یک منتظر واقعی باید تمام تلاش و دقت خود را به این امر اختصاص دهد، که مسیر زندگی او بر مدار سبک زندگی اهل بیت علیهم السلام قرار داشته باشد. به طور کلی می‌توان برخی از فاکتورهای سبک زندگی یک منتظر واقعی را این چنین برشمرد: توحید محوری، عبودیت و بندگی حق تعالی، اطاعت پذیری و ولایت مداری، ظلم ستیزی، شجاعت و عدم ترس در برابر تهدید دشمن.

یکی از مهم‌ترین و راهبردی‌ترین موضوعات و مسائلی که در فرهنگ غنی اسلامی مورد بحث و بررسی قرار داشته، مسئله ظهور امام مهدی (عج) و ماهیت و شاکلهٔ سربازان و منتظران واقعی ایشان است. از دیرباز خیل محبان و دوستداران خاندان عصمت و طهارت (ع)، با فرهنگ مهدویت آشنا بوده‌اند و همواره تلاش داشته‌اند که خود را در صف یاران و منتظران و عاشقان واقعی حضرت قرار دهند. قرارگرفتن در زمره‌ی عاشقان و منتظران واقعی امام زمان (عج)، نه فقط آرزوی محبان، بلکه خواست پیشوایان الهی نیز بوده است، کما اینکه در منابع روایی این چنین شوق و اشتیاق امام علی (ع) گزارش شده است: «إِنْ هُدِیتَ إِلَیْهِ هَاهْ وَ أَوْمَأَ بِیَدِهِ إِلَی صَدْرِهِ شَوْقاً إِلَی رُؤْیَتِهِ .؛[۱] و اگر بسویش راه یافتی از او مگذر، پس از این سخن‌ها با دست به‬ سینه‏‌اش اشاره فرمود و آهی سرد کشید و فرمود: «چه اندازه مشتاق دیدارش هستم»

پیشگامان و طلایه داران عصر ظهور

با توجه به اینکه دیدن دولت کریمه اهل بیت علیهم السلام، در عصر ظهور آرزو و شوق اولیا و پیشوایان الهی قرار داشته؛ سوالی که در این خصوص قابل مطرح شدن می‌باشد این است که اگر بنا داشته باشیم خود را به خیل منتظران واقعی و یاران حضرت برسانیم این آرزوی زیبا دارای چه پیش نیازها و فاکتورهای قرآنی و روایتی است.

۱- فاتحان قله توحیدی و خداشناسی

یکی از مهمترین و راهبردی‌ترین فاکتورهایی که در صدر برنامه‌های انسان ساز انبیا و اولیای الهی قرار داشته، توجه به شاخص توحید و خداشناسی است. در واقع تقویت ارکان توحیدی از چنان جایگاه و اهمیتی برخوردار است که هر گونه ضعف و خلل در آن می‌توان سایر فضائل و کمالات دینی و اخلاقی را با چالش و ضعف جدی مواجه سازد. از این رو یاران و اصحاب امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف، پیش از آن‌که در زمره‌ی منتظران، اصحاب و سربازان حضرت قرار داشته باشند، در پازل یاران و اصحاب الهی قرار دارند: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آَمَنُوا کُونوا أَنصَارَ اللَّهِ ؛[۲] ای کسانی که ایمان آورده‌‏اید یاوران خدا باشید».

با رجوع و واکاوی منابع مهدوی پژوهی، نیز به خوبی می‌توان ویژگی و فاکتور توحید و خداپرستی را یکی از اصلی ترین و برجسته‌ترین اوصاف یاران امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف برشمرد؛ ویژگی که تلاش دارد اصحاب حضرت را در لیست خداپرستان درجه یک جامعه انسانی قرار دهد؛ کما اینکه در منابع روایی از امام صادق علیه السلام این ویژگی طلایی این چنین مورد توجه و بازخوانی قرار گرفته است: «یُبایِعُهُ العارِفُونَ بِاللّهِ تَعالی مِنْ اَهْلِ الحَقائِقِ عَنْ شُهُودٍ وَ کَشْفٍ بِتَعْریفٍ اِلهیٍّ ؛[۳] (عارفان به خداوند متعال از اهل حقایق که از روی کشف و شهود ربّانی عارف به خدا هستند، با او بیعت می‌کنند.» در روایت دیگری از امام علی علیه السلام در معرفی یاران و منتظران واقعی حضرت این چنین نقل شده: «… رِجالٌ عَرَفُوا اللّهَ حَقَّ مَعْرِفَتِهِ، وَ هُمْ اَنْصارُ المَهْدِیِّ فی آخِرِ الزَّمانِ ؛[۴] مردانی که خدا را به حقّ شناخته اند، آنها یاوران حضرت مهدی علیه السلام در آخرالزمان هستند.»

۲- پیشتازان عرصه توحید و اخلاق عملی

منتظران و اصحاب واقعی امام زمان (عج)، علاوه بر اینکه از حیث اندیشه و عقیده، فکر خود را از هر گونه آلودگی پالایش کرده و در زمره‌ی خوبان و عاشقان الهی قرار گرفته‌اند در بُعد عملی نیز این عشق و معرفت خود را به خدای متعال به اثبات رسانیده‌اند، کما اینکه در صحنه عبودیت و بندگی حق تعالی ثانیه‌های زندگی خود را غنیمت شمرده و برای تقرب به خدای متعال در کانال عبودیت و بندگی حق سر به سجده و انابه و خاکساری می‌گذارند و فلسفه و هدف واقعی خلقت که همان عبودیت و بندگی حق تعالی است را به منصه ظهور رسانیده‌اند: «رِجَالٌ لَا تُلْهِیهِمْ تِجَارَةٌ وَلَا بَیْعٌ عَنْ ذِکْرِ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِیتَاءِ الزَّکَاةِ ۙ یَخَافُونَ یَوْمًا تَتَقَلَّبُ فِیهِ الْقُلُوبُ وَالْأَبْصَارُ ؛[۵] مردانی که نه تجارت و نه معامله‌ای آنان را از یاد خدا و بر پاداشتن نماز و ادای زکات، غافل نمی‌کند؛ آنها از روزی می‌ترسند که در آن، دل‌ها و چشمها زیر و رو می‌شود.»

در توصیف این ویژگی اصحاب و منتظران امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف در منابع روایی از امام صادق علیه السلام این چنین نقل شده است: «رِجالٌ لا یَنامُونَ اللَّیلَ، لَهُمْ دَوِیُّ فی صَلَواتِهِمْ کَدَوِیِّ النَّحْلِ، یَبیتُونَ قِیاما عَلی اَطْرافِهِم ْ؛[۶] آنان مردانی هستند که شب‌ها نمی‌خوابند و زمزمه نمازشان چون نغمه زنبوران از کندو به گوش می‌رسد. شب‌ها را با شب زنده داری سپری می‌کنند.»

۳- علمداران میدان اطاعت پذیری و ولایت مداری

یکی دیگر از اوصاف و شاخص‌های اصحاب امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشرف و منتظران واقعی بحث اطاعت پذیری و ولایت مداری ایشان است. در واقع منتظران واقعی پیش از آنکه در عرصه گفتار محب و دوستدار خاندان عصمت و طهارت علیهم السلام باشند، در میدان رفتار و عمل تابع محض حضرات معصومین علیهم السلام هستند، و تلاش دارند عقربه‌های زندگی خود را سبک و سیاق زندگی این ذوات مقدسه تنظیم نمایند. در منابع روایی از امام جواد علیه السلام این چنین نقل شده است: «وَ کُنَاهُمْ‏ کَرَّارُونَ مُجِدُّونَ فِی طَاعَتِهِ …؛[۷] در اطاعت و فرمانبرداری از او کوشا هستند و مجدّانه عمل می‌کند.» و یا اینکه در روایت دیگری این اطاعت پذیری و ولایت مداری این چنین منعکس شده است: «رُهبانٌ بِاللَّیلِ لُیوثٌ بِالنَّهارِ، هُم أطوَعُ لَهُ مِنَ الأَمَةِ لِسَیِّدِها، ؛[۸] راهبان شب و شیران روزند و در اطاعت از او، از کنیز در برابر آقایش، مطیع ‏ترند.»

در واقع این اطاعت پذیری از ولی، تنها در مبارزه با خصم و ظالم نیست؛ چرا که این افراد در عرصه انقلاب درونی و جهاد کبیر و و مبارزه با خواهش‌های نفسانی، گوی سبقت را از دیگران ربوده اند، و در خط مقدم اخلاق و زندگی پرهیزگارانه قرار دارند، به گونه‌ای که تلاش دارند اوامر و منهیات ولی را جایگزین خواهش‌های نفسانی کنند. «مَنْ سَرَّهُ أَنْ یَکُونَ مِنْ أَصْحَابِ الْقَائِمِ فَلْیَنْتَظِرْ وَ لْیَعْمَلْ بِالْوَرَعِ وَ مَحَاسِنِ الْأَخْلَاقِ وَ هُوَ مُنْتَظِر ؛[۹] کسی که مایل است جز یاران حضرت، قرار گیرد، باید منتظر باشد و اعمال و رفتارش با تقوا و اخلاق نیکو توأم شود.»

۴- عدم انفعال و سکوت در برابر ظالم

برخلاف سبک و سیاق افرادی که خود را در زمره‌ی منتظران منفعل و بی تفاوت قرار داده اند، منتظران واقعی رویکردی فعالانه در عرصه‌های مختلف زندگی دینی و اجتماعی دارند، این چنین افرادی در برابر منکرهای ریز و درشت اجتماعی هیچ گاه بی تفاوت و انزوا طلب نبوده و در برابر ظلم و بی عدالتی و استکبار سرتعظیم فرو نمی‌آورند. در واقع سبک زندگی آنها ترجمان این آیات رحمانی است که باری تعالی می‌فرماید: «أَذِلَّةٍ عَلَی الْمُؤْمِنِینَ أَعِزَّةٍ عَلَی الْکافِرِینَ ؛[۱۰] «نسبت به مؤمنان متواضع و در برابر کافران سرسخت و نیرومندند.»

۵- کاری تر از شیر و مقاوم در برابر تهدید

در عصر انتظار دشمنان فرهنگ قرآن و اهل بیت علیهم السلام، تلاش دارند جامعه شیعی و انقلابی را با هر تهدید و فتنه در معرض آسیب و تضعیف قرار دهند، در این بین شیعیان و منتظران واقعی با صبر و بردباری و همچون کوهی مقاوم در برابر هر گونه تهدید ایستادگی می‌نمایند و ذره‌ای از آرمان‌های دینی و انقلابی خود پا پس نمی کشند، صبر و شجاعت آنها در برابر تهدید دشمن بی مثال است، شاخص و فاکتور طلایی که در منابع روایی این چنین از آن یاد شده است: «کُلّهُم لیوث قَد خَرجُوا مِن غاباتهم مِثلُ زُبُر الحَدید لو انّهُم هَمّوا بازالة الجبال الرّواسی لازالوها عَن مَواضِعها ؛[۱۱] همه آنها شیرانی هستند که از کمینگاه‌های خود بیرون آیند مانند پاره‌های آهن اند، اگر ایشان اراده کنند که کوه‌های سخت را از جا بِکَنند.»

پی نوشت‌ها:

[۱]. الغیبه (للنعمانی)، ص ۲۱۴، ح ۱.

[۲]. سوره مبارکه صف، آیه ۴۱.

[۳]. إلزام الناصب فی إثبات الحجة الغائب عجّل الله تعالی فرجه الشریف‏، همان، ج ۲، ص ۱۴۴

[۴]. مجلسی، بحار الأنوار، ج ‏۵۷، ص ۲۲۹، ح ۶۶.

[۵]. سوره مبارکه نور، آیه ۳۷.

[۶]. مجلسی، بحار الأنوار، ج ‏۵۲، ص ۳۰۸، ح ۸۲.

[۷]. ابن أبی زینب، محمد بن ابراهیم، ‏ الغیبة، ص ۲۰۰.

[۸]. مجلسی، بحار الأنوار (ط - بیروت)، ج ‏۵۲، ص ۳۰۸.

[۹]. الغیبة (للنعمانی)، ص ۲۰۰، ح ۱۶.

[۱۰]. سوره مبارکه مائده، آیه ۵۴.

[۱۱]. إلزام الناصب فی إثبات الحجة الغائب عجل الله تعالی فرجه الشریف، ج ‏۲، ص ۱۶۵.