به گزارش ثریا -در سال‌های اخیر، نظام‌های آموزشی با تغییرات گسترده‌ای در شیوه آموزش و انتقال مفاهیم درسی روبه‌رو شده‌اند. اگرچه کتاب‌های درسی همچنان ستون اصلی آموزش رسمی به شمار می‌روند، اما محدودیت حجم، تنوع بالای مفاهیم و رسمی‌بودن زبان آن‌ها باعث شده است که بسیاری از دانش‌آموزان برای درک بهتر مطالب به منابع دیگری روی بیاورند. در این میان، کتاب‌های کمک‌درسی به‌عنوان ابزاری برای تکمیل آموزش مطرح شده‌اند؛ کتاب‌هایی که معمولاً با مثال‌های بیشتر، تمرین‌های متنوع‌تر و زبان ساده‌تر سعی می‌کنند یادگیری را آسان‌تر کنند. همین ویژگی‌ها باعث شده است استفاده از آن‌ها به‌سرعت در میان دانش‌آموزان و حتی برخی معلمان گسترش یابد.
با این حال، افزایش چشمگیر تولید و مصرف کتاب‌های کمک‌درسی، نگرانی‌هایی را نیز به همراه داشته است. برخی صاحب‌نظران معتقدند تکیه بیش از حد بر این کتاب‌ها می‌تواند به سطحی‌شدن یادگیری، کاهش خلاقیت و دورشدن از اهداف اصلی آموزش منجر شود. از سوی دیگر، هزینه‌بر بودن این منابع ممکن است نابرابری‌های آموزشی را تشدید کند، چرا که همه خانواده‌ها توان خرید آن‌ها را ندارند. در کنار این مسائل، فشارهای ناشی از آزمون‌های کنکورمحور و نگرانی والدین از آینده تحصیلی و شغلی فرزندان، استفاده از کتاب‌های کمک‌درسی را به یک انتخاب تقریباً اجتناب‌ناپذیر برای بسیاری از دانش‌آموزان تبدیل کرده است. همین تضادها ضرورت انجام پژوهش‌های دقیق در این حوزه را برجسته می‌کند.
در همین زمینه، اشرف‌السادات شکرباغانی، محقق علوم پایه در پژوهشکده برنامه‌ریزی درسی و نوآوری‌های آموزشی، با همکاری دانشگاه الزهرا تحقیقی را درباره روند گسترش استفاده از کتاب‌های کمک‌درسی انجام داده است. در این پژوهش که با تمرکز بر بررسی فرایندها و دلالت‌های این پدیده انجام شده است، تلاش شده دلایل گرایش دانش‌آموزان، خانواده‌ها و حتی معلمان به این کتاب‌ها روشن شود و حتی‌الامکان نشان داده شود که این گرایش چگونه در بستر نظام آموزشی شکل می‌گیرد.
داده‌های مورد نیاز این تحقیق از طریق مصاحبه با ۲۷ نفر شامل معلمان، مدیران مدارس، متخصصان آموزشی و مؤلفان کتاب‌های درسی و کمک‌درسی از استان‌های مختلف کشور گردآوری شدند.
یافته‌های پژوهش فوق نشان می‌دهند عوامل متعددی در گسترش استفاده از کتاب‌های کمک‌درسی نقش دارند. این عوامل در چهار دسته اقتصادی، فردی، اجتماعی و آموزشی قرار می‌گیرند.
ضعف نظارت، ناهماهنگی میان بخش‌های مسئول، مشکلات قانون‌گذاری و تعارض منافع نیز به‌عنوان شرایط زمینه‌ای شناسایی شده‌اند. در کنار این موارد، نگرانی خانواده‌ها، نیاز به تکمیل یادگیری و توقعات سطحی مانند تمرکز بر تست‌زنی، از عوامل مداخله‌گر مهم به شمار می‌روند.
نتایج پژوهش که در فصلنامه «نوآوری‌های آموزشی» وابسته به سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی منتشر شده‌اند، حاکی از آن هستند که پیامدهای استفاده گسترده از کتاب‌های کمک‌درسی لزوماً مثبت نیست. غلبه نگاه بازاری به‌جای نگاه فرهنگی، تبدیل ابزار آموزشی به هدف، و سطحی‌شدن فرایند تدریس از جمله نتایجی است که توسط پاسخ‌گویان ادراک شده است.
هسته مرکزی این پدیده، از نگاه پژوهشگران، «ضعف بسندگی آموزش رسمی» و «منفعت‌گرایی» است؛ یعنی زمانی که آموزش رسمی پاسخ‌گوی نیازها نباشد، بازار کتاب‌های کمک‌درسی تقویت می‌شود.
طبق اطلاعات تکمیلی این مطالعه، رشد بی‌رویه کتاب‌های کمک‌درسی سابقه‌ای چند دهه‌ای دارد و به‌ویژه پس از شدت‌گرفتن تب کنکور افزایش یافته است. هرچند تلاش‌هایی برای استانداردسازی این کتاب‌ها صورت گرفته، اما همچنان نبود مدیریت و نظارت کافی، موجب آشفتگی در استفاده از آن‌ها شده است.
پژوهش تأکید می‌کند که اتکای بیش از حد به این منابع می‌تواند کتاب‌های درسی را به حاشیه ببرد و هدف آموزش را از یادگیری عمیق به صرف مهارت تست‌زنی محدود کند.
در عین حال، نتایج نشان می‌دهند بسیاری از دانش‌آموزان بدون استفاده از منابع کمک‌آموزشی مناسب، در درک کامل محتوای کتاب‌های درسی با مشکل مواجه‌اند. به همین دلیل، مجریان این تحقیق، استفاده از «منابع کمک‌آموزشی استاندارد» به‌جای انبوه کتاب‌های کمک‌درسی تجاری را پیشنهاد می‌کند؛ راهکاری که می‌تواند هم به بهبود یادگیری کمک کند و هم از تشدید نابرابری‌های اجتماعی جلوگیری کند.
منبع : اموزش و پرورش
اختصاص بورس نخبگان دانشگاه تهران به رتبه های زیر ۱۰۰ در کنکور
تعلیق برنامه گرین‌کارت مایکروسافت
ساعت ۱۲ امشب آخرین مهلت انتخاب رشته در کنکور سراسری سال ۱۴۰۵
مهلت ثبت‌نام آزمون وکالت مرکز وکلای قوه قضائیه مجدد تمدید شد
تمدید مهلت انتخاب رشته آزمون های سراسری و پذیرش دانشجو معلم تا ۱۹ مهر
مخاطرات ورود هوش مصنوعی به کلاس‌های درس
اوپن ای آی میزان استفاده روزانه نوجوانان از چت بات را اعلام کرد
بخشنامه و ضوابط جامع فعالیت مؤسسات جذب دانشجویان بین‌الملل ابلاغ شد
رشته‌محل‌های جدید و اصلاحات دفترچه انتخاب رشته کنکور ۱۴۰۵ اعلام شد
شرایط خوابگاهی دانشگاه‌های کشور برای داوطلبان کنکور ۱۴۰۵ اعلام شد
تحلیل وزیر آموزش و پرورش از نقش فراجا در تأمین امنیت کشور
مجتبی جباری به «هم‌کلام» می‌آید
اختتامیه رویداد ملی «همچو سرو» برگزار شد
«پپا»، همراه کوچک کودکان در یک روز پرماجرا
روایت ۸۰ روز زندگی یک خبرنگار در دل جنگ غزه، منتشر شد
وقتی صدای جمع، صدای عقل را خاموش می‌کند
برگزاری نشست تخصصی «مبانی الهیاتی و اجتماعی جان‌فدا» در تهران
کاظمی:تعطیلی احتمالی مدارس بر اساس شرایط هر منطقه تعیین می‌شود
مشاوران مبعوث؛ پیشگامان هدایت آگاهانه و انتخاب رشته کنکور
آرشیو الکترونیکی ۲۱ هزار عنوان کتاب درسی از سال ۱۳۳۰
آموزش قرآن در برنامه‌درسی ملی باید مورد توجه قرار گیرد
چهار فضانورد اسپیس ایکس به زمین باز می‌گردند
برندگان نوبل شیمی معرفی شدند
آیا الگوریتمها شخصیت مارا می‌سازند؟
تحلیلی بر مناسبات فقه و تاریخ دوره نبوی
گفتن حقیقت درباره صاحبان قدرت، چه از سوی حوزه و چه قضا، هزینه دارد
بخل از کجا می‌آید؟؛ گنجی که صاحبش را نگهبان ترس می‌کند
«حیوانات» بن افلک بدترین نقدها را گرفت؛ فاجعه بود!
چین و عربستان هم آمدند؛ ۹۸ کشور در رقابت بهترین فیلم بین‌المللی اسکار
غزل شاکری و سیامک صفری به تالار وحدت می‌آیند؛ اجرای اقتباسی از «ویتسک»
داریوش عیاری فیلمبردار سینما درگذشت
حمایت بانک‌ها از ۴ دانشگاه آسیب دیده از جنگ کلید خورد
ساخت چندین ماهواره سنجشی ایران با دقت تصویربرداری یک متر
نوبل فیزیک به «پیام‌های شبح‌وار از فضا» رسید
آرای نهایی ۱۴ پرونده انضباطی دانشجویان مرتبط با حوادث دی‌ماه صادر شد
تصویب صندوق عدالت آموزشی برای حمایت از دانش‌آموزان مناطق محروم
دانشجویان دانشگاه هنر نقوش ایرانی را در طراحی پوشاک به‌کار گرفتند
آغاز اجرای طرح «ردا کارت» دانشجویی در ۲۰ دانشگاه کشور طی ۱۰ روز آینده
مدیر ناسا: یوفوها می‌توانند یک «لحظه اسپوتنیک» باشند
«کامپیوتر شریف» انتخاب اول برترین رتبه های ریاضی کنکور ۱۴۰۵
واتس‌اپ ورود کاربران با سیستم‌عامل قدیمی را مسدود می‌کند
کشف سیاره ای که از خاکستر ستاره اش متولد شد
اوپن ای آی ویکی مدیا را هم هک کرد
رتبه ۶ کنکور: جنگ را مدیریت کردم، نه اینکه تسلیمش شوم
وزیر آموزش و پرورش: معیشت معلمان را جدی پیگیری می‌کنیم
ارتقای کیفیت آموزشی اولویت مدارس غیردولتی است
توزیع ۷۶۵ میلیارد تومان تجهیزات ورزشی در ۶۲ هزار مدرسه
قهرمانی دانش‌آموزان ایرانی در مالزی؛ سه سکوی نخست برای ایران
سرپرست صندوق ذخیره فرهنگیان منصوب شد
وزیر آموزش و پرورش وارد لامرد شد
کاظمی: ظرفیت‌های آموزشی ایران و عراق باید بیش از گذشته توسعه یابد
حضور ۸۹ دانشگاه ایرانی در رتبه بندی دانشگاه‌های جهان تایمز ۲۰۲۷
برندگان نوبل پزشکی ۲۰۲۶ معرفی شدند؛ کنترل سلول‌های عصبی با نور
اسپانیا و پرتغال مقصد جدید اعضای هیئت علمی برای فرصت مطالعاتی
توافق مجلس و شورای عالی انقلاب فرهنگی برای بررسی سهمیه‌های کنکور
ثبت نام در رشته‌های بدون آزمون کنکور ۱۴۰۵ آغاز شد
دیار: نخستین همکاری شهرام ناظری و تهمورس پورناظری
تام کروز شکست فیلمش را نپذیرفت
دیوارنگاره میدان جهاد به رنگ پایتخت درآمد
علت لغو کنسرت علیرضا قربانی در شاندیز چه بود؟
پیشنهاد برای ساخت فصل دوم سریال «اکسیر»؛ بازخورد خوبی گرفتیم
کمک اربعین به بازتولید حافظه تاریخی مقاومت و سرمایه اجتماعی فراملیتی
ضرورت انتقال پژوهش‌های علمی هیئات از دانشگاه به هیئت
دوازدهمین شماره «خردورزی» با پرونده‌ای درباره نسل نو منتشر شد
جستارهایی در فلسفه علوم حکمی کتاب شد
آغاز انتخاب رشته کنکور ۱۴۰۵؛ لزوم دریافت رسید انتخاب رشته
شانس‌های جایزه نوبل فیزیک کدامند؟
مطالبات دانشجویان دانشگاه الزهرا(س) در نشست با مسئولان بررسی شد
هوش مصنوعی کسب وکار یابندگان باگ های نرم افزاری را کساد کرد
وجه مغفول شخصیت شهید سید حسن نصرالله امامت اوست
آمادگی ۴۰ کشور برای حضور در مسابقات بین‌المللی قرآن
سید حسن نصرالله رهبران جنبش‌های آزادی‌بخش را تحت‌تأثیر قرار داد
تمدید مهلت ثبت‌نام دومین آزمون بسندگی زبان فارسی ویژه دانشجویان خارجی
اسامی معرفی‌شدگان رشته‌های خاص آزمون کاردانی به کارشناسی اعلام شد
تفاهم‌نامه چهارجانبه طرح رداکارت دانشجویان فردا ۱۴ مهر امضاء می‌شود
گامی تازه در توسعه آموزش بین‌المللی؛ مجتمع آموزشی بین‌المللی حکیم با افتتاح ساختمان جدید به ۷ شعبه رسید
فراخوان بورس ویژه هنگ‌کنگ برای دانشجویان دکتری منتشر شد
نحوه انتخاب رشته‌های بدون آزمون در کنکور ۱۴۰۵ اعلام شد
سامانه راهنمای انتخاب رشته مجازی کنکور ۱۴۰۵ در دسترس قرار گرفت
تعیین تکلیف بدهی وام‌های دانشجویی پس از پایان سنوات مجاز تحصیلی
ثبت نام در رشته‌های بدون آزمون کنکور ۱۴۰۵ آغاز شد
گامی تازه در توسعه آموزش بین‌المللی؛ مجتمع آموزشی بین‌المللی حکیم با افتتاح ساختمان جدید به ۷ شعبه رسید
حضور ۸۹ دانشگاه ایرانی در رتبه بندی دانشگاه‌های جهان تایمز ۲۰۲۷
آرای نهایی ۱۴ پرونده انضباطی دانشجویان مرتبط با حوادث دی‌ماه صادر شد
اسپانیا و پرتغال مقصد جدید اعضای هیئت علمی برای فرصت مطالعاتی
دیار: نخستین همکاری شهرام ناظری و تهمورس پورناظری
پیشنهاد برای ساخت فصل دوم سریال «اکسیر»؛ بازخورد خوبی گرفتیم
آغاز اجرای طرح «ردا کارت» دانشجویی در ۲۰ دانشگاه کشور طی ۱۰ روز آینده
توزیع ۷۶۵ میلیارد تومان تجهیزات ورزشی در ۶۲ هزار مدرسه
آغاز انتخاب رشته کنکور ۱۴۰۵؛ لزوم دریافت رسید انتخاب رشته
توافق مجلس و شورای عالی انقلاب فرهنگی برای بررسی سهمیه‌های کنکور
نوبل فیزیک به «پیام‌های شبح‌وار از فضا» رسید
سید حسن نصرالله رهبران جنبش‌های آزادی‌بخش را تحت‌تأثیر قرار داد
کمک اربعین به بازتولید حافظه تاریخی مقاومت و سرمایه اجتماعی فراملیتی
علت لغو کنسرت علیرضا قربانی در شاندیز چه بود؟
دیوارنگاره میدان جهاد به رنگ پایتخت درآمد
حمایت بانک‌ها از ۴ دانشگاه آسیب دیده از جنگ کلید خورد
هوش مصنوعی کسب وکار یابندگان باگ های نرم افزاری را کساد کرد
برندگان نوبل پزشکی ۲۰۲۶ معرفی شدند؛ کنترل سلول‌های عصبی با نور
ساخت چندین ماهواره سنجشی ایران با دقت تصویربرداری یک متر
جستارهایی در فلسفه علوم حکمی کتاب شد
رشته‌محل‌های جدید و اصلاحات دفترچه انتخاب رشته کنکور ۱۴۰۵ اعلام شد
آمادگی ۴۰ کشور برای حضور در مسابقات بین‌المللی قرآن
قهرمانی دانش‌آموزان ایرانی در مالزی؛ سه سکوی نخست برای ایران
تفاهم‌نامه چهارجانبه طرح رداکارت دانشجویان فردا ۱۴ مهر امضاء می‌شود
دانشجویان دانشگاه هنر نقوش ایرانی را در طراحی پوشاک به‌کار گرفتند
وجه مغفول شخصیت شهید سید حسن نصرالله امامت اوست
تمدید مهلت ثبت‌نام دومین آزمون بسندگی زبان فارسی ویژه دانشجویان خارجی
مطالبات دانشجویان دانشگاه الزهرا(س) در نشست با مسئولان بررسی شد
«کامپیوتر شریف» انتخاب اول برترین رتبه های ریاضی کنکور ۱۴۰۵
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.