به گزارش شبکه علمی ثریا به نقل از ایبنا، نشست تخصصی «اقتباس؛ از داستان تا فیلمنامه» از سری نشست‌های سی‌وچهارمین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران با سخنرانی دکتر محمد دهقانی برگزار شد.
دکتر محمد دهقانی در ابتدای این نشست گفت: هدف از برگزاری این نشست آشنایی کارآموزان برای ایجاد ارتباط بین ادبیات و سینماست؛ چراکه سینمای بدون ادبیات قابل تصور نیست و یا حتی اگر قابل تصور باشد جذابیت مشخصی ندارد. اشتراک اساسی سینما و ادبیات در روایت است.
این پژوهشگر ادبیات در توضیح روایت عنوان کرد: در اقتباس داستان تبدیل به فیلم می‌شود. همه ما می‌دانیم که وقتی فیلم می‌بینیم یا داستانی را مطالعه می‌کنیم به دنبال روایتی مشخص هستیم. روایت یعنی قصه یا داستانی که ابتدا، میانه و انتهای داشته باشد.
این مترجم کشورمان ادامه داد: وقتی به زندگی خودمان نگاه می‌کنیم سرتاسر آن روایت است اما لزوما آنچه که به آن می‌پردازیم جذاب و دیدنی نیست؛ پس باید نکاتی رعایت شود. اگر روایت را کنار بگذاریم، بدون شک تفاوت‌هایی میان سینما و ادبیات وجود دارد. برای مثال ما معمولا فیلم را در جمع می‌بینیم اما رمان یا داستان را در تنهایی خودمان می‌خوانیم. معمولا فیلم را در یک جلسه دو ساعته مشاهده می‌کنیم اما کتاب را ممکن است در طی چند روز و حتی یک ماه بخوانیم.
او ادامه داد: فیلم وسعت داستان را ندارد بنابراین خیلی از جزییات حذف می‌شود. در حالی که در داستان گاهی چندین صفحه به توصیف یک صحنه اختصاص داده می‌شود. برای مثال در داستان‌های بالزاک 10 یا 20 صفحه توصیف داریم اما یک فیلمساز حرفه‌ای این توصیفات را در چندثانیه بیان می‌کند. در داستان راوی به درون احساسات نفوذ می‌کند و شرایط را برای ما توضیح می‌دهد و به این شکل ما متوجه وضعیت شخصیت‌های داستان می‌شویماما در فیلم وضعیت به شکل دیگری است.
این پژوهشگر حوزه ادبیات با اشاره به چگونگی انجام اقتباس گفت: اقتباس وقتی انجام می‌شود که یک رمان را تبدیل به فیلمنامه کنیم حال این تبدیل می‌تواند در ذهن فیلمساز باشد و یا به شکل مکتوب نوشته شود. برای درک بهتر این موضوع به دو فیلم اقتباسی اشاره می‌کنیم؛ نخست فیلم «شازده احتجاب» اثر هوشنگ گلشیری که بهمن فرمان‌آرا آن را اقتباس کرد و فیلم «آرامش در حضور دیگران» که ناصر تقوایی آن را از داستان غلامحسین ساعدی اقتباس کرده است.
او ادامه داد: به عقیده من خلاقیتی که آقای تقوایی در نمایش داستان غلامحسین ساعدی به کار برده‌اند به مراتب چشمگیرتر از اثر فرمان‌آراست. فرمان‌آرا در اثر خود بسیار پایبند به داستان بوده است و خیلی از دیالوگ‌ها عیناً در فیلم آمده است. در حالی که تقوایی براساس نیازهای یک فیلمساز حرفه‌ای قسمت‌هایی از داستان را تغییر داده است. برای مثال در کار فرمان‌آرا شخصیت‌ها دقیقا مانند داستان گلشیری آمده است. اما در کار تقوایی شخصیت‌ها تغییر کرده است و این بیانگر ویژگی‌های یک فیلمساز موفق است.
او افزود: در کار ساعدی شخصیت‌های زن غالبا نام دارند و با اسامی مانند منیژه، آمنه و مه‌لقا به آنها پرداخته شده است. حتی جالب است که بدانید شخصیت‌های فردی نیز در این داستان نام دارند اما تمامی مردها بی‌نام هستند و با تیپ‌هایی مانند دکتر، سرهنگ و مرد چشم‌آبی به آنها پرداخته شده است.
دهقانی با اشاره به اهمیت نام‌ها در داستان عنوان کرد: نام در داستان بسیار اهمیت دارد اگر به تاریخچه این موضوع نگاه کنیم متوجه می‌شویم که در داستان‌های کهن اغلب شاهد نامگذاری افراد حاضر در داستان نبودیم اما در داستان جدید همه افراد نامی برای خود دارند و به این شکل برای آنها کاراکترسازی شده است. وقتی ما برای فرد حاضر در داستان نام نمی‌گذاریم یعنی برای آنها تیپ‌سازی کرده‌ایم اما وقتی نامی به آنها اختصاص داده می‌شود یعنی به کاراکترسازی پرداخته‌ایم. تقوایی در فیلم خود برای برخی از شخصیت‌های مرد کاراکترسازی کرده است اما سایر مردها را بدون نام و براساس تیپ آنها آورده است. او با این کار می‌خواسته وجهی از کاراکتر کم کند و بگوید مردها کاراکتری ندارند و نماینده صنف‌ها با تفکر مشخصی هستند.
این استاد سابق دانشگاه تهران ادامه داد: در داستان ساعدی کلاغ مولفه بسیار مهمی است اما در فیلم تقوایی حذف شده است و جای خودش را به جغد داده است. در فرهنگ ما جغد و کلاغ هر دو شوم هستند اما در فرهنگ غربی جغد نشانه حکمت و دانایی است و تقوایی به این شکل دست به ایجاد پارادوکسی را در داستان داشته است. از طرفی تقوایی در داستان کلاغ را حذف کرده و جغد را آورده است تا مخاطب نیم‌نگاهی نیز به بوف کور صادق هدایت داشته باشد و به این ترتیب میان داستان هدایت و ساعدی ارتباطی برقرار کند.
دهقانی در بخش پایانی صحبت‌هایش گفت: تمامی این صحبت‌ها مطرح شد تا بگویم گاهی نیاز است که یک فیلمساز حرفه‌ای در اقتباس از یک اثر ادبی صحنه‌هایی را دور بریزد یا صحنه‌هایی را اضافه کند. کاری که ناصر تقوایی به‌خوبی از پس آن برآمده است. اگر به داستان شازده احتجاب نیز اشاره کنیم باید بگوییم که فرمان‌آرا در آن اثر برخی صحنه‌ها را بی‌دلیل کش داده است و برخی صحنه‌ها را بی‌دلیل حذف کرده است. که این کمی مخاطب را اذیت می‌کند.
سی‌وچهارمین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران ۲۵ تا ۳۰ مهرماه سال‌جاری در پردیس سینمایی ملت برگزار می‌شود. برنامه‌های بخش «کتاب و سینما»ی این جشنواره با همکاری موسسه خانه کتاب اجرا می‌شود.
حمایت بانک‌ها از ۴ دانشگاه آسیب دیده از جنگ کلید خورد
ساخت چندین ماهواره سنجشی ایران با دقت تصویربرداری یک متر
نوبل فیزیک به «پیام‌های شبح‌وار از فضا» رسید
آرای نهایی ۱۴ پرونده انضباطی دانشجویان مرتبط با حوادث دی‌ماه صادر شد
تصویب صندوق عدالت آموزشی برای حمایت از دانش‌آموزان مناطق محروم
دانشجویان دانشگاه هنر نقوش ایرانی را در طراحی پوشاک به‌کار گرفتند
آغاز اجرای طرح «ردا کارت» دانشجویی در ۲۰ دانشگاه کشور طی ۱۰ روز آینده
مدیر ناسا: یوفوها می‌توانند یک «لحظه اسپوتنیک» باشند
«کامپیوتر شریف» انتخاب اول برترین رتبه های ریاضی کنکور ۱۴۰۵
واتس‌اپ ورود کاربران با سیستم‌عامل قدیمی را مسدود می‌کند
کشف سیاره ای که از خاکستر ستاره اش متولد شد
اوپن ای آی ویکی مدیا را هم هک کرد
رتبه ۶ کنکور: جنگ را مدیریت کردم، نه اینکه تسلیمش شوم
وزیر آموزش و پرورش: معیشت معلمان را جدی پیگیری می‌کنیم
ارتقای کیفیت آموزشی اولویت مدارس غیردولتی است
توزیع ۷۶۵ میلیارد تومان تجهیزات ورزشی در ۶۲ هزار مدرسه
قهرمانی دانش‌آموزان ایرانی در مالزی؛ سه سکوی نخست برای ایران
سرپرست صندوق ذخیره فرهنگیان منصوب شد
وزیر آموزش و پرورش وارد لامرد شد
کاظمی: ظرفیت‌های آموزشی ایران و عراق باید بیش از گذشته توسعه یابد
حضور ۸۹ دانشگاه ایرانی در رتبه بندی دانشگاه‌های جهان تایمز ۲۰۲۷
برندگان نوبل پزشکی ۲۰۲۶ معرفی شدند؛ کنترل سلول‌های عصبی با نور
اسپانیا و پرتغال مقصد جدید اعضای هیئت علمی برای فرصت مطالعاتی
توافق مجلس و شورای عالی انقلاب فرهنگی برای بررسی سهمیه‌های کنکور
ثبت نام در رشته‌های بدون آزمون کنکور ۱۴۰۵ آغاز شد
دیار: نخستین همکاری شهرام ناظری و تهمورس پورناظری
تام کروز شکست فیلمش را نپذیرفت
دیوارنگاره میدان جهاد به رنگ پایتخت درآمد
علت لغو کنسرت علیرضا قربانی در شاندیز چه بود؟
پیشنهاد برای ساخت فصل دوم سریال «اکسیر»؛ بازخورد خوبی گرفتیم
کمک اربعین به بازتولید حافظه تاریخی مقاومت و سرمایه اجتماعی فراملیتی
ضرورت انتقال پژوهش‌های علمی هیئات از دانشگاه به هیئت
دوازدهمین شماره «خردورزی» با پرونده‌ای درباره نسل نو منتشر شد
جستارهایی در فلسفه علوم حکمی کتاب شد
آغاز انتخاب رشته کنکور ۱۴۰۵؛ لزوم دریافت رسید انتخاب رشته
شانس‌های جایزه نوبل فیزیک کدامند؟
مطالبات دانشجویان دانشگاه الزهرا(س) در نشست با مسئولان بررسی شد
هوش مصنوعی کسب وکار یابندگان باگ های نرم افزاری را کساد کرد
وجه مغفول شخصیت شهید سید حسن نصرالله امامت اوست
آمادگی ۴۰ کشور برای حضور در مسابقات بین‌المللی قرآن
سید حسن نصرالله رهبران جنبش‌های آزادی‌بخش را تحت‌تأثیر قرار داد
تمدید مهلت ثبت‌نام دومین آزمون بسندگی زبان فارسی ویژه دانشجویان خارجی
اسامی معرفی‌شدگان رشته‌های خاص آزمون کاردانی به کارشناسی اعلام شد
تفاهم‌نامه چهارجانبه طرح رداکارت دانشجویان فردا ۱۴ مهر امضاء می‌شود
گامی تازه در توسعه آموزش بین‌المللی؛ مجتمع آموزشی بین‌المللی حکیم با افتتاح ساختمان جدید به ۷ شعبه رسید
فراخوان بورس ویژه هنگ‌کنگ برای دانشجویان دکتری منتشر شد
نحوه انتخاب رشته‌های بدون آزمون در کنکور ۱۴۰۵ اعلام شد
سامانه راهنمای انتخاب رشته مجازی کنکور ۱۴۰۵ در دسترس قرار گرفت
تعیین تکلیف بدهی وام‌های دانشجویی پس از پایان سنوات مجاز تحصیلی
تقدیر از برگزیدگان سومین همایش علمی هیئت در سالروز ولادت حضرت زینب(س)
آیت‌الله رشاد: خروج آمریکا از عراق باید برای مسئولان درس عبرت باشد
خاموشی: وقت عبور از برنامه‌محوری به اثرمحوری در فعالیت‌های فرهنگی است
واکاوی اندیشه امام شهید در باب امت واحده
ارائه مقالاتی از کشورهای مختلف در نشست اربعین، گفتمان مقاومت
«بی‌نام» روایتگر مفاهیمی از معنویت؛ تئاتری که زندانی آزاد می‌کند!
«اشراق» شنیدنی شد؛ بیان موسیقی ایرانی با امکانات موسیقی عربی!
موسیقی اعتراضی در آمریکا: رئیس جمهورِ من یک جنایتکار است!
سید حسن نصرالله مقاومت را مسیر پیشرفت و عزت بشریت می‌دانست
ناشنوایان فعال اربعینی در همایش ملی «قهرمانان سکوت» تجلیل شدند
جنگ‌ها و تحولات اخیر به کتاب‌های درسی نهم و یازدهم رسید
خانه فرهنگ در خوابگاه‌های دانشگاه فرهنگیان راه‌اندازی می‌شود
بازگشت معتمدآریا و یک یادآوری درباره حفظ حرمت سرزمین مادری
چه خبر از گیشه سینماها؟ فروش سینماها رو به افزایش است
فیلم نماینده ایران در اسکار انتخاب شد
سمپوزیوم راهکارهای قرآنی برای حل مشکلات تمدن معاصر
الگوی قرآن برای حل اختلافات شدید خانوادگی چیست؟
مساجد ۳۲ استان به دنبال طراحی برنامه‌های قرآنی ویژه
بچه‌های مسجدی با حداقل امکانات، کارهای «نشد» را «شد» می‌کنند
حکمرانی فضای مجازی در پیچ تعدد نهادها؛ نمی‌توان دستوری حکمرانی کرد
وقتی امامزادگان در روزهای جنگ به کانون خدمت‌رسانی تبدیل شدند
ایرباس به فناوری «پوست کوسه» مجهز می‌شود
نوشته جالب در دانشگاه شهید بهشتی
اعتبار ردیف استخدامی ۴۶۵ نفر از فراخوان سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ تأمین شد
تمدید مهلت معرفی مشمولان پذیرفته‌شدگان آزمون دستیاری پزشکی تا ۳۰ مهر
لشکر پهپادهای زیر آبی چین رکورد زد
شرکت‌های فناوری درباره هوش مصنوعی با ترامپ چه توافقی کردند؟
اولویت‌های استادان برای سال تحصیلی پیش‌رو بررسی شد
اختصاص ۳۰ میلیارد تومان تسهیلات معاونت علمی به حوزه بازی‌های رایانه‌ای
برگزاری همایش ملی نخبگان لغو شد
تشریح جزئیات اجرای آیین‌نامه جذب استعدادهای برتر در دانشگاه فرهنگیان
سامانه راهنمای انتخاب رشته مجازی کنکور ۱۴۰۵ در دسترس قرار گرفت
ثبت نام در رشته‌های بدون آزمون کنکور ۱۴۰۵ آغاز شد
نحوه انتخاب رشته‌های بدون آزمون در کنکور ۱۴۰۵ اعلام شد
گامی تازه در توسعه آموزش بین‌المللی؛ مجتمع آموزشی بین‌المللی حکیم با افتتاح ساختمان جدید به ۷ شعبه رسید
تعیین تکلیف بدهی وام‌های دانشجویی پس از پایان سنوات مجاز تحصیلی
حضور ۸۹ دانشگاه ایرانی در رتبه بندی دانشگاه‌های جهان تایمز ۲۰۲۷
فراخوان بورس ویژه هنگ‌کنگ برای دانشجویان دکتری منتشر شد
آیت‌الله رشاد: خروج آمریکا از عراق باید برای مسئولان درس عبرت باشد
اسپانیا و پرتغال مقصد جدید اعضای هیئت علمی برای فرصت مطالعاتی
واکاوی اندیشه امام شهید در باب امت واحده
ارائه مقالاتی از کشورهای مختلف در نشست اربعین، گفتمان مقاومت
خاموشی: وقت عبور از برنامه‌محوری به اثرمحوری در فعالیت‌های فرهنگی است
دیار: نخستین همکاری شهرام ناظری و تهمورس پورناظری
توافق مجلس و شورای عالی انقلاب فرهنگی برای بررسی سهمیه‌های کنکور
آرای نهایی ۱۴ پرونده انضباطی دانشجویان مرتبط با حوادث دی‌ماه صادر شد
برندگان نوبل پزشکی ۲۰۲۶ معرفی شدند؛ کنترل سلول‌های عصبی با نور
سید حسن نصرالله رهبران جنبش‌های آزادی‌بخش را تحت‌تأثیر قرار داد
دیوارنگاره میدان جهاد به رنگ پایتخت درآمد
وجه مغفول شخصیت شهید سید حسن نصرالله امامت اوست
آمادگی ۴۰ کشور برای حضور در مسابقات بین‌المللی قرآن
جستارهایی در فلسفه علوم حکمی کتاب شد
هوش مصنوعی کسب وکار یابندگان باگ های نرم افزاری را کساد کرد
کمک اربعین به بازتولید حافظه تاریخی مقاومت و سرمایه اجتماعی فراملیتی
پیشنهاد برای ساخت فصل دوم سریال «اکسیر»؛ بازخورد خوبی گرفتیم
تفاهم‌نامه چهارجانبه طرح رداکارت دانشجویان فردا ۱۴ مهر امضاء می‌شود
مطالبات دانشجویان دانشگاه الزهرا(س) در نشست با مسئولان بررسی شد
علت لغو کنسرت علیرضا قربانی در شاندیز چه بود؟
توزیع ۷۶۵ میلیارد تومان تجهیزات ورزشی در ۶۲ هزار مدرسه
آغاز انتخاب رشته کنکور ۱۴۰۵؛ لزوم دریافت رسید انتخاب رشته
ضرورت انتقال پژوهش‌های علمی هیئات از دانشگاه به هیئت
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.