کد خبر: 46268
ف
غرب‌ستیزی، تعقل شفاف را از ما گرفته است
رسول جعفریان عضو هیئت علمی گروه تاریخ دانشگاه تهران گفت: غرب‌ستیزی چنان در افکار ما نفوذ کرده که ما همه چیز را در سایه این روحیه درک می کنیم.

به گزارش ثریا حجت الاسلام رسول جعفریان، پژوهشگر تاریخ، و عضو هیئت علمی گروه تاریخ دانشگاه تهران، روز گذشته، ۲۷ تیرماه در نشست «تجدد فکر شیعی در قم در دوره اول پهلوی» که در دفتر تبلیغات اسلامی اصفهان برگزار شد، اظهار کرد: طی ۱۵۰ سال گذشته درگیر نوعی زیست فکری و عملی دوگانه بوده‌ایم. در دوره صفویه تا اوایل قاجار، درگیر دعوای شیخی شیعی یا مسائل فکری صوفیه و مخالف آن بوده و به هیچ عنوان به غرب فکر نمی‌کردیم. اما در دوره اخیر، ذهنمان به طوری درگیر غرب بوده که هیچ بحث فقهی، کلامی یا اخباری نداریم که ناظر بر حرف‌های غرب باشد. این معضل هم در تفکر کلامی، هم در حوزه فقه و هم در مسائل اخلاقی وجود دارد. در زمان مشروطه شاید ۱۰۰ رساله درباره ماهیت مشروطه نوشته شد که اکثریت قریب به اتفاق آنها بر محور نفوذ اندیشه های سیاسی و اخلاقی غرب بود.

این پژوهشگر تاریخ با بیان اینکه ما همیشه یا غرب‌گرا بودیم و یا غرب‌ستیز، افزود: فقه ما همیشه درگیر این مسئله بوده است، در واقع مشروطه دعوای میان غرب‌گریان و غرب‌ستیزان بود. گویی مشروطه پیروزی غربگرایان و انقلاب اسلامی پیروزی غرب ستیزان بوده است.

جعفریان گفت: ۴۰ سال است که درگیر غرب‌ستیزی هستیم و نمی‌توانیم از این چارچوب خارج شویم. سید قطب نیز که به نوعی پدر داعش محسوب می‌شود نیز عقایدی کاملاً غرب‌ستیزانه داشت و هدفش از بین بردن غرب بود. در حال حاضر، داعش هم که گفته می شود، مثل القاعده، پدر خوانده اش سید قطب است، به چیزی کمتر از نابود کردن همه فرهنگ و تمدن غرب فکر نمی کند.

در این میانه، وقتی بحث از اصلاح طلبی می کنیم، در آنجا هم همیشه حرفهای ما ناظر به نسبت میان تفکر ما و غرب است. بیشتر اصلاح طلبان و مخالفان آنها، مطالب و مواضعشان ناظر به غرب است.

جعفریان با اشاره به زندگی علی‌اکبر حکمی‌زاده در تاریخ معاصر ایران، تصریح کرد: در صحبت از اصلاح مذهب و تجددطلبی، باید از این فرد نیز نام ببریم. ما احمد کسروی را نیز به عنوان فردی ضد شیعه می‌شناسیم که برای برخی این فرد یک تاریخ‌نویس است. کسروی با حکمی‌زاده دوست شده و این دو با هم تحولی را رقم زدند.

این پژوهشگر تاریخ گفت: کسروی در سال ۱۳۱۲ مجله «پیمان» را چاپ کرد. از نظر کسروی این نشریه یک نشریه اصلاحی بود. کسروی فارغ از این مورخ باشد یا نه، از نظر اصلاحی، فردی طرفدار زندگی شرقی و کاملاً غرب ستیز بود. دست کم در کتاب آیین که یکی از نخستین آثار اصلاحی اوست، اروپانیگری را به شدت نکوهش می کند.

وی اظهار کرد: کسروی معتقد است که ما برای اصلاح جامعه خودمان، باید از دام غرب نجات پیدا کنیم. یعنی راه روشنفکران متمایل به غرب، کاملاً اشتباه است. کسروی در این راستا کتاب «آیین» را در مخالفت با غرب نوشت. او معتقد بود که اروپا ریشه آسایش جهان را از بین می‌برد. وی در خصوص قانون‌های اروپایی می‌گوید «اروپایی‌ها آنقدر نامرد هستند که غلاتشان را در دریا ریخته و ذره‌ای از آن را به فقرا نمی‌دهند». وی حتی اختراعات و اکتشافات غربی ها را هم مورد تمسخر قرار می دهد.

جعفریان اضافه کرد: در سال‌های ۱۳۱۲ و ۱۳۱۳ در قم نوعی تفکر مدافع دین و معنویت و ضد غرب به وجود آمد که در میان برخی از طلاب روشنفکر و اصلاح طلب جای زیادی پیدا کرد این جریان با کسروی رفاقت داشت و مثل کسروی در تلاش بود نوعی خردگرایی شرقی بدون تصوف و عرفان ایجاد کند. کسروی معتقد بود که چیزی از اسلام در سطح سیاسی باقی نمانده و تنها دولتی که می شود گفت قدرتی دارد، ترکیه است و به همین خاطر دیدگاه مثبتی نسبت به آتاتورک داشت.

وی تأکید کرد: وی نسبت به رضاشاه نیز دیدگاهی مثبت داشت، چون بخشی از نگاه های اصلاحی او با رضا شاه و سیاست های وی نقطه اشتراک داشت. پس از خروج رضاشاه از ایران، آثار اصلاحی او به مرور از میان رفت، امری که کسروی نسبت به آن چندان خوشبین نبود. کسروی در اوائل، خیلی موضع صریح در باره شیعه نمی گرفت، اما پس از رفتن رضاشاه وقتی احساس کرد قدرت علما در حال افزایش است در سال ۲۲ شیعی گری را نوشت. کتابی که به لحاظ استدلال کتابی بسیار سبک است. این مسأله سبب تحریک مخالفان وی شد. از او شکایت کردند و بعد هم در سال ۱۳۲۴ توسط فدائیان اسلام ترور شد.

این پژوهشگر تاریخ در ادامه گفت: وقتی پیمان در تهران منتشر شد، یعنی آذرماه ۱۳۱۲، درست ۹ ماه بعد از انتشار مجله پیمان، مجله‌ای شبیه به آن به نام مجله «همایون» در قم متولد شد که علی اکبر حکمی‌زاده آن را داره می کرد. حکمی زاده همان مواضع کسروی را در دفاع از دین با نگاه اصلاحی داشت و مجله همایون در شکل و قیافه همان درآمد. حکمی زاده و دوستانش غرب را منشأ رواج کارهای غیر اخلاقی دانسته و مثل کسروی شرق گرا بودند. قبل از اینکه حکمی‌زاده کار در مجله همایون را شروع کند، کتابی نوشت به نام «راه نجات از آفات تمدن عصر حاضر» و در آن تصویر سیاهی از فسادهای جامعه بدست داد که همه ناشی از تمدن حاضر بود.. او معتقد بود رضاشاه در ایران مسبب فساد و فحشا بوده که این هم متاثر از غرب است.

با این حال، در کل، از کارهای رضاشاه برای اصلاح لباس و دین و امثال آن، تا اندازه ای دفاع می کرد.این پژوهشگر تاریخ گفت: حکمی زاده یازده شما از همایون را درآورد و خودش بیش از سی مقاله در آن نوشت. آن وقت، اینها یک گروه بودند که در مدرسه رضویه مستقر بودند. علی اکبر برقی، ابوالحسن طالقانی، محمد تقی اشراقی و مانند اینها مقاله در همایون می نوشتند. حکمی زاده نسبت به مراسم عاشورا و نیز اهل منبر، مواضع انتقادی داشت و مقالاتی می نوشت.پس از تعطیلی همایون، حکمی زاده، مدتی به عنوان معلم در آسیابک زرند، و بعدها در یک دفترخانه کار می کرد.

وی این زمان به تهران می رفت و در جلسات کسروی و شریعت سنگلجی هم رفت و آمد داشت. همچنین در مجالسی که در منزل عباسقلی بازرگان برای مباحثات دینی برپا می شد، شرکت داشت. پدر حکمی زاده، مرحوم آقا شیخ مهدی پایین شهری، خواهر آقای طالقانی را داشت و از این جهت، او با آقای طالقانی هم رفاقت داشت.حکمی زاده احتمالاً سال ۱۳۱۷ به دانشکده معقول و منقول رفته و سال ۱۳۱۹ مدرک خود را گرفته است. پس از شهریور بیست و رفتن رضاشاه و باز شدن فضا و همان طور که اشاره کردیم تقویت امر دین و مذهب، حکمی زاده هم مثل کسروی قدری تند تر شد.

وی در سال ۱۳۲۲ کتاب «اسرار هزارساله» را به چاپ رساند که بحث‌های زیادی پیرامون این کتاب به وجود آمد. او در این کتاب ۱۳ پرسش از روحانیت را مطرح می‌کند. چهار نفر در پاسخ به این کتاب، کتاب می‌نویسند که اولین آنها محمد خالصی‌زاده است. در ادامه، همت‌آبادی کتاب «پاسخ‌نامه اسلامی» را با جواب‌هایی ملایم‌تر و معقول‌تر در جواب اسرار هزار ساله نوشت. در نهایت امام خمینی (ره) نیز کتاب «کشف‌الاسرار» را در پاسخ اسرار هزار ساله نوشت و کسروی و حکمی‌زاده را در آن کتاب مورد عتاب قرار داده و به آن ۱۳ سوال پاسخ دادند.

حکمی زاده بعد از نگارش شیعی گری، همچنان به کار در دفترخانه ادامه داده است. مدتی هم در وزارت دارایی بوده و در نهایت به اداره کشاورزی رفته است. وقتی کسروی در سال ۲۴ ترور شد، احتمالاً حکمی زاده به کلی از م و تهران فاصله گرفته و بیشتر در حیدرآباد کرج سکونت گزیده است.جعفریان اظهار کرد: در ادامه حکمی‌زاده، به صورت مکاتبه ای با دانشگاه یوتا در امریکا ارتباط برقرار کرده و در رشته مرغداری تحصیل کرده است. او از سال ۲۸ یک مرغداری در یوسف آباد تهران به راه انداخت که تا سال ۴۸ داشت.

پس از آن، مرغداری را به محلی در نزدیکی اسلامشهر منتقل کرد. حکمی زاده پس از کتاب اسرار هزار ساله، دیگر در عرصه مطالعات دینی ظاهر نشد و تا آنجا که می دانیم چیزی از او منتشر نشد. او باقی عمر خود را که در ۱۲ مهر سال ۶۶ درگذشت، به کار مرغداری پرداخت و برای اولین بار مجله مرغداری در ایران منتشر کرد.

منبع: خبرگزاری مهر


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

با این روش به بیماران سرطانی کمک کنید

ناسا از سیارک‌ها پرده‌ برمی‌دارد

نبود توالت، کنسرت خواننده مشهور در لرستان را لغو کرد

هدفون مشهور حذف صداهای مزاحم محیطی، ارزان شد

رسوایی جدید برای دختر ترامپ

بازار خودرو قفل شد؛ افزایش قیمت‌ها ادامه دارد +جزئیات

وضعیت جیب رانندگان بعد از گرانی بنزین! +عکس

وزیر اقتصاد نرخ واقعی دلار را اعلام کرد

فناوری جدید برای شارژ خودروهای برقی در چند دقیقه

فیلتر کردن ریزپلاستیک‌های آب با استفاده از علم صوت شناسی

کمپین عراقیِ «بگذارید بگندد» علیه کالاهای ایرانی +عکس

خودروی برقی ارزان که با چاپگر سه بعدی تولید می‌شود

دلار هر روز گران‌تر از دیروز +جزئیات

مجری معروف شب یلدا به شبکه سه برمی‌گردد

مهم‌ترین میراث علمی علامه مرتضی عاملی نقادی تاریخی است

حجاب در اندیشه اسلامی یک راه حل است و در نگاه مدرن غربی یک مسئله

علما توده مردم را به آگاهی سوق دادند نه روشنفکران/جای خالی قهرمان

ذهن، ظرف بی نهایت علم است/ با کسب علم، ظرف دانش انسان وسیع می‌شود

کارت آزمون فراگیر ارشد پیام نور از بعدازظهر امروز منتشر می‌شود

آمار مرگ و میر آنفلوانزا در ایران به ۸۰ نفر رسید

جذب ۱۰۰۰ دانشجو در رشته‌های مشاوره و مربی پرورشی

تدوین سند جامع کارآفرینی برای کودکان با نیازهای ویژه

به بهترین نقد دانشجویی از خودم جایزه می‌دهم

جزئیات بودجه رفاهی دانشگاه‌ها/ سهم تغذیه دانشجویان از یارانه‌ها

سرپرست دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز منصوب شد

استاد دانشگاه تربیت مدرس برنده جایزه آکادمی علوم چین شد

نتایج آزمون زبان «ای پی تی» دانشگاه آزاد اعلام شد

دانشکده طب ایرانی و آکادمی طب باستانی یونان باهم همکاری می‌کنند

تصویب میان رشته‌ «رایانش اجتماعی» برای اولین بار

رشته‌های جدید به تکمیل ظرفیت پذیرش بدون کنکور اضافه شد

دغدغه اصلی حوزه‌های علمیه رفع مشکلات کشور است

آغاز ثبت نام در آزمون پذیرش پزشکی از کارشناسی از اول دی

برگزاری ۷۰ برنامه فرهنگی و سیاسی در دانشگاه‌های علوم پزشکی

اعلام فراخوان جذب هیات علمی دانشگاه آزاد تا دی ماه

ساماندهی کنکور در دستور کار ستاد نقشه علمی

ابداع روشی ساده برای تبدیل گرافن به الماس

اسباب بازی‌های هوشمند تهدیدی برای امنیت کودکان

اختلال در شبکه اینترنت تکذیب شد

شاتل موبایل راهکارهای سازمانی مبتنی بر شبکه تلفن همراه ارائه داد

پیش بینی درآمد ۷۶۵ هزار میلیونی دولت از شماره گذاری مخابراتی

سکه رکورد پاییز را شکست +جزئیات

متقاضیان یارانه کمک معیشتی این خبر را بخوانند

آغاز آزمایش فناوری خودران مرسدس بنز و بوش

معاون احمدی‌‌نژاد در بیمارستان اعصاب و روان بستری شد

گریم خاص رضا کیانیان در فیلم کارگردان معروف +عکس

یاسین رامین برای پنجمین بار ممنوع‌الخروج شد

مکلارن ۶۲۰R رونمایی شد

پایان تفکیک جنسیتی در رستوران‌های عربستان +عکس

کلاس محبوب دانشجویان +عکس

جزئیات تغییرات مهم در سهمیه‌های کنکور

جزئیات دوازدهمین المپیاد علمی دانشجویان علوم پزشکی اعلام شد

جدیدترین آمار ثبت نام در کنکور ارشد/ ۲۵ آذر آخرین مهلت ثبت نام

۱۳۵ نفر داوطلب ورود به مجلس خبرگان رهبری شدند

راه غلبه برتحریم، توجه به نخبگان است/باید فضای کسب وکار اصلاح شود

شبیه سازی خرگوش با دی ان ای مصنوعی

آمریکایی‌ها مردگانشان را به خاک تبدیل می‌کنند

رفع فیلتر تلگرام تکذیب شد

تلگرام رفع فیلتر خواهد شد!

کاهش عوارض پرتودرمانی در بیماران سرطانی با طب سوزنی

مولکول آبی به بهبود عملکرد قلب کمک می‌کند

خواهر شاهرخ استخری در جشن تولد آقای بازیگر +عکس

سکسکه، تنفس را به جنین آموزش می‌دهد!

فقر عامل افزایش ریسک بیماری‌های قلبی در مردان

توئیتر حساب کاربری ریاست جمهوری سوریه را مسدود کرد

حسین یاری و دخترش در مراسم خصوصی +عکس

تبریک معنادار خانم بازیگر به مناسبت تولد مهدی هاشمی +عکس

بازیگر ستایش از دخترش رونمایی کرد +عکس

مانکن آفریقایی دختر شایسته ۲۰۱۹ شد +عکس

گرگ شهر با ۴ گلوله دستگیر شد +عکس

تصویر معنادارِ مذاکره با آمریکا در سایت رهبری

لحظه منفجر شدن کودک افغانستانی در حمله انتحاری +عکس

ازدواج جنجالی ۲ روبات در ژاپن! +عکس

سیب زمینی در جایگاه مسئولین غایب! +عکس

باور کنید این یک شخصیت کارتونی نیست! +عکس

شارژر موبایل تقلبی این فاجعه را آفرید! +عکس

خداحافظ چاقی! راه حل کاهش وزن پیدا شد +عکس

حسام منظور در مست عشق +عکس

مجری و گزارشگر تلویزیون در بیمارستان بستری شد +عکس

جلد کتاب قدیمی با پوست انسان +عکس

پراید امروز چقدر قیمت خورد؟ +جدول

متقاضیان یارانه کمک معیشتی این خبر را بخوانند

توقف پخش فوق لیسانسه‌ها

مجری ممنوع التصویر هم تلویزیون را تحریم کرد +عکس

این نامزد با کل خانواده‌اش برای انتخابات ثبت نام کرد +عکس

این کیف پوتین می‌تواند قیامت هسته‌ای به پا کند +عکس

بن سلمان با جلیقه ضدگلوله در مسابقه بوکس +عکس

خودرو وزیر اقتصاد در حاشیه یک همایش +عکس

فوت ۲ معلم بر اثر ابتلا به آنفلوانزا

قورباغه از شکار موش منصرف شد و با او دوست شد+عکس

تمساح کباب شده در مغازه‌ها +عکس

وعده‌ نگران‌ کننده روحانی برای قطع اینترنت

صحنه تیراندازیِ خونبار افسریه تهران +عکس

کمپین عراقیِ «بگذارید بگندد» علیه کالاهای ایرانی +عکس

گرگ شهر با ۴ گلوله دستگیر شد +عکس

اولین تصویر از عروسی مرگبار در سقز با ۱۱ کشته+عکس

مجری و گزارشگر تلویزیون در بیمارستان بستری شد +عکس

دستور استیضاح ترامپ رسما صادر شد

برایان هوک در کنار تبعه آمریکایی که ایران، معاوضه کرد+عکس

وزیر اقتصاد نرخ واقعی دلار را اعلام کرد

قیمت مرغ، گوشت و برنج کاهش یافت

فردوسی پور در فضای مجازی هم ممنوع الکار شد +عکس

دلار کمی بالا رفت +جزئیات

شناسنامه‌ علی مطهری در هنگام ثبت نام +عکس

آنفلوانزا صدای ایشان را هم درآورد! +عکس

پراید امروز چقدر قیمت خورد؟ +جدول

این مدرسه در ایذه با تنور گرم می‌شود! +عکس

بازار خودرو قفل شد؛ افزایش قیمت‌ها ادامه دارد +جزئیات

سورپرایز وزیر ارتباطات برای مردم

عادل فردوسی‌پور از انجام این کار هم محروم شد

حساب بانکی رضا رشیدپور را خالی کردند +عکس