کد خبر: 88373
ف
به قلم حیدر همتی؛
انتظار؛ دوره تمدن سازی یا حیرت؟
انقلاب اسلامی زمینه ساز ظهور است و سعی دارد احکام اسلامی و قرآنی را در جامعه پیاده کرده و در برابر ظلم مستکبران عالم بایستند.

به گزارش ثریا حجت الاسلام حیدر همتی مدیر مؤسسه آموزش عالی حوزوی امام رضا (ع) در یادداشتی به تبیین وظایف شیعیان در عصر غیبت امام زمان (عج) پرداخته است.

یکی از مؤلفه‌های کلیدی در معرفت دینی شیعه انتظار فرج است. انتظار دوره‌ای است که در آن جامعه مؤمنین از حضور مستقیم امام معصوم محروم گردیده است و منتظر ظهور و فرج است. حال در این دوره چه وظایفی برعهده مؤمنین است وظایف و تکالیف آنها در نسبت فردی و اجتماعی چیست؟

در پاسخ به این امر شاهد مواجه‌های مختلفی هستیم از جمله این که انجام وظایف و تکالیفی که در دوران معصوم بوده و برخورد محتاطانه با مسائل مستحدثه دوران بعد از معصوم، برخی دیگر انجام احکام و تکالیف فردی و تعطیلی احکام سیاسی و اجتماعی. انجام احکام و تکالیف فردی و اجتماعی در حد توان، حلیت و اباحه در امور مستحدثه بر پایه اصل برائت و یا اصل اضطرار و عسر و حرج.

قواعد فقهی و اصولی پر کاربرد در این گفتمان‌ها اصل تقیه، احتیاط، عسر و حرج، اضطرار، صبر منفعلانه، اصل دعا و حالات معنوی فردی و کار فرهنگی و اصلاحی در برابر مبارزه، قیام، امر به معروف و نهی از منکر، صبر مقاومتی و کار سیاسی و حکومتی و انقلابی و عدالت طلبی است. در این گفتمان به دین حداقلی اکتفا می‌شود و در برابر امور مستحدثه یا اصل احتیاط است و یا اصل اباحه و برائت است.

در این گفتمان‌ها نظام سازی و تمدن سازی و عدالت طلبی جایگاهی ندارد و فلسفه تاریخ حاکم بر بیشتر این گفتمان‌ها این است که سیر تاریخ به سمت اضمحلال و قهقرا و فساد است و آنگاه ظهور تحقق می‌یابد که فرایند ظلم و فساد به اوج خود برسد. در این منظر مردم تنها نقشی منفعلانه و پذیرشی امام را دارند نه فعال و زمینه ساز.

در مقابل، گفتمان انتظار برآمده از اندیشه متفکران انقلاب اسلامی، امام و رهبر انقلاب و شهید مطهری و.. است. برخی ابعاد گفتمان انتظار از دیدگاه آیت الله خامنه‌ای بدین صورت است.

از منظر فلسفه تاریخ جریان عالم به سمت حاکمیت حق و صلاح است. باور به وراثت صالحان و مستضعفان در روی زمین، و فلاح و رستگاری آنها در قیامت؛ دو عنصر مبنایی و کلیدی است، که حوزه‌های مختلف معرفت دینی را در بر می‌گیرد و رابطه معنا داری با تمدن سازی نوین اسلامی برقرار می‌کند. آیت الله خامنه‌ای؛ درباره سرانجام حرکت تاریخ و چگونگی جریان حرکت در عالم ونیز نقش انبیا و امامان در این حرکت را این گونه بیان می‌کنند:

«جریان عالم؛ به سمت حاکمیت حق و صلاح است و همه انبیا و اولیا آمده‌اند؛ که انسان را به آن بزرگراه اصلی سوق بدهند، که وقتی وارد آن شد، بدون هیچ مانعی تمام استعدادهایش می‌تواند بروز کند. انبیا و اولیا؛ این مردم گم‌گشته را، مرتب از این کوه و کمر و دشت‌ها و کویرها و جنگل‌ها، به سمت این راه اصلی سوق دادند و هدایت کردند». [۱]

در این دیدگاه همه حرکت انبیا و اولیا در نسبت با تحقق و ظهور انسان کامل است و این تلاش‌ها در نسبت با این نقطه تاریخی معنی پیدا می‌کند.

از همین رو؛ از منظر ایشان؛ نقطه شروع صراط مستقیم انسان، زمان حضرت ولی عصر (ارواحنا له الفداء) است و همه تلاش‌ها و کوشش‌ها، بر پایه این بینش است. نهایت این عالم؛ غلبه صلاحی است که دیر یا زود اتفاق می‌افتد و غلبه صلاح بر فساد و قوای خیر بر شر؛ از امور قطعی بر پایه جهان بینی اسلام است. [۲] در این منظر فلسفه تاریخ و حرکت آن به سمت تکامل است.

معنی و مفهوم انتظار فرج، نیز به معنی نشستن و دست به هیچ کاری و اصلاحی نزدن و صرفاً دل خوش انتظار بودن نیست. بلکه انتظار دست قاهرِ قدرتمندِ الهیِ ملکوتی است که با کمک همین انسان‌ها سیطره‏ی ظلم را از بین برده و حق را غالب و عدل را در زندگی مردم حاکم می‌کند و انسان‌ها را بنده‏ی واقعی خدا می‌کند. آیت الله خامنه‌ای با تفسیر فعالانه از مفهوم انتظار این مفهوم اعتقادی را به یک عمل و کنش اجتماعی اثر بخش اجتماعی تفسیر کرده است. در این منظر توجه به نقش مردم در تحقق ظهور دارد. در این منظر تشکیل نظام جمهوری اسلامی از مقدمات حرکت عظیم تاریخی است و هر اقدامی در جهت استقرار عدالت قدمی به سمت آن هدف والا است. انتظار حرکت در مقابل سکون است به معنی آمادگی و کمر بسته بودن از همه جهت برای آن هدفی که امام زمان (علیه الصّلاة والسّلام) برای آن هدف قیام خواهند کرد [۳] بدیهی است در این نگاه به مفهوم انتظار، گوشه نشینی و قعود جایگاهی ندارد؛ بلکه انتظار، فرا خواندن به تلاش و کوشش و جهاد است. در دوران غیبت، منتظران واقعی نسبت به حوادث و اتفاقات جهان بی‌تفاوت نیستند و خود را در برابر آن‌ها مسئول می‌دانند. با این دید؛ دوران غیبت، دوران آسایش و راحت طلبی نخواهد بود، و در این زمان منتظران واقعی، باید بیشتر از دیگران خود را برای مجاهده و فعالیت آماده نمایند:

«قبل از دوران مهدی موعود، آسایش و راحت طلبی و عافیت نیست… قبل از ظهور مهدی موعود، در میدان‌های مجاهدت، انسان‌های پاک امتحان می‌شوند؛ در کوره‌های آزمایش وارد می‌شوند و سربلند بیرون می‌آیند و جهان به دوران آرمانی و هدفیِ مهدی موعود ارواحنافداه روز به روز نزدیک‌تر می‌شود». [۴]

در این منظر از جمله وظایف منتظران زمینه سازی جامعه جهت اقدام حضرت است چرا که جامعه‌ای می‌تواند پذیرای مهدی موعود ارواحنافداه باشد که در آن آمادگی و قابلیت باشد، و الّا مثل انبیا و اولیای در طول تاریخ می‌شود. [۵]

ایشان دوران قبل از ظهور را، دوران "زمینه سازی" معرفی کرده و معنای انتظار را، عمل کردن به احکام اسلامی و حاکمیت قرآن و اسلام می‌دانند، [۶] به عبارتی؛ حرکت در مسیری، که روزی آخرین امام برای تحقق آن ظهور می‌کنند. بنابراین؛ منتظران باید زندگی امروز را، در راستای تشکیل حکومت امام زمان (عج) در آینده بنا کنند:

«ما کوچک‌تر از آن هستیم که بتوانیم، آن‌گونه بنایی را که اولیای الهی ساختند یا خواهند ساخت، بنا کنیم. اما؛ باید در آن جهت تلاش و کار کنیم». [۷]

در این نگاه؛ انقلاب اسلامی زمینه ساز ظهور است و سعی دارد؛ احکام اسلامی و قرآنی را در جامعه پیاده کرده و در برابر ظلم مستکبران عالم بایستند. لذا؛ اهداف پیش روی نظام جمهوری اسلامی همان اهداف حکومت امام زمان (عج) خواهد بود. با این تفاوت که؛ تحقق این اهداف در زمان حضرت، به معنای واقعی کلمه و به صورت کامل خواهد بود:

«دولت اسلامی کامل، به معنای واقعی کلمه، در زمان انسان کامل تشکیل خواهد شد؛ … ما به قدر توان و تلاشِ خود می‌خواهیم مجموعه کارگزاران حکومت را - که خود مان هم جزو آنها هستیم - به نقطه‌ای برسانیم که با نصاب جمهوری اسلامی تطبیق کند. ما می‌خواهیم؛ خود را به حد نصاب نزدیک کنیم». [۸]

در نتیجه؛ نظام اسلامی، به عنوان یک نظام زمینه ساز ظهور، با همان اهداف حکومت حضرت حجت (عج)؛ هدف و آرمانی جز "ایجاد تمدن اسلامی" [۹] نمی‌تواند داشته باشد و البته، باید متذکر شویم؛ تمدن اسلامی، امری مطلق نبوده و فرایندی طولانی و نسبی است، که اهداف آن نیز به صورت نسبی محقق خواهد شد:

«فرایند تحقق هدف‌های اسلامی، یک فرایند طولانی و البته، دشواری است. به طور نسبی انسان به آن اهداف نزدیک می‌شود، اما؛ تحقق آنها، بسیار طولانی است». [۱۰]

بنابراین؛ تمدن اسلامی دو بخش خواهد داشت: بخش زمینه ساز؛ که قبل از ظهور امکان تحقق دارد. بخش اصلی یا حد اعلای تمدن اسلامی؛ که پس از ظهور محقق می‌شود.

البته؛ فرایند دستیابی به تمدن اسلامی نیز؛ بر اساس دیدگاه رهبر معظم انقلاب در پنج مرحله خلاصه می‌گردد: وقوع انقلاب اسلامی تشکیل نظام اسلامی دولت اسلامی جامعه و کشور اسلامی تمدن اسلامی می‌شود و اکنون؛ ما در دوران ایجاد "دولت اسلامی" قرار داریم. [۱۱]

پس حرکت به سمت خیر و صلاح در فرایند حرکت تاریخی عالم، نگاه فعال و عملی به انتظار و نقش زمینه ساز برای مردم، تشکیل حکومت و تمدن سازی و تلاش در جهت تحقق اهدافی که معصوم به دنبال آن است نقش زمینه ساز برای ظهور دارد منتظران موظف به ایجاد تمدن همسو و زمینه ساز با تمدن آخرالزمانی توسط امام معصوم را دارند.

پی نوشت:

[۱]. بیانات مقام معظم رهبری در دیدار مسؤولان و کارگزاران نظام جمهوری اسلامی ایران ۱۲/۹/۱۳۷۹

[۲]. همان

[۳]. بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم‏ در روز نیمه‌ی شعبان- ۲۷/۵/۱۳۸۷

[۴]. بیانات در دیدار با مردم قم- ۳۰/۱۱/۱۳۷۰

[۵]. بیانات در دیدار با پاسداران- ۱-/۱۲/۱۳۶۸

[۶]. «ما آن وقتی می‌توانیم حقیقتاً منتظر به حساب بیاییم که زمینه را آماده کنیم. برای ظهور مهدی موعود ارواحنافداه زمینه باید آماده بشود؛ و آن عبارت از عمل کردن به احکام اسلامی و حاکمیت قرآن و اسلام است». بیانات در دیدار با مردم قم ۳۰/۱۱/۱۳۷۰

[۷]. بیانات در دیدار مسئولان و اقشار مختلف مردم، ۲۲/۱۲/۱۳۶۸

[۸]. بیانات دیدار رئیس جمهور و اعضای هیأت دولت- ۸/۶/۱۳۸۴

[۹]. بیانات در دیدار با رئیس و اعضای مجلس خبرگان رهبری- ۱۴/۶/۱۳۹۲

[۱۰]. بیانات رهبر انقلاب در دیدار کارگزاران نظام – ۲۱/۹/۱۳۸۰

[۱۱]. بیانات رهبر انقلاب در دیدار با دانشجویان کرمانشاه ۲۴/۷/۱۳۹۰

 


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

اسرائیل به خاک سیاه نشست+عکس

تصویر قدیمی از برج آزادی در حالت ساخت+عکس

شانه پنج هزار ساله ایرانی+عکس

ابتکار زیبای ترکیه برای تقدیر از پرستاران+عکس

صاحب خانه هایی که مرگ را به چشم دیدند+عکس

سند خرید الاغ در شهرداری شیراز+عکس

فداکاری پرستار زن بوشهری در زلزله+عکس

دانشگاه امام حسین (ع) برای دوره دکتری دانشجوی بدون آزمون می پذیرد

ایمان به غیب، عبادت و انفاق مثلث خوشبختی انسان‌هاست

نرخ خرید دلار وارد کانال ۲۲ هزارتومان شد

قیمت سکه به ۱۰ میلیون و ۱۸۰هزار تومان رسید

افطاری این نوشیدنی را زیاد نخورید

دانشجویان علوم پزشکی شهیدبهشتی واکسن کرونا دریافت می کنند

تصویر تلخ از مرگ ماهی های زاینده رود+عکس

آخرین امید مردم ایران برای نجات از کرونا+عکس

اعلام آمادگی آمریکا به ایران درباره تحریم ها

چادرهای صحرایی در بیمارستان بوعلی دانشگاه آزاد برپا شد

۲۱ عنوان دوره کوتاه مدت علمی کاربردی تصویب شد

ثبت نام بدون آزمون دوره دکتری در دانشگاه آزاد آغاز شد

انتشار اولین نشریه علمی دانشجویی دانشکده علوم و فنون

تصویر شوکه کننده از دختر جذاب ژاپنی+عکس

پاسخ دندان شکن هند به آمریکا

افطاری حرم امام رضا ویژه زائران+عکس

وزیر سابق کشاورزی داوطلب ریاست جمهوری شد+عکس

افطاری خجالت آور پزشک اورژانس تهران+عکس

باور کنید اینجا افغانستان است+عکس

خبر خوب درباره تفاهم نامه جدید ظریف+عکس

آرامگاه سعدی ۱۲۵ سال پیش+عکس

حال و هوای پدران و مادران هنگام اعزام فرزندانشان به خدمت+عکس

راه حل ملکه انگلیس برای پر کردن جای خالی همسرش+عکس

مناطق لاکچری نشین تهران متری چند؟+عکس

بهاره رهنما عکس کاملش را منتشر کرد+عکس

بهترین نوع روزه‌داری در احادیث

دستورالعمل پیامبر اکرم(ص) برای استغفار در ماه رمضان

تکرار رسوایی در اردکان

این خانه های خالی مشمول مالیات نمی‌شوند+عکس

آرامگاه سعدی در دوره قاجار+عکس

تصویر تلخ از مال باختگان بورس+عکس

نخوردن و نیاشامیدن در ماه رمضان تمرین برای تربیت نفس آدمی است

اعتراض شدید مینو محرز به پولی شدن واکسن کرونا

چهره داوطلب ایرانی هنگام تزریق واکسن استنشاقی +عکس

تصویر باورنکردنی از عمو پورنگ+عکس

کارگردان معروف ایرانی به دلیل کرونا در بیمارستان بستری شد+عکس

انفجار مهیب در کارخانه تسلیحات اسرائیل+عکس

باور کنید این توده از شکم پسربچه قشمی درآمد+عکس

اعتراض دولت روحانی به مستند تلویزیون+عکس

وزیر بهداشت: گفتند من چرت و پرت می‌گویم!

جداول بودجه ۱۴۰۰ طبق رویه هر سال جمع‌بندی و ابلاغ شده است

برجام پلاس نمی‌خواهیم/ راستی‌آزمایی رفع تحریم‌ها خیلی پیچیده نیست

دانشگاه مذاهب اسلامی از مهرماه دانشجوی مجازی می پذیرد

تشکیل کارگروه سه جانبه برای بررسی طرح ساماندهی کنکور

سهمیه ۱۰ درصدی مربیان در آزمون دکتری ۱۴۰۰ اعمال می‌شود

روز سیاه بورس +عکس

وضعیت ارائه خوابگاه برای دانشجویان دکتری در ۱۴۰۰

جزئیات شیوه‌نامه «دوره مشاهده­ گری» اعضای هیات علمی علوم و بهداشت

خبر عجیب روحانی درباره تعویق انتخابات

پلاکارد مال باختگان بورس برای روحانی+عکس

برترین داستان‌هایی که تجدید چاپ شدند

قتل گدای میلیارد تهران در زیر زمین خانه اش

خبر مهم روحانی درباره قیمت واکسن کرونا

آمار انتخاب رشته در کنکور دکتری ۱۴۰۰/ فردا آخرین مهلت انتخاب رشته

جزییات پذیرش بدون آزمون دانشگاه تهران در مقطع دکتری

امتحانات مجازی برگزار می‌شود/ ابلاغ دستورالعمل هزینه چاپ مقالات

آغاز ثبت نام شرکت در کارآزمایی بالینی فاز سوم واکسن کرونای پاستور

مولوی در یک روز سیاه کرونایی

اولین بارش شهابی سال در شرف وقوع

ایران زیباست؛ ساحل درک

قلع و قمع درختان باغ شریعت اردبیل

نقص فنی عجیب تلویزیون‌های تی سی ال در ایران

سلاحی که به اشتباه به نام ویروس مشهور شد/ عملیات سایبری علیه ایران از کی باب شد؟

اروپا برای استفاده از هوش مصنوعی ممنوعه جریمه تعیین کرد

ایجاد لخته خون با تزریق واکسن جانسون و جانسون ارتباط دارد

آیفون 12 بنفش معرفی شد!

اپل تی وی نسل 6 با ریموت جدید معرفی شد

خودکفایی در تولید برنج با کشت ارقام هسته‌ای برنج روشن و شهریار

راهکاری برای کمبود آب در شرایط کم بارشی کشور/تولید آب صادراتی از پساب صنعتی

نقش فناوری نانو در تشخیص زودهنگام سرطان‌ها

آیا روسیه ایستگاه فضایی بین‌المللی را ترک می‌کند؟

نحوه برگزاری دوره آموزش تابستانی برای دانش آموزان تجدیدی/ تقویت دروس سال قبل در مدرسه تلویزیونی

استراتژی کشورها برای هوش مصنوعی/ ایران در کدام پله ایستاده است

طرح ایرانی روی لباس همسر رئیس جمهور فرانسه سوژه شد+عکس

تصویر جنجالی از وزیر دولت روحانی+عکس

دو بازیگر معروف طنز از هم جدا شدند+عکس

تصویر شوکه کننده از دختر جذاب ژاپنی+عکس

حال و هوای منزل مرحوم محسن قاضی مرادی+عکس

تصویر جدید از کار زشت مدیران شهرداری با پاکبانان+عکس

حرکت خجالت آور یک مرد در کوهرنگ جنجالی شد+عکس

چهره پاکبان آبادانی هنگام واکسن زدن مدیران+عکس

پلاکارد مال باختگان بورس برای روحانی+عکس

بازیگر معروف زن در حال شنا کردن+عکس

اقدام زشت اعضای شورای شهر آبادان جنجالی شد+عکس

بهاره رهنما عکس کاملش را منتشر کرد+عکس

تصویر دختر ترامپ هنگام تزریق واکسن سوژه شد+عکس

اسرائیل به خاک سیاه نشست+عکس

زمان بازگشت آمریکا به برجام اعلام شد+عکس

تصویر دردناک از خانم بازیگر پس از فوت همسرش+عکس

اتفاق عجیب برای ماشین پارک شده+عکس

دو مشاور احمدی نژاد عفو شدند+عکس

خبر بد وزیر بهداشت درباره علائم جدید کرونا

حالت عجیب ظریف در دیدار وزیر صربستان+عکس

خبر مهم عراقچی درباره زمان تفاهم جدید برجامی

باور کنید اینجا پاوه است+عکس

ماسک شورای شهر آبادان برای واکسیناسیون+عکس

تصویر خجالت آور از مدیران شهرداری آبادان+عکس

انتقاد شدید از ژست عجیب بهاره رهنما+عکس

حرکت زشت روی جسد یکی از فوتی های کرونا+عکس

تصویر عجیب از قویی که دامپزشکش را در آغوش کشید+عکس

سخنان عجیب احمدی نژاد درباره مذاکرات برجامی

آمار فوتی های کرونای ایران از ۴۰۰ نفر فراتر رفت+عکس

وضعیت دردناک زن جوان پس از مرگ شوهر کرونایی اش+عکس