کد خبر: 123424
ف
انکار مهاجرت نخبگان کمکی به حل مساله نمی‌کند
عضو هیات علمی موسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی با استناد به یافته‌های پژوهشی در مورد جذب نخبگان گفت: انکار مهاجرت نخبگان، مساله را لاینحل می‌گذارد و تکیه جبرگونه بر بازگشت، منهای چرخش نخبگان و شبکه‌سازی بی‌نتیجه خواهد بود.

به گزارش ثریا - موضوع مهاجرت در سال‌های اخیر تبدیل به یکی از اَبرروندهای جهانی شده و بر اساس آخرین آمار سازمان بین المللی مهاجرت (IMO) ۲۸۱ میلیون نفر در سراسر جهان در سال ۲۰۲۱ جزء مهاجران بوده‌اند که ۳.۶ درصد از کل جمعیت جهان را تشکیل می‌دهند. در حالی که در ابتدای قرن بیستم و سال ۲۰۰۰ میلادی مجموع مهاجران در جهان ۱۷۳ میلیون نفر بودند. 

البته وقتی موضوع به مهاجرت نخبگان یا متخصصان می‌رسد، اهمیت بیشتری می‌یابد؛ زیرا به معنای ترک کشور توسط گروهی است که سرمایه انسانی ارزشمندی برای توسعه کشور مبدأ به شمار می‌آیند. هر چند آمار دقیقی از میزان مهاجرت نخبگان در جهان و ایران به دلیل تفاوت در تعاریف نخبگان و متخصصان وجود ندارد؛ تقریبا همه کشورها نسبت به این نوع مهاجرت حساس‌تر هستند و برای جلوگیری یا دست‌کم بازگشت این نوع از مهاجران بسیار تلاش می‌کنند. 

وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ایران نیز با همین پیشینه، یک طرح پژوهشی سیاستی کوتاه‌مدت را به نام «راهکارهای جذب نخبگان علمی با تاکید بر مهاجرت معکوس نخبگان» به موسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی ارجاع داد که این طرح توسط دکتر غلامرضا ذاکرصالحی، عضو هیات علمی این موسسه در گروه مطالعات تطبیقی و نوآوری در آموزش عالی انجام شده است.

نخبه کیست؟

ذاکرصالحی در مورد تعریف نخبه در این طرح گفت: تعریف نخبه بر اساس سند ملی و فرابخشی «تمهید شرایط حفظ و استفاده بهینه از نخبگان» که سال ۱۳۸۴ در موسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی تدوین شد و به تصویب هیات دولت رسید، این است: نخبه فردی است که با اتکا به استعدادها، خلاقیت‌ها و یادگیری شخصی به مرتبه بالایی از دانش، هنر، تخصص پدیدآورندگی، نوآوری و کارآفرینی دست می‌یابد و قادر است در تغییر و توسعه جامعه ایرانی نقش موثری ایفا کند.

وی در مورد روش انجام این طرح پژوهشی توضیح داد: ما با بررسی تجارب برخی کشورها که در آنها سیاست بازگشت نخبگان دنبال می‌شده است؛ مثل چین، هندوستان، تایوان، امارات متحده عربی، چند کشور آفریقایی، برخی کشورهای شرق آسیا و در کنار آن مرور فراتحلیلی و نظام‌مند از پژوهش‌های قبل این طرح را انجام داده‌ایم. 

ذاکرصالحی در توضیح بیشتر این طرح اظهار داشت: مساله اصلی پژوهشگر در طرح پژوهشی یادشده این بود که از درون پیشینه، ادبیات و تجارب کشورها راهکارهای بهینه‌ای برای تسریع و تقویت مهاجرت معکوس و پیشگیری از مهاجرت نخبگان علمی کشف و دسته‌بندی شود.

شبکه‌سازی نخبگان، چرخش و تحرک مغزها را جایگزین راهبرد مهاجرت معکوس کنیم

عضو هیات علمی موسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی ادامه داد: پس از احصای ۱۰ نظریه مربوط به مهاجرت نخبگان و ذکر علل و عوامل خروج نخبگان، سنخ‌شناسی مهاجران معرفی و دیدگاه‌های پژوهشگران ایرانی مرور و رویکردهای معاصر به پدیده مهاجرت نخبگان بررسی، سپس رویکرد جذب مغزها که مهاجرت معکوس از دورن آن روییده، مطرح و تشریح شده است.

وی در مورد نتایج این طرح پژوهشی توضیح داد: ایجاد یک زیست‌بوم و محیط مناسب و توسعه ظرفیت‌های تخصصی و تمهید زیرساخت‌های فرهنگی، اقتصادی، رفاهی، سیاسی، مدیریتی، حقوقی، فنی و اخلاقی سیاست بنیادینی است که باید توسط نهادهای مسئول پیگیری شود.

دو راهبرد زمینه‌ساز برای بازگشت نخبگان عبارتند از: شبکه سازی نخبگان و چرخش و تحرک مغزها. 

وی سیاست‌های راهبردی ناشی از انجام این طرح را اینگونه خلاصه کرد: تعمیق ارزش‌های ملی و هویت‌ساز در میان نخبگان علمی و عموم جامعه، اصلاحات مدیریتی به منظور تقویت جاذبه‌های اجتماعی و شغلی در کشور و کاهش دافعه‌های موجود و ایجاد زیرساخت‌های زیست‌بوم نوآوری، توجه ویژه‌ به رفاه و معیشت نخبگان بازگشت‌کننده به وطن، تلاش برای نیل به جایگاه مناسب علمی، پژوهشی و فناورانه تقویت روند چرخش مغزها از طریق توسعه ارتباطات علمی و تحرک بین المللی دانشمندان، تاسیس و توسعه شبکه‌های علمی مهاجران، اصلاح سیاست‌ها و قوانین و مقررات و تدوین قوانین حمایتی برای تقویت سرمایه اجتماعی نخبگان مهاجر و طرد نگاه صرفا امنیتی در این زمینه موثر است.

عضو هیات علمی موسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی تاکید کرد: ترکیبی از راهبرد چرخش نخبگان (راهبرد درگیرسازی) و شبکه‌سازی و بازگشت مبتنی بر انگیزش راهبرد اصلی ناشی از این طرح پژوهشی سیاستی است.

تکیه جبرگونه بر بازگشت منهای چرخش نخبگان و شبکه‌سازی بی‌نتیجه خواهد بود.

تکیه جبرگونه بر بازگشت نخبگان، منهای شبکه‌سازی و چرخش آنها بی‌نتیجه است

ذاکرصالحی ادامه داد: جنس این پدیده از نوع مسائل بین المللی است؛ لذا گاه انعقاد موافقت‌نامه با کشورهای مقصد و تشکیل کنسرسیوم و سایر اشکال همکاری علمی و بین المللی راهگشا است. در این صورت بازگشت نخبه به کشور در قالب یک طرح و برنامه بین‌المللی دیده می‌شود. گاهی نیز در سطح منطقه باید یک بورسیه آراسموس (برنامه‌ای با هدف انتقال دانشجو به کشورهای اتحادیه اروپا برای تبادل دانش و فرهنگ‌های) آسیایی برپا کرد و همکاری‌های آسیایی- آسیایی را تحرک بخشید. با سیاست انکار مهاجرت نخبگان که بنیاد ملی نخبگان پیش گرفته، مساله همچنان لاینحل باقی می‌ماند.

وی افزود: با تامل در علل شکل گیری مساله مهاجرت نخبگان در پیشینه و ادبیات و تجارب کشورها در پیگیری مهاجرت معکوس و اسناد ملی، جهت گیری اصلی پیشنهادی، ترکیبی از مدل جاذبه-دافعه و حفظ آمادگی در روند جهانی شدن است.

عضو هیات علمی موسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی نتیجه گرفت: راهبرد مهاجرت معکوس نخبگان راهبردی قدیمی است که از ۱۹۶۰ تا ۱۹۸۰ در بعضی کشورهای شرق آسیا دنبال می‌شد و دستاوردهای جزئی و مقطعی داشته است. این راهبرد برای امروز کارآمدی لازم را ندارد. استفاده از راهبرد چرخش نخبگان و تاسیس، توسعه و تقویت شبکه‌های تخصصی نخبگان و شبکه‌های محلی مهاجران راهبرد کارآمدتری است.

ذاکرصالحی ادامه داد: در کنار آن به صورت طبیعی باید تحرک بین‌المللی دانشمندان و تحرک دانشگاهی تقویت شود و گسترش یابد. همچنین موضوع همکاری (collaboration) بین متخصصان ایرانی داخل و خارج در دستور کار قرار گیرد. برای اینکه نخبگان مهاجر ایرانی در پروژه‌های مربوط به طرح‌های توسعه ملی بیشتر مشارکت کنند. 

منبع : عضو هیات علمی موسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

حجاب وزیر خارجه بوسنی هرزگوین در دیدار با وزیر خارجه کشورمان+عکس

تصویری از کاپشن ۱۲۰ میلیون تومانی پوتین+عکس

تجربه عجیب فضانورد ناسا که زبانش را بند آورد

بینی الکترونیکی این نوع سرطان را تشخیص می‌دهد

مردم آمریکا به ربات‌های قاتل پلیس روی خوش نشان ندادند

تتوی الکترونیکی سطح استرس بدن شما را اندازه می‌گیرد+عکس

چین کت جادویی واقعی را ساخت+عکس

ادای احترام بازیکنان برزیل به پله+عکس

چطور از سفید شدن مو جلوگیری کنیم؟

تصویری متفاوت از استادیوم‌های جام جهانی قطر+عکس

هنگام سر خوردن خودرو روی برف چه کار کنیم؟

چطور از تصادف در هوای بارانی جلوگیری کنیم؟

علت حالت تهوع دانش آموزان در صبح+عکس

تصویر رویایی از اشکورات گیلان+عکس

چطور اضافه وزن پیدا نکنیم؟

توپ طلای زنان به چه کسی رسید؟

کشف جسد آخرین ببر زنده تاسمانی در کمد+عکس

فضانوردان چینی به زمین بازگشتند

فضانورد قدیمی ناسا بازنشسته شد

موج جریمه‌های سنگین در انتظار توییتر

هکرهای چینی سرویس مخفی آمریکا را فلج کردند

توالت هوشمند به کمک تشخیص بیماری‌های روده می‌آید

مهارت‌آموزی صحیح در مدارس، کیفیت خدمات در جامعه را بالا می‌برد

طرح 313، روحیه خودباوری، هویت ملی و مذهبی را در دانش‌آموزان تقویت می‌کند

قالیباف: برآورده کردن خواسته‌های یک جوان در ۴۰ سالگی‌اش برایش ارزشی ندارد

محصول مجازی قصه‌های پندآموز منتشر می‌شود

کتاب تصویری نورمن این کارو نکرده منتشر شد

آزمون‌ کتبی دانشنامه و گواهینامه تخصصی دندانپزشکی برگزار شد

افزایش یک میلیونی دانش‌آموزان و نیاز ساخت ۲۵ هزار کلاس درس

کپسول اوریون در راه بازگشت به خانه قرار گرفت

آغاز ثبت‌نام آزمون کارشناسی ارشد از فردا

کشف ستون بزرگ مذاب زیر سطح مریخ+عکس

آغاز ثبت‌نام در جایزه البرز ۱۴۰۲ به منظور تقدیر از نخبگان

توجه به کودکان استثنایی مصداق عدالت آموزشی است

۶ هزار و ۷۰۰ نیاز پژوهشی در کشور شناسایی شد

تصاویر دیدنی از کرج برفی در این روزها

مالک کره ماه چه کسی است؟

ترسناک‌ترین موجودات عجیب‌الخلقه دریایی+عکس

نظام آموزشی دانشگاه پیام نور بازنگری می‌شود

تشکیل کمیته‌ای برای بررسی خودکشی دانشجوی دکتری

رقابت ورزشی 13 هزار دانش‌آموز دبیرستانی

افزایش ۳ درصدی پوشش تحصیلی دانش‌آموزان استثنایی

جنبش‌های دانشجویی بیدارکننده افکار و شکل‌دهنده گفتمان‌ها هستند

دانشگاه باید محل تضارب آرا و اندیشه باشد

عدم اختصاص ردیف مستقل بودجه برای ورزش در دانشگاه ها

استفاده از فیلم‌های منتخب جشنواره رشد در کتاب‌های درسی

معلمان استثنایی بدون مشکل استخدام می‌شوند

چهل و ششمین شماره نشریه سرو منتشر شد

شعب کتابشهر به مخاطبان تخفیف می‌دهند

شیوه‌نامه یارانه غذای دانشجویی ابلاغ شد

رونمایی از سامانه‌های معاونت فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم

شرایط پرداخت وام به دانشجویان ترم اضافه و مجازی اعلام شد

امروز آخرین مهلت شرکت در تکمیل ظرفیت دستیاری‌پزشکی

قدردانی از مرزبندی دانشگاهیان با متعرضین به ساحت دانشگاه

کتاب سینمای ژاپن؛ از آغاز تا پایان جنگ جهانی دوم منتشر شد

حقیقت و افسانه بازنشر شد/شرح حال راسل و کتاب‌های تاثیرگذار بر او

شناسایی لاشه ۲۵۰۰ فوک خزری در سواحل روسیه

نحوه شرکت در المپیادهای علمی دانش‌آموزی مشخص شد/ آغاز ثبت‌نام از فردا

توضیحات آموزش و پرورش فارس در خصوص تنبیه بدنی دانش آموز مرودشتی

حضور رئیس جمهور در دانشگاه تهران به مناسبت روز دانشجو قطعی شد

تصمیم مهم درباره تعهدات آموزش رایگان رشته های علوم پزشکی در کنکور

وبینار معرفی طرح شهید وزوایی ویژۀ طلاب برگزار می‌شود

دانشگاه امیرکبیر هیچ مجوزی برای برگزاری برنامه ۱۶ آذر صادر نکرد

جنبش دانشجویی دوباره احیا می‌شود؟

آغاز فرآیند نقل و انتقال دانشجویان علمی کاربردی از امروز

۱۶ آذر امسال، نقطه عطفی در نمایش بلوغ جنبش اصیل دانشجویی است

جلسه همفکری ریاست دانشگاه خوارزمی با نمایندگان دانشجویان

310 هزار دانش‌آموز در المپیاد ورزشی درون مدرسه‌ای شرکت می‌کنند

مدارس به پاتوق‌های نوجوانانه تبدیل می‌شود

کتاب احکام باروری و فرزندآوری منتشر شد

کالای فرهنگی ره توشه با مرور بیانات ائمه معصومین برگزار می‌شود

روز شمار هفته بزرگداشت قرآن، عترت و نماز اعلام شد

معاون وزیر علوم: ایجاد رشته‌های جدید متناسب با نیاز جامعه است

دروس هنرستانی‌ها به عنوان سابقه تحصیلی کنکور هنر در نظر گرفته شد

بازدید رایگان دانشجویان از برج میلاد

پزشکیان:می‌گویند اعتراض نکنید/خضریان: می‌توان با اصلاح، اعتراض را پذیرفت

اجرای مربی‌گری اساتید علوم پزشکی تهران در آموزش، پژوهش و فرهنگ

مهلت ارسال آثار به اولین جشنواره علمی شهید چمران تمدید شد

معاون پارلمانی رئیس جمهور به دانشگاه علامه می رود

برگزاری مراسم روز دانشجو در دانشگاه شریف با حضور انسیه خزعلی

حیوان عجیبی که مغز خود را می‌خورد+عکس

بازسازی دیدنی چهره زن ۱۶۰۰ ساله+عکس

تانک‌های خودران آلمان به خدمت اوکراین درآمد+عکس

پیرترین حیوان روی خشکی که با نزدیک ۲ قرن سن+عکس

کشف تمساح شاخ‌دار عجیب در استرالیا+عکس

زندگی عجیب هیولای ماقبل تاریخ در کاستاریکا+عکس

ایده عجیب یک دانشمند برای سکونت در مریخ

تصویر دیدنی از تلفن همراه ناصرالدین شاه قاجار+عکس

لحظه دیدنی پیاده‌روی فضایی دو فضانورد+عکس

پرتره مومیایی‌ها در مقبره مصر باستان کشف شد+عکس

مالک کره ماه چه کسی است؟

اسباب بازی جالب کودکان در عصر برنز+عکس

خودروهایی که عمر طولانی می‌کنند+عکس

باور کنید این یک آهنگساز زن نیست، ربات است+عکس

رونمایی از بزرگترین بمب افکن اتمی آمریکا+عکس

پرنده شکاری هندی‌ها پهپادها را بیچاره کرد+عکس

کشف ستون بزرگ مذاب زیر سطح مریخ+عکس

رونمایی از شاهکار سوپر آفرودی لامبورگینی+عکس

تصویر شگفت‌انگیز هابل از یک خوشه ستاره‌ای+عکس

فضانوردان چینی در مغولستان فرود می‌آیند

نسل جدید ماهواره استارلینک مستقر می‌شود

تصویر شگفت‌انگیز از بزرگترین قمر زحل+عکس

توالت هوشمند به کمک تشخیص بیماری‌های روده می‌آید

استفاده بحث‌برانگیز از تکنولوژی VAR در جام‌جهانی فوتبال

ترسناک‌ترین موجودات عجیب‌الخلقه دریایی+عکس

هکرهای چینی سرویس مخفی آمریکا را فلج کردند

چین کت جادویی واقعی را ساخت+عکس

رقابت راه آهن پر سرعت اسپانیا با دنیا داغ می‌شود

کپسول اوریون در راه بازگشت به خانه قرار گرفت

تصویربرداری حجمی در فناوری انیمیشن موانع را می‌شکند