کد خبر: 3836
ف
محمود حکمت نیا:
نیازمند مهندسی معکوس برای رسیدن به مباحث حقوق اسلامی هستیم
معاون پژوهشی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه در هم اندیشی منتخبی از اساتید برجسته علوم انسانی اسلامی گفت: رسیدن به فرآیند الزامها در زندگی امروز نیازمند مطالعات میان رشته ای و مهندسی معکوس است.

به گزارش شبکه علمی ثریا، محمود حکمت نیا، معاون پژوهشی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، در نخستین هم اندیشی منتخبی از اساتید برجسته علوم انسانی اسلامی که در مشهد برگزار شد با محوریت حقوق و دولت به سخنرانی پرداخت.

وی با بیان اینکه در تعریف حقوق می گویند که حقوق، قاعده الزام آور معتبر است، افزود: الزام در برابر التزام قرار می گیرد. التزام یعنی من خود ملزم هستم به اخلاق یعنی در واقع رعایت اخلاق، التزام می آورد.

این محقق و نوینسده کشورمان تصریح کرد: الزام یعنی من دیگری را بر انجام رفتاری ملزم می کنم، حال اگر این الزام را من بخواهم انجام دهم مثل حقوق، می شود الزام های خصوصی و اگر دولت بخواهد از نمایندگی من انجام دهد، الزام دولت، می شود.

حکمت نیا ابراز کرد: پس حقوق را هم که می خواهیم بگوییم بر سر این بحث می کنیم که چرا دولت می تواند شخصی را بر انجام کاری الزام کند و نه التزام. این ادعای اصلی برای فلسفه حقوق است.

وی با بیان اینکه ما وقتی در جمهوری اسلامی ورود پیدا کردیم سه اتفاق در حوزه اهل سنت، شیعه و غرب رخ داده است، اضافه کرد: اتفاق در اهل سنت این است که حکومت دینی را از دست دادند و چون مبنای فقه‌شان الزام بود و حکومت ها الزام می کردند. لذا با این مشکل مواجه شدند که ما چگونه در این وضعیت بر حکومت ملتزم شویم.

وی ادامه داد: نظام شیعه بر التزام است، یعنی من ملتزم هستم که رفتاری را انجام دهم، مثلا وقتی امام معصوم (ع) می خواهد ضمانت اجرایی حکم قضایی را بیان کند، الزام آن را بیان نمی‌کند بلکه می گوید هر کس مخالفت کند، با من مخالفت کرده و هر کس با من مخالفت کند با خدا مخالفت کرده است؛ یعنی محور را التزام دانسته است.

حکمت نیا گفت: حتی وقتی می خواهد به بیان پایه حکومت، بپردازد، می گوید: «اطیعو الله و اطیعوا الرسول و اوالی الامر». در واقع اطیعو التزام است، چون الزام یک مقوله تکمیلی می‌خواهد، حتی قضاوت پیامبر(ص) را می گویند شما مردم باید تبعیت کنید پس مجوز التزام قرار داده  است.

این استاد دانشگاه با بیان اینکه ما درصدد الزام کردن محور هستیم، گفت: اگر می خواهیم قائده اخلاقی و فقهی به حقوق تبدیل شود، باید این التزام، راهی پیدا کند و الزام شود. در برخی موارد امکانش هست و در برخی دیگر، نیست، مثلا در موضوع خانواده که واژه خانواده عمرش ۵۰ سال است و در تاریخ چیزی به نام حقوق خانواده نداریم. پس سوال این است که این التزام های عرفی، اخلاقی و فقهی اولا قابل تبدیل به الزام های حقوقی است؟ و اگر می خواهد الزام بشود این الزم از چه سنخی است؟ یعنی اگر تخلفی صورت گرفت چه اتفاقی رخ می دهد؟  
حکمت نیا عنوان کرد: ما در جمهوری اسلامی که حقوق سازی رادیکال است، خیلی قوی وارد شدیم، یعنی کسانی که رفتند حقوق سخت را پیگیری کردند، با این موضوع مواجه شدند که مردم اعتقاداتشان را نسبت به حقوق از دست می دهند و ما چگونه این حقوق را تبدیل به التزام کنیم.

وی در همین زمینه اضافه کرد: یعنی باید کاری کنیم که فرد از راست گویی خودش خرسند و بهره مند شود، مثلا در بحث برندسازی که علامت تجاری ثبت می‌شودو ویژگی این برندسازی آن است که اخلاق را تبدیل به اقتصاد می کند و لذا در این جریان جرات نمی کنند که برخلاف اخلاق عمل کنند.

حکمت نیا با اشاره به اینکه حقوق می خواهد الزام ها را به التزام تبدیل کند، ابراز کرد: لذا نقش دولت ها طراحی نظام حقوقی است تا وقتی که اشخاص احساس کنند که اگر قاعده هنجار اخلاقی حقوقی را انجام ندهند دچار خسارت می شوند و لو خسارت معنوی. که این را اصطلاحا حقوق مردم می گوییم.

وی ادامه داد: پس حقوق دو شاخه پیدا کرد؛ حقوق سخت و حقوق نرم. ورود و نقش دولت در حقوق سخت همین است که مجازات کند و حقوق نرم نیز آن است که طراحی نظام اجتماعی کند، به رغم اینکه اگر مردم قائده هنجار اخلاقی را رعایت نکنند خودشان احساس کنند که دچار خسارت می شوند.

حکمت نیا با بیان اینکه این مدلی بود که ارائه شد یعنی حرکت از حقوقی که سرد است و بازگشت به حقوق نرم، افزود: این دو نگاه به حقوق یعنی حقوق به نفع الزام و حقوق به نفع التزام، دو نقش را برای دولت ایجاد کرد نقش اول الزام آوری و نقش دوم زمینه سازی برای طراحی نظام های اجتماعی است به نحوی که مردم در رفتارهای اجتماعی خودشان نه به خاطر ترس که به خاطر منفعت عمل کنند.

این استاد دانشگاه گفت: تصور من این است که در جمهوری اسلامی اولین اتفاق که افتاد این بود که ما از ظرفیت حقوق بیش از حد استفاده کردیم، همپنین از این حقوق به نفع حقوق سخت استفاد کرده و در نتیجه نه حقوقمان آن ظرفیت و نه حقوق سرد آن کارایی را دارد.

وی در مورد چرایی این اتفاق نیز بیان کرد: دلیلش این است که نمی بایست ما به خاطر مشروعیت الهی حکومت، به این نکات توجه کنیم. در صورتی که بحث امروز بر روی مفاد است یعنی مبنای الزام آور ناشی از مفاد است یعنی مفاد قانون می گوید که حقوق باید چگونه تقسیم شود تا بتوان مشروعش کرد.

حکمت نیا با بیان اینکه این مطالبه که قاعده حقوق چگونه ترسیم می شود؟ گفت، مربوط به مباحث بین رشته ای است و اضافه کرد: از طرفی اینکه این موضوعات چه فرایندی را طی می کند تا به الزام برسد، حقوق سیاسی، می شود.

وی اظهار کرد: مسئله این است که باید برای حاصل کردن مفاد، زمان حال را در نظر بگیریم و  زمان حاضر مفادش این است که آنچه که امروز در حوزه حقوق در حال رخ دادن است آثارش در آینده قابل پیشگیری نیست و فقط آینده محتمل رو بیان می کند.

وی ادامه داد: از طرفی برای آینده محتمل افرادی که معلوم نیست چه کسانی هستند و آیا متأثر از این رفتار ما می شوند، چگونه قاعده حقوقی وضع کنیم.

حکمت نیا عنوان کرد: نکته دیگر این است که امروز دولت ها اگر بخواهند مفادی را اعتبار بدهند به جای اینکه بگویند مفاد معتبر است، دست به نهاد سازی می زنند، یعنی طراحی می کنند و سوال این است که اکنون ما در این مفادها چه کرده‌ایم؟  

این استاد دانشگاه ابراز کرد: ما یک آینده مبهم را پیش رو داریم و برای مواجهه با مباحث حقوق اسلامی معاصر مثلا در مسائل مستحدثه به عنوان مسائل روز و هم برای حقوق دانان پیشنهاد مهندسی معکوس را ارائه می کنیم. یعنی من ببینم مالکیت فکری پاسخ به چه سوالی است و من چنین مشکلی دارم.
 

منبع: مهر


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

عکس روز ناسا از سیاره نپتون

واکنش آموزش و پرورش به خبر فوت سوگند صیادی

برگزیدگان رویداد «جوان سال» به مدرسه حکمرانی جوانان راه می‌یابند

تعطیلی مدارس آخرین راهکار مقابله با آلودگی هواست

نظارت بر تلاش شبانه‌روزی آماده‌سازی کتاب‌ درسی سال تحصیلی جدید

رکوردشکنی دانش‌آموزان ایرانی با ۲۴ طلای علمی در جنگ

قسمت جدید «ریحانه» با اجرای ژیلا صادقی امشب روی آنتن می‌رود

اژدهای افتخاری گوتبورگ جلوی پای سازندگان «ارزش احساسی» خوابید

ساخت مجموعه مستند ۱۴ قسمتی «طولانی ترین جنگ» با نگاهی به زندگی حاج قاسم

قصه فداکاری و عشق محض یک‌ مرد به همسرش در یک فیلم

رویداد ملی «ایران‌دخت» درباره توانمندی‌های زنان است

نکاتی جالب درباره تقسیم بندی‌های مختلف قرآن

کتاب «پس از پیامبر (ص)» منتشر شد

تصویری از موشک حاج قاسم با سر جنگی موشک خیبرشکن

ماجرای زندگی نویسنده مفاتیح الجنان برای نسلی که او را نمیشناسد

استاد گلشنی افق‌ بلند علوم تجربی و فیزیک را با ژرفای اندیشه فلسفی پیوند زد

زره مخصوص از فضانوردان در مقابل زباله‌های فضایی محافظت می‌کند

دکتر مهدی گلشنی، استاد ممتاز فیزیک دانشگاه شریف درگذشت

تربیت بیش از ۸۰ هزار دانش‌آموخته در دانشگاه صنعتی امیرکبیر

پذیرش مستقیم دستیاری از بین پزشکان عمومی نیمه دوم آذر اجرایی می‌شود

قابل توجه دانشجویان: فراخوان فرصت پژوهانه فولاد مبارکه برای دانشجویان منتشر شد

جشن استقبال از دانشجویان نوورود شریف ۲ آذرماه برگزار می‌شود+پوستر

یک ریاضیدان مسئله ۱۶۷ ساله ریاضی را با کمک هوش مصنوعی حل کرد

ایران و ترکیه در مسیر افزایش انتشار دی‌اکسیدکربن

ماموریت محرمانه نیروی فضایی آمریکا به مدار زمین انجام شد

ثبت‌نام پذیرفته‌شدگان دانشگاه پیام نور از امروز آغاز می‌شود

واکنش رئیس دانشگاه تهران به مقاله نیویورک تامز درباره توجیه حمله به زیرساخت‌های آبی ایران

دامنه حمله‌های سایبری به اتحادیه اروپا رسید

اف بی آی و وزارت کشاورزی آمریکا جدیدترین قربانیان هکرها شدند

۳۰ درصد ظرفیت منتقل‌شده پزشکی و دندانپزشکی از پذیرش سال ۱۴۰۶ کسر می‌شود

نسخه ویژه نابینایان «بدنام» و «کنکل» منتشر شد

مجسمه‌هایی با پوششی از نقوش ایرانی به نیاوران آمدند

در دیدار آهنگساز ایتالیایی با مدیران بنیاد رودکی چه گذشت؟

طرح سینما کارت دانش‌آموزی اجرا می‌شود

ناهید شعشعانی، دوبلور پیشکسوت درگذشت

همراه با فیلم‌های آخر هفته تلویزیون؛ از «به وقت شام» تا «در بروژ»

از کتاب اختران تهران رونمایی شد

روایت تازه‌ای از جهان فکری و میراث فلسفی فارابی در هم اندیشی اساتید و پژوهشگران

انسان معاصر در عصر انفجار اطلاعات به حقیقت نزدیک‌تر شده است؟

پیشنهاد تشکیل شورای مستقل علوم پایه در دومین نشست هم‌اندیشی استادان

لزوم رفع فوری چالش‌های دانشجویان ایرانی در روسیه در دیدار رئیس سازمان امور دانشجویان و سفیر جمهوری اسلامی ایران

اعلام نتایج ارزشیابی فعالیت تحقیقات و فناوری دانشگاه‌های علوم پزشکی +جدول

ارتقاء رتبه دانشگاه تربیت مدرس در نظام رتبه‌بندی جهانی گرین متریک

تصویری از احمد نجفی در اتاق گریم سریال سلمان فارسی

ثبت نام پذیرفته شدگان نهایی کنکور سراسری ۱۴۰۵ از اول آذر انجام می‌شود

۴۹۶ هزار و ۸۰۶ نفر در کنکور سراسری و دانشجومعلم سال ۱۴۰۵ قبول شدند

تصویب ضوابط ایجاد دوره‌های تکمیلی تخصصی بالینی «فلوشیپ»

نتایج نهایی کنکور سراسری سال ۱۴۰۵ اعلام شد

دانشگاه‌ها مجاز به کاهش واحدهای درسی مقطع کارشناسی شدند

کلید نهایی آزمون دکتری تخصصی علوم پزشکی ۱۴۰۵ اعلام شد

تاکید رئیس دانشگاه تهران بر نظارت روسای دانشکده‌ها بر پوشش دانشجویان

پیام‌نور از نیمه آذرماه به دانشجویان علوم پزشکی درس می‌دهد+جزئیات

آمازون و گوگل مالک ۳۰ درصد سهام آنتروپیک پس از عرضه اولیه می‌شوند

توسعه همکاری‌های علمی با کشورهای آفریقایی و جذب دانشجویان خارجی

نقش هوش مصنوعی در هدف قرار دادن مدرسه میناب به عنوان هدف نظامی

تأکید رئیس دانشگاه علمی‌کاربردی بر تشکیل انجمن دانش‌آموختگان

یک گام دیگر برای اصلاح ظرفیت پذیرش پزشکی و دندانپزشکی برداشته شد

مشوق‌های جدید فناورانه پیرو منویات رهبری؛ حمایت از پروژه‌های پرریسک

سیستم‌های زیرساختی آمریکا شکاف‌های رفع نشدنی دارند

ثبت رویداد از ایده تا کسب‌وکار دانشکده شریعتی در شبکه جهانی کارآفرینی

کپی کردن ریلزها در اینستاگرام ممنوع شد

درگذشت استاد پیشکسوت ریاضی دانشگاه صنعتی شریف

پاویون دانش‌بنیان‌ها در نمایشگاه توانمندی‌های صادراتی جمهوری اسلامی

نه قاطع انویدیا به استخدام دوباره هوانگ

تاکسی روباتیک گوگل از بزرگراه های آمریکا جمع شد

مایکروسافت با ۷ مدل جدید به جنگ اوپن ای آی و آنتروپیک رفت

نشست تخصصی دستگاه‌های پرتو ایکس در دانشگاه امیرکبیر برگزار شد

ایالت اورگن جدیدترین شاکی اوپن ای آی شد

نتایج نهایی رشته‌های با آزمون دانشگاه آزاد در کنکور ۱۴۰۵ اعلام شد

آغاز نخستین طرح سراسری نظرسنجی رضایت دانشجویان از اول آذرماه

تعمیر مبل استیل و راحتی در کرج؛ تفاوت خدمات و عوامل مؤثر بر هزینه

سرمایه‌گذاری در اتاق شیشه‌ای؛ چرا شفافیت، شاهرگ حیات پلتفرم‌های مالی دیجیتال است؟

تقدیر حجت الاسلام قمی از جانشین ستاد کل نیروهای مسلح

ششمین اجلاس مهدویت و انقلاب اسلامی فراخوان داد

تأسیس ۱۱ مؤسسه جدید فرهنگی قرآن و عترت

خدمات دینی و آثار ماندگار آیت الله وحید خراسانی سرمایه‌ حوزه های علمیه

به غنیمت گرفتن نهمین پهپاد آمریکایی توسط سپاه پاسداران+عکس

فرصت مجدد ثبت‌نام در مرحله تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی

کاهش ۲۵درصدی جمعیت دانشجویی

دانشگاه‌ها باید اتکایشان را به منابع دولتی کاهش دهند

نتایج کنکور تا روز پنجشنبه اعلام می‌شود

حجت‌الاسلام خسروپناه خواستار کوچک‌سازی وزارت علوم و واگذاری اختیار به دانشگاه‌ها شد

«به وقت ایران» و «تاب آوری» در تازه ترین شماره نشریه دیده بان اندیشه

انتشار «رساله حقوق امام سجاد(ع)» با ترجمه و شرح علامه حسینی طهرانی

تلگرام در عراق فیلتر شد

فعالیت مراکز آموزشی ۵ شهرستان خوزستان سه‌شنبه غیرحضوری شد

ثبت نام پذیرفته شدگان نهایی کنکور سراسری ۱۴۰۵ از اول آذر انجام می‌شود

حذف ۲ اپ کاربردی از موبایل‌های سامسونگ

چرایی عدم دسترسی برخی دانش آموزان به کتاب درسی

دانشگاه‌ها باید اتکایشان را به منابع دولتی کاهش دهند

طرح «قاضی در مدرسه» در ۱۳۵ مدرسه استان سمنان اجرا می‌شود

به غنیمت گرفتن نهمین پهپاد آمریکایی توسط سپاه پاسداران+عکس

فرصت مجدد ثبت‌نام در مرحله تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی

مسئولیت اعلام تعطیلی مدارس تهران به آموزش‌وپرورش واگذار شد

۳ پیش‌نیاز تحقق خیزش علمی جدید

بازاریان و فعالان اقتصادی مهدیشهری به مدرسه سازی دعوت شدند

کاهش ۲۵درصدی جمعیت دانشجویی

خوانشی بر رسانه فاطمی، از تبیین حضور تا اعتراض سکوت

آپارتمان‌های قم در زمان امام عسکری (ع)

اختلال گسترده در پروازهای آمریکا برای سومین روز متوالی ادامه دارد+عکس

واکاوی نسبت فلسفه و معنویت در اندیشه علامه طباطبایی

گلی به جمال سرباز روح الله رضوی که ساعتش را به وقت ایران تنظیم کرد

آغاز رویداد «ایران پیشرو» با حضور بیش از ۱۰۰ شرکت دانش‌بنیان

«مسلمانان در اتریش» کتاب شد

آیا هوش مصنوعی موجب مرگ خلاقیت می‌شود؟

پژوهشگاه ملی سرطان به قطب نانوآنکولوژی جهان اسلام تبدیل می‌شود

اعلام نتایج ارزشیابی فعالیت تحقیقات و فناوری دانشگاه‌های علوم پزشکی +جدول

دسترسی به داده های کاربران اندروید برای متا جریمه تراشید

نتایج نهایی کنکور سراسری سال ۱۴۰۵ اعلام شد

هواپیمای برقی چینی ۱۰ تنی به آسمان رفت