کد خبر: 39306
ف
نگاهی به دیدگاه ابن عربی به تقویم ایرانی
ابن عربی برخلاف مسلمانان خارج از ایران، به تقویم ایرانی توجه خاصی داشت. در حالی که مسلمین خارج از ایران به تقویم قمری اکتفا می‌کردند، وی تقویم شمسی را مورد بررسی قرار داده و تاویل‌های عرفانی چندی را با آن تطبیق داده است.

به گزارش ثریا ابن عربی نامدارترین شخصیت عرفان نظری در تاریخ فرهنگ مسلمانان است. او علاوه بر آموزه‌های قرآنی به فلسفه یونانی خاصه ماترک نظری فلوطین امعان نظر داشت. همچنین با سفر در ایران و خاصه اقامت مشهورش در اصفهان با میراث علمی ایرانیان آشنا شد. گو اینکه فرهنگ اسلامی-عربی اغلب به دست دانشمندان ایرانی سر و سامان گرفت و صورتی قابل آموزش پیدا کرد. البته ابن عربی توسط شاگرادان ایرانی و شیعه‌اش دوباره برای ما منشا اثر بود و سخنانش در کلام و عرفان نظری و فلسفه و حتی ادبیات فارسی انعکاس یافت.

یکی از چیزهایی که اثرپذیری ابن عربی از فرهنگ ایرانی را به شکلی غیر قابل انکار نشان می‌دهد، توجهی است که او به تقویم و هیئت و نجوم ایرانی داشت. در حالی که مسلمین خارج از ایران به تقویم قمری اکتفا می‌کردند، وی تقویم شمسی را مورد بررسی قرار داده و تاویل‌های عرفانی چندی را با آن تطبیق داده است. می‌دانیم که نجوم کهن مبتنی بر نور یعنی وجه بصری اجرام سماوی است. آنچه در مرکز مبحث نور قرار دارد، خورشید است که تقویم ایران باستان بر اساس آن تنظیم می‌شود. از میان اجرام منظومه شمسی تنها حرکات ماه و خورشید را می‌توان در دوایر منظم در آسمان ستارگان ثابت نمایش داد. در این میان خورشید منشاء نور و ماه برخوردار از آن است. بر خلاف اعراب که کار را بر مدار قمر می‌سنجیدند، ایرانیان که مردمانی یک جانشین و متشکل بودند، کارهای خود را بر اساس فصول نظم می‌دادند.

جشن نوروز و جشن مهرگان مشهورترین وقایع منطبق با احوال طبیعت هستند که زندگی سیاسی و اجتماعی ما را رقم می‌زدند. اما ماجرای ما و طبیعت فراتر از هماهنگی ظاهری بود. نجوم کهن مانند کیمیاگری و دیگر علوم قدیم مبتنی بر ساحتی نمادین است و به شکلی تمثیل‌گونه به تفسیر آدمی و حالات وجودی وی می‌پردازد. این علوم ریشه در نگاهی نمادین و روحانی به عالم محسوس دارند؛ زیرا در عالم سنتی، هستی دارای جانی است که آن را نمی‌توان از بعد مادی‌اش جدا کرد. لذا علوم طبیعی را نمی‌توان به تعینات مادی صرف تقلیل داد. توجه کنیم که چرخه‌ها در جهان محسوس تنها به صورت نسبی تکرار می‌شوند و نه مطلق؛ در مقابل آنچه در آسمان رخ می‌دهد به شکلی نسبتا ثابت تکرار می‌شود.

بحث ابن عربی با تطبیق حرکت ماه، با پیامبرانی که هر کدام در فلکی به سر می‌برند و حتی حروف زبان عربی و اعداد، ساختاری پیچیده را می‌سازد که بحث از آن اکنون در حوصله این مقال نیست. آنچه در این‌جا مهم است استفاده و برداشتی است که وی از تقسیم ۱۲ گانه دایره‌البروج به دست می‌دهد که بر اساس چرخه خورشیدی بنا شده است. این دوازده حالت که با دوازده ماه نشان دارند، هم اکنون مبنای شیوه‌ای است که در نجوم و ستاره‌شناسی جدید کاربرد دارد.

ابن عربی این برج‌ها را در چهار دور که هر کدام فصل خاصی هستند جا داده است. اما همه ماجرا با اعتدال بهاری آغاز می‌شود. بهار شامل سه ماه است که در طرح ابن عربی با حمل، ثور و جوزا مشخص شده و در زبان فارسی آنها را به ترتیب فروردین، اردیبهشت و خرداد می‌نامند. هر کدام از این ماه‌ها طبع و وظایفی دارند.
حمل یا همان فروردین برجی گرم و خشک (آتشی) است. فرشته این برج مسئول خلق کیفیات و رخداد هاست.
ثور یا اردیبهشت برجی سرد و خشک (خاکی) است. فرشته آن مسئول خلق بهشت و جهنم است که ذیل نام هیبت الهی قرار دارد. صورت فلکی ثور شامل مثلثی شبیه سر گاو است.
جوزا یا خرداد برجی گرم و تر (بادی) است. فرشته آن به همراه ملائک دیگر بروج دوگانه، بر اجسام حکم‌رانی می‌کند. او به ویژه مسئول خلق فلزات است. صورت فلکی آن با ستارگان دو قلو شناخته می شود.

بهار و خاصه فروردین که دوباره خلقت را از نو آغاز می‌کند، در طرح ابن عربی جایگاه ویژه دارد. به نظر او جایگاه مکانی سیارات و خاصه زمین بر احوال شخصی که تحت نفوذ آن برج به دنیا آمده است تاثیر می‌گذارد؛ اما در طول زمان نیز هر برج می‌تواند بر جسم و قلب مردمی که روی زمین زندگی می‌کنند موثر باشد؛ زیرا هر ماه نامی از اسماء الهی را فعال می‌کند که آدمی به نوبه خود در معرض آن قرار می‌گیرد.

در این میان فروردین جایگاه خاصی دارد. زیرا همراه با طبیعت که دوباره متولد می‌شود، بار دیگر اسما الهی دور ظهور خود را آغاز و آشکار می‌کنند. البته آنچه ما به عنوان نمادهای عید نوروز می‌شماریم، نه تنها لزوما مطابق طرح ابن عربی نیست بلکه در دوره‌های مختلف، ایرانی‌ها به خاطر فراموشی یا تحولات فرهنگی خود، نمادها و گاه محتوای آن‌ها را تغییر داده‌اند. به همین خاطر نمی‌دانیم نمادهای امروزی دقیقا چه نسبتی با نمادهای باستانی دارند. ولی مهم است که درک ایرانیان از احوال طبیعت در طول تاریخ، متفکران و دانشمندان را قانع کرده است که بر مبنای آن کار علمی خود را نظم دهند. شگفت‌آور است که در میان ملل جهان تنها ایرانیان تقویم زندگی سیاسی و اجتماعی خود را با ترتیب فصول هماهنگ می‌کردند و همواره این نگرش تقویمی را حفظ کرده‌اند.

منبع: فارس


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

حضور ۸۹ دانشگاه ایرانی در رتبه بندی دانشگاه‌های جهان تایمز ۲۰۲۷

برندگان نوبل پزشکی ۲۰۲۶ معرفی شدند؛ کنترل سلول‌های عصبی با نور

اسپانیا و پرتغال مقصد جدید اعضای هیئت علمی برای فرصت‌ مطالعاتی

توافق مجلس و شورای عالی انقلاب فرهنگی برای بررسی سهمیه‌های کنکور

ثبت نام در رشته‌های بدون آزمون‌ کنکور ۱۴۰۵ آغاز شد

دیار: نخستین همکاری شهرام ناظری و تهمورس پورناظری

تام کروز شکست فیلمش را نپذیرفت

دیوارنگاره میدان جهاد به رنگ پایتخت درآمد

علت لغو کنسرت علیرضا قربانی در شاندیز چه بود؟

پیشنهاد برای ساخت فصل دوم سریال «اکسیر»؛ بازخورد خوبی گرفتیم

کمک اربعین به بازتولید حافظه تاریخی مقاومت و سرمایه اجتماعی فراملیتی

ضرورت انتقال پژوهش‌های علمی هیئات از دانشگاه به هیئت

دوازدهمین شماره «خردورزی» با پرونده‌ای درباره نسل نو منتشر شد

جستارهایی در فلسفه علوم حکمی کتاب شد

آغاز انتخاب رشته کنکور ۱۴۰۵؛ لزوم دریافت رسید انتخاب رشته

شانس‌های جایزه نوبل فیزیک کدامند؟

مطالبات دانشجویان دانشگاه الزهرا(س) در نشست با مسئولان بررسی شد

هوش مصنوعی کسب وکار یابندگان باگ های نرم افزاری را کساد کرد

وجه مغفول شخصیت شهید سید حسن نصرالله امامت اوست

آمادگی ۴۰ کشور برای حضور در مسابقات بین‌المللی قرآن

سید حسن نصرالله رهبران جنبش‌های آزادی‌بخش را تحت‌تأثیر قرار داد

تمدید مهلت ثبت‌نام دومین آزمون بسندگی زبان فارسی ویژه دانشجویان خارجی

اسامی ‌معرفی‌شدگان رشته‌های خاص آزمون کاردانی به کارشناسی اعلام شد

تفاهم‌نامه چهارجانبه طرح رداکارت دانشجویان فردا ۱۴ مهر امضاء می‌شود

گامی تازه در توسعه آموزش بین‌المللی؛ مجتمع آموزشی بین‌المللی حکیم با افتتاح ساختمان جدید به ۷ شعبه رسید

فراخوان بورس ویژه هنگ‌کنگ برای دانشجویان دکتری منتشر شد

نحوه انتخاب رشته‌های بدون آزمون در کنکور ۱۴۰۵ اعلام شد

سامانه راهنمای انتخاب رشته مجازی کنکور ۱۴۰۵ در دسترس قرار گرفت

تعیین تکلیف بدهی وام‌های دانشجویی پس از پایان سنوات مجاز تحصیلی

تقدیر از برگزیدگان سومین همایش علمی هیئت‌ در سالروز ولادت حضرت زینب(س)

آیت‌الله رشاد: خروج آمریکا از عراق باید برای مسئولان درس عبرت باشد

خاموشی: وقت عبور از برنامه‌محوری به اثرمحوری در فعالیت‌های فرهنگی است

واکاوی اندیشه امام شهید در باب امت واحده

ارائه مقالاتی از کشورهای مختلف در نشست اربعین، گفتمان مقاومت

«بی‌نام» روایتگر مفاهیمی از معنویت؛ تئاتری که زندانی آزاد می‌کند!

«اشراق» شنیدنی شد؛ بیان موسیقی ایرانی با امکانات موسیقی عربی!

موسیقی اعتراضی در آمریکا: رئیس جمهورِ من یک جنایتکار است!

سید حسن نصرالله مقاومت را مسیر پیشرفت و عزت بشریت می‌دانست

ناشنوایان فعال اربعینی در همایش ملی «قهرمانان سکوت» تجلیل شدند

جنگ‌ها و تحولات اخیر به کتاب‌های درسی نهم و یازدهم رسید

خانه فرهنگ در خوابگاه‌های دانشگاه فرهنگیان راه‌اندازی می‌شود

بازگشت معتمدآریا و یک یادآوری درباره حفظ حرمت سرزمین مادری

چه خبر از گیشه سینماها؟ فروش سینماها رو به افزایش است

فیلم نماینده ایران در اسکار انتخاب شد

سمپوزیوم راهکارهای قرآنی برای حل مشکلات تمدن معاصر

الگوی قرآن برای حل اختلافات شدید خانوادگی چیست؟

مساجد ۳۲ استان به دنبال طراحی برنامه‌های قرآنی ویژه

بچه‌های مسجدی با حداقل امکانات، کارهای «نشد» را «شد» می‌کنند

حکمرانی فضای مجازی در پیچ تعدد نهادها؛ نمی‌توان دستوری حکمرانی کرد

وقتی امامزادگان در روزهای جنگ به کانون خدمت‌رسانی تبدیل شدند

ایرباس به فناوری «پوست کوسه» مجهز می‌شود

نوشته جالب در دانشگاه شهید بهشتی

اعتبار ردیف استخدامی ۴۶۵ نفر از فراخوان سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ تأمین شد

تمدید مهلت معرفی مشمولان پذیرفته‌شدگان آزمون دستیاری پزشکی تا ۳۰ مهر

لشکر پهپادهای زیر آبی چین رکورد زد

شرکت‌های فناوری درباره هوش مصنوعی با ترامپ چه توافقی کردند؟

اولویت‌های استادان برای سال تحصیلی پیش‌رو بررسی شد

اختصاص ۳۰ میلیارد تومان تسهیلات معاونت علمی به حوزه بازی‌های رایانه‌ای

برگزاری همایش ملی نخبگان لغو شد

تشریح جزئیات اجرای آیین‌نامه جذب استعدادهای برتر در دانشگاه فرهنگیان

سالن‌ مطالعه دو دانشکده مهندسی دانشگاه صنعتی امیرکبیر باز طراحی شد

ثبت نام آزمون بسندگی زبان فارسی ویژه دانشجویان بین‌الملل ۱۴۰۵ آغاز شد

۳۰۰ گروه و کانال فیشینگ در سکوهای خارجی فعالیت می‌کنند

برنامه مدارس اینستاگرام گسترده تر می شود

پارک فناوری دانشگاه تهران پلتفرم سرمایه گذاری مجازی راه اندازی کرد

حجت‌الاسلام قمی: زنجیره جنایت باید با خونخواهی رهبر شهید قطع شود

رونمایی از نخستین کیوسک نذر عتبات

برگزاری چهاردهمین کنگره ملی شعر فاطمی در سه زبان؛ توجه ویژه به نوقلمان

جزئیات چهارمین «همایش ایده‌پردازان قرآنی» اعلام شد

عالمان عصر صفوی چگونه به قدرت اجتماعی رسیدند؟

اعلام برنامه دروس خارج فقه مسئله محور اساتید حوزوی

زمان ثبت درخواست دانشگاه‌ها برای ایجاد رشته‌های جدید اعلام شد

امکان تحصیل بدون آزمون مدال‌آوران بازی‌های آسیایی ناگویا فراهم شد

اجازه نمی‌دهیم کسی به پرچم ایران اهانت کند

قالیباف: یا بازار نفت احمق است یا آمریکا دروغ می‌گوید+عکس

پرچم جمهوری اسلامی، محور وحدت و نماد ایستادگی در برابر بدخواهان است

ماه کاملِ امشب از تنگهٔ هرمز+عکس

مهلت ثبت‌نام آزمون اخذ پروانه وکالت مرکز وکلای قوه قضائیه تمدید شد

سهمیه بومی آزمون کارشناسی ارشد علوم پزشکی سال ۱۴۰۵ اعلام شد

دانشگاه شریف در مسیر توسعه برق تجدیدپذیر؛ احداث و خرید نیروگاه

سامانه راهنمای انتخاب رشته مجازی کنکور ۱۴۰۵ در دسترس قرار گرفت

نحوه انتخاب رشته‌های بدون آزمون در کنکور ۱۴۰۵ اعلام شد

ثبت نام در رشته‌های بدون آزمون‌ کنکور ۱۴۰۵ آغاز شد

گامی تازه در توسعه آموزش بین‌المللی؛ مجتمع آموزشی بین‌المللی حکیم با افتتاح ساختمان جدید به ۷ شعبه رسید

تعیین تکلیف بدهی وام‌های دانشجویی پس از پایان سنوات مجاز تحصیلی

تمدید مهلت معرفی مشمولان پذیرفته‌شدگان آزمون دستیاری پزشکی تا ۳۰ مهر

جنگ‌ها و تحولات اخیر به کتاب‌های درسی نهم و یازدهم رسید

اولویت‌های استادان برای سال تحصیلی پیش‌رو بررسی شد

خانه فرهنگ در خوابگاه‌های دانشگاه فرهنگیان راه‌اندازی می‌شود

اعتبار ردیف استخدامی ۴۶۵ نفر از فراخوان سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ تأمین شد

فراخوان بورس ویژه هنگ‌کنگ برای دانشجویان دکتری منتشر شد

الگوی قرآن برای حل اختلافات شدید خانوادگی چیست؟

سمپوزیوم راهکارهای قرآنی برای حل مشکلات تمدن معاصر

چه خبر از گیشه سینماها؟ فروش سینماها رو به افزایش است

حکمرانی فضای مجازی در پیچ تعدد نهادها؛ نمی‌توان دستوری حکمرانی کرد

فیلم نماینده ایران در اسکار انتخاب شد

بازگشت معتمدآریا و یک یادآوری درباره حفظ حرمت سرزمین مادری

۳۰۰ گروه و کانال فیشینگ در سکوهای خارجی فعالیت می‌کنند

آیت‌الله رشاد: خروج آمریکا از عراق باید برای مسئولان درس عبرت باشد

ایرباس به فناوری «پوست کوسه» مجهز می‌شود

وقتی امامزادگان در روزهای جنگ به کانون خدمت‌رسانی تبدیل شدند

مساجد ۳۲ استان به دنبال طراحی برنامه‌های قرآنی ویژه

واکاوی اندیشه امام شهید در باب امت واحده

خاموشی: وقت عبور از برنامه‌محوری به اثرمحوری در فعالیت‌های فرهنگی است

تشریح جزئیات اجرای آیین‌نامه جذب استعدادهای برتر در دانشگاه فرهنگیان

ثبت نام آزمون بسندگی زبان فارسی ویژه دانشجویان بین‌الملل ۱۴۰۵ آغاز شد

اختصاص ۳۰ میلیارد تومان تسهیلات معاونت علمی به حوزه بازی‌های رایانه‌ای

پارک فناوری دانشگاه تهران پلتفرم سرمایه گذاری مجازی راه اندازی کرد

ارائه مقالاتی از کشورهای مختلف در نشست اربعین، گفتمان مقاومت

برگزاری همایش ملی نخبگان لغو شد