبانی!
پناهیان: توجه به ادبیات روایی در مسیر تحول فرهنگی ضروری است
شاهرخ فروتنیان مهمان یازدهمین قسمت برنامه «هم‌کلام» است.
«تقاطع خیابان روزولت»؛ روایت تاریخ شفاهی رایزن اقتصادی آمریکا در ایران
کشف نوع جدیدی از افسردگی که زنان را بیشتر گرفتار می‌کند
ادامه اختلال در چت جی‌پی‌تی در میان کاربران ایرانی
انقلابی‌تر بودن با فحش رکیک‌تر ثابت نمی‌شود؛ هنر ماندگار حضرت زهرا(س)
کتیبه‌پوشی زیبای حرم علوی در عزای شهادت حضرت زهرا(س)
جزئیات کنسرت تازه مجید انتظامی اعلام شد؛ شنیدن ملودی‌های خاطره‌انگیز
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.