کد خبر: 108528
ف
به قلم مرتضی نجفی قدسی؛
نگاهی به زندگی علمی علامه طباطبایی
پرتو وجود علمی علامه طباطبایی تنها به حوزه‌های علمی محدود نمی‌شد بلکه شعاع علمی ایشان، اساتید بزرگ دانشگاه‌ها و محافل علمی آن روز را هم در بر می‌گرفت که حضور بیست ساله علامه طباطبایی در مهمترین جلسات علمی فلسفی اساتید دانشگاه‌های تهران و با شرکت پروفسور هانری کربن فیلسوف مشهور فرانسوی که شیفته علامه طباطبایی شده بود و سفرهای متعدد به ایران داشت و از محضر علامه طباطبایی بسیار کسب فیض کرد.

 یست و چهارم آبان ماه سالروز رحلت مفسر کبیر قرآن حضرت علامه طباطبایی است و در تقویم‌ها نیز به روز بزرگداشت ایشان ثبت است، به همین مناسبت یادداشتی در گرامیداشت چهلمین سالگرد ارتحال ایشان می‌خوانید.

بسم الله الرحمن الرحیم

«قُلْ فَلِلَّهِ الْحُجَّةُ الْبَالِغَةُ فَلَوْ شَاءَ لَهَدَاکُمْ أَجْمَعِینَ» (انعام، ۱۴۹)

یعنی بگو حجت بالغه الهی برای خداست و اگر او می‌خواست همهٔ شما را (به اجبار) هدایت می‌کرد (ولی چون هدایت اجباری بی ثمر است اینکار را نمی‌کند)

خدای متعال برای هدایت انسان‌ها انبیا و اولیائش را فرستاد که حجت‌های بالغه الهی هستند، در حدیثی از امام موسی کاظم (ع) نقل است که فرمودند: «ان لله علی الناس حجتین، حجة ظاهره و حجة باطنه فاما الظاهره فا الرسل و الانبیا و الائمه و اما الباطنه فالعقول» (اصول کافی، ج ۱، ص ۱۶)‌. یعنی بدرستی که خدا برای مردم دو حجت و دلیل روشن قرار داده است که یکی حجت ظاهر و آشکار است که انبیا و امامان علیهم السلام هستند و حجت نهانی هم قرارداده است که عقل‌ها هستند.

در حدیث دیگری از امام صادق (ع) آمده است که فرمودند: «نحن الحجة البالغه علی من دون السماء و فوق الارض» یعنی ما امامان، حجت بالغه الهی هستیم بر هر چه در پایین آسمان و روی زمین است و یا حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام فرمودند: «وَ اَنَا الْحُجَّةُ الْبٰالِغَةَ وَ الْکَلِمَةُ الْبٰاقِیه» یعنی من حجت تمام عیار و کامل و آشکار و کلمهٔ باقی و همیشگی هستم. (تفسیر اهل بیت (ع)، ج ۴، ص ۶۲۲)

پس بنابراین از آیهٔ شریفه نتیجه می‌گیریم که خدای متعال برای هدایت بشر دلایل روشن و آشکاری مانند انبیا و ائمه اطهار (ع) را قرار داده است و عقل بشر را نیز که در نهان است ابزار هدایت او قرار داد و قصد هدایت اجباری ندارد و بشر باید با توجه به حجت‌های بالغه الهی راه سعادت و هدایت خود را بیابد. آنچه که مسلم است وجود فقهاء و عالمان ربانی که مبین تعالیم خاندان رسالت و امامت هستند، خودشان نیز از مصادیق نازلهٔ حجت‌های بالغه الهی محسوب می‌شوند.

سخن شهید مطهری در وصف علامه طباطبایی

یکی از این عالمان ربانی که در عصر دوران ما بسیار درخشنده و اثرگذار بوده است آیت الله علامه سید محمّد حسین طباطبایی صاحب تفسیر شریف المیزان است و هم اکنون چهل سال از رحلت این عالم بزرگ می‌گذرد. استاد شهید آیت الله مرتضی مطهری که خود از برجسته‌ترین شاگردان علامه طباطبایی است در توصیف او می‌گوید: او مرد بسیار عظیم و جلیل القدری است، مردی است که صد سال دیگر باید بنشینند و آثار او را تجزیه و تحلیل کنند و به ارزش او پی ببرند!!‌

این بیان شهید مطهری حاکی از آن است که علامه طباطبایی مختص زمان خود نبوده است، بلکه او شخصیتی ماندگار در عالم اسلام و قرآن است که نام او و تفسیرش همیشه باقی خواهد ماند و آیندگان بیشتر از معارف او بهره مند خواهند شد.

از زمانی که شهید مطهری این بیان را داشته اند حدود ۴۵ سال می‌گذرد و دقیقاً در این مدت سیر صعودی آشنایی جوامع حوزوی و علمی را با افکار و آرا شخصیت علامه طباطبایی شاهد هستیم و هنوز این ظرفیت کامل نشده است و امیدواریم در سال‌های آینده تلألؤ تفسیر المیزان و دیگر آثار علمی و سلوک اخلاقی عملی و عرفانی این عالم بزرگ هر چه بیشتر جهانیان و مشتاقان دانش و هدایت را از خرمن معارف گرانسنگ خود مستفیض فرماید.

آثار علمی علامه طباطبایی

علامه طباطبایی یکی از دست پروردگان مکتب اهل بیت (ع) و نمونه‌های عالی حوزه‌های علمی شیعی است که موجب افتخار برای عالم اسلام و تشیع است. او در مدتی که در نجف اشرف تحصیل کرد از محضر عالمان بزرگی چون حضرات آیات: سید ابوالحسن اصفهانی، میرزای نائینی، محمّد حسین غروی اصفهانی (کمپانی)، سید محمّد حجت کوه کمری، سید ا بوالقاسم خوانساری و سید علی قاضی طباطبایی کسب فیض کرد و پس از ده سال به تبریز بازگشت و در روستای شاد آباد به زراعت و کشاورزی مشغول شد البته در این مدت به کار علمی هم مشغول بودند و برخی از کتب و رساله‌های علمی ایشان مربوط به همین دوره است و نگارش «تفسیر البیان فی الموافقة بین الحدیث و القرآن» را آغاز کردند که ناتمام ماند و از اول قرآن تا پایان سوره یونس را در بر می‌گیرد و به زبان عربی است و توسط ناشرین بیروتی چاپ و منتشر شده است.

علامه طباطبایی از سال ۱۳۲۵ به قم مهاجرت کردند و همت اصلی ایشان پر کردن خلاءهای موجود در حوزه‌های علمیه بود که به تشخیص ایشان تفسیر قرآن و دروس فلسفی از جمله نیازهای آن دوران بوده و آنقدر بر این مبنا پیش رفتند که او را احیاگر علوم عقلی و تفسیر قرآن در حوزه‌های علمیه می‌دانند.

نگارش تفسیر المیزان در مدت قریب بیست سال و همچنین تألیف کتابهای: بدایة الحکمه، نهایة الحکمه، اصول فلسفه و روش رئالیسم، شیعه در اسلام، سنن النبی (ص)، حاشیه بر کفایة الاصول و دهها رسالهٔ علمی در موضوعات مختلف از فواید دوران اقامت علامه طباطبایی در قم است.

شاگردان علامه طباطبایی

تربیت شاگردانی عالم و فاضل و مهذّب از ویژگی‌های برجسته علامه طباطبایی است که کمتر عالمی را می‌توان یافت که اینقدر شعاع وجودی اش گسترده باشد بطوری که بسیاری از بزرگان امروزی و دیروزی حوزه‌های علمیه از شاگردان ایشان محسوب می‌شوند که نگاهی به اسامی بخشی از آنها این معنا را کاملاً به اثبات می‌رساند که عبارتند از آیات و حجج اسلام: شهید مرتضی مطهری، شهید سید محمّد حسین بهشتی، شهید محمّد مفتح، شهید سید مصطفی خمینی، شهید محمّد جواد باهنر، سید عبدالکریم موسوی اردبیلی، سید عزالدین زنجانی، حسینعلی منتظری، مهدوی کنی، فاضل لنکرانی، حسن زاده آملی، محمّد تقی مصباح یزدی، سید علی خامنه‌ای، عبدالله جوادی آملی، حسین نوری همدانی، ناصر مکارم شیرازی، جعفر سبحانی، محمّد یزدی، حسین مظاهری، شبیری زنجانی، سید هاشم رسولی محلاتی، یحیی انصاری، ابراهیم امینی، سید محمّد علی موحد ابطحی، طاهری خرم آبادی، امام موسی صدر، اکبر هاشمی رفسنجانی، عزیز الله خوشوقت، محمدی گیلانی، ربانی شیرازی، صادقی تهرانی، علی قدوسی، سید محمّد ضیا آبادی، سید عبدالله فاطمی نیا، عباس محفوظی، سید مهدی حسینی روحانی، مجتبی تهرانی، حسین شب زنده دار، سعادت پرور، عبدالعلی فقهی و ده‌ها شاگرد عالم و ممتاز دیگر از ثمرات وجودی علامه طباطبایی در حوزه علمیه محسوب می‌شوند.

البته پرتو وجود علمی علامه طباطبایی تنها به حوزه‌های علمی محدود نمی‌شد بلکه شعاع علمی ایشان، اساتید بزرگ دانشگاه‌ها و محافل علمی آن روز را هم در بر می‌گرفت که حضور بیست ساله علامه طباطبایی در مهمترین جلسات علمی فلسفی اساتید دانشگاه‌های تهران و با شرکت پروفسور هانری کربن فیلسوف مشهور فرانسوی که شیفته علامه طباطبایی شده بود و سفرهای متعدد به ایران داشت و از محضر علامه طباطبایی بسیار کسب فیض کرد و حتی آثار ایشان را به غرب و اروپا برد از جلوات حیات علمی علامه طباطبایی به حساب می‌آید.

بخشی از گفتگوهای علمی علامه طباطبایی و پروفسور هانری کربن سال‌ها پیش از انقلاب به همت شهید محمّد جواد باهنر و مرحوم هاشمی رفسنجانی در مجله‌ای به نام «مکتب تشیع» به چهار زبان فارسی، عربی، فرانسوی و انگلیسی چاپ و منتشر شده است و دیگر آثار و خروجی‌های این محافل علمی توسط اساتید بزرگ آن روز در داخل و خارج کشور انتشار یافته است.

عشق و ارادت علامه طباطبایی به آستان اهل بیت (ع)

از همهٔ اینها که بگذریم عشق و ارادت علامه طباطبایی به آستان مقدس حضرت اباعبدالله الحسین (ع) و حضرت ابوالفضل العباس (ع) بسیار عالی و مثال زدنی است و داستان‌های زیادی در این زمینه نقل شده است.

او در مجالس روضه خوانی اهل بیت (ع) بسیار عاشقانه شرکت می‌کرد و با تمام وجود می‌گریست و حتی حاضر بود تمام ثواب تفسیر المیزان و دیگر آثار علمی اش را با یک بیت شعری که مثلاً ایرج میرزا آن شاعر طنز سرا در رثای حضرت علی اکبر (ع) امام حسین (ع) سروده است، عوض کند و این نهایت عشق و دلدادگی ایشان را به حضرت اباعبدالله (ع) می‌رساند.

البته در این مقال ناگفته نماند که بندهٔ حقیر پس از راه اندازی دارالقرآن علامه طباطبایی در بیت منور ایشان در حدود ۱۲ سال پیش، به زیارتشان در عالم خواب نائل شدم و علامه طباطبایی با تبسمی به بنده فرمودند: خوب، شما آمده اید به منزل ما و سپس با خوشحالی بسیار زایدالوصفی فرمودند: حضرت امام حسین هم یک منزلی در کربلا به ما داده!! و بلافاصله مرا به آنجا بردند و دیدم این منزل با شکوه متصل به حرم حضرت اباعبدالله الحسین (ع) است بطوری که یک درب منزل ایشان به صحن حضرت امام حسین (ع) باز می‌شد و چه توصیفی این منزل با عظمت داشت، خدا می‌داند! و البته این منزل عالی برای مؤمنان و صالحان را قرآن کریم نیز وعده فرموده است که: «وَالَّذِینَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَنُبَوِّئَنَّهُم مِّنَ الْجَنَّةِ غُرَفًا تَجْرِی مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِینَ فِیهَا نِعْمَ أَجْرُ الْعَامِلِینَ» (سورهٔ عنکبوت، آیهٔ ۵۸) یعنی آنان که ایمان آوردند و عمل صالح انجام دادند، آنان را در عمارت‌های عالی بهشت که در زیر درختانش نهرها جاری است برای همیشه و ابدیّت منزل می‌دهیم و این پاداش خوبی برای نیکوکاران است. رحمت الله علیه و اسکنه الله فی بحبوحات جناته، و ارزقنا شفاعة الحسین (ع).


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

رئیس‌جمهور در روز دانشجو در دانشگاه صنعتی شریف حاضر می‌شود

عضویت ۳ وزیر در هیات امنای دانشگاه علم و صنعت ایران

قیمت عجیب عطرهای لیلا حاتمی و نوید محمدزاده+عکس

شهردار تهران در روز دانشجو به دانشگاه تربیت مدرس می‌رود

ضرورت افزایش جذب متخصصان و نخبگان ایرانی خارج از کشور

دریاچه ارومیه در قدیم این شکلی بود+عکس

طبیعت پاییزی پونل گیلان+عکس

طبیعت بهشتی ترکمن صحرای گلستان+عکس

رونمایی از احسان علیخانی در جوکر+عکس

جشن تولد لیورپولی معروف+عکس

لحظه درگیری در مسابقات کشتی اردبیل با چاقو+عکس

بار عجیب یک کامیون در اتوبان امام علی تهران+عکس

خلاقیت ژاپنی‌ها در بسته بندی خوراکی+عکس

حقوق نجومی امارات برای جذب پزشکان ایرانی

انتقاد تند مجری تلویزیون از شیوه گفتگو با رئیسی+عکس

توصیه جنجالی رئیس پلیس تهران به مژده لواسانی

این تونل برقی قطب شمال نیست، اینجا لرستان است+عکس

آقازاده معروف با لباس فوتبالیست آرژانتینی+عکس

انتقاد تند بازیگر مختارنامه از انتشار تصویر جنجالی+عکس

دستور عجیب وزیر کشور درباره قیمت‌ها صادر شد

دخالت تازه الهام علی اف در امور ایران

دومین جلد کتاب «تو زودتر بکُش» با محوریت ترورهای موساد منتشر شد

ترجمه کتاب «ارتباطات: یک پسا رشته» روانه بازار شد

کتاب «سفیر قدس» با محوریت خاطرات مرحوم حسین شیخ‌الاسلام منتشر شد

قیمت وحشتناک پراید در بازار امروز+عکس

تصویر مزار مردی که همه ایرانی‌ها با او خاطره داشتند+عکس

دماوند در سوخت مازوت غرق شد+عکس

تصویر تازه از پسر امین حیایی در سریال معروف+عکس

جشن بزرگسالی دختر امپراتور ژاپن+عکس

تابلوی مدرسه دخترانه در سیستان باعث تحیر همه شد+عکس

هاشمی رفسنجانی در حال خوراندن واکسن+عکس

تیپ متفاوت نماینده معروف مجلس در صحن علنی+عکس

قانون جدید در تهران که صدای همه را در آورد

کنایه سنگین گزارشگر معروف به جواد خیابانی

بازداشت قاضی جعلی در قم+عکس

مردم به حق انتظار دارند زندگی آن‌ها به سرعت سامان یابد

انقلاب اسلامی تا همیشه باید مردمی بماند

واکنش بی‌شرمانه برادر آرمان عبدالعالی پس از قصاص+عکس

زمان تقدیم لایحه بودجه ۱۴۰۱ به مجلس مشخص شد

کشف سیاره‌ای پوشیده از آهن مذاب

براساس آزمایش‌های DxOmark: ریلمی جی‌تی نئو 2 در زمینه باتری عملکرد خارق‌العاده‌ای دارد!

آپدیت ظاهری جدید آفیس در ویندوز از راه رسید!

سامسونگ قصد عرضه گوشی‌های ضد آب بیشتری را در سری گلکسی A دارد

ساعت هوشمند گوگل پیکسل واچ احتمالا در سال ۲۰۲۲ عرضه خواهد شد

هدف راه اندازی تلویزیون اینترنتی دانشگاه تهران تشریح شد

افزایش چشمگیر شکایت از مدارس به دلیل عدم رعایت پروتکلهای ضدکرونا

یک ترکیب امیدبخش برای افزایش تاثیر واکسن کووید-۱۹

شروع ماموریت کاوشگر جدید ناسا

خودرو جدید مرسدس بنز با طراحی منحصربه‌فرد یک طراح مد

بیست و هفتمین جشنواره تحقیقاتی علوم پزشکی رازی ۲۵ بهمن ماه سال جاری برگزار می شود.

پذیرش بدون آزمون دانشگاه پیام نور در مقطع کارشناسی

کسادی بازار صنایع دستی - شیراز به عنوان دومین شهر جهانی صنایع دستی انتخاب شده است

رسیدگی به مشکلات دانشجویان خوابگاهی اولویت مجموعه مدیریتی است

بازدید جمعی از نمایندگان مجلس از پروژه‌های تحول دیجیتال ایرانسل

پر جرم‌ترین ستاره‌های گیتی، زندگی خود را با انفجاری عظیم به نام ابر نو اختر به پایان می‌برند.

باید از تجربیات موفق در زمینه ترویج و تعمیق فرهنگ انتظار و مهدویت بهره برد

جهان مجازی متاورس کجاست؟

افشای اطلاعات یک لپ تاپ مرموز هواوی

دانلود والپیپر‌های گوشی گلکسی اس ۲۲ با کیفیت HD

مشخصات جدیدترین لپ تاپ گیمینگ ایسوس

اولین مانتیور 4k شیائومی رسماً عرضه شد

معرفی رسمی گوشی جذاب موتورولا Moto G51 5G

مسدودی حساب کاربری بیش از ۲ میلیون نفر در واتس اپ

اپل در عربستان خودرو الکتریکی می‌سازد

سنجش عملکرد رله‌های حفاظتی با تسترهای ایرانی

افزایش ماندگاری میوه با ماندگاری 3 تا چهار هفته توسط یک شرکت دانش بنیان

واکنش جو بایدن به حملات سایبری گسترده به نهاد‌های دولت آمریکا

تسلا رونمایی از یک موتور سیکلت چهار چرخ برای کودکان

استفاده از قارچ، جایگزینی گیاهی برای چرم

آآلودگی ناشی از میکروپلاستیک‌ها می‌تواند به افزایش مقاومت آنتی‌بیوتیکی منجر شود.

آغاز به‌کار هیأت داوران پنجاه‌ویکمین جشنواره بین‌المللی فیلم رشد

کانال‌های تخصصی و عمومی اداره کل امور تربیتی در شبکه شاد

افتتاح مدارس اینترنت و ارتباطات شامل یک مدرسۀ دخترانه و یک مدرسۀ پسرانه در خاش

سلطه هوش مصنوعی بر حریم خصوصی افراد

اضافه شدن ۳۶ اپراتور جدید به شبکه رومینگ بین‌الملل همراه اول

معضلی به نام زباله های فضایی

کم‌خونی در بارداری باعث ایجاد چه بیماری‌هایی در کودکان می‌شود؟

سالمندان بیشتر در معرض ابتلا به کرونا هستند

تولید آنتن‌ ایران‌ساخت با قابلیت استفاده درشرایط بحرانی و مناطق دو

طرح احیای گیاهان بومی در دستور کار معاونت علمی ریاست جمهوری

بیماری یحیی گل‌محمدی تایید شد+عکس

شجاعت سرباز ایرانی در مقابل دزد پررو+عکس

پرواز خودرو ۴۰۵ در تصادف وحشتاک تهران+عکس

عصبانیت شدید هیات ایرانی در مذاکرات وین

قبر ۲.۵ میلیاردی تهران برای چه کسی است؟+عکس

تصویر دیده نشده از دکتر مخصوص ناصرالدین شاه+عکس

تصویری که همه ایران با دیدنش حسرت خورد+عکس

تیپ متفاوت نماینده معروف مجلس در صحن علنی+عکس

شاهکار دانش‌آموز تهرانی در انجام تکالیفش+عکس

اتفاق غیرمنتظره در سخنرانی دختر دانشجو در نمازجمعه تهران+عکس

تصویری از آسمان تهران که دیگر تکرار نمی‌شود+عکس

ارزان ترین گوشی هوشمند سامسونگ وارد بازار شد+عکس

لحظه بازگرداندن کلاهبردار بزرگ اقتصادی به کشور+عکس

محبوب‌ترین نام‌های ایرانی در ۱۰۰ سال گذشته+عکس

انتقاد تند مجری تلویزیون از شیوه گفتگو با رئیسی+عکس

غروب خونین در روستای سلخ قشم+عکس

مردم ترکیه برای یک تکه نان صف بستند+عکس

نخست وزیر بی‌حجاب اسکاتلند کنار عهدنامه امام علی (ع)+عکس

این تصویر خاص از طوفان ترکیه پربازدید شد+عکس

چهره آنگلا مرکل در حال خداحافظی همیشگی از صدراعظمی+عکس

سلطان پارک ملی گلستان را دیده‌اید؟+عکس

اطلاعیه طالبان درباره حادثه در مرز ایران+عکس

اینجا طبیعت اروپا نیست، پاییز کاخ سعدآباد است+عکس

وقاحت ترکیه برای تصرف جزایر ایران+عکس

عکس تازه از سد کارون ۴+عکس

حمله گرگ به مردم در خیابان‌های جوانرود+عکس

اینجا ساحل انگلیس نیست، سواحل غرب هرمزگان است+عکس

هنرنمایی بز کوهی در یزد+عکس

روزگار سیاه مردم در گرانی کمرشکن+عکس

سوالات زشت فرم استخدامی یک شرکت در تهران+عکس