سید حجت‌الله سهرابی[1]

موضوعی که اخیرا در مجامع علمی - پزشکی مطرح شده و مسئولین وزارت بهداشت و درمان  پیرامون آن بحث‌هایی داشته‌اند موضوع احیاء و گسترش  طب سنتی است؛ در واقع جامعه پزشکی جهان به دنبال احیا و وسعت این علم است، چرا که به اهمیت روش‌های درمان طبیعی و مکاتب طب سنتی و مکمل پی برده است، و دانشکده‌ها و مراکز تحقیقاتی بسیاری در غرب و شرق جهان به پژوهش برای به کارگیری روش‌های مختلف طبّی که سابقه علمی و تاریخی دارند مشغول می‌باشند. گسترش فوق‌العاده طب سنتی چین، طب تبتی، کایروپراکتیک، آیورودا، هومیوپاتی و صدها مکتب و روش گوناگون، نشان دهنده این حرکت عظیم جهانی است. این حرکت، همچنین موجب شده که پزشکان و محققان در ایران و دیگر کشورهای جهان به شناخت مبانی طب سنتی ایران گرایش یابند. ستارگان طب سنتی ایران مانند ابن سینا، رازی، علی بن عباس اهوازی، ابن ابی الصادق نیشابوری، سید اسماعیل جرجانی و عمادالدین محمود شیرازی حدود هشت قرن هدایت دانشگاه‌های طب در غرب و شرق را بر عهده داشتند.

اصول روش تغذیه در مکتب طب سنتی ایران بر یک جمله استوار است و آن اینکه بر هر فرد لازم است تغذیه‌ای مختص خود، بر اساس مشخصات فردی‌اش داشته باشد. طب سنتی ایران بر پیشگیری از بیماری‌ها به همراه آموزش روش صحیح زندگی تاکید دارد. در این دیدگاه پزشک موفق کسی است که سلامتی جامعه را حفظ کرده تا به صورت خودکار تعداد بیماران و مصرف دارو کاهش یابد.

 در طب سنتی استفاده از مواد طبیعی و گیاهان دارویی و موادی که منشاء حیوانی دارد رایج است. در ایران ۲۵۰۰ نوع گیاه دارویی شناخته شده است که نزدیک به ۲۰۰ رقم آن مصرف عام دارد و مجموعا ۳۰۰ تا ۴۰۰ نوع آن در طب سنتی تجویز می شود، البته بعضی از این گیاهان خواص گوناگون دارند؛ مثلا سیاه دانه برای معالجه ۷۲ مرض مفید است یا آویشن دارای خواص متعددی مانند ضدکرم، ضدقارچ، ضد باکتری، ضداسپاسم، آرام‌بخش، تقویت کننده چشم و... است.

به علاوه این‌که به گواهی متخصصان، طب سنتی ایران که ثمره تجربیات گسترده دانشمندان و حکمای ایرانی طی زمان‌های طولانی است، توانایی ارائه راه حل در برخی از بیماری‌هایی را که امروزه طب جدید در برخورد با آن‌ها ناتوان است و یا به درمان علامتی آن‌ها بسنده می‌کند، دارا است.

 البته باید به این موضوع هم اشاره کرد که کل‌نگر بودن طب سنتی خود عاملی برای موفقیت آن است و می‌توان به جرأت عنوان کرد که یکی از مسائلی که طب نوین به ویژه با افزایش رشته‌های تخصصی و اطلاعات در رشته‌های تخصصی با آن مواجه شده است، رویکردهای تشخیصی و درمانی بدون در نظر گرفتن همه شرایط بیمار است.

کل‌نگر بودن طب سنتی به پزشک این توانایی را می‌دهد تا در عین حال که بر اساس تخصص خود در زمینه بیماری‌ها اظهار نظر می‌کند؛ بتواند به گونه‌ای برای بیمار برنامه‌ریزی پیش‌گیرانه و درمانی ارائه دهد که کمترین عوارض دامن‌گیر بیمار شوند.

البته کاهش مصرف دارو و صرفه جویی ارزی از دیگر برکات طب سنتی است چرا که آمارها نشان می‌دهند که بیش از 50 درصد از مراجعه کنندگان به پزشکان علی‌رغم تجویز دارو نیاز به دارو ندارند، و به سادگی می‌توان با استفاده از روش‌های غیردارویی (ماساژ درمانی، طب سوزنی، حجامت و ...) به درمان آن‌ها پرداخت.

اگر بتوانیم در این بیماران از روش‌های درمانی جایگزین استفاده کنیم، از یک سو میزان مصرف داروهای شیمیایی و هزینه‌های مختلف برای واردات دارو و مواد اولیه دارویی در کشور کاهش پیدا می‌کند و از طرفی عوارض مصرف دارو به بیمار تحمیل نخواهد شد و می‌توان گفت که بیمار رضایت بیشتری به نسبت به درمان خود خواهد داشت و بیمار کمتر از این پزشک به پزشک دیگر مراجعه خواهد کرد.

 به جرأت می‌توان به این مسئله اذعان کرد که طب سنتی قادر به درمان بسیاری از بیماری‌هاست، ولی به این نکته هم باید اشاره کرد که درمان در طب سنتی زمان‌بر؛ ولی پایدارتر است.

این‌ها برخی از دلایلی است که نظام پزشکی ایران بلکه جهان و مسئولین مربوط به دنبال گسترش و نظام‌مند  کردن طب سنتی می‌باشند؛ در این زمینه قائم مقام وزیر بهداشت در دیدار با هیات کره جنوبی به اهمیت طب سنتی اشاره کرد: سفر رییس جمهوری کره جنوبی به ایران، فصل نوینی را در همکاری‌های دو جانبه طب نوین و سنتی آغاز کرد.

 قائم مقام و معاون کل وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی دردیدار نشست مشترک با سی جونگ لی (Si-jong Lee )  استان‌دار استان چانگ چئونگ بوک در کره جنوبی و هیات همراه ایشان که با موضوع همکاری‌های دو جانبه کشور ایران و کره در حوزه سلامت برگزار شد، گفت: امیدوارم این روابط را بهبود ببخشیم تا سرآغازی برای روابط کاری جدید بین دو طرف باشد.

وی در ادامه افزود: ایران و کره جنوبی دو کشور مهم در قاره آسیا هستند و با سفر اخیر رییس جمهوری کره به ایران فصل نوینی در روابط دو کشور ایجاد شده است.

دکتر حریرچی به زمینه‌های همکاری زمینه طب سنتی بطور خاص با استان چانگ چئونگ بوک اشاره کرد و گفت: با توجه به مرکز ملی تحقیقات سلول‌های بنیادی که در استان مذکور مستقر هست، امیدواریم همکاری‌های بیشتری داشته باشیم.

وی افزود: میراث عمیق علمی و فرهنگی طب سنتی در کره جنوبی و ایران نقش مهمی در ادامه همکاری‌های دو جانبه در این حوزه دارد و مایل هستیم در هر دو زمینه طب نوین و طب سنتی از تجربیات کشور کره جنوبی استفاده کنیم.