به گزارش ثریا یکصد و شانزدهمین جلسه گروه علمی فلسفه اخلاق با موضوع رابطه ارزش و لزوم اخلاقی با ارائه حجت الاسلام والمسلمین مجتبی مصباح و با حضور اعضای گروه در مجمع عالی حکمت اسلامی برگزار شد.
خلاصه مباحث مطرح شده بدین شرح میباشد:
در بحث رابطه ارزش و لزوم اخلاقی دو مسئله قابل طرح است: اول اینکه چه نسبتی از نسبت اربعه بین آنها هست و دوم اینکه آیا کدام یک از ارزش و لزوم اصل است و کدام یک فرع؟
مسئله اول
رابطه ارزش و لزوم به لحاظ مصداقی در غیر اخلاق من وجه است اما در اخلاق چند نظریه هست:
الف. کانت رابطه آن دو را عموم و خصوص مطلق میداند؛ ارزش را اخص و الزام را اعم میداند. چون شرایط ارزش اخلاقی را عبارت میداند از اختیاری بودن و مطابق وظیفه بودن و با نیت انجام وظیفه انجام دادن.
ب. عکس دیدگاه قبل که الزام اخص باشد و ارزش اعم.
ج. عموم و خصوص من وجه. مثلاً هدیه به همسایه خوب است و الزامی نیست و انتخاب بین بد و بدتر لازم است اما خوب نیست و نجات جان بی گناه هم خوب است و هم لازم.
د. تساوی: به نظر میرسد دیدگاه درست همین باشد؛ چرا که در جریان هدیه به همسایه درست است که کف الزام اخلاقی نیست اما برای احراز همان درجه از خوبی لازم و وظیفه است. همین طور انتخاب بین بد و برتر گرچه انتخاب بد، بد است اما در مقایسه با بدتر خوب میشود.
مسئله دوم
آیا اصل ارزش است و لزوم فرع آن است یا برعکس؟ در پاسخ میگوئیم: مطلوبیت بالذات مال هدف است و بالغیر برای فعل اخلاقی موصل به نتیجه. پس مطلوبیت فعل اخلاقی متفرع بر دو چیز است: اول مطلوبیت بالذات هدف و دوم نسبتی که فعل با هدف اخلاق دارد یا لزوم بالقیاسی که با هدف دارد. پس لزوم میشود اصل و ارزش میشود فرع. البته این به معنای وظیفه گرایی نیست. زیرا درست است که آنها الزام را اصل گرفته و ارزش را تابع آن میدانند اما منظورشان از لزوم با منظور ما متفاوت است. منظور آنها از لزوم، وظیفه است در حالی که منظور ما از لزوم، لزوم بالقیاس است.
در بحث رابطه ارزش و لزوم اخلاقی دو مسئله قابل طرح است: اول اینکه چه نسبتی از نسب اربع بین آنها هست و دوم اینکه کدام یک از ارزش و لزوم اصل است و کدام یک فرع؟
مسئله اول
رابطه ارزش و لزوم به لحاظ مصداقی در غیر اخلاق من وجه است اما در اخلاق چند نظریه هست:
الف. کانت رابطه آن دو را عموم و خصوص مطلق میداند؛ ارزش را اخص و الزام را اعم میداند. چون شرایط ارزش اخلاقی را عبارت میداند از اختیاری بودن و مطابق وظیفه بودن و با نیت انجام وظیفه انجام دادن.
ب. عکس دیدگاه قبل که الزام اخص باشد و ارزش اعم اگر الزام را اعتباری بدانیم و ارزش را بمعنای مطلوبیت نزد اعتبار کننده.
ج. عموم و خصوص من وجه. مثلاً هدیه به همسایه خوب است و الزامی نیست و انتخاب بد و ترجیح آن بر بدتر لازم است اما خوب نیست و نجات جان بی گناه هم خوب است و هم لازم.
د. تساوی: به نظر میرسد دیدگاه درست همین باشد؛ چرا که در جریان هدیه به همسایه درست است که کف الزام اخلاقی نیست اما برای احراز همان درجه از خوبی که نتیجه این کار خوب است لازم و وظیفه است. همین طور در انتخاب بین بد و برتر گرچه کار بد، بد است اما در مقایسه با بدتر خوب است یعنی ترجیح بد بر بدتر خوب است.
مسئله دوم
آیا اصل ارزش است و لزوم فرع آن است یا برعکس؟ در پاسخ میگوئیم: مطلوبیت بالذات مال هدف است و بالغیر برای فعل اخلاقی موصل به نتیجه. پس مطلوبیت فعل اخلاقی متفرع بر دو چیز است: اول مطلوبیت بالذات هدف و دوم نسبتی که فعل با هدف اخلاق دارد یا لزوم بالقیاسی که با هدف دارد. پس لزوم میشود اصل و ارزش فعل اخلاقی میشود فرع. البته این به معنای وظیفه گرایی نیست. زیرا درست است که وظیفه گرایان الزام را اصل گرفته و ارزش را تابع آن میدانند اما منظور آنها از لزوم با منظور ما متفاوت است. منظور آنها از لزوم، لزوم اعتباری است در حالی که منظور ما از لزوم، لزوم بالقیاس است.
منبع: مهر
۴۸ هزار بازمانده از تحصیل به مدرسه بازگشتند
توزیع رایگان شیر و تغذیه در مدارس دولتی ابلاغ شد
پیام تسلیت حجتالاسلام رستمی در پی ارتحال آیتالله شبیری زنجانی
۲۵۰۰ دانشجو در سراسر کشور وام شرافتی دریافت میکنند
لغو ممنوعیت انتقال دانشجویان کارشناسی ارشد و دکتری تخصصی علوم پزشکی
شرایط تخصیص خوابگاههای متأهلی اعلام شد
شیوه پرداخت یارانه دانشجویی تغذیه اعلام شد
عدم امکان تمدید زمان انتخاب رشته محل پنجاهوسومین آزمون دستیاری پزشکی
در آغوش فرشتهها
تحصن ۳ روزه اعضای هیئتعلمی در اعتراض به بلاتکلیفی کدهای استخدامی
آغاز حضوری کلاسهای دانشگاه شریف از ۴ مهرماه
سرپرست دانشگاه ملی مهارت منصوب شد
دبیرشورای عالی انقلاب فرهنگی درگذشت آیتالله شبیری زنجانی را تسلیت گفت
نگاهی به زندگی آیت الله شبیری زنجانی؛ مجاهدت در مسیر رشد حوزه
روایت پدر آیت الله شبیری زنجانی از آثار منع زکات و قحطی زنجان
تعطیلی حوزه علمیه نجف در پی درگذشت آیتالله العظمی شبیری زنجانی
هشتاد و دومین شعبه خودرو۴۵ در ستارخان تهران افتتاح شد
صدرنشینی پژوهشگاه ملی سرطان جهاددانشگاهی در بین مراکز تحقیقات پزشکی
سازماندهی اطلاعات ۴۰ هزار پایاننامه ایرانیان خارج از کشور در ایرانداک
سرپرست پارک علم و فناوری فارس منصوب شد
دلتنگ لبخند آقای شهیدیم...
دلیل تأخیر در بازنگری نقشه جامع علمی از زبان دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی
دارویی که تمام نشانگرهای سرطان را از بین برد
بارش بیشتر باران باعث از بین رفتن خشکسالی میشود؟
اولین پرواز مداری «استارشیپ» به تعویق افتاد
تصویر وایرال شده از سرباز اوکراینی
اپل، سامسونگ و گوگل متهم به نقض پتنت صدای فضایی
۸۴ دانشآموز و ۱۸ معلم تهرانی در دو جنگ اخیر به شهادت رسیدند
تغییر کتابهای درسی پایه اول؛ از فارسی تا ریاضی
وزیر آموزش و پرورش: دریافت وجه هنگام ثبتنام مدارس دولتی ممنوع است
۱۵۰۷ فضای آموزشی در جنگ دچار آسیب شد
«دلیران» اولین مستندمسابقه برای کودکان است/ پخش از شبکه کودک
انیمیشن ایرانی «سفینه نجات» امیدبخش است
رونمایی از یک صدای گمشده در کنسرت سازهای ایرانی بنیاد رودکی
راویان جنگ رمضان در رادیو صبا تجلیل میشوند
نتایج المپیاد علمی دانشجویان علوم پزشکی کشور اعلام شد
فرصت مجدد شرکت در آزمون دکتری تخصصی و پژوهشی علوم پزشکی ۱۴۰۵ فراهم شد
برگزیدگان بیستمین دوره مسابقات ربوکاپ آزاد ایران معرفی شدند
اوپن ای آی هم هک شد
تأکید رئیس دانشگاه تهران و سفیر پاکستان بر تقویت دیپلماسی علمی
ورود بیش از ۷۵۰ هزار دانشجوی جدید به دانشگاهها در مقاطع مختلف
اعلام ۱۰ اولویت پژوهشی برای اتصال ریلی چین به اروپا از مسیر ایران
فراخوان اولویتهای پژوهشی و فناوری سازمان سنجش آموزش کشور منتشر شد
کلاسهای دانشگاههای غیردولتی غیرانتفاعی حضوری برگزار میشود
روایت ۲۰۰ شب استقامت تاریخی در ایران
«انسان و حیوان»؛ گفتگوی کشیشی مسیحی و روحانی مسلمان درباره اخلاق
آیا «الگوریتمها» ما را از نو می سازند!؟ چالش انسان عصر دیجیتال
لیگهای صنعتی ربوکاپ از سال آینده راه اندازی میشود
عرضه دستاوردهای شرکتهای دانشبنیان در نمایشگاه فناوریهای پیشرفته چین
تأکید بر پرورش نسلی دانا، اخلاقمدار و پاسخگو به نیازهای جامعه
هوش چینی در یک وب سایت دولتی آمریکا
نخستین اختراع کشور در زمینه سلول زیستی خورشیدی
امام حسن عسکری(ع) چگونه شیعه را برای عصر غیبت آماده کرد؟
روایتی از نخستین شاهدان تولد امام زمان(عج)؛ مهمترین اقدام امام عسکری
افزایش ۶۰ درصدی مشروطی دانشجویان پس از کرونا
مهلت مجدد ثبتنام آزمون کارشناسی ارشد گروه پزشکی ۱۴۰۵ از ۴ مهرماه
سال تحصیلی دانشگاهها از امروز آغاز شد
تصویر استاد شفیعی کدکنی روی دیوارنگاره میدان جهاد
آغاز ثبتنام نوزدهمین همایش جامع «انتخاب شریف»
رویدادها و اتفاقات، بحران نیستند؛ نحوه مواجهه میتواند بحرانساز باشد
یادداشت کمتردیدهشدهٔ رهبر شهید خطاب به جانبازان حزبالله جنایت پیجری
زمان بازگشایی خوابگاه دانشگاه الزهرا (س) اعلام شد
تمدید مهلت انتخاب رشته پذیرش بدون آزمون کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵
فرصت مجدد ثبت نام در پذیرش بدون آزمون کاردانی مهارتی ۱۴۰۵ فراهم شد
محتوای دروس معارف دانشگاهی براساس تحولات روز و جنگهای اخیر بازنگری میشود
نگرشی نو به حفظ قرآن در مدارس، محور چهارمین همایش ایدهپردازان قرآنی
وطندوستی در نگاه اسلام فضیلت است یا تعصب؟
تصویری از رهبر شهید در مراسم ۳۱۳ هزار نفری جانفدایان
حضور نمادین کاروان مراسم عروسی سیریک در رزمایش جانفدا
حضور مقتدرانه بانوان کلاهکج در رزمایش جانفدا
حضور خاخام اعظم جامعه یهودیان ایران در مراسم جان فدا
فراخوان ارسال مقالات به همایش اربعین در مکتب امام شهید
خبرنگار آمریکایی: گازوییل در فلوریدا و تگزاس تمام شده است+عکس
براساس قواعد فقهی تنظیم گری فضای مجازی ضروری است
نرخ اجارهبهای خوابگاههای دانشجویی در سال جدید اعلام شد+عکس
جانفدایان مسلح به شمشیر و کاتانا
دانشگاه مبعوث رستاخیز دانایی در امتداد غیرت ملی
برگزاری صد و نود و ششمین شب شعر طنز «در حلقه رندان»
فانوس دریایی ادبیات کودک؛ ۸۲ سالگی خالق قصههای مجید
رمزگشایی از یک مشکل رایج اجتماع؛چرا یکدیگر را به آسانی قضاوت می کنیم؟
فرصت مجدد ثبت نام در پذیرش بدون آزمون کاردانی مهارتی ۱۴۰۵ فراهم شد
تمدید مهلت انتخاب رشته پذیرش بدون آزمون کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵
محتوای دروس معارف دانشگاهی براساس تحولات روز و جنگهای اخیر بازنگری میشود
مهلت مجدد ثبتنام آزمون کارشناسی ارشد گروه پزشکی ۱۴۰۵ از ۴ مهرماه
افزایش ۶۰ درصدی مشروطی دانشجویان پس از کرونا
سال تحصیلی دانشگاهها از امروز آغاز شد
یادداشت کمتردیدهشدهٔ رهبر شهید خطاب به جانبازان حزبالله جنایت پیجری
رویدادها و اتفاقات، بحران نیستند؛ نحوه مواجهه میتواند بحرانساز باشد
تصویر استاد شفیعی کدکنی روی دیوارنگاره میدان جهاد
آغاز ثبتنام نوزدهمین همایش جامع «انتخاب شریف»
ورود بیش از ۷۵۰ هزار دانشجوی جدید به دانشگاهها در مقاطع مختلف
فرصت مجدد شرکت در آزمون دکتری تخصصی و پژوهشی علوم پزشکی ۱۴۰۵ فراهم شد
حضور خاخام اعظم جامعه یهودیان ایران در مراسم جان فدا
زمان بازگشایی خوابگاه دانشگاه الزهرا (س) اعلام شد
نتایج المپیاد علمی دانشجویان علوم پزشکی کشور اعلام شد
تصویری از رهبر شهید در مراسم ۳۱۳ هزار نفری جانفدایان
نرخ اجارهبهای خوابگاههای دانشجویی در سال جدید اعلام شد+عکس
دانشگاه مبعوث رستاخیز دانایی در امتداد غیرت ملی
حضور نمادین کاروان مراسم عروسی سیریک در رزمایش جانفدا
تأکید رئیس دانشگاه تهران و سفیر پاکستان بر تقویت دیپلماسی علمی
جانفدایان مسلح به شمشیر و کاتانا
حضور مقتدرانه بانوان کلاهکج در رزمایش جانفدا
کلاسهای دانشگاههای غیردولتی غیرانتفاعی حضوری برگزار میشود
فراخوان اولویتهای پژوهشی و فناوری سازمان سنجش آموزش کشور منتشر شد
خبرنگار آمریکایی: گازوییل در فلوریدا و تگزاس تمام شده است+عکس
نگرشی نو به حفظ قرآن در مدارس، محور چهارمین همایش ایدهپردازان قرآنی
تصویر وایرال شده از سرباز اوکراینی
براساس قواعد فقهی تنظیم گری فضای مجازی ضروری است
«انسان و حیوان»؛ گفتگوی کشیشی مسیحی و روحانی مسلمان درباره اخلاق
وطندوستی در نگاه اسلام فضیلت است یا تعصب؟
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.