به گزارش شبکه علمی ثریا، مراسم افتتاحیه سومین هفته علمی تمدن نوین اسلامی با حضور کارشناسان و اساتید حوزه و دانشگاه عصر روز گذشته ۲ اسفندماه در سازمان مرکزی دانشگاه آزاد اسلامی برگزار شد، حجت الاسلام محسن الویری به عنوان یکی از چند سخنرانی پیشبینی شده برای این مراسم بحثی با عنوان امکان تمدن نوین اسلامی ارائه کرد که خلاصه آن چنین است:
در سالهای اخیر همواره ابعاد تازهای از مسأله تمدن نوین اسلامی مورد اهتمام پژوهشگران قرار گرفته است و اگر در آغاز مطرح شدن این موضوع در کشور ما اندوختههای علمی و معرفتی دیگر کشورهای اسلامی بیشتر از ما بود، اکنون میتوان امید داشت سرمایه علمی ما در این موضوع در آیندهای نه چندان دور به درجهای از فربهی برسد که بتوانیم در تعاملی همافزا با دیگر اعضای پیکرة #امت واحد اسلامی گامهایی جدیتر برای عبور از مشکلات و نزدیک شدن به شرایط مطلوب برای تحقق تمدن اسلامی برداریم.
یکی از جدیترین پرسشها در باره تمدن نوین اسلامی پرسش از امکان وقوع آن است.
این پرسش دو وجه متمایز از هم دارد: یک وجه آن مربوط به عالم اثبات است یعنی در شرایط کنونی و با توجه به مجموعه عوامل و شرایط درونی و بیرونی جهان اسلام آیا میتوان به تحقق یک تمدن جدید امید بست یا نه؟ وجه دیگر این پرسش مربوط به عالم ثبوت است و آن پرسش از امکان نظری تحقق یک تمدن جدید مبتنی بر اندیشه اسلامی است. به عبارت دیگر آیا اندیشه اسلامی که پیش از این یکبار توانسته است تحققبخش یک تمدن باشد میتواند یکبار دیگر موجد یک تمدن باشد؟ اگر به این پاسخ منفی داده شود، دیگر مجالی برای پرسش اول باقی نمیماند.
موضوع سخن ما این پرسش دوم است. به عنوان مقدمه باید اشاره کرد که با هر تعریفی از تمدن، "نظام فکری" یکی از مؤلفههای بنیادی شکلگیری یک تمدن است. شاید در باره تعریف و ویژگیها و جایگاه نظام اندیشهای در یک تمدن اختلاف نظرهایی وجود داشته باشد ولی در باره این که تمدن نیازمند یک نظام معرفتی و اندیشهای است اختلاف نظری وجود ندارد. حال این پرسش مهم رخ مینماید که آیا همه نظامهای اندیشهای که یک بار توانستهاند تمدن بیافرینند از این توان برخوردارند که یک بار دیگر منشأ تمدن شوند؟ آیا همان طور که از تمدن نوین اسلامی سخن میگوییم میتوان از تمدن نوین مارکسیستی یا تمدن نوین غربی هم سخن بگوییم یا نه؟ با کدام معیار این حق را برای تمدن اسلامی قائلیم ولی آن را از تمدن غربی و یا مارکسیستی دریغ میکنیم؟
در مقام پاسخ به این پرسش باید گفت که یک دستگاه فکری و نظام اندیشهای وقتی توان پاسخگویی به پرسشهای بنیادی بشر (مانند تفسیر عالم هستی، جایگاه خداوند در نظام هستی، جایگاه انسان، رابطه انسان با خدا و عالم غیب و طبیعت و دیگر انسانها، سعادت انسان، مسیر تاریخ) و ارائه یک الگوی زیست اجتماعی را داشته باشد یعنی هم برای ساحت نظر و هم ساحت عمل راه حل داشته باشد از ظرفیت اولیه تمدنسازی برخوردار است و این نظام فکری اگر در سطح نخبگانی و توده مردم عمومیت و در نظامهای اجتماعی تسری پیدا کند موجب پیشرفت میشود و انباشت پیشرفت هم به تحقق تمدن خواهد انجامید.
تجربه و پیشینه تمدنزایی یک نظام اندیشهای به سترونی آن نمیانجامد و هیچ منع عقلی برای تمدنزایی دوباره یک نظام اندیشهای وجود ندارد و همان طور که تعدد عرضی تمدن اسلامی ممکن است تعدد طولی آن هم بلامانع است.
بازخوانی متون اصلی نظام اندیشه اسلامی در دو سده اخیر که همواره با آوردههایی نو همراه بوده است، نشان میدهد که این نظام اندیشهای همچنان توان پاسخ به پرسشهای فراوان نظری و عملی بشر را دارد و بر همین اساس میتوان به زایش دوباره تمدن جدید بر پایه آن امید بست. اگر در تمدن پیشین اسلامی، خوانش مسلمانان از متون دینی کارآمدی خود را از دست داد و این امر موجب از دست رفتن رونق تمدن پیشین اسلامی شد، اکنون خوانشی نو از این آموزهها مشروط به فراهم بودن دیگر عوامل و شرایط میتواند به خلق تمدنی جدید بیانجامد.
این ویژگی را برای دیگر نظامهای اندیشهای موجد دیگر تمدنها و خرده تمدنها نمیتوان در نظر گرفت زیرا ناتوانی آن نظامهای اندیشهای برای پاسخ به پرسشهای بنیادی بشر اثبات شده است تا آنجا که کنشگران اصلی این تمدنها و خردهتمدنها به ناکارآمدی آن نظامهای اندیشهای اعتراف کردهاند، البته مسأله تعدد خوانشها در گستره امت اسلامی و سازِکار رسیدن به یک چارچوب مشترک و مورد وفاق نسبی برای فهم اسلام ضمن حفظ تعداد فهمها موضوع دیگری است و در جایی دیگر باید در باره آن صحبت کرد.
تصویر استاد شفیعی کدکنی روی دیوارنگاره میدان جهاد
آغاز ثبتنام نوزدهمین همایش جامع «انتخاب شریف»
رویدادها و اتفاقات، بحران نیستند؛ نحوه مواجهه میتواند بحرانساز باشد
یادداشت کمتردیدهشدهٔ رهبر شهید خطاب به جانبازان حزبالله جنایت پیجری
زمان بازگشایی خوابگاه دانشگاه الزهرا (س) اعلام شد
تمدید مهلت انتخاب رشته پذیرش بدون آزمون کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵
فرصت مجدد ثبت نام در پذیرش بدون آزمون کاردانی مهارتی ۱۴۰۵ فراهم شد
محتوای دروس معارف دانشگاهی براساس تحولات روز و جنگهای اخیر بازنگری میشود
نگرشی نو به حفظ قرآن در مدارس، محور چهارمین همایش ایدهپردازان قرآنی
وطندوستی در نگاه اسلام فضیلت است یا تعصب؟
تصویری از رهبر شهید در مراسم ۳۱۳ هزار نفری جانفدایان
حضور نمادین کاروان مراسم عروسی سیریک در رزمایش جانفدا
حضور مقتدرانه بانوان کلاهکج در رزمایش جانفدا
حضور خاخام اعظم جامعه یهودیان ایران در مراسم جان فدا
فراخوان ارسال مقالات به همایش اربعین در مکتب امام شهید
خبرنگار آمریکایی: گازوییل در فلوریدا و تگزاس تمام شده است+عکس
براساس قواعد فقهی تنظیم گری فضای مجازی ضروری است
نرخ اجارهبهای خوابگاههای دانشجویی در سال جدید اعلام شد+عکس
جانفدایان مسلح به شمشیر و کاتانا
دانشگاه مبعوث رستاخیز دانایی در امتداد غیرت ملی
برگزاری صد و نود و ششمین شب شعر طنز «در حلقه رندان»
فانوس دریایی ادبیات کودک؛ ۸۲ سالگی خالق قصههای مجید
مدادهایی که بعد از تمام شدن، سبز میشوند
ادبیات پایداری روایتی مویرگی از زندگی است
از علیرضا طبایی «باید به آفتاب بگویم»
چه کسی گفته است قهرمانها فقط در خط مقدم ساخته میشوند؟
نوجوان را دستِ کدام کتاب بسپاریم؟
غذا چگونه جایگاه اجتماعی و منزلت افراد را شکل میدهد؟
روایت رادیو تهران از دفاع مقدس؛ از مادران جنگ تا بدرقه فرزندان شهدا
حمایت از فلسطین باعث حذف رپر مشهور شد
فیلم ۱۰۰ جشنواره ایدههاست، روایت فیلمسازان جوان از جنگ در بستر زندگی
معرفی بهترین برنامههای تلویزیونی ۲۰۲۶؛ «خلیج بیوه» ۱۴ جایزه امی برد
سیامک صفری: ظرفیت بازگشت به سریالهای نوستالژیک اضافه میشود
سامانه «سادان» برای ارزشگذاری داراییهای نامشهود راهاندازی میشود
آزمون عملی علوم ورزشی در ۲۶ حوزه کشور کلید خورد
بیش از ۱۰۰ میلیارد دقیقه مکالمه و ۸۶ میلیارد پیامک تنها در ۳ ماه
شناسایی خشکیدگی درختان جنگلی با هوش مصنوعی
روند پرداخت یارانههای تغذیه دانشجویان بدون تغییر ماند
بیل گیتس: همه دولت های جهان عقب تر از هوش مصنوعی هستند
نتایج نهایی ۵ آزمون گروه علوم پزشکی منتشر شد
دانشگاه صنعتی امیرکبیر بهدنبال جذب دانشآموزان مستعد کشورهای همسایه
شبکه شعب خودرو۴۵ به ۷۸ شعبه رسید
هلیا امامی: دوست داشتم از کلیشه دختر مثبت فاصله بگیرم
لباس مدرسه فقط فرم نیست، کودک باید آن را دوست داشته باشد
به مناسبت روز سینما: روزی که دوربین شهید آوینی روایتگر جنگ شد
کتاب عروس بی نشان ها: قرار بود یک عمر کنار هم باشند، اما جنگ مهلتشان نداد
حق کودک بر حریم خصوصی؛ چالشی برای فرهنگ دیجیتال ایران
نشر در لهستان؛ انتشار بیش از ۳۱هزار عنوان کتاب در سال ۲۰۲۵
نشان درجه یک هنری به این کارگردان اهدا شد: علیرضا داوودنژاد بدترین فیلمش هم «سینما» است
افزایش پذیرش دانشجو معلم تا سه برابر ظرفیت
۹۵ درصد مدارس کشور آماده بازگشایی هستند
ارزیابی سالانه یک میلیون و ۲۰۰ هزار نوآموز در برنامه سنجش
مهلت ثبت نام پذیرش بدون آزمون کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵ تمدید شد
تمدید مهلت ثبت نام پذیرش بدون آزمون کاردانی ویژه مهارتی سال ۱۴۰۵
پایان نخستین دوره پسادکتری علوم ورزشی امیرکبیر با محوریت هوش مصنوعی
بزرگترین رقابت دانشآموزی در حوزه کوانتوم و لیزر برگزار شد
شرکت انگلیسی دادههای مشتریانش را به هکرها داد
مهلت انتخاب رشته آزمون دستیاری پزشکی مجدد تمدید شد
حمله ایران معماری هوش مصنوعی امارات را تغییر داد؛ فرار دادهها به کوه
چالشهای مصوبه اخیر «ستاد ویژه ساماندهی فضای مجازی» از منظر حقوقی
مدیران ارشد هوش مصنوعی خواستار کندتر شدن پیشرفت آن شدند
قالیباف قانون ملی توسعه هوش مصنوعی را ابلاغ کرد
سهمیه ویژه کنکور برای آسیبدیدگان جنگ نیازمند بازنگری است
پارادوکس رفاه و رضایت؛ چرا مدرنیته ما را شادتر نکرد؟
پیوند عرفان کلاسیک با زیست انسان معاصر در شرح فتوحات مکیه باب ۵۶۰
عالمی که علم و مبارزه را به سنگر امامت جمعه پیوند زد
نظریات و رویکردهای اسلامی در خصوص مددکاری اجتماعی
نسل امروز بی ارادهتر از نسل قبل است؟
از تربت ۱۷ کیلویی تا یک میلیون سند تاریخی، جلوهای از حرم بانوی کرامت
حجتالاسلام قمی: مردم نمیگذارند قیمت پایان جنگ، فروختن عزت ایران باشد
جزئیات برگزاری بیستمین آزمون سراسری قرآن و عترت
خیابان و زندگی؛ واکاوی نقش زنان در پایداری اجتماعات شبانه
«دهکده سلامت» یادگار یک خیر بزرگ برای بیماران صعب العلاج
چرا عرفانهای نوپدید برای جوان امروز جذاباند؟
نگاهی به سریال «دیوار دفاعی»؛ ملی شدن صنعت نفت با چاشنی فوتبال
شعری از نظامی گنجوی موضوع یک انیمیشن کوتاه شد
دیوارنگاره میدان ولیعصر (عج) موقتا تغییر نمیکند؛ آغاز ایمنسازی
«اسکورت» بر صدر فروش روزانه نشست؛ استقبال از آزادی زنان زندانی
حسین علیزاده مهمان «همکلام» میشود
بازی «بومبوم» با حضور خانواده شهید طهرانیمقدم رونمایی شد
سهمیه ویژه کنکور برای آسیبدیدگان جنگ نیازمند بازنگری است
مهلت انتخاب رشته آزمون دستیاری پزشکی مجدد تمدید شد
تمدید مهلت ثبت نام پذیرش بدون آزمون کاردانی ویژه مهارتی سال ۱۴۰۵
نتایج نهایی ۵ آزمون گروه علوم پزشکی منتشر شد
مهلت ثبت نام پذیرش بدون آزمون کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵ تمدید شد
دانشگاه صنعتی امیرکبیر بهدنبال جذب دانشآموزان مستعد کشورهای همسایه
مدیران ارشد هوش مصنوعی خواستار کندتر شدن پیشرفت آن شدند
افزایش پذیرش دانشجو معلم تا سه برابر ظرفیت
نشان درجه یک هنری به این کارگردان اهدا شد: علیرضا داوودنژاد بدترین فیلمش هم «سینما» است
پایان نخستین دوره پسادکتری علوم ورزشی امیرکبیر با محوریت هوش مصنوعی
بزرگترین رقابت دانشآموزی در حوزه کوانتوم و لیزر برگزار شد
چالشهای مصوبه اخیر «ستاد ویژه ساماندهی فضای مجازی» از منظر حقوقی
نشر در لهستان؛ انتشار بیش از ۳۱هزار عنوان کتاب در سال ۲۰۲۵
هلیا امامی: دوست داشتم از کلیشه دختر مثبت فاصله بگیرم
شرکت انگلیسی دادههای مشتریانش را به هکرها داد
قالیباف قانون ملی توسعه هوش مصنوعی را ابلاغ کرد
به مناسبت روز سینما: روزی که دوربین شهید آوینی روایتگر جنگ شد
شبکه شعب خودرو۴۵ به ۷۸ شعبه رسید
حق کودک بر حریم خصوصی؛ چالشی برای فرهنگ دیجیتال ایران
حمله ایران معماری هوش مصنوعی امارات را تغییر داد؛ فرار دادهها به کوه
ارزیابی سالانه یک میلیون و ۲۰۰ هزار نوآموز در برنامه سنجش
شناسایی خشکیدگی درختان جنگلی با هوش مصنوعی
۹۵ درصد مدارس کشور آماده بازگشایی هستند
کتاب عروس بی نشان ها: قرار بود یک عمر کنار هم باشند، اما جنگ مهلتشان نداد
بیل گیتس: همه دولت های جهان عقب تر از هوش مصنوعی هستند
سامانه «سادان» برای ارزشگذاری داراییهای نامشهود راهاندازی میشود
لباس مدرسه فقط فرم نیست، کودک باید آن را دوست داشته باشد
سیامک صفری: ظرفیت بازگشت به سریالهای نوستالژیک اضافه میشود
آزمون عملی علوم ورزشی در ۲۶ حوزه کشور کلید خورد
بیش از ۱۰۰ میلیارد دقیقه مکالمه و ۸۶ میلیارد پیامک تنها در ۳ ماه
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.