به گزارش ثریا سیامک مختاری، پژوهشگر دین و عرفان، در نشست «بنمایههای مشترک دعای ابوحمزه ثمالی و اعترافات سنت آگوستین»، از سلسله نشستهای «آتش آه» که به صورت مجازی در شبهای ماه مبارک رمضان برگزار میشود، سخنرانی کرد.
وی بیان کرد: دوستی داشتم که قهرمان کشتی بود و بعداً به کوهنوردی آمد. میگفت تنها ورزشی که با جان و دل انجام میدهم، کوهنوردی است؛ چون برنده و بازنده ندارد. آگوستین هم میگوید خدایا من استغفار میکنم از اینکه در دوران کودکی وقتی بازی میکردیم و میبردیم، خوشحال میشدم و توجه نداشتم طرف مقابل ناراحت میشد.
مختاری گفت: اما در علم اصول گفته میشود مقدمه واجب نیز واجب است. این مقایسه بین متون آنطور که در عنوان موضوع نیز اشاره شده است، شناخت بنمایههای مشترک است که موجب همگرایی و گشودهشدن افقهای جدید و جرقهزدن نکات جدید میشود، اما از آنجایی که هر امر مفیدی را آفاتی تهدید میکند، در این نکته نیز تفسیر و تطبیقهای تکلفآمیز وجود دارد که میخواهم مشترکات بیشتر شود. آنکه برای ما مهم است حقجویی و حقطلبی است. در تفاسیر متون مقدس نیز در موارد زیادی شاهد این هستیم که علاقه و اشتیاق موجب میشود ضرر تطبیق بیش از عدم تطبیق باشد.
وی اظهار داشت: فرض کنید در دین مسیحیت تصلیب مسیح یک موضوع مفروغعنه و قطعی است و جزو اعتقادات بنیادین مسیحیان است. در قرآن مجید این تصلیب نفی شده است و در اینجا میخواهم روزنهای بگشایم و نتایج جالبتوجهی استنتاج کنم؛ قرآن میگوید مسیح به صلیب کشیده نشد و امر بر آنها مشتبه شد. اما از یک منظر با توجه به گوهر معنا، قرآن تصریح کرده که مسیح کلمهالله است و در انجیل نیز به این نکته تاکید دارد و در قرآن هم دارد که «کَلِمَةُ اللَّهِ هِیَ الْعُلْیَا». اگر میگویند مسیح را به صلیب نکشیدند؛ یعنی این توان در کسی نیست که بتواند کلمهالله را به دار بکشد و قرآن میگوید تو را به سوی خودم بالا آوردم. رفعتی که در قرآن میگوید نیز شاید به معنای تعالی باشد. همچنین در قرآن وفات تصریح شده، اما پس از آن، رفعت و عروج و صعود نیز هست؛ چون در ذات کلمهالله این علو وجود دارد.
مختاری در ادامه افزود: در مسیحیت یکی این ترفیع و عروج شاید در معرض کجتابی باشد و یک نکته مهم که وجود دارد و در اعترافات نیز آمده، خلط بین تجسد و تجلی است. هانری کربن میگوید: «اگر روزی در کلام مسیحیت کسی بتواند یک معادل دقیقی برای تجلی بیاورد که بتواند معنایی که در عرفان اسلامی است را تداعی کند، باید برای آن جایزه خوبی در نظر گرفت.» آنها میگویند مسیح تجسد خدا است، اما مسیح تجلی خدا است.
این دینپژوه بیان کرد: اما کتاب اعترافات، کتاب معروف آگوستین است. این کتاب واگویه حدیث نفس و دعا و نیایش است. وی متولد الجزایر و یک اسقف و فیلسوف آفریقایی است. زندگی بسیار پرفراز و نشیبی هم داشته است و نوعاً آنها که ذهن پویایی دارند، زندگیشان نیز پر فراز و نشیب میشود. آگوستین در شهر کارتاژ مدتی را میگذراند و بخش عمدهای از اعترافات برای این چند سال است که آنجا زندگی مبتنی بر لهو و لعب داشته و بعد به رم میرود و از آنجا به میلان سفر میکند. همچنین، ابتدا مانویمسلک بوده است. یک نکته نیز این است که دین بینابینی زرتشت، یک دین توحیدی است و این اهورامزدا و اهریمن، بعداً مطرح شد و ساخته مانی است و اینها جزو تحریفات مانی در دین زرتشت باشد. ابتدا یک خدا به نام یزدان بود و بعد خدای خوبیها، نور و ظلمت مطرح میشود. آگوستین در اوایل مانوی بوده و بعد مدتی شکاک میشود و بعد آثار نوافلاطونیان را میخواند و این علاقه به فلوطین و افلاطون تا آخر عمر در او وجود داشته است.
مختاری اظهار داشت: میگوید همه فلاسفه باید جا را برای افلاطون خالی بگذارند که نظیرش را بعداً در هایدگر نیز شاهد هستیم. در نهایت پس از این فراز و نشیبها، وی در ۳۲ سالگی به دین مسیحیت گرایش پیدا میکند. آموزههای دینی مسیحیت را یاد میگیرد و پس از مدتی اسقف میشود. مقیم آفریقا بوده و یک قسمت از زندگیاش نیز در الجزایر، رم و میلان میگذرد و بعد هم در الجزایر از دنیا میرود و ۷۶ سال زندگی کرده است. آگوستین از تاثیرگذارترین چهرههای دینی در مسیحیت است.
وی بیان کرد: «هانس کونگ» که اخیراً از دنیا رفت میگوید هیچ کس مانند آگوستین در دین مسیحیت و در الهیات و دینداری مسیحیت تاثیرگذار نبوده و او به دین مسیحیت هویت بخشیده است. در قرون وسطی قطعاً این طور بوده که فلسفه قرون وسطی با وی آغاز و با وی نیز ختم میشود. اما بعدا توماس آکوئینی میآید و رویکردهای دیگری میآورد. آگوستین معطوف به عشق است، اما دینداری آکوئینی معطوف به عقلانیت است.
مختاری افزود: آگوستین پرکار بوده و دویست جلد کتاب و رساله از خود به جا گذاشته است. معروفترین کتابش اعترافات است که به زبان لاتین نوشته شده و کتابهای دیگری از جمله شهر خدا دارد. اعترافات، اولین زیستنامهای است که به صورت کلاسیک در غرب نوشته شده است که از منظری دعا و از منظری حدیث نفس و از منظری نیز اعتراف و پشیمانی از گناهان است که با صداقت آنها را مطرح کرده است. از دیگر آثار وی گناه اولیه است که یکی از وجوه افتراق نظرات آگوستین و آموزههای دین اسلام همین نظریه است. اما این کتاب اعترافات، اعتراف به گناهان است که با یک صداقت بیرحمانه ای، گذشته خود را مطرح میکند. این اعترافات از منظری، حوضچهای است که رو به دریا گشوده میشود. مولانا میگوید «تا شود این کوزه منفذ سوی بحر، تا بیابد کوزه ما خوی بحر»، این دریاخو و بحرخو شدن را مطرح میکند و مولانا در توصیف رسول خدا(ص) رسول بحرخو را مطرح میکند.
این پژوهشگر دینی گفت: اعترافات، حدیث نفسِ جان سرگردان است و میگوید من سرگردانی هستم که به تو پناه آوردهام و نجوا و مناجات با خداوند است. حقیقت بندگی با دعا و مناجات همراه است و دعا به تعبیر روایات مغز و اساس عبادات است. در سوره غافر نیز دعا به منزله عبادت آمده است و فرموده استنکاف از دعا، استکبار در برابر عبودیت است، اما بندگی عاشقانه و عبادت احرار عبارت از عشق و محبت است و جانمایه نظرات آگوستین این محبت است. این بنده سرگردان که غیر از تو هیچ پناهی ندارد و در این دنیا تنهای تنها است.
وی تصریح کرد: دعا خواستن و مناجات خواندن است و اعترافات نیز از منظری مناجاتنامه است. در دعای سحر ما خواستهای نداریم و فقط خواندن است. اساس دینورزی گفتوگو با خداوند است و نکته لطیف و مهم این است که لزوماً قرار نیست این گفتوگو با لفظ باشد. ممکن است با لفظ باشد و فراتر از آن، لفظ و صوت و ... را برهم بزند. یک وقت بدون ویرایش و ... درد و دل میکنیم و شبان موسی هستیم و میگوییم در وادی عشق تو سرگردان و یک مرتبه دیگر، قول و حرف و صوت را برهم میزنیم تا بدون اینها با خدا دم زنیم. اینجا دلِ شکسته نیاز است. به تعبیر شاعر «در کوی ما شکستهدلی میخرند و بس، بازار خود فروشی از آن سوی دیگر است» و خداوند در این دل شکسته مستقر میشود.
مختاری بیان کرد: نکته مهم اینکه، راه بسته نیست بلکه ما دست وپا بستهایم. خواجه عبدالله میگوید الهی تو خواستی من نخواستم»، او میخواهد اما ما نمیخواهیم ولی نباید از درگاه خدا ناامید شد. امید به خدا داشتن نیز از محورهای دین مسیحیت است و در متون ادعیه و در دعای ابوحمزه نیز مورد تاکید قرار گرفته است. بنابراین راه برای همه باز است و به صورت عمودی است و راه افقی برای حیوانات است و این راه مستقیم که انسان آن را طلب میکند، رو به بالا است و به صورت عمودی است.
وی افزود: همچنین دعای ابوحمزه و یا برخی از ادعیه مأثوره، نشستن زانو به زانو با خداوند است و باید به این نکته نیز اشاره کنم که شعر یک قابلیتی دارد که نثر ندارد و مثلا مولوی در چند بیت، یک مکتب را خلاصه کرده است و میتواند مطلب را برساند. فرض کنید یک نفر به من بخواهد بگوید پررو هستی که بسیار برای من ناخوشایند است. شهریار در فضای غزل و لطافت شعری میگوید «تو سنگدل که لب تنگ بذلهگو داری، به خندهخنده دلم خونکنی چه رو داری»، این قابلیت در شعر وجود دارد که این چنین بیان میکند. مولانا نیز از دمدستیترین واژگان استفاده میکند و میگوید «لنگ و لونگ و خفتهشکل و بیادب، سوی حق میغیژ و او را میطلب.» حافظ نیز یک غزلی دارد و میگوید: «به مژگان سیه کردی هزاران رخنه در دینم، بیا کز چشم بیمارت هزاران درد برچینم»، بعد میگوید «الا ای همنشین دل که یارات برفت از یاد، مرا روزی مباد آن دم که بییاد تو بنشینم». بنابراین هر دو متن حدیث مشتاقی و مهجوری انسان را شرح میکند که از نیستان خود دور افتاده است.
شایان ذکر است، سلسله نشستهای «آتش آه»، به همت خانه اندیشمندان علوم انسانی، موسسه فرهنگی سروش مولانا و انجمن سرو سایه فکن و با حضور جمعی از صاحبنظران و اساتید حوزه و دانشگاه و نیز متفکران ادیان و مذاهب منتخب اعم از شیعه، سنی، زرتشتی، کلیمی و مسیحی در طول ماه مبارک رمضان، هر روز ساعت ۱۸، با دبیری الهام روستاییراد و به صورت مجازی، از طریق صفحه اینستاگرام خانه اندیشمندان و سروش مولانا برگزار میشود.
از کتاب اختران تهران رونمایی شد
روایت تازهای از جهان فکری و میراث فلسفی فارابی در هم اندیشی اساتید و پژوهشگران
انسان معاصر در عصر انفجار اطلاعات به حقیقت نزدیکتر شده است؟
پیشنهاد تشکیل شورای مستقل علوم پایه در دومین نشست هماندیشی استادان
لزوم رفع فوری چالشهای دانشجویان ایرانی در روسیه در دیدار رئیس سازمان امور دانشجویان و سفیر جمهوری اسلامی ایران
اعلام نتایج ارزشیابی فعالیت تحقیقات و فناوری دانشگاههای علوم پزشکی +جدول
ارتقاء رتبه دانشگاه تربیت مدرس در نظام رتبهبندی جهانی گرین متریک
تصویری از احمد نجفی در اتاق گریم سریال سلمان فارسی
ثبت نام پذیرفته شدگان نهایی کنکور سراسری ۱۴۰۵ از اول آذر انجام میشود
۴۹۶ هزار و ۸۰۶ نفر در کنکور سراسری و دانشجومعلم سال ۱۴۰۵ قبول شدند
تصویب ضوابط ایجاد دورههای تکمیلی تخصصی بالینی «فلوشیپ»
نتایج نهایی کنکور سراسری سال ۱۴۰۵ اعلام شد
دانشگاهها مجاز به کاهش واحدهای درسی مقطع کارشناسی شدند
کلید نهایی آزمون دکتری تخصصی علوم پزشکی ۱۴۰۵ اعلام شد
تاکید رئیس دانشگاه تهران بر نظارت روسای دانشکدهها بر پوشش دانشجویان
پیامنور از نیمه آذرماه به دانشجویان علوم پزشکی درس میدهد+جزئیات
آمازون و گوگل مالک ۳۰ درصد سهام آنتروپیک پس از عرضه اولیه میشوند
توسعه همکاریهای علمی با کشورهای آفریقایی و جذب دانشجویان خارجی
نقش هوش مصنوعی در هدف قرار دادن مدرسه میناب به عنوان هدف نظامی
تأکید رئیس دانشگاه علمیکاربردی بر تشکیل انجمن دانشآموختگان
یک گام دیگر برای اصلاح ظرفیت پذیرش پزشکی و دندانپزشکی برداشته شد
مشوقهای جدید فناورانه پیرو منویات رهبری؛ حمایت از پروژههای پرریسک
سیستمهای زیرساختی آمریکا شکافهای رفع نشدنی دارند
ثبت رویداد از ایده تا کسبوکار دانشکده شریعتی در شبکه جهانی کارآفرینی
کپی کردن ریلزها در اینستاگرام ممنوع شد
درگذشت استاد پیشکسوت ریاضی دانشگاه صنعتی شریف
پاویون دانشبنیانها در نمایشگاه توانمندیهای صادراتی جمهوری اسلامی
نه قاطع انویدیا به استخدام دوباره هوانگ
تاکسی روباتیک گوگل از بزرگراه های آمریکا جمع شد
مایکروسافت با ۷ مدل جدید به جنگ اوپن ای آی و آنتروپیک رفت
نشست تخصصی دستگاههای پرتو ایکس در دانشگاه امیرکبیر برگزار شد
ایالت اورگن جدیدترین شاکی اوپن ای آی شد
نتایج نهایی رشتههای با آزمون دانشگاه آزاد در کنکور ۱۴۰۵ اعلام شد
آغاز نخستین طرح سراسری نظرسنجی رضایت دانشجویان از اول آذرماه
تعمیر مبل استیل و راحتی در کرج؛ تفاوت خدمات و عوامل مؤثر بر هزینه
سرمایهگذاری در اتاق شیشهای؛ چرا شفافیت، شاهرگ حیات پلتفرمهای مالی دیجیتال است؟
تقدیر حجت الاسلام قمی از جانشین ستاد کل نیروهای مسلح
ششمین اجلاس مهدویت و انقلاب اسلامی فراخوان داد
تأسیس ۱۱ مؤسسه جدید فرهنگی قرآن و عترت
خدمات دینی و آثار ماندگار آیت الله وحید خراسانی سرمایه حوزه های علمیه
به غنیمت گرفتن نهمین پهپاد آمریکایی توسط سپاه پاسداران+عکس
فرصت مجدد ثبتنام در مرحله تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی
کاهش ۲۵درصدی جمعیت دانشجویی
دانشگاهها باید اتکایشان را به منابع دولتی کاهش دهند
حجتالاسلام خسروپناه خواستار کوچکسازی وزارت علوم و واگذاری اختیار به دانشگاهها شد
طرح «قاضی در مدرسه» در ۱۳۵ مدرسه استان سمنان اجرا میشود
«به وقت ایران» و «تاب آوری» در تازه ترین شماره نشریه دیده بان اندیشه
واکاوی نسبت فلسفه و معنویت در اندیشه علامه طباطبایی
گلی به جمال سرباز روح الله رضوی که ساعتش را به وقت ایران تنظیم کرد
انتشار «رساله حقوق امام سجاد(ع)» با ترجمه و شرح علامه حسینی طهرانی
تلگرام در عراق فیلتر شد
حذف ۲ اپ کاربردی از موبایلهای سامسونگ
چرایی عدم دسترسی برخی دانش آموزان به کتاب درسی
بازاریان و فعالان اقتصادی مهدیشهری به مدرسه سازی دعوت شدند
فعالیت مراکز آموزشی ۵ شهرستان خوزستان سهشنبه غیرحضوری شد
مسئولیت اعلام تعطیلی مدارس تهران به آموزشوپرورش واگذار شد
نتایج کنکور تا روز پنجشنبه اعلام میشود
۳ پیشنیاز تحقق خیزش علمی جدید
خوانشی بر رسانه فاطمی، از تبیین حضور تا اعتراض سکوت
آپارتمانهای قم در زمان امام عسکری (ع)
اختلال گسترده در پروازهای آمریکا برای سومین روز متوالی ادامه دارد+عکس
آیا هوش مصنوعی موجب مرگ خلاقیت میشود؟
مهلت ثبتنام آزمون متقاضیان اخذ پروانه کارشناسی رسمی دادگستری تمدید شد
انتشار دفترچه سوالات و کلید اولیه آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵
فهرست دانشگاههای خارجی مورد تأیید وزارت علوم برای سال ۲۰۲۷ اعلام شد
اعلام نتایج نهایی کنکور سراسری تا پایان هفته جاری
پژوهشگاه ملی سرطان به قطب نانوآنکولوژی جهان اسلام تبدیل میشود
هواپیمای برقی چینی ۱۰ تنی به آسمان رفت
آغاز رویداد «ایران پیشرو» با حضور بیش از ۱۰۰ شرکت دانشبنیان
دسترسی به داده های کاربران اندروید برای متا جریمه تراشید
حضرت زهرا(س)؛ از سوگواری تاریخی تا کنشگری در دفاع از امامت
امانت مشترک؛ مسئولیت شرعی شهروندان در حفظ اموال عمومی تا کجاست؟
آیا انسان امروز آزاد است؟ رؤیای دیرینه بشر و مسئله همیشگی اندیشه
قرائتی: مسجد را اسیر هزینههای سنگین و تجملگرایی نکنید
وقتی بدقولی از یک رفتار شخصی به مسئلهای اجتماعی تبدیل میشود
«مسلمانان در اتریش» کتاب شد
ابلاغ جدیدترین دستورالعمل پذیرش مستقیم دستیاری در ۶ رشته تخصصی
سرویسهای مایکروسافت احیا شدند
درخشش نخبگان ایرانی در مسابقات فناوریهای پیشرفته بریکس؛ کسب ۹ مدال
فعالیت ۱۲ کمیته در حوزه علوم انسانی برای تحقق خیزش علمی
انتشار دفترچه سوالات و کلید اولیه آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵
ابلاغ جدیدترین دستورالعمل پذیرش مستقیم دستیاری در ۶ رشته تخصصی
اعلام نتایج نهایی کنکور سراسری تا پایان هفته جاری
مهلت ثبتنام آزمون متقاضیان اخذ پروانه کارشناسی رسمی دادگستری تمدید شد
فهرست دانشگاههای خارجی مورد تأیید وزارت علوم برای سال ۲۰۲۷ اعلام شد
فعالیت ۱۲ کمیته در حوزه علوم انسانی برای تحقق خیزش علمی
آزمون تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی ۸ آذر برگزار میشود
نقشه راه دانشگاه علوم پزشکی هوشمند برای کسب مرجعیت در آموزش دیجیتال
حجتالاسلام خسروپناه خواستار کوچکسازی وزارت علوم و واگذاری اختیار به دانشگاهها شد
هوش مصنوعی بومی دانشگاه تهران در تشخیص گفتار فارسی از گوگل پیشی گرفت
انتشار «رساله حقوق امام سجاد(ع)» با ترجمه و شرح علامه حسینی طهرانی
نتایج کنکور تا روز پنجشنبه اعلام میشود
«به وقت ایران» و «تاب آوری» در تازه ترین شماره نشریه دیده بان اندیشه
فراخوان استادان جهت موافقت با بیانیه لزوم بازنگری در دکترین هستهای
سرویسهای مایکروسافت احیا شدند
حذف ۲ اپ کاربردی از موبایلهای سامسونگ
تلگرام در عراق فیلتر شد
چرایی عدم دسترسی برخی دانش آموزان به کتاب درسی
فعالیت مراکز آموزشی ۵ شهرستان خوزستان سهشنبه غیرحضوری شد
درخشش نخبگان ایرانی در مسابقات فناوریهای پیشرفته بریکس؛ کسب ۹ مدال
هوش مصنوعی گوگل معمای ۹۰ ساله ریاضی را حل کرد
به غنیمت گرفتن نهمین پهپاد آمریکایی توسط سپاه پاسداران+عکس
رفع محدودیت مناطق ممنوعه برای تسهیل جذب دانشجویان بینالمللی
دانشگاهها باید اتکایشان را به منابع دولتی کاهش دهند
فرصت مجدد ثبتنام در مرحله تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی
طرح «قاضی در مدرسه» در ۱۳۵ مدرسه استان سمنان اجرا میشود
۳ پیشنیاز تحقق خیزش علمی جدید
آپارتمانهای قم در زمان امام عسکری (ع)
بازاریان و فعالان اقتصادی مهدیشهری به مدرسه سازی دعوت شدند
مسئولیت اعلام تعطیلی مدارس تهران به آموزشوپرورش واگذار شد
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.