کد خبر: 38024
ف
نظریه استبداد دینی یک پارادوکس است
دین اگر دین خدایی و حقیقی باشد استبداد در آن معقول نیست؛ شرط دین عدل است و عدل با استبداد دو طرفِ تناقض هستند. عدل نمی‌تواند استبداد باشد.

به گزارش ثریا با هجوم امواج شبهات و اشکالات مکاتب التقاطی و غیروحیانی پس از انقلاب اسلامی و مضاعف شدن این هجمه‌ها در سال‌های اخیر شایسته است نخبگان حوزه و دانشگاه بررسی ادله عقلی و نقلی بحث پر اهمیت حکومت اسلامی و ولایت فقیه را با نگاهی نو و متناسب با فضای جدید جامعه‌ جهان اسلام و جامعه‌ جهانی مورد بررسی و کنکاش قرار بدهند. در همین راستا سلسله دروس استاد آیت‌الله محسن اراکی دبیرکل مجمع تقریب مذاهب اسلامی می‌تواند ارائه‌دهنده‌ بینشی نو و دقیق در این باب باشد.

ادله روایی ضرورت وحدت ولی امر

بحث درباره ادله­ فرض اول از فروض شروط تعیین ولی امر در عصر غیبت بود که گفتیم آیا در تعیین ولی امر در عصر غیبت، وحدت شرط است یا می‌­تواند متعدد باشد؟ حال تعدد، می‌­تواند تعدد استدلالی باشد یا باید انضمامی باشد؟ بیان شد که ابتدا درباره­ ادله لزوم اشتراط تعیین ولی امر واحد بحث می­‌کنیم. به ادله­‌ای اشاره کردیم و چهار دلیل را متعرض شدیم. بحث امروز مربوط به دلیل پنجم است.

خود این دلیل پنجم، مجموعه­­‌ای از ادله است و ما در دلیل پنجم به روایاتی اشاره می­‌کنیم که دلالت بر ضرورت وحدت ولی امر در جامعه اسلامی دارد؛ یعنی دلالت می­‌کند بر اینکه در نظام سیاسی اسلام، ولی امر مشروع در هر زمان باید یکی باشد. روایات متعددی است که به آن‌ها اشاره می‌کنیم.

روایت اول روایتی است که قبلاً هم در مناسبتی به آن اشاره کرده‌­ایم و آن صحیحه حسین بن ابی العلاء است: «قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام تَکُونُ الْأَرْضُ لَیْسَ فِیهَا إِمَامٌ قَالَ لَا قُلْتُ یَکُونُ إِمَامَانِ قَالَ لَا إِلَّا وَ أَحَدُهُمَا صَامِتٌ».

استدلال ما به این روایت به دو جهت است؛ جهت اول، جهت مستثنی منه در ذیل این روایت است. مستثنی منه دارد که سؤال می­‌کند «یَکُونُ إِمَامَانِ»؟ این سؤال، سؤال از اصل قاعده امامت در اسلام و شرع است که حضرت می­‌فرماید: لا. و خود اینکه از «یَکُونُ إِمَامَانِ» نفی تعدد می­‌شود، یعنی نفی «ان یکون امامان» و می‌­توان ادعای ظهور کرد در اینکه قاعده این است که تعدد امام در نظام اسلامی منفی و مردود است.

 اگر کسی ان قلتی بیاورد که اینجا ممکن است «امامان» مراد امام معصوم باشد آن‌وقت ما بحث را به خود استثناء منتقل می­‌کنیم که در استثناء هم دلالتی وجود دارد مبنی بر اینکه امام نمی­تواند متعدد باشد. در استثناء می‌فرماید: «إِلَّا وَ أَحَدُهُمَا صَامِتٌ» یعنی می‌­تواند دو امام باشد اما اگر دو امام شد حتماً یکی از آن‌ها صامت است.

همچنین بیان شد که مراد از «صمت» درباره آنچه مربوط به امامت باشد آمده است وگرنه، نه اینکه هیچ حرفی نمی­‌زند و العیاذ بالله یکی از آن‌ها گنگ است. مراد این است که یکی ناطق به امر امامت است. امر امامت، همان امرونهی و حکم و فرمان است لذا یکی فرمان می‌­دهد و دیگری مطیع فرمان و تحت فرمان است. نمی‌توانیم بیش از یک صاحب فرمان در جامعه اسلامی داشته باشیم. در این استثناء فرض بر این است که هر دو امام مشروع‌اند. اینکه می­‌گوید الا یعنی: کلاهما امام. از اول فرمود: «یکون امامان؟» فرمود: «لا، الا و احدهما صامت». این یعنی: «یکون اماما» به شرط اینکه «احدهما صامت» باشد، یعنی هر دو امامت مشروع دارند.

لذا حتی در جایی که دو امام مشروع داریم یکی از آن‌ها باید صامت باشد، پس امام صاحب فرمان بیش از یکی نمی‌تواند باشد. اینجا مسأله مشروعیت یکی و عدم مشروعیت دومی نیست، زیرا دومی هم مشروعیت دارد بلکه مسئله وحدت فرمانروایی ملاک است. فرمانروایی باید واحد باشد؛ به عبارتی یکی باید صاحب فرمان باشد. حتی اگر هر دو امام واجدالشرایط و مشروع باشند، مع‌ذلک کسی که فرمان به دست اوست یکی است.

در نظام سیاسی اسلام تعدد فرمانروایی نداریم

از این بحث به دلالت التزامی استفاده می‌­کنیم که صاحب فرمان باید یکی باشد. در جامعه اسلامی دو صاحب فرمان نمی­توانیم داشته باشیم والا اگر می­شد دو صاحب فرمان باشد، لازم نبود احدهما صامت باشد و می­شد دومی هم ناطق باشد، اما یکی برود این طرف و یکی طرف دیگر فرمانروایی کند. اگر می‌­شد دو فرمانروا در آن‌ واحد وجود داشته باشند، نباید «احدهما صامت» استثناء می‌­شد. اصلاً باید قاعدتاً تقسیم کار کنند؛ فرض کنید یا تقسیم کار جغرافیایی کنند و بگوید تو برو منطقه مصر امامت کن، ما از این طرف به بعد امام می‌­شویم. یا یکی در مسائل قضا امام و دیگری در غیر قضا امام شود. یا مثل عرف فعلی که تقسیم قوا می‌شود، تقسیم قوا کنند و بگویند قوه مجریه ازآن تو، قوه مقتته و قضائیه از آن من باشد. این است که استثناء منحصر در احدهما صامت باشد. صامت مطلق!

این به معنی آن است که ما در نظام سیاسی اسلام تعدد فرمانروایی نداریم؛ به اصطلاح تمرکز قوا داریم و نه تعدد قوا. البته در اصل است و اشکال ندارد که امام یکی باشد، منتها امامی که یکی هست و برهمه کس نظارت دارد و بیاید زیر دست خودش مأموریت‌ها را تقسیم کند و این منافاتی با امامت امام واحد ندارد.

لذا از اینکه می­‌گوید «الا واحدهما صامت» می‌­خواهیم استفاده کنیم. معلوم می‌شود که امامت نمی­‌تواند تعدد اختیارات داشته باشد و از نظر اختیارات قابل تقسیم نیست. این از نظر نظام سیاسی اسلام است و الا اگر قابل تقسیم بود، تقسیم می‌­کردند. چرا الا و احدهما صامت باشد؟ لذا از اینکه در امامت معصوم یکی باید صامت باشد این را می­‌فهمیم؛ یعنی این دلالت التزامی دارد و معلوم می­شود با اینکه دومی هم مشروع است می­‌گوید باید صامت باشد با اینکه خطا نمی‌­کند. وقتی با وجود عدم خطا یکی باید صامت باشد، آنجایی که احتمال خطا هست به‌طریق‌ اولی باید یکی از آن‌ها صامت باشد

غربی‌ها دین را منحصر در مسیحیت کلیسا می‌دانند

در این قسمت نیاز است بگوییم که در این سال‌ها غربی‌ها با اندیشه بشری چه کرده‌اند؛ چرا شما دین را منحصر در دین مسیحی خود فرض می‌­کنید؟! این‌ها اول این کار را می‌­کنند؛ می­‌گویند: اولاً دین یعنی دین مسیحی و هیچ دین دیگری دین نیست و هیچ دینی را به دین بودن قبول ندارند. بعد هم معتقدند دین مسیح، همان دینی است که کلیسا پیاده کرده است و جز این دینی نیست. این را مفروض می­‌دانند و بعد می­‌گویند استبداد دینی.

اما هر دو مفروض شما غلط است؛ اولاً اینکه دین شما دین درستی است و دین خدایی است که جای بحث دارد. چه کسی گفته دینی که شما آن را به مسیح علیه‌السلام منتسب می‌کنید، دین خدایی است؟! دوماً چه کسی گفته این کلیسایی که شما به عنوان نماد دین معرفی می‌کنید، الان می­‌تواند نماد دین باشد؟ آنچه در قرون وسطی اتفاق افتاد همان چیزی است در تاریخ اسلام در زمان بنی‌امیه و بنی‌عباس اتفاق افتاد. مانند این است که کسی بگوید بنی‌امیه نماد دین اسلام است، پس این استبداد دینی است! اما نه اینکه آن‌ها نماد دین اسلام نیستند بلکه آن‌ها در حقیقت سُرّاق، غاصبان و تجاوزگران بر دین‌اند. دین اگر دین خدایی و حقیقی باشد استبداد در آن معقول نیست؛ شرط دین عدل است و عدل با استبداد دو طرفِ تناقض هستند. عدل نمی‌تواند استبداد باشد.

شورای تصمیم‌گیرنده رهبری غلط‌ترین فکری که می تواند وجود داشته باشد

این بحث را هم در آینده مطرح خواهیم کرد؛ یک وقت تصمیم‌گیرنده یکی است و از افکار دیگران استفاده می‌کند، یعنی می­سنجد. در این فرض ممکن است احتمال خطا پایین بیاید. چرا؟ چون تصمیم‌گیرنده همه احتمالات را می­سنجد و مشاوران احتمالات گوناگون را بر او عرضه می‌دارند و اوست که انتخاب می‌کند. اما اگر همه تصمیم‌گیرنده باشند، در این صورت خطا ضرب در خطا می‌شود، چون اینجا تصمیم‌گیرندگان هستند. اصلاً روانشناسان می­‌گویند وقتی‌که جمعیت زیادتر شود، نسبت خطا هم بیشتر می‌شود، نه کمتر؛ چون همه می‌خواهند تصمیم بگیرند.

آیه شریفه می‌فرماید: «الْآنَ خَفَّفَ اللَّهُ عَنْکُمْ وَ عَلِمَ أَنَّ فِیکُمْ ضَعْفاً» قبلاً که کمتر بودید، قوی بودید اما جمع که افزون‌تر شود ضعف و خطاها بیشتر می­‌شود و اگر همه بخواهند تصمیم‌گیرنده شوند چنین است. لذا شورای تصمیم‌گیرنده غلط‌ترین فکری است که می­‌تواند وجود داشته باشد؛ یعنی اگر همه حق تصمیم‌گیری داشته باشند همه‌ چیز قاطی و حق ضایع می­شود. آن شورایی هم که در اسلام و شرع آمده به این معناست: «وَ شَاوِرْهُمْ فِی الْأَمْرِ فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَکَّلْ عَلَى اللَّهِ» با آن‌ها مشورت کن و از عقل و پیشنهاد آنان استفاده کن.

البته مسأله مشورت چند جهت دارد و تنها این نیست که از عقل آن‌ها استفاده کنی. وقتی تصمیم‌گیرنده یکی است، مشورت می‌کند و تصمیم می­‌گیرد اما اگر تصمیم را بین چند نفر تقسیم کردید خطای یک نفر هم در این تصمیم‌گیری اثر می‌­گذارد. در چنین جایی هر چه تصمیم‌گیرنده‌ها بیشتر شود، خطاها افزایش پیدا می‌کند.

روایت دیگری با مضمون روایت صحیحه حسین بن ابی العلاء وجود دارد از مرحوم کلینی به سند از ابن قیامای واسطی (که البته ابن قیاما در وثاقتش حرف هست). می‌گوید: «دَخَلْتُ عَلَى عَلِیِّ بْنِ مُوسَى علیه السلام فَقُلْتُ لَهُ أَ یَکُونُ إِمَامَانِ قَالَ لَا إِلَّا وَ أَحَدُهُمَا صَامِت» این روایت مؤید روایت قبل است.

منبع: فارس


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

از کتاب اختران تهران رونمایی شد

روایت تازه‌ای از جهان فکری و میراث فلسفی فارابی در هم اندیشی اساتید و پژوهشگران

انسان معاصر در عصر انفجار اطلاعات به حقیقت نزدیک‌تر شده است؟

پیشنهاد تشکیل شورای مستقل علوم پایه در دومین نشست هم‌اندیشی استادان

لزوم رفع فوری چالش‌های دانشجویان ایرانی در روسیه در دیدار رئیس سازمان امور دانشجویان و سفیر جمهوری اسلامی ایران

اعلام نتایج ارزشیابی فعالیت تحقیقات و فناوری دانشگاه‌های علوم پزشکی +جدول

ارتقاء رتبه دانشگاه تربیت مدرس در نظام رتبه‌بندی جهانی گرین متریک

تصویری از احمد نجفی در اتاق گریم سریال سلمان فارسی

ثبت نام پذیرفته شدگان نهایی کنکور سراسری ۱۴۰۵ از اول آذر انجام می‌شود

۴۹۶ هزار و ۸۰۶ نفر در کنکور سراسری و دانشجومعلم سال ۱۴۰۵ قبول شدند

تصویب ضوابط ایجاد دوره‌های تکمیلی تخصصی بالینی «فلوشیپ»

نتایج نهایی کنکور سراسری سال ۱۴۰۵ اعلام شد

دانشگاه‌ها مجاز به کاهش واحدهای درسی مقطع کارشناسی شدند

کلید نهایی آزمون دکتری تخصصی علوم پزشکی ۱۴۰۵ اعلام شد

تاکید رئیس دانشگاه تهران بر نظارت روسای دانشکده‌ها بر پوشش دانشجویان

پیام‌نور از نیمه آذرماه به دانشجویان علوم پزشکی درس می‌دهد+جزئیات

آمازون و گوگل مالک ۳۰ درصد سهام آنتروپیک پس از عرضه اولیه می‌شوند

توسعه همکاری‌های علمی با کشورهای آفریقایی و جذب دانشجویان خارجی

نقش هوش مصنوعی در هدف قرار دادن مدرسه میناب به عنوان هدف نظامی

تأکید رئیس دانشگاه علمی‌کاربردی بر تشکیل انجمن دانش‌آموختگان

یک گام دیگر برای اصلاح ظرفیت پذیرش پزشکی و دندانپزشکی برداشته شد

مشوق‌های جدید فناورانه پیرو منویات رهبری؛ حمایت از پروژه‌های پرریسک

سیستم‌های زیرساختی آمریکا شکاف‌های رفع نشدنی دارند

ثبت رویداد از ایده تا کسب‌وکار دانشکده شریعتی در شبکه جهانی کارآفرینی

کپی کردن ریلزها در اینستاگرام ممنوع شد

درگذشت استاد پیشکسوت ریاضی دانشگاه صنعتی شریف

پاویون دانش‌بنیان‌ها در نمایشگاه توانمندی‌های صادراتی جمهوری اسلامی

نه قاطع انویدیا به استخدام دوباره هوانگ

تاکسی روباتیک گوگل از بزرگراه های آمریکا جمع شد

مایکروسافت با ۷ مدل جدید به جنگ اوپن ای آی و آنتروپیک رفت

نشست تخصصی دستگاه‌های پرتو ایکس در دانشگاه امیرکبیر برگزار شد

ایالت اورگن جدیدترین شاکی اوپن ای آی شد

نتایج نهایی رشته‌های با آزمون دانشگاه آزاد در کنکور ۱۴۰۵ اعلام شد

آغاز نخستین طرح سراسری نظرسنجی رضایت دانشجویان از اول آذرماه

تعمیر مبل استیل و راحتی در کرج؛ تفاوت خدمات و عوامل مؤثر بر هزینه

سرمایه‌گذاری در اتاق شیشه‌ای؛ چرا شفافیت، شاهرگ حیات پلتفرم‌های مالی دیجیتال است؟

تقدیر حجت الاسلام قمی از جانشین ستاد کل نیروهای مسلح

ششمین اجلاس مهدویت و انقلاب اسلامی فراخوان داد

تأسیس ۱۱ مؤسسه جدید فرهنگی قرآن و عترت

خدمات دینی و آثار ماندگار آیت الله وحید خراسانی سرمایه‌ حوزه های علمیه

به غنیمت گرفتن نهمین پهپاد آمریکایی توسط سپاه پاسداران+عکس

فرصت مجدد ثبت‌نام در مرحله تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی

کاهش ۲۵درصدی جمعیت دانشجویی

دانشگاه‌ها باید اتکایشان را به منابع دولتی کاهش دهند

حجت‌الاسلام خسروپناه خواستار کوچک‌سازی وزارت علوم و واگذاری اختیار به دانشگاه‌ها شد

طرح «قاضی در مدرسه» در ۱۳۵ مدرسه استان سمنان اجرا می‌شود

«به وقت ایران» و «تاب آوری» در تازه ترین شماره نشریه دیده بان اندیشه

واکاوی نسبت فلسفه و معنویت در اندیشه علامه طباطبایی

گلی به جمال سرباز روح الله رضوی که ساعتش را به وقت ایران تنظیم کرد

انتشار «رساله حقوق امام سجاد(ع)» با ترجمه و شرح علامه حسینی طهرانی

تلگرام در عراق فیلتر شد

حذف ۲ اپ کاربردی از موبایل‌های سامسونگ

چرایی عدم دسترسی برخی دانش آموزان به کتاب درسی

بازاریان و فعالان اقتصادی مهدیشهری به مدرسه سازی دعوت شدند

فعالیت مراکز آموزشی ۵ شهرستان خوزستان سه‌شنبه غیرحضوری شد

مسئولیت اعلام تعطیلی مدارس تهران به آموزش‌وپرورش واگذار شد

نتایج کنکور تا روز پنجشنبه اعلام می‌شود

۳ پیش‌نیاز تحقق خیزش علمی جدید

خوانشی بر رسانه فاطمی، از تبیین حضور تا اعتراض سکوت

آپارتمان‌های قم در زمان امام عسکری (ع)

اختلال گسترده در پروازهای آمریکا برای سومین روز متوالی ادامه دارد+عکس

آیا هوش مصنوعی موجب مرگ خلاقیت می‌شود؟

مهلت ثبت‌نام آزمون متقاضیان اخذ پروانه کارشناسی رسمی دادگستری تمدید شد

انتشار دفترچه سوالات و کلید اولیه آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵

فهرست دانشگاه‌های خارجی مورد تأیید وزارت علوم برای سال ۲۰۲۷ اعلام شد

اعلام نتایج نهایی کنکور سراسری تا پایان هفته جاری

پژوهشگاه ملی سرطان به قطب نانوآنکولوژی جهان اسلام تبدیل می‌شود

هواپیمای برقی چینی ۱۰ تنی به آسمان رفت

آغاز رویداد «ایران پیشرو» با حضور بیش از ۱۰۰ شرکت دانش‌بنیان

دسترسی به داده های کاربران اندروید برای متا جریمه تراشید

حضرت زهرا(س)؛ از سوگواری تاریخی تا کنشگری در دفاع از امامت

امانت مشترک؛ مسئولیت شرعی شهروندان در حفظ اموال عمومی تا کجاست؟

آیا انسان امروز آزاد است؟ رؤیای دیرینه بشر و مسئله همیشگی اندیشه

قرائتی: مسجد را اسیر هزینه‌های سنگین و تجمل‌گرایی نکنید

وقتی بدقولی از یک رفتار شخصی به مسئله‌ای اجتماعی تبدیل می‌شود

«مسلمانان در اتریش» کتاب شد

ابلاغ جدیدترین دستورالعمل پذیرش مستقیم دستیاری در ۶ رشته تخصصی

سرویس‌های مایکروسافت احیا شدند

درخشش نخبگان ایرانی در مسابقات فناوری‌های پیشرفته بریکس‌؛ کسب ۹ مدال

فعالیت ۱۲ کمیته در حوزه علوم انسانی برای تحقق خیزش علمی

انتشار دفترچه سوالات و کلید اولیه آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵

ابلاغ جدیدترین دستورالعمل پذیرش مستقیم دستیاری در ۶ رشته تخصصی

اعلام نتایج نهایی کنکور سراسری تا پایان هفته جاری

مهلت ثبت‌نام آزمون متقاضیان اخذ پروانه کارشناسی رسمی دادگستری تمدید شد

فهرست دانشگاه‌های خارجی مورد تأیید وزارت علوم برای سال ۲۰۲۷ اعلام شد

فعالیت ۱۲ کمیته در حوزه علوم انسانی برای تحقق خیزش علمی

آزمون تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی ۸ آذر برگزار می‌شود

نقشه راه دانشگاه علوم پزشکی هوشمند برای کسب مرجعیت در آموزش دیجیتال

حجت‌الاسلام خسروپناه خواستار کوچک‌سازی وزارت علوم و واگذاری اختیار به دانشگاه‌ها شد

هوش مصنوعی بومی دانشگاه تهران در تشخیص گفتار فارسی از گوگل پیشی گرفت

انتشار «رساله حقوق امام سجاد(ع)» با ترجمه و شرح علامه حسینی طهرانی

نتایج کنکور تا روز پنجشنبه اعلام می‌شود

«به وقت ایران» و «تاب آوری» در تازه ترین شماره نشریه دیده بان اندیشه

فراخوان استادان جهت موافقت با بیانیه لزوم بازنگری در دکترین هسته‌ای

سرویس‌های مایکروسافت احیا شدند

حذف ۲ اپ کاربردی از موبایل‌های سامسونگ

تلگرام در عراق فیلتر شد

فعالیت مراکز آموزشی ۵ شهرستان خوزستان سه‌شنبه غیرحضوری شد

چرایی عدم دسترسی برخی دانش آموزان به کتاب درسی

درخشش نخبگان ایرانی در مسابقات فناوری‌های پیشرفته بریکس‌؛ کسب ۹ مدال

هوش مصنوعی گوگل معمای ۹۰ ساله ریاضی را حل کرد

به غنیمت گرفتن نهمین پهپاد آمریکایی توسط سپاه پاسداران+عکس

رفع محدودیت مناطق ممنوعه برای تسهیل جذب دانشجویان بین‌المللی

دانشگاه‌ها باید اتکایشان را به منابع دولتی کاهش دهند

فرصت مجدد ثبت‌نام در مرحله تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی

طرح «قاضی در مدرسه» در ۱۳۵ مدرسه استان سمنان اجرا می‌شود

مسئولیت اعلام تعطیلی مدارس تهران به آموزش‌وپرورش واگذار شد

۳ پیش‌نیاز تحقق خیزش علمی جدید

آپارتمان‌های قم در زمان امام عسکری (ع)

بازاریان و فعالان اقتصادی مهدیشهری به مدرسه سازی دعوت شدند