به گزارش شبکه علمی ثریا، گرچه پیش از این نیز تهران‌نشینان، سابقه حضور میلیونی شهروندان در مراسم‌های خاکسپاری هنرمندان و چهره‌های سلبریتی را داشتند، اما حضور این خیل عظیم جمعیت برای حضور در تشییع جنازه فردی خلافکار که بار‌ها نقض قانون کرده و سابقه بار‌ها ضرب و جرح و حتی قتل را در کارنامه خود داشت، مساله عجیبی بود که به سادگی نمی‌توان از آن گذشت. مساله‌ای که خیلی‌ها آن را ناشی از تمایل و تغییر نگرش مردم به لوطی‌ها و لات‌های عهد نه چندان دور می‌دانند و اینکه شهروندان دوباره به سمت داش‌مشتی‌ها و گنده‌لات‌ها تمایل پیدا کرده‌اند.
همین مساله بهانه‌ای شده برای گفت‌وگویی با دکتر اصغر مهاجری، جامعه‌شناس و پژوهشگر اجتماعی با محوریت آسیب‌شناسی رفتار مردم در مراسم‌های چهره‌های منفی و خلافکار کشور.
آقای دکتر، درهفته گذشته شاهد حضور بی‌سابقه مردم در مراسم تشییع جنازه وحید مرادی، شرور مشهور تهران بودیم. به همان نسبت هم به در فضای مجازی تصاویر مختلف و طرح‌ها و کلیپ‌های فراوانی از وی دست به دست می‌شد و به بیانی یک‌شبه لات‌ها درجامعه دوباره جان گرفتند. این پدیده‌ای است قابل تامل که چند سالی در کشور ما مد شده است. نمونه‌های آن را می‌توان در مراسم خاکسپاری «مرتضی پاشایی» و از این دست هم جست‌وجو کرد. اما یک تفاوت اصلی بین این‌ها وجود دارد. اینکه افرادی مثل پاشایی به هر حال چهره‌هایی فرهنگی بودند ولی در عوض فردی مثل مرادی، اصولا چه از لحاظ قانونی و چه از لحاظ عرفی، فردی شرور و سابقه‌دار بوده است.
به نظرم نباید این‌گونه ساده به مساله نگاه کرد. چون اصولا هر پدیده اجتماعی ریشه در بطن جامعه دارد. در این مورد هم وضعیت به همین منوال است. در جامعه ما شهروندان نمی‌توانند به صورت مستقیم با بخش حاکمیتی و حکومتی صحبت کنند؛ لذا آن رفتار و گفتاری که از آنها می‌بینید، لزوما بیانگر تفکر و خواسته آنها نیست. در واقع رفتار‌های شهروندان در این جامعه به نوعی آلارم‌هایی هشدار‌دهنده از شکایت و گلایه مردم از شرایط کنونی برای مسوولان هستند. در زمان کنونی نیز مردم ما از وضعیت موجود ناراضی‌اند. حالا دلایل آن هر چه می‌خواهد باشد. چه دلایل آن فرهنگی باشد، چه دلایل اجتماعی داشته باشد و چه شرایط اقتصادی موجب آن باشد.
یعنی می‌خواهید بگویید مردم در این مراسم‌ها، فرصتی برای اعتراض خود پیدا می‌کنند؟
شاید من درست مقصودم را بیان نکردم. حتما می‌دانید که مردم ما، مردمی احساسی هستند. درحقیقت شهروندانی که به وضعیت موجودشان اعتراض دارند، تلاش می‌کنند تا با ابراز همدردی اعتراض خود را بیان کنند. برای همین هم هست که به طرق مختلف تلاش گسترده‌ای را انجام می‌دهند تا از دخترخانمی که شاید در اقدامی خلاف عرف انجام داده و تصاویر رقص خود را که در قانون ما غیرقانونی است را منتشر کرده، حمایت کنند. به همان شیوه معترضان با علاقه در مراسم تشییع جنازه فردی که قانون شکن و شرور بوده، با این تفکر که وی تحقیر شده به صورتی گسترده حاضر می‌شوند؛ و هم عدم رضایت‌شان را ابراز می‌کنند. درحقیقت این همبستگی‌ها با تغییرات نظام ارزشی جامعه رابطه‌ای مستقیم دارد. در مورد چهره‌های علمی و فرهنگی هم همین طور است.
دومین عامل نگران‌کننده روانشناختی جامعه که مسوولان باید آن را بشنوند این است که مردم نسبت به گذشته خود احساس نوستالژیکی پیدا کرده‌اند. یعنی با دیدن نماد‌هایی از گذشته رفتار‌های عاطفی از خود نشان می‌دهند و می‌گویند؛ «حیف شد» چه دوران خوبی بود و... این حس نوستالژیکی اگر تبدیل به امری توده‌ای شود نشانه خوبی نیست. حالا یک وقتی فردی به شخصه احساس نوستالژیک می‌کند و به گذشته خود غبطه می‌خورد که این، چندان مهم نیست. اشکال از جایی آغاز می‌شود که درصد بالایی از جامعه حالت نوستالژی به خود بگیرند. آن وقت است که مسوولان باید احساس خطر کنند.
منظورتان حدودا چند درصد جامعه است؟
ما در زبان‌شناسی معتقدیم که وقتی‌که فراگیری یک پدیده اجتماعی؛ مرز ٢٥ درصد را رد کند، آن پدیده اپیدمی و فراگیر است. چرا؟ چون درست است که برای رسیدن به مرز فراگیری ٢٥ درصدی، زمان زیادی صرف شده باشد، ولی در مقابل، از آن به بعد رشد و توسعه و فراگیری این پدیده با سرعتی بسیار بیشتر از گذشته، پیش خواهد رفت. درست مثل موضوع بستن کمربند خودرو. اول فراگیر شدن این امر، به کندی پیش رفت ولی به یکباره سرعت گرفت و در مدت کمی همه آن را اجرا می‌کردند. البته این چیز جدیدی نیست و براساس قوانین جامعه‌شناسی، فرسایش سرمایه اجتماعی و لاغر شدن قشر متوسط جامعه، بسیار نگران‌کننده است. چون هرچقدر که قشرمتوسط را از دست بدهیم، به همان نسبت جامعه را از دست داده‌ایم. بانک مرکزی چند وقت قبل اعلام کرد که فاصله قشر متوسط از قشر فقیر تنها ١٥ درصد است. یعنی به هم خیلی نزدیک شده‌اند. این هشداری خطرناک برای مسوولان است.
چرا؟
چون اصولا در هر جامعه‌ای طبقه متوسط، پاسدار جامعه و نظام ارزش‌های آن است. به بیانی قشر متوسط هستند که سرنوشت یک جامعه را تعیین می‌کنند. حالا اگر تحولات بنیادی در برخی نظام‌های ارزشی جامعه به خصوص در بین قشر متوسط رخ دهد؛ باید منتظرفراگیر شدن آن و تبعات و خطراتی که خواهد داشت، باشیم. در مورد لوطی‌ها و لات‌ها نیز وضعیت به همین گونه است. الان حس نوستالژی در مورد لوطی‌ها، فراگیر شده و به‌شدت اوج گرفته است. بنابراین برگزاری چنین مراسمی دور از انتظار نیست. البته در این بحث نباید از موضوع جامعه‌شناسی انقلاب نیز غافل بود.
جامعه‌شناسی انقلاب به این مساله چه ارتباطی دارد؟!
ببینید، اصولا ماحصل پیروزی هر انقلابی اصل برگشت‌پذیری آن است. یعنی ارزش‌های رایج جامعه، بعد از مدتی دوباره به جامعه برمی‌گردند. مثلا در مورد انقلاب خود ما، بعد از سال ٥٧، اکثر اسامی از شکل اسامی ملی و ایرانی مثل کوروش و داریوش به اسامی مذهبی تبدیل شدند، اما دوباره بعد از چند سال اقبال مردم به نامگذاری فرزندان‌شان براساس اسامی ایرانی و ملی بیشتر شد. یا مثال دیگر، مثال هویت «ثروتمند»ی است. در سال‌های اولیه انقلاب از دید عموم، ثروتمندان افرادی منفور و فاسد بودند که باید از آنها دوری می‌کردند و مایه ننگ خانواده‌ها تلقی می‌شدند، اما به تدریج این مسیر تغییر کرد و الان کار به جایی رسیده که دوباره فرد ثروتمند باعث افتخار خانواده و نزدیکان است. لوطی‌گری یا فیلم‌های فارسی هم از این قاعده مستثنی نیستند. کمااینکه امروز مردم به این قشر تمایل زیادی پیدا کرده‌اند. البته این رویه نیز، رویه‌ای طبیعی برای انقلاب‌هاست. یعنی انقلاب‌ها نمی‌توانند با همان شرایط هیجانی اولیه به حیات خود ادامه دهند و در نهایت جوامع به همان هویت اصیل و قدیمی خود برمی‌گردند.
گفتید مسوولان باید نگران باشند. در کدامیک از این سه مورد خطر بیشتر است؟
به نظرم اگر تحلیل سوم ما، تحلیل غالب باشد جای نگرانی چندانی وجود ندارد ولی اگر دو تحلیل اول، در مورد رفتار مورد سوال شما غالب باشد، باید مسوولان به‌شدت نگران باشند!
خب چطور باید فهمید که کدامیک از این سه تحلیل دلیل رفتار‌های کنونی مردم است؟
باید دولت از طریق گروه‌های پژوهشی و دانشگاهی این موضوع را بررسی کند و از روی نتایج آن تحلیل کرد؛ و در این راه وظیفه مسوولان نیز این است که به رفتار‌های اینچنینی مردم، به صورت «عمیق» توجه داشته باشند و از کنار آن به سادگی نگذرند و دایم تلاش نکنند تا هر حرکتی را به موضوعات سیاسی مرتبط کنند. چرا که اگر چنین نکنند، خروجی آن از شیوه‌هایی مثل آشوب‌های اخیر خیابانی سر باز می‌کند.
یعنی شما معتقدید که منشأ اعتراض‌های خیابانی مردم، در ابعاد اجتماعی و جامعه‌شناسی آنها نهفته است تا اینکه بخواهد جنبه سیاسی داشته باشد؟
بله. دقیقا. البته مسیر حرکت‌ها و تحرکات سیاسی هم از جامعه می‌گذرد. یعنی سیاست هم در کالبد همین جامعه شکل می‌گیرد و ناشی از خواست‌های مردم و شهروندان است. بنابراین با تمام این تفاصیل می‌توان به صورت خلاصه گفت: مسوولان باید حضور مردم در مراسم‌هایی مانند تشییع جنازه وحید مرادی را جدی بگیرند و نه تنها به سادگی از کنار آنها بگذرند که تیم‌هایی را برای بررسی ابعاد مختلف آن و ارایه راهکار‌هایی برای حل آنها، تشکیل دهند.
فراخوان بورس ویژه هنگ‌کنگ برای دانشجویان دکتری منتشر شد
نحوه انتخاب رشته‌های بدون آزمون در کنکور ۱۴۰۵ اعلام شد
سامانه راهنمای انتخاب رشته مجازی کنکور ۱۴۰۵ در دسترس قرار گرفت
تعیین تکلیف بدهی وام‌های دانشجویی پس از پایان سنوات مجاز تحصیلی
جنگ‌ها و تحولات اخیر به کتاب‌های درسی نهم و یازدهم رسید
خانه فرهنگ در خوابگاه‌های دانشگاه فرهنگیان راه‌اندازی می‌شود
بازگشت معتمدآریا و یک یادآوری درباره حفظ حرمت سرزمین مادری
چه خبر از گیشه سینماها؟ فروش سینماها رو به افزایش است
فیلم نماینده ایران در اسکار انتخاب شد
سمپوزیوم راهکارهای قرآنی برای حل مشکلات تمدن معاصر
الگوی قرآن برای حل اختلافات شدید خانوادگی چیست؟
مساجد ۳۲ استان به دنبال طراحی برنامه‌های قرآنی ویژه
بچه‌های مسجدی با حداقل امکانات، کارهای «نشد» را «شد» می‌کنند
حکمرانی فضای مجازی در پیچ تعدد نهادها؛ نمی‌توان دستوری حکمرانی کرد
وقتی امامزادگان در روزهای جنگ به کانون خدمت‌رسانی تبدیل شدند
ایرباس به فناوری «پوست کوسه» مجهز می‌شود
نوشته جالب در دانشگاه شهید بهشتی
اعتبار ردیف استخدامی ۴۶۵ نفر از فراخوان سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ تأمین شد
تمدید مهلت معرفی مشمولان پذیرفته‌شدگان آزمون دستیاری پزشکی تا ۳۰ مهر
لشکر پهپادهای زیر آبی چین رکورد زد
شرکت‌های فناوری درباره هوش مصنوعی با ترامپ چه توافقی کردند؟
اولویت‌های استادان برای سال تحصیلی پیش‌رو بررسی شد
اختصاص ۳۰ میلیارد تومان تسهیلات معاونت علمی به حوزه بازی‌های رایانه‌ای
برگزاری همایش ملی نخبگان لغو شد
تشریح جزئیات اجرای آیین‌نامه جذب استعدادهای برتر در دانشگاه فرهنگیان
سالن مطالعه دو دانشکده مهندسی دانشگاه صنعتی امیرکبیر باز طراحی شد
ثبت نام آزمون بسندگی زبان فارسی ویژه دانشجویان بین‌الملل ۱۴۰۵ آغاز شد
۳۰۰ گروه و کانال فیشینگ در سکوهای خارجی فعالیت می‌کنند
برنامه مدارس اینستاگرام گسترده تر می شود
پارک فناوری دانشگاه تهران پلتفرم سرمایه گذاری مجازی راه اندازی کرد
حجت‌الاسلام قمی: زنجیره جنایت باید با خونخواهی رهبر شهید قطع شود
رونمایی از نخستین کیوسک نذر عتبات
برگزاری چهاردهمین کنگره ملی شعر فاطمی در سه زبان؛ توجه ویژه به نوقلمان
جزئیات چهارمین «همایش ایده‌پردازان قرآنی» اعلام شد
عالمان عصر صفوی چگونه به قدرت اجتماعی رسیدند؟
اعلام برنامه دروس خارج فقه مسئله محور اساتید حوزوی
زمان ثبت درخواست دانشگاه‌ها برای ایجاد رشته‌های جدید اعلام شد
امکان تحصیل بدون آزمون مدال‌آوران بازی‌های آسیایی ناگویا فراهم شد
اجازه نمی‌دهیم کسی به پرچم ایران اهانت کند
قالیباف: یا بازار نفت احمق است یا آمریکا دروغ می‌گوید+عکس
پرچم جمهوری اسلامی، محور وحدت و نماد ایستادگی در برابر بدخواهان است
ماه کاملِ امشب از تنگهٔ هرمز+عکس
مهلت ثبت‌نام آزمون اخذ پروانه وکالت مرکز وکلای قوه قضائیه تمدید شد
سهمیه بومی آزمون کارشناسی ارشد علوم پزشکی سال ۱۴۰۵ اعلام شد
دانشگاه شریف در مسیر توسعه برق تجدیدپذیر؛ احداث و خرید نیروگاه
مهلت مجدد ثبت‌نام در آزمون دکتری تخصصی علوم پزشکی ۱۴۰۵ از امروز آغاز شد
اعلام تسهیلات ویژه برای برگزیدگان المپیاد علمی دانشجویی کشوری
اعلام نتایج اولیه کنکور سراسری ۱۴۰۵ در نیمه اول مهر
رقابت داوطلبان در سی و یکمین المپیاد علمی دانشجویی کشور آغاز شد
۱۰۹۶ میلیارد ریال به حساب اعضای صندوق ذخیره فرهنگیان واریز شد
استقلال آموزش و پرورش کالپوش؛ گامی در مسیر تحقق عدالت آموزشی
داخلی‌سازی صنعت نوشت‌افزار به بیش از ۸۵ درصد رسید
معرفی بسته‌های تربیت و یادگیری ارزیابی شده ویژه کودکان برای سال تحصیلی جدید
مدارس تراز؛ سامانه‌ای برای پایش، ارزیابی و مدیریت داده‌محور مدارس
اهتمام به نماز، بخش مهمی از فرآیند تربیت دانش‌آموزان است
بازدید ۴۰۰ میلیونی سکوهای ایرانی برای رئیس جمهور ایران
آنتروپیک بازنده شکایت از پنتاگون شد
درخواست بازنگری در سقف سنی جذب اعضای هیئت علمی توسط جمعی از متقاضیان
تأکید معاون آموزشی دانشگاه شریف بر اهمیت بازگشت به آموزش حضوری
این دانشگاه‌ها از امروز آموزش حضوری را آغاز کردند
ضرورت هماهنگی در سیاست‌گذاری فضای مجازی؛ اولویت حل مسائل اصلی مردم است
یک پژوهش جدید نشان می‌دهد: مریخ آب گرم داشت!
فرصت جدید ثبت نام آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵ فراهم شد
گوگل هوش مصنوعی را به فضا می‌برد
تیک تاک ۱۲.۷ میلیون پوند جریمه می‌دهد
مهلت مجدد ثبت‌نام آزمون کارشناسی ارشد گروه پزشکی ۱۴۰۵ از امروز آغاز شد
بانویی که هجرتش آغاز یک تمدن شد
تاکید رهبر شهید بر عمومی کردن فلسفه؛تولید علم دینی بدون مبنا ممکن نیست
واکاوی مفهومی مؤلفه‌ها و حدود مقوله سوءرفتار علیه زنان
دین در جهان شبکه‌ها؛ چرا شیوه گفت‌وگو با نسل جدید باید تغییر کند؟
سیاستمداران بدون حکمت عملگرایان بی مبنا هستند
روایت رسانه‌های جهان از یک روز متفاوت در تهران
آغاز ثبت‌نام ترم پاییز دوره‌های آموزش قرآن دارالتحفیظ
توجه بازدیدکنندگان نمایشگاه کتاب ابوظبی به مصحف ۱۳۰ ساله مینیاتوری
نوجوان ایرانی، جهانی که آن را نمی‌شناسیم
چرا ما انتقادپذیر نیستیم؟
زنان جان فدا نیستند، جان فزا هستند
ترامپ باز هم خواب تنگه هرمز را دید+عکس
نخستین آزمون بسندگی زبان عربی برگزار شد
اوپن ای آی عکس‌های کاربران را فاش کرد
تمدید مهلت معرفی مشمولان پذیرفته‌شدگان آزمون دستیاری پزشکی تا ۳۰ مهر
اولویت‌های استادان برای سال تحصیلی پیش‌رو بررسی شد
حکمرانی فضای مجازی در پیچ تعدد نهادها؛ نمی‌توان دستوری حکمرانی کرد
اعتبار ردیف استخدامی ۴۶۵ نفر از فراخوان سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ تأمین شد
سمپوزیوم راهکارهای قرآنی برای حل مشکلات تمدن معاصر
فیلم نماینده ایران در اسکار انتخاب شد
الگوی قرآن برای حل اختلافات شدید خانوادگی چیست؟
ایرباس به فناوری «پوست کوسه» مجهز می‌شود
جنگ‌ها و تحولات اخیر به کتاب‌های درسی نهم و یازدهم رسید
تشریح جزئیات اجرای آیین‌نامه جذب استعدادهای برتر در دانشگاه فرهنگیان
بازگشت معتمدآریا و یک یادآوری درباره حفظ حرمت سرزمین مادری
برگزاری همایش ملی نخبگان لغو شد
وقتی امامزادگان در روزهای جنگ به کانون خدمت‌رسانی تبدیل شدند
ثبت نام آزمون بسندگی زبان فارسی ویژه دانشجویان بین‌الملل ۱۴۰۵ آغاز شد
شرکت‌های فناوری درباره هوش مصنوعی با ترامپ چه توافقی کردند؟
بچه‌های مسجدی با حداقل امکانات، کارهای «نشد» را «شد» می‌کنند
مساجد ۳۲ استان به دنبال طراحی برنامه‌های قرآنی ویژه
چه خبر از گیشه سینماها؟ فروش سینماها رو به افزایش است
خانه فرهنگ در خوابگاه‌های دانشگاه فرهنگیان راه‌اندازی می‌شود
اختصاص ۳۰ میلیارد تومان تسهیلات معاونت علمی به حوزه بازی‌های رایانه‌ای
نوشته جالب در دانشگاه شهید بهشتی
رونمایی از نخستین کیوسک نذر عتبات
سالن مطالعه دو دانشکده مهندسی دانشگاه صنعتی امیرکبیر باز طراحی شد
لشکر پهپادهای زیر آبی چین رکورد زد
جزئیات چهارمین «همایش ایده‌پردازان قرآنی» اعلام شد
پارک فناوری دانشگاه تهران پلتفرم سرمایه گذاری مجازی راه اندازی کرد
اعلام برنامه دروس خارج فقه مسئله محور اساتید حوزوی
۳۰۰ گروه و کانال فیشینگ در سکوهای خارجی فعالیت می‌کنند
عالمان عصر صفوی چگونه به قدرت اجتماعی رسیدند؟
حجت‌الاسلام قمی: زنجیره جنایت باید با خونخواهی رهبر شهید قطع شود
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.