کد خبر: 46268
ف
غرب‌ستیزی، تعقل شفاف را از ما گرفته است
رسول جعفریان عضو هیئت علمی گروه تاریخ دانشگاه تهران گفت: غرب‌ستیزی چنان در افکار ما نفوذ کرده که ما همه چیز را در سایه این روحیه درک می کنیم.

به گزارش ثریا حجت الاسلام رسول جعفریان، پژوهشگر تاریخ، و عضو هیئت علمی گروه تاریخ دانشگاه تهران، روز گذشته، ۲۷ تیرماه در نشست «تجدد فکر شیعی در قم در دوره اول پهلوی» که در دفتر تبلیغات اسلامی اصفهان برگزار شد، اظهار کرد: طی ۱۵۰ سال گذشته درگیر نوعی زیست فکری و عملی دوگانه بوده‌ایم. در دوره صفویه تا اوایل قاجار، درگیر دعوای شیخی شیعی یا مسائل فکری صوفیه و مخالف آن بوده و به هیچ عنوان به غرب فکر نمی‌کردیم. اما در دوره اخیر، ذهنمان به طوری درگیر غرب بوده که هیچ بحث فقهی، کلامی یا اخباری نداریم که ناظر بر حرف‌های غرب باشد. این معضل هم در تفکر کلامی، هم در حوزه فقه و هم در مسائل اخلاقی وجود دارد. در زمان مشروطه شاید ۱۰۰ رساله درباره ماهیت مشروطه نوشته شد که اکثریت قریب به اتفاق آنها بر محور نفوذ اندیشه های سیاسی و اخلاقی غرب بود.

این پژوهشگر تاریخ با بیان اینکه ما همیشه یا غرب‌گرا بودیم و یا غرب‌ستیز، افزود: فقه ما همیشه درگیر این مسئله بوده است، در واقع مشروطه دعوای میان غرب‌گریان و غرب‌ستیزان بود. گویی مشروطه پیروزی غربگرایان و انقلاب اسلامی پیروزی غرب ستیزان بوده است.

جعفریان گفت: ۴۰ سال است که درگیر غرب‌ستیزی هستیم و نمی‌توانیم از این چارچوب خارج شویم. سید قطب نیز که به نوعی پدر داعش محسوب می‌شود نیز عقایدی کاملاً غرب‌ستیزانه داشت و هدفش از بین بردن غرب بود. در حال حاضر، داعش هم که گفته می شود، مثل القاعده، پدر خوانده اش سید قطب است، به چیزی کمتر از نابود کردن همه فرهنگ و تمدن غرب فکر نمی کند.

در این میانه، وقتی بحث از اصلاح طلبی می کنیم، در آنجا هم همیشه حرفهای ما ناظر به نسبت میان تفکر ما و غرب است. بیشتر اصلاح طلبان و مخالفان آنها، مطالب و مواضعشان ناظر به غرب است.

جعفریان با اشاره به زندگی علی‌اکبر حکمی‌زاده در تاریخ معاصر ایران، تصریح کرد: در صحبت از اصلاح مذهب و تجددطلبی، باید از این فرد نیز نام ببریم. ما احمد کسروی را نیز به عنوان فردی ضد شیعه می‌شناسیم که برای برخی این فرد یک تاریخ‌نویس است. کسروی با حکمی‌زاده دوست شده و این دو با هم تحولی را رقم زدند.

این پژوهشگر تاریخ گفت: کسروی در سال ۱۳۱۲ مجله «پیمان» را چاپ کرد. از نظر کسروی این نشریه یک نشریه اصلاحی بود. کسروی فارغ از این مورخ باشد یا نه، از نظر اصلاحی، فردی طرفدار زندگی شرقی و کاملاً غرب ستیز بود. دست کم در کتاب آیین که یکی از نخستین آثار اصلاحی اوست، اروپانیگری را به شدت نکوهش می کند.

وی اظهار کرد: کسروی معتقد است که ما برای اصلاح جامعه خودمان، باید از دام غرب نجات پیدا کنیم. یعنی راه روشنفکران متمایل به غرب، کاملاً اشتباه است. کسروی در این راستا کتاب «آیین» را در مخالفت با غرب نوشت. او معتقد بود که اروپا ریشه آسایش جهان را از بین می‌برد. وی در خصوص قانون‌های اروپایی می‌گوید «اروپایی‌ها آنقدر نامرد هستند که غلاتشان را در دریا ریخته و ذره‌ای از آن را به فقرا نمی‌دهند». وی حتی اختراعات و اکتشافات غربی ها را هم مورد تمسخر قرار می دهد.

جعفریان اضافه کرد: در سال‌های ۱۳۱۲ و ۱۳۱۳ در قم نوعی تفکر مدافع دین و معنویت و ضد غرب به وجود آمد که در میان برخی از طلاب روشنفکر و اصلاح طلب جای زیادی پیدا کرد این جریان با کسروی رفاقت داشت و مثل کسروی در تلاش بود نوعی خردگرایی شرقی بدون تصوف و عرفان ایجاد کند. کسروی معتقد بود که چیزی از اسلام در سطح سیاسی باقی نمانده و تنها دولتی که می شود گفت قدرتی دارد، ترکیه است و به همین خاطر دیدگاه مثبتی نسبت به آتاتورک داشت.

وی تأکید کرد: وی نسبت به رضاشاه نیز دیدگاهی مثبت داشت، چون بخشی از نگاه های اصلاحی او با رضا شاه و سیاست های وی نقطه اشتراک داشت. پس از خروج رضاشاه از ایران، آثار اصلاحی او به مرور از میان رفت، امری که کسروی نسبت به آن چندان خوشبین نبود. کسروی در اوائل، خیلی موضع صریح در باره شیعه نمی گرفت، اما پس از رفتن رضاشاه وقتی احساس کرد قدرت علما در حال افزایش است در سال ۲۲ شیعی گری را نوشت. کتابی که به لحاظ استدلال کتابی بسیار سبک است. این مسأله سبب تحریک مخالفان وی شد. از او شکایت کردند و بعد هم در سال ۱۳۲۴ توسط فدائیان اسلام ترور شد.

این پژوهشگر تاریخ در ادامه گفت: وقتی پیمان در تهران منتشر شد، یعنی آذرماه ۱۳۱۲، درست ۹ ماه بعد از انتشار مجله پیمان، مجله‌ای شبیه به آن به نام مجله «همایون» در قم متولد شد که علی اکبر حکمی‌زاده آن را داره می کرد. حکمی زاده همان مواضع کسروی را در دفاع از دین با نگاه اصلاحی داشت و مجله همایون در شکل و قیافه همان درآمد. حکمی زاده و دوستانش غرب را منشأ رواج کارهای غیر اخلاقی دانسته و مثل کسروی شرق گرا بودند. قبل از اینکه حکمی‌زاده کار در مجله همایون را شروع کند، کتابی نوشت به نام «راه نجات از آفات تمدن عصر حاضر» و در آن تصویر سیاهی از فسادهای جامعه بدست داد که همه ناشی از تمدن حاضر بود.. او معتقد بود رضاشاه در ایران مسبب فساد و فحشا بوده که این هم متاثر از غرب است.

با این حال، در کل، از کارهای رضاشاه برای اصلاح لباس و دین و امثال آن، تا اندازه ای دفاع می کرد.این پژوهشگر تاریخ گفت: حکمی زاده یازده شما از همایون را درآورد و خودش بیش از سی مقاله در آن نوشت. آن وقت، اینها یک گروه بودند که در مدرسه رضویه مستقر بودند. علی اکبر برقی، ابوالحسن طالقانی، محمد تقی اشراقی و مانند اینها مقاله در همایون می نوشتند. حکمی زاده نسبت به مراسم عاشورا و نیز اهل منبر، مواضع انتقادی داشت و مقالاتی می نوشت.پس از تعطیلی همایون، حکمی زاده، مدتی به عنوان معلم در آسیابک زرند، و بعدها در یک دفترخانه کار می کرد.

وی این زمان به تهران می رفت و در جلسات کسروی و شریعت سنگلجی هم رفت و آمد داشت. همچنین در مجالسی که در منزل عباسقلی بازرگان برای مباحثات دینی برپا می شد، شرکت داشت. پدر حکمی زاده، مرحوم آقا شیخ مهدی پایین شهری، خواهر آقای طالقانی را داشت و از این جهت، او با آقای طالقانی هم رفاقت داشت.حکمی زاده احتمالاً سال ۱۳۱۷ به دانشکده معقول و منقول رفته و سال ۱۳۱۹ مدرک خود را گرفته است. پس از شهریور بیست و رفتن رضاشاه و باز شدن فضا و همان طور که اشاره کردیم تقویت امر دین و مذهب، حکمی زاده هم مثل کسروی قدری تند تر شد.

وی در سال ۱۳۲۲ کتاب «اسرار هزارساله» را به چاپ رساند که بحث‌های زیادی پیرامون این کتاب به وجود آمد. او در این کتاب ۱۳ پرسش از روحانیت را مطرح می‌کند. چهار نفر در پاسخ به این کتاب، کتاب می‌نویسند که اولین آنها محمد خالصی‌زاده است. در ادامه، همت‌آبادی کتاب «پاسخ‌نامه اسلامی» را با جواب‌هایی ملایم‌تر و معقول‌تر در جواب اسرار هزار ساله نوشت. در نهایت امام خمینی (ره) نیز کتاب «کشف‌الاسرار» را در پاسخ اسرار هزار ساله نوشت و کسروی و حکمی‌زاده را در آن کتاب مورد عتاب قرار داده و به آن ۱۳ سوال پاسخ دادند.

حکمی زاده بعد از نگارش شیعی گری، همچنان به کار در دفترخانه ادامه داده است. مدتی هم در وزارت دارایی بوده و در نهایت به اداره کشاورزی رفته است. وقتی کسروی در سال ۲۴ ترور شد، احتمالاً حکمی زاده به کلی از م و تهران فاصله گرفته و بیشتر در حیدرآباد کرج سکونت گزیده است.جعفریان اظهار کرد: در ادامه حکمی‌زاده، به صورت مکاتبه ای با دانشگاه یوتا در امریکا ارتباط برقرار کرده و در رشته مرغداری تحصیل کرده است. او از سال ۲۸ یک مرغداری در یوسف آباد تهران به راه انداخت که تا سال ۴۸ داشت.

پس از آن، مرغداری را به محلی در نزدیکی اسلامشهر منتقل کرد. حکمی زاده پس از کتاب اسرار هزار ساله، دیگر در عرصه مطالعات دینی ظاهر نشد و تا آنجا که می دانیم چیزی از او منتشر نشد. او باقی عمر خود را که در ۱۲ مهر سال ۶۶ درگذشت، به کار مرغداری پرداخت و برای اولین بار مجله مرغداری در ایران منتشر کرد.

منبع: خبرگزاری مهر


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

جونیور رسماً به پرسپولیس پیوست +عکس

پژمان جمشیدی به تلویزیون بر می‌گردد

ثواب روزه عید غدیر

اعمال روز عید غدیر

طراحی اپلیکیشنی در انگلیس برای حفاظت از کودکان

علی(ع) به راستی شایسته‌ جانشینی رسول خدا(ص) بود

امر ولایت، جهت زندگی انسان­‌ها را نشان می‌دهد

قطعی شدن بازگشت دوباره سوبارو BRZ ts 2020 + عکس

آزادی نفتکش ایرانی کافی نیست و باید خسارت پرداخت شود

ارزیابی شاخص های سلامت ۳۹هزار نوآموز در آذربایجان غربی

توسعه اینترنت اشیا با استفاده از شبکه ماهواره‌های کوچک

آسیب پذیری امنیتی بلوتوث حملات هکری را ممکن می کند

عید غدیر هیئت کجا برویم؟

یک ستاره نوترونی توسط یک سیاه چاله بلعیده شد

هواوی میت ایکس با ۳ دوربین پشتی به بازار می آید

ارائه گزارش برآورد خسارات سیل با داده‌های ماهواره به وزارت کشور

تاثیر منفی نبرد تجاری چین و امریکا بر شرکت های فناوری آمریکایی

نشست دانشگاههای حاشیه دریای خزر با مسئولان وزارت خارجه

کار تمیز فرهنگی فقط به عشق علی +عکس

مدیرعامل ایران‌خودرو برکنار می‌شود

غدیر برکه‌ای به وسعت تاریخ

بخش ابری غول چینی گل کاشت!

ویدیوهای اختصاصی یوتیوب رایگان می‌شود

کتاب برنامه‌ریزی درسی دوره تحصیلی متوسطه منتشر شد

حذف ۲۰ مرکز علمی کاربردی از چرخه فعالیت/برگزاری کلاس‌های آموزشی در ساعات اداری هفته

توصیه یک مادربزرگ به داور عصر جدید

مجری کم حرف تلویزیون روی صحنه تئاتر +عکس

بهشت معتادان در شمال پاریس +عکس

یک گراز در قزوین دیده شد +عکس

حامد سریال پدر با «آقازاده» برمی‌گردد

موسوی: گام سوم کاهش تعهدات برجامی در حال طراحی است/ درمورد آدریان دریا به آمریکا هشدار داده‌ایم

علت کاهش اشتها بعد از استرس مشخص شد

نشت اطلاعات تازه در مورد آیفون ۱۱ پرو

افزایش ثبت نام در رشته های بدون کنکور/ ظرفیت پذیرش ۵۹۶ هزار نفری

آمار نهایی انتخاب رشته کنکور ۹۸ اعلام شد

۴ دانشگاه کشور به جمع دانشگاه های بدون دخانیات پیوستند

از بارش شهابی تا حلقه الماس بر فراز آسمان

نسبت استاد به دانشجو در دانشگاه تربیت مدرس ۱ به ۱۰ می شود

۲ فضاپیما در کنار ایستگاه فضایی بین‌المللی

چگونه شبکه 5G اپلیکیشن‌های موبایلی را تغییر می‌دهد؟

عدم امکان تدریس مدرسان فاقد کد در مراکز علمی کاربردی از مهر سال جاری

توسعه آندوسکوپی برای ثبت تصاویر ۳ بعدی از اجسام کوچکتر از سلول

پاکسازی آب با کمک صدف‌های سیاه!

کروز کنترل انطباق پذیر چیست؟

بازی های رایانه ای برای پیشبرد اهداف آموزشی وتربیتی پتانسیل دارند

رصد غارهای مرموز در سطح ماه

سواد یک مفهوم اجتماعی است که با شرایط اجتماعی تغییر می کند/ ضرورت مقررات گذاری های جدید برای رسانه های اجتماعی و ارتباطات شبکه ای

با تایپ کردن هم هک می شوید

مرکز رشد و شتابدهنده دانشگاه علوم پزشکی ایران توسعه می یابد

موافقت رهبر انقلاب با عفو و تخفیف مجازات تعدادی از محکومان

آیات قرآن را با بیان ساده در زندگی مردم جاری کنید

برگزاری رویدادی برای آشنایی دانش‌آموزان با مفاهیم علوم کامپیوتر

لوازم التحریر واقعا چقدر گران شده؟

استفاده از تکنیک‌های تصویربرداری مغز در شناخت اعتیاد

برگزاری مسابقات ورزشی زمینه ساز افزایش شادابی در مدارس است

۲۳ سازمان دولتی در تگزاس هدف حمله باج افزارها قرار گرفت

ویژگی های ۳ موبایل سامسونگ فاش شد

افتتاح میز خدمت الکترونیک دانشگاه پیام نور در هفته دولت

طرح افزایش ظرفیت پزشکی هفته آینده به صحن علنی مجلس می رود

افزایش موارد حمله قلبی در مناطق پر تعداد مراکز فست فود

تبعات ویرانگر فراموشی غدیر چه بود؟

برای آزادی دانشمند ایرانی از زندان آمریکا کار سختی در پیش داریم

چرا علی(ع) جداکننده‌ حق و باطل است؟/ پاسخ صاحب کتاب الغدیر

درگیری مردم آمریکا در خیابان +عکس

این همون ماشینه بدون آپشن +عکس

تیپ سفید خانم بازیگر در بهشت زهرا +عکس

بهرام رادان تغییر چهره داد +عکس

وقتی محمدرضا شریفی‌نیا خیلی لاغر بود+عکس

بلک اس؛ هیولای اینفینیتی به خیابان‌ها می آید

پرزیدنت در تیمارستان! +عکس

جواد دیگر نیست و تلفن نمی‌زند + عکس

فردوسی پور اینترنتی در راه است؟ +عکس

سیب‌زمینی و خرما در صدر گرانی کالاهای اساسی +جدول

تکذیب هزینه ۲۵۰میلیون دلاری برای صندوق ۲۰۶

رئیس صداوسیما: ۸۰ درصد مخاطب داریم!

این چرا اینقدر پاچه می‌گیره؟ +عکس

درخشش ستاره گاز را از نگاه هابل ببینید

اشک‌های آقای خاص برای دوری از فوتبال +عکس

بازداشت اراذلی که با شمشیر به جان مردم افتادند +عکس

سلول‌هایی که نور را به چشم می‌رسانند

استانبول در آب غرق شد +عکس

ترامپ بالاخره عقب‌نشینی کرد! +عکس

نهنگ ۷۵ تنی از ساحل بیرون کشیده شد +عکس

ساعت لاکچری رهبر کره‌ شمالی سوژه شد +عکس

محرومیت خانواده سید حسن نصرالله در ختم و عروسی +عکس

داوطلب کنکور در حال انتخاب رشته جان باخت

پرزیدنت در تیمارستان! +عکس

دو جعفری معروف سینمای ایران در یک قاب +عکس

مرد عنکبوتی از آسمان خراش بالا رفت +عکس

مترجم برانکو، مربی فوتبال شد!

اشک‌های آقای خاص برای دوری از فوتبال +عکس

یار قدیمی مهران مدیری در شب نشینی مهمانش شد

ملاقات علی پروین و هاشمی‌نسب پس از جنجال‌های دهه 70 + عکس

هواداران پرسپولیس روی پشت بام در حال تماشای بازی +عکس

فاجعه کنکور در کشور! +عکس

هانیه توسلی در تلویزیون ممنوع التصویر شد

صف طولانی گردشگران شترسوار +عکس

چرا فارغ‌التحصیلان دانشگاهی بیکارند؟ +عکس

قیمت طلا و سکه پایین آمد +جزئیات

اینم آمبولانس مدرسان کنکور +عکس

کارآفرینان دهه شصتی +عکس

واکنش علی کریمی به بازگشت آزادگان +عکس

ایرج عرب استعفا کرد

این همون ماشینه بدون آپشن +عکس

اینم آخرین تصادف پراید! +عکس

راهی که سلبریتی‌ها به ما نشان ندادند+عکس

زخمی عمیق روی صورت پوریا پورسرخ +عکس

عاقبت مربیان خارجی در ایران! +عکس

من لات اینستاگرامم! +عکس

بخشندگی دستفروش بامعرفت +عکس