کد خبر: 83041
ف
شیره کش خانه‌های لاکچری در دوره پهلوی
مسئله مصرف مواد مخدر و به ویژه تریاک، معضلی است که در کشور ما قرن‌هاست وجود دارد؛ طبق روایات تاریخی، استعمال این مواد، در ایران عصر صفویه وجود داشت و ناهنجاری‌های اجتماعی و فردی مربوط به آن، از همان زمان جامعه را درگیر خود کرده‌بود.

به گزارش ثریا در دوره قاجار، کشت و تولید تریاک در ایران، با حمایت انگلیسی‌ها که به دنبال فروش تریاک در چین بودند، رونق گرفت و همین رونق، به شیوع استعمال آن دامن زد؛ به طوری که در سرآغاز انقلاب مشروطه، بلای خانمان‌سوز اعتیاد، دامن‌گیر بسیاری از نفوس این سرزمین بود. به همین دلیل، مجلس شورای ملی در اسفندماه سال 1289، چهارسال بعد از انقلاب مشروطه، کوشید تا با تصویب «قانون تحدید تریاک»، اندکی از بار بحران بکاهد. در شهر مشهد، مبارزه با مواد افیونی، با انقلاب مشروطیت اوج گرفت و طبق گزارش هفته‌نامه خورشید، به مدیریت «میرزا صادق تبریزی»، بانوان مشهدی در اقدامی هماهنگ، علیه گسترش شیره‌کش‌خانه‌ها قیام و بساط آن را برای مدتی از سطح شهر جمع کردند. اما با آغاز سلطنت رضاشاه، شرایط در کل کشور دوباره وخیم شد. دربار که به دنبال منافع سرشار حاصل از فروش موادمخدر بود، «قانون انحصار دولتی تریاک» را در تیرماه 1307 از تصویب مجلس گذراند و به این ترتیب، تهیه و توزیع مواد مخدر رسماً در اختیار دولت قرار گرفت و این، سرآغاز اوج‌گیری بحران شیوع شیره‌کش‌خانه‌ها در ایران بود.

کار و بار سکه دربار از تجارت تریاک

از این زمان به بعد، کشت تریاک که دست‌کم در10 استان کشور انجام می‌شد، تماماً درانحصار و اختیار دولت قرار گرفت و به‌تدریج، درسراسر کشور گسترش یافت و نقاط پرجمعیتی را مانند پایتخت و مراکز استان‌ها، درگیر خود کرد. مراکز استعمال موادمخدر که به «شیره‌کش‌خانه» مشهور بود، مانند قارچ در میان جامعه رشد کرد. خیلی زود عوارض چنین وضعیتی دامن شهرها را گرفت و مراکز فساد دیگری را در مجاورت این اماکن به وجود آورد و بر بحران ایجادشده دامن زد. این وضعیت پس از شهریور 1320 و فرار رضاشاه از ایران، گسترش بیشتری یافت؛ چون افزون بر تسلط دربار بر انحصار تریاک، موادفروشان خرده‌پا نیز فرصت جولان پیدا کردند و به این ترتیب، وضعیت بلبشوی به‌وجودآمده، بر غوغای اعتیاد در سطح کشور دامن زد و تریاک، به خانه‌های بیشتری راه یافت و خانواده‌ها را درگیر عوارض خود کرد.این مسئله در دهه‌های بعد و با ورود مستقیم دربار و به‌ویژه نقش‌آفرینی اشرف پهلوی در قاچاق موادمخدر که حالا،از تریاک فراتر رفته بود و شامل هروئین و مواد مخدر صنعتی هم می‌شد، مردم و به ویژه جوانان را گرفتار یک معضل تمام‌عیار و خانمان‌سوز کرد.

ورود روزنامه خراسان به مقوله شیره‌کش‌خانه‌ها

بحران مصرف موادمخدر در دهه 1320 و پس از آن، اهالی مطبوعات را، از هر صنف و دسته، بر آن داشت تا در برابر این معضل عمومی موضع بگیرند. در این بین، روزنامه خراسان که دوره جدید آن از اول تیرماه سال 1328 منتشر شده‌بود، تقریباً در تمام شماره‌های خود، اخبار مربوط به معضل شیره‌کش‌خانه‌ها را منعکس می‌کرد و پس از تصویب «قانون منع تهیه و خرید و فروش و مصرف نوشابه‌های الکلی و تریاک و مشتقات آن» توسط دولت مصدق در 19 بهمن سال 1331، اهتمام ویژه‌ای برای پوشش اخبار این مسئله داشت؛ هرچندکه با کودتای 28 مرداد سال 1332، به دلیل محدودیت‌های ایجادشده، دیگر کمتر توانست به این مقوله مهم بپردازد و مانند نخستین شماره‌هایش که در اوج مبارزات ملی‌شدن صنعت نفت منتشر می‌شد، قادر به طرح مسئله نشد. یکی از مهم‌ترین اشاره‌های روزنامه خراسان به موضوع اعتیاد و بحران شیره‌کش‌خانه‌ها مربوط به سرمقاله مفصل آن در شماره 51، مورخ چهارم شهریور 1328 است؛ سرمقاله‌ای با عنوان «چقدر شیره خانه؟!» که در پاسخ به انتقاد خوانندگان مبنی بر شمار بالای گزارش‌های مربوط به شیره‌کش‌خانه‌های مشهد، به رشته تحریر درآمده است. این گزارش، افزون بر نثر روان، دربرگیرنده اطلاعاتی است که شاید کمتر بتوان در متون تاریخی دیگر یافت؛ اطلاعاتی درباره وضعیت مصرف موادمخدر در مشهد که به نظر می‌رسد با توجه به شرایط آن روز، قابل تعمیم به تمام کشور باشد.

آماری قابل تأمل

طبق اطلاعات مندرج دراین سرمقاله، شهر مشهد در زمان نگارش متن، 160 هزارنفر جمعیت داشت و از این جمعیت محدود، 25 هزارنفر درگیر مصرف تریاک بودند. شیره‌کش‌خانه‌ها که تعداد آن‌ها بالغ بر هزار بود، به دو صورت عمومی و خصوصی اداره می‌شدند و بر اساس گزارش خبرنگار خراسان،برخی از این خانه‌های فساد، مأوای همزمان 60 معتاد بود. در بخشی از سرمقاله آمده‌است: «یکی از مطلعین دیروز به ما گفت در این شهر بیش از هزار شیره‌کش‌خانه عمومی و خصوصی دایر بوده و تعداد معتادین در حدود 25 هزار نفر می‌شود. اگر جمعیت شهر را 160 هزار نفر فرض کنیم حدود یک‌هفتم نفوس شهر مبتلا به شیره و تریاک هستند».

در شیره‌کش‌خانه‌های عمومی، مشتریان در سه گروه قرار می‌گرفتند؛ گروه اول افراد متمولی بودند که برایشان اتاق جداگانه‌ای در نظر گرفته می‌شد و به اصطلاح جنس مرغوب در اختیار آن‌ها قرار می‌گرفت! گروه دوم، کم‌درآمدها بودند که معمولاً سوخته تریاک نصیب‌شان می‌شد و دسته سوم، معتادان آس‌وپاسی بودند که می‌آمدند تا فقط از دود تریاکی که دیگران استعمال می‌کردند، بهره‌مند شوند! سرمقاله خراسان به شیره‌کش‌خانه‌های خصوصی هم اشاره می‌کند؛ مکان‌هایی لاکچری که ظاهراً برای اعیان و ثروتمندان تور پهن می‌کرد تا آن‌ها را حسابی، از بابت ساقی‌گری صاحب شیره‌کش‌خانه، تلکه کند. نکته جالب دیگری که در این سرمقاله وجود دارد، طرح اصطلاحات رایج در میان مردم آن دوره، درباره شیره‌کش‌خانه‌هاست؛ فی‌المثل، وقتی می‌خواستند بگویند که فردی سر از شیره‌کش‌خانه درآورده‌است، می‌گفتند که او به «شیراز» سفر کرده‌است: «طریق اصلی [مقابله با شیره‌کشی] این است که وقتی یک محلی معرفی می‌شود صاحبخانه و مشتری‌هایش را فوراً به بهداری ببرند، در آن‌جا از همان دقیقه اول آن‌ها را تحت معالجه قرار بدهند و کاری بکنند که دیگر هوای «شیراز» به سرشان نزند. حالا شهرداری یا بهداری برای این‌کار بودجه دارد یا ندارد، ما نمی‌دانیم، اما طریق اساسی همین است که گفتیم»!

منبع: خبر آنلاین


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

از کتاب اختران تهران رونمایی شد

روایت تازه‌ای از جهان فکری و میراث فلسفی فارابی در هم اندیشی اساتید و پژوهشگران

انسان معاصر در عصر انفجار اطلاعات به حقیقت نزدیک‌تر شده است؟

پیشنهاد تشکیل شورای مستقل علوم پایه در دومین نشست هم‌اندیشی استادان

لزوم رفع فوری چالش‌های دانشجویان ایرانی در روسیه در دیدار رئیس سازمان امور دانشجویان و سفیر جمهوری اسلامی ایران

اعلام نتایج ارزشیابی فعالیت تحقیقات و فناوری دانشگاه‌های علوم پزشکی +جدول

ارتقاء رتبه دانشگاه تربیت مدرس در نظام رتبه‌بندی جهانی گرین متریک

تصویری از احمد نجفی در اتاق گریم سریال سلمان فارسی

ثبت نام پذیرفته شدگان نهایی کنکور سراسری ۱۴۰۵ از اول آذر انجام می‌شود

۴۹۶ هزار و ۸۰۶ نفر در کنکور سراسری و دانشجومعلم سال ۱۴۰۵ قبول شدند

تصویب ضوابط ایجاد دوره‌های تکمیلی تخصصی بالینی «فلوشیپ»

نتایج نهایی کنکور سراسری سال ۱۴۰۵ اعلام شد

دانشگاه‌ها مجاز به کاهش واحدهای درسی مقطع کارشناسی شدند

کلید نهایی آزمون دکتری تخصصی علوم پزشکی ۱۴۰۵ اعلام شد

تاکید رئیس دانشگاه تهران بر نظارت روسای دانشکده‌ها بر پوشش دانشجویان

پیام‌نور از نیمه آذرماه به دانشجویان علوم پزشکی درس می‌دهد+جزئیات

آمازون و گوگل مالک ۳۰ درصد سهام آنتروپیک پس از عرضه اولیه می‌شوند

توسعه همکاری‌های علمی با کشورهای آفریقایی و جذب دانشجویان خارجی

نقش هوش مصنوعی در هدف قرار دادن مدرسه میناب به عنوان هدف نظامی

تأکید رئیس دانشگاه علمی‌کاربردی بر تشکیل انجمن دانش‌آموختگان

یک گام دیگر برای اصلاح ظرفیت پذیرش پزشکی و دندانپزشکی برداشته شد

مشوق‌های جدید فناورانه پیرو منویات رهبری؛ حمایت از پروژه‌های پرریسک

سیستم‌های زیرساختی آمریکا شکاف‌های رفع نشدنی دارند

ثبت رویداد از ایده تا کسب‌وکار دانشکده شریعتی در شبکه جهانی کارآفرینی

کپی کردن ریلزها در اینستاگرام ممنوع شد

درگذشت استاد پیشکسوت ریاضی دانشگاه صنعتی شریف

پاویون دانش‌بنیان‌ها در نمایشگاه توانمندی‌های صادراتی جمهوری اسلامی

نه قاطع انویدیا به استخدام دوباره هوانگ

تاکسی روباتیک گوگل از بزرگراه های آمریکا جمع شد

مایکروسافت با ۷ مدل جدید به جنگ اوپن ای آی و آنتروپیک رفت

نشست تخصصی دستگاه‌های پرتو ایکس در دانشگاه امیرکبیر برگزار شد

ایالت اورگن جدیدترین شاکی اوپن ای آی شد

نتایج نهایی رشته‌های با آزمون دانشگاه آزاد در کنکور ۱۴۰۵ اعلام شد

آغاز نخستین طرح سراسری نظرسنجی رضایت دانشجویان از اول آذرماه

تعمیر مبل استیل و راحتی در کرج؛ تفاوت خدمات و عوامل مؤثر بر هزینه

سرمایه‌گذاری در اتاق شیشه‌ای؛ چرا شفافیت، شاهرگ حیات پلتفرم‌های مالی دیجیتال است؟

تقدیر حجت الاسلام قمی از جانشین ستاد کل نیروهای مسلح

ششمین اجلاس مهدویت و انقلاب اسلامی فراخوان داد

تأسیس ۱۱ مؤسسه جدید فرهنگی قرآن و عترت

خدمات دینی و آثار ماندگار آیت الله وحید خراسانی سرمایه‌ حوزه های علمیه

به غنیمت گرفتن نهمین پهپاد آمریکایی توسط سپاه پاسداران+عکس

فرصت مجدد ثبت‌نام در مرحله تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی

کاهش ۲۵درصدی جمعیت دانشجویی

دانشگاه‌ها باید اتکایشان را به منابع دولتی کاهش دهند

حجت‌الاسلام خسروپناه خواستار کوچک‌سازی وزارت علوم و واگذاری اختیار به دانشگاه‌ها شد

طرح «قاضی در مدرسه» در ۱۳۵ مدرسه استان سمنان اجرا می‌شود

«به وقت ایران» و «تاب آوری» در تازه ترین شماره نشریه دیده بان اندیشه

واکاوی نسبت فلسفه و معنویت در اندیشه علامه طباطبایی

گلی به جمال سرباز روح الله رضوی که ساعتش را به وقت ایران تنظیم کرد

انتشار «رساله حقوق امام سجاد(ع)» با ترجمه و شرح علامه حسینی طهرانی

تلگرام در عراق فیلتر شد

حذف ۲ اپ کاربردی از موبایل‌های سامسونگ

چرایی عدم دسترسی برخی دانش آموزان به کتاب درسی

بازاریان و فعالان اقتصادی مهدیشهری به مدرسه سازی دعوت شدند

فعالیت مراکز آموزشی ۵ شهرستان خوزستان سه‌شنبه غیرحضوری شد

مسئولیت اعلام تعطیلی مدارس تهران به آموزش‌وپرورش واگذار شد

نتایج کنکور تا روز پنجشنبه اعلام می‌شود

۳ پیش‌نیاز تحقق خیزش علمی جدید

خوانشی بر رسانه فاطمی، از تبیین حضور تا اعتراض سکوت

آپارتمان‌های قم در زمان امام عسکری (ع)

اختلال گسترده در پروازهای آمریکا برای سومین روز متوالی ادامه دارد+عکس

آیا هوش مصنوعی موجب مرگ خلاقیت می‌شود؟

مهلت ثبت‌نام آزمون متقاضیان اخذ پروانه کارشناسی رسمی دادگستری تمدید شد

انتشار دفترچه سوالات و کلید اولیه آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵

فهرست دانشگاه‌های خارجی مورد تأیید وزارت علوم برای سال ۲۰۲۷ اعلام شد

اعلام نتایج نهایی کنکور سراسری تا پایان هفته جاری

پژوهشگاه ملی سرطان به قطب نانوآنکولوژی جهان اسلام تبدیل می‌شود

هواپیمای برقی چینی ۱۰ تنی به آسمان رفت

آغاز رویداد «ایران پیشرو» با حضور بیش از ۱۰۰ شرکت دانش‌بنیان

دسترسی به داده های کاربران اندروید برای متا جریمه تراشید

حضرت زهرا(س)؛ از سوگواری تاریخی تا کنشگری در دفاع از امامت

امانت مشترک؛ مسئولیت شرعی شهروندان در حفظ اموال عمومی تا کجاست؟

آیا انسان امروز آزاد است؟ رؤیای دیرینه بشر و مسئله همیشگی اندیشه

قرائتی: مسجد را اسیر هزینه‌های سنگین و تجمل‌گرایی نکنید

وقتی بدقولی از یک رفتار شخصی به مسئله‌ای اجتماعی تبدیل می‌شود

«مسلمانان در اتریش» کتاب شد

ابلاغ جدیدترین دستورالعمل پذیرش مستقیم دستیاری در ۶ رشته تخصصی

سرویس‌های مایکروسافت احیا شدند

درخشش نخبگان ایرانی در مسابقات فناوری‌های پیشرفته بریکس‌؛ کسب ۹ مدال

فعالیت ۱۲ کمیته در حوزه علوم انسانی برای تحقق خیزش علمی

انتشار دفترچه سوالات و کلید اولیه آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵

ابلاغ جدیدترین دستورالعمل پذیرش مستقیم دستیاری در ۶ رشته تخصصی

اعلام نتایج نهایی کنکور سراسری تا پایان هفته جاری

مهلت ثبت‌نام آزمون متقاضیان اخذ پروانه کارشناسی رسمی دادگستری تمدید شد

فهرست دانشگاه‌های خارجی مورد تأیید وزارت علوم برای سال ۲۰۲۷ اعلام شد

آزمون تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی ۸ آذر برگزار می‌شود

فعالیت ۱۲ کمیته در حوزه علوم انسانی برای تحقق خیزش علمی

نقشه راه دانشگاه علوم پزشکی هوشمند برای کسب مرجعیت در آموزش دیجیتال

حجت‌الاسلام خسروپناه خواستار کوچک‌سازی وزارت علوم و واگذاری اختیار به دانشگاه‌ها شد

هوش مصنوعی بومی دانشگاه تهران در تشخیص گفتار فارسی از گوگل پیشی گرفت

انتشار «رساله حقوق امام سجاد(ع)» با ترجمه و شرح علامه حسینی طهرانی

«به وقت ایران» و «تاب آوری» در تازه ترین شماره نشریه دیده بان اندیشه

فراخوان استادان جهت موافقت با بیانیه لزوم بازنگری در دکترین هسته‌ای

نتایج کنکور تا روز پنجشنبه اعلام می‌شود

حذف ۲ اپ کاربردی از موبایل‌های سامسونگ

سرویس‌های مایکروسافت احیا شدند

فعالیت مراکز آموزشی ۵ شهرستان خوزستان سه‌شنبه غیرحضوری شد

چرایی عدم دسترسی برخی دانش آموزان به کتاب درسی

هوش مصنوعی گوگل معمای ۹۰ ساله ریاضی را حل کرد

به غنیمت گرفتن نهمین پهپاد آمریکایی توسط سپاه پاسداران+عکس

رفع محدودیت مناطق ممنوعه برای تسهیل جذب دانشجویان بین‌المللی

درخشش نخبگان ایرانی در مسابقات فناوری‌های پیشرفته بریکس‌؛ کسب ۹ مدال

تلگرام در عراق فیلتر شد

دانشگاه‌ها باید اتکایشان را به منابع دولتی کاهش دهند

فرصت مجدد ثبت‌نام در مرحله تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی

طرح «قاضی در مدرسه» در ۱۳۵ مدرسه استان سمنان اجرا می‌شود

آپارتمان‌های قم در زمان امام عسکری (ع)

مسئولیت اعلام تعطیلی مدارس تهران به آموزش‌وپرورش واگذار شد

۳ پیش‌نیاز تحقق خیزش علمی جدید

واکاوی نسبت فلسفه و معنویت در اندیشه علامه طباطبایی