چرا تفکر هایدگر مستعد تفسیرهای سیاسی است؟

کد خبر: 15043

تاریخ انتشار: دوشنبه 14 اسفند 1396 - 15:33

چرا تفکر هایدگر مستعد تفسیرهای سیاسی است؟

اندیشه هایدگر، نظر به بنیادی بودن آن، تا اطلاع ثانوی که عهدی دیگری با هستی بیابیم، تاریخ مصرف ندارد، از این منظر، می توان مدعی شد که فلسفه او، دست کم تاکنون، سیاسی ترین اندیشه ممکن است.

به گزارش شبکه علمی ثریا، متن زیر یادداشتی است با عنوان تفکر و سیاستِ هایدگری که توسط سید مجید کمالی، استاد دانشگاه و پژوهشگر فلسفه نوشته شده است:

چگونه است که تفکر هایدگر، از پس این همه سال از طرح شان، هنوز مستعد تفسیرهای سیاسی است؟ یک پاسخ ساده، اما دردسرآفرین این است که اندیشه او بسیار رادیکال است و تا آنجا که توانسته، خود را دور از دسترس عملِ سیاسی و تصمیم های سیاسیون قرار داده است! اندیشه او، خود را مخاطب هستی می داند و تنها موضوعِ شایسته تفکر را، هستی. سیاست که در دوره جدید اندیشه غربی، قصد تصرف در همه ساحات زندگی و تفکر را داشته و فی الواقع، چنین هم کرده است، تمام هم خود را برای تصرف فکر هایدگر به کار بسته و صورتی سیاسی از آن نشان داده است.

تنها تفکری رادیکال، همچون تفکر هایدگر است که می تواند اینچنین سیاسی تفسیر شود و این توان را دارد که هر بار از منظری دیگر تن به تفسیری چنین بدهد. باری، این سیاسی تفسیر شدنِ بی وقفه، ربطی به بنیادی بودن اندیشه هایدگر دارد؛ در مقام قیاس می توان به فلسفه کسانی همچون سارتر رجوع کرد که گرچه در زمانه ای تن به قرائت های سیاسی می دادند، اما دیگر چنین توانی ندارند و به قولی، تاریخ مصرف اش به پایان رسیده است. اندیشه هایدگر، نظر به بنیادی بودن (بخوانید، بی-بنیاد بودن) اش، تا اطلاع ثانوی که عهدی دیگری با هستی بیابیم، تاریخ مصرف ندارد! از این منظر، می توان مدعی شد که فلسفه او، دست کم تاکنون، سیاسی ترین اندیشه ممکن است.

از طرفی دیگر، سیاستِ چیره دوران ما که خود را در قامت دموکراسی و لیبرالیسم جهانی خود را آشکاره می کند، اگرچه به لحاظ توان فلسفی اش، راهی برای تصرف فلسفه هایدگر نیافته، کنش و تصمیم سیاسیِ او را – آن هم به شکلی عوام فریبانه – آماج حملات خود قرار داده و هر بار به طریقی، در بی ارج کردنِ اعتبار فکری هایدگر می کوشد؛ بهره برداری سیاسی از دفترچه های سیاه هایدگر، آخرین نمونه این تلاش است. این همه تلاش از سوی این جریان سیاسی، بی وجه هم نیست؛ چه اینکه هایدگر در مواجهه‌های فیلسوفانه خود با تکنولوژی و متافیزیک غربی، به نحوی بنیادی با هرگونه ایسم غربی درافتاده بود؛ خاصه با شعارها و سویه های فکری همسان ساز و توده سازِ لیبرالیسمِ آمریکایی و حتی پس از چندی با خود نازیسم!

در این ماجرای جهانی، البته که روشنفکرانِ ایرانی هم بی نصیب نمی مانند و بخشی از ترش رویی های آنها با تفکر مارتین هایدگر از همین روست. فکر رادیکال هایدگر، جایی از مبانی اندیشه های روشنفکری و حتی فلسفی متعارف دوران ما را نشانه می گیرد که مجالی برای رهایی و تجدید قوا برای آنها نمی گذارد جز آنکه در ساحتی روانشناختی، ژست بی تفاوتی به خود بگیرند. اما در پس همه این مواجهه ها، این واقعیت هم هست که اندیشمندان و روشنفکران، در نهایت، گریز و گزیری از واکنش به تفکر هایدگری ندارند؛ به بیانی ساده، باید تکلیف خود را با آن روشن کنند، آن هم در ساحت اندیشه و نه از طریق انگ زنیِ سیاسی.

در واقع، گذر از اندیشه های هایدگر، که ضروریِ صیروت اندیشه است، تنها در بازخوانیِ پرسش ها و به عبارتی درست تر، پرسشِ بنیادی اصیلی است که او طرح کرده: پرسش از معنای هستی. اگر از دایره نومید کننده تفسیرهای سیاست زده، خود را رها کنیم، این پرسش را به نحوی اصیل طرح توانیم کرد که چه نسبتی است میان تفکر و سیاست؟ طرح این پرسشِ بنیادی، در فضای سیاست زده امروز که عارضه ای جهانی است، از همان آغاز ابتر می ماند، چه رسد به اینکه بخواهد به پاسخی برسد. دوره ما، دوره باژگونی هاست و همه چیز در نهایت به تصرف امر ناصیل در می آید.

راهی که به نظر می رسد، این است که هربار که این پرسش بنیادی نسبت تفکر و سیاست را طرح می کنیم، پاسخ را دائما به تعویق بیندازیم؛ یا دست کم به مرور پاسخ هایی بپردازیم که پیش از این، در تاریخ اندیشه ها از همان آغاز فلسفه یونانی تا دوره جدید به این پرسش داده شده؛ از این طریق، شاید یک پاسخ موقتی، این باشد که، آری، تفکر و سیاست همزاد و هم آغازند؛ بازگشت هر دو، از ورای حجاب های نظری، به پراکسیس و عمل است؛ این عمل، عمل در برابر نظر نیست، عملی است که شرط هر نظر و عملی است. از این منظر، می توان اندیشه هایدگر را از آغاز سیاسی دانست؛ سیاستی که زمانی و جایی خود در دام سیاستِ سیاست زدگیِ دوران افتاده است؛ چنین درافتادنی، بر اساس تفسیری از آنچه خود او گفته، بر وفق زندگی و بودن روزمره ماست؛ ما دازاین هستیم و البته متناهی!

ارسال نظر

حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

پربازدیدها
آخرین اخبار

اینستاگرام به دنبال شخصی سازی الگوریتم کاربران

جزئیات آزمون ارزیابی علمی متقاضیان انتقال رشته فیزیوتراپی از خارج اعلام شد

استرالیا جریمه شبکه‌های اجتماعی را دو برابر کرد

یک طرح جدید: یارانه غذای دانشجویان از ترم آینده مستقیم به کیف پول آنها واریز می‌شود

هواپیمای فضایی چین یک شیء مرموز را در مدار رها کرده است

آزمایش موشک «استارشیپ» پیش از پرواز سیزدهم با موفقیت به سرانجام رسید

صنعت هوانوردی اعلام کرد: ضایعات غذایی به سوخت جت تبدیل می‌شوند

شمارش معکوس تا پرتاب جدیدترین فناوری فضایی «اسپیس‌ایکس» آغاز شد

جدیدترین خبر از وضعیت فاطمه شکری بازیگر پیشکسوت

اکران فیلم استخر سروش صحت به تعویق افتاد

سری جدید انیمیشن «داستان اسباب‌بازی» همه رقبا را کنار زد

پیشنهاد وزیر علوم برای جذب دانشجویان پاکستانی در دانشگاه سیستان و بلوچستان

شرایط پذیرش در آزمون کاردانی به کارشناسی فرهنگیان اعلام شد

فراهم شدن امکان ویرایش حوزه آزمون پذیرش دستیار تخصصی

زیرساخت‌های فرسوده ناسا دیگر پاسخگوی ماموریت‌های «آرتمیس» نیستند

راز کندی تنبل‌ها کشف شد

تأثیر پنهان طعم‌های محبوب سیگار الکترونیکی بر قلب را جدی بگیرید

آیا خاطرات را می‌توانیم بخوریم؟

عکس روز ناسا از ماراتن مریخ منتشر شد

کاروان دانش‌آموزی ایران با بهترین شرایط به ژیمنازیاد اعزام شود

دستورالعمل فعالیت‌های تابستانی مدارس ابلاغ شد

کلاس‌های جبرانی تابستانی دانش آموزان از ۱۵ تیرماه آغاز می‌شود

راه حل مقابله با مصرف مواد مخدر در محیط‌های دانشگاهی

صدور حکم اخراج دانشجوی امیرکبیر به دلیل اهانت به پرچم ایران

حضور ۱۱ دانشگاه ایرانی در رتبه بندی کیواس ۲۰۲۷ ؛ دانشگاه تهران در صدر جدول

قرار بود ششم تیر و روز ترور آخرین روز جمهوری اسلامی باشد

تجلیل از گری اولدمن در جشنواره تلویزیونی بریتانیا

رسالت تداوم نهضت عاشورا و تاریخ‌نگاری زنده سیره تبلیغی امام سجاد(ع)

برگزاری ۵ شب عزاداری در دانشگاه تهران در دهه دوم ماه محرم

نگاهی به وضعیت معنویت انیمیشن کودکان در سه الگوی، دیزنی، پیکسار و جیبلی

پوشش بیش از ۱۰۰۰ رسانه‌ برای مراسم عاشورای کربلای معلی

مصاحبه دوره دکتری دانشگاه آزاد از امروز آغاز می‌شود

توسعه تعاملات دانشگاه‌های ایران و کشورهای عضو اکو در دستور کار

ایران به دانش فنی ساخت «مغز مصنوعی» دست یافت

در عصری هستیم که سرعت،فضیلت شده است/بحران معنایی انسان معاصر از کجاست؟

فراخوان کسب دانش فنی ساخت یک قطعه مهم در صنایع حساس و راهبردی

ثبت‌نام مدارس باید بر اساس محدوده محل سکونت انجام شود

زیارت تبلیغاتی صدام در عتبات/ سقوط یک سناریو توسط اسرای ایرانی

چرا امام حسین (ع) به پا خاست؟

تل زینبیه به روی بانوان زائر کربلا بازگشایی شد

اگر امام را نشناسیم، غربال خواهیم شد

هوش مصنوعی آنتروپیک شکاف در سیستم‌های دولت آمریکا را شناسایی کرد

امروز آخرین فرصت ثبت نام در پذیرش کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵

ارسال آیین‌نامه جامع مدیریت دانشگاه‌ها به شورای عالی انقلاب فرهنگی

آغاز پویش «کارت نشاط» برای حمایت از دانش‌آموزان

آموزش و پرورش: شرایط ثبت‌نام دانش‌آموزان اتباع اعلام خواهد شد

نتایج نقل و انتقالات فرهنگیان شنبه اعلام می‌شود

ابررایانه چینی از رقبای آمریکایی پیشی گرفت

خوابگاه‌های علوم پزشکی تهران میزبان مهمانان مراسم تشییع پیکر رهبر شهید

برنامه زمانی امتحانات دانشجویان دانشگاه صنعتی امیرکبیر تغییر کرد

حضور وزیر علوم در آیین عاشورای حسینی در زینبیه استانبول

آماده تسهیل فرآیندهای اداری و حمایت از ابتکارات نوآورانه هستیم

ظرفیت ۶۸ هزار نفری پذیرش کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵ اعلام شد؛ ثبت‌نام تا شنبه ۳۰ خرداد

نقش شهادت در آثار محمدعلی نادری؛ وقتی قلمو با زبان درد سخن می‌گوید

شرایط بهره‌مندی مؤسسات قرآنی از نرخ صفر مالیاتی ابلاغ شد

نگاهی دوباره به ایران از دریچه «باد صبا»؛ میراثی که از دیروز به‌جا ماند

پیام تسلیت مدیرعامل مرکز گسترش به مناسبت درگذشت یک مستندساز

شاپور رحیمی خواننده و نوازنده پیشکسوت درگذشت

روایت احساسات در بطن تصاویر؛ محدودیت‌ها مانع ثبت جنایات جنگ شده‌اند

تام کروز ۴۶ سال حضورش در سینما را با یک کلیپ یادآوری کرد

حقوق طبیعی امام حسین (ع) در آخرین موعظه ایشان

ماجرای پیشگویی امام علی(ع) درباره کربلا و شهادت امام حسین(ع) چه بود؟

کل خیر فی الحسین؛ بزرگترین خسارت جدایی از حسین (ع) است

اسکار از ۵۲۹ نفر برای عضویت دعوت کرد؛ از نگار اسکندرفر تا جیکوب الوردی

آموزش تدبر در قرآن ویژه کارکنان دولت اجرایی می‌شود

تابلوی ۶۰۰ ساله تایلندی، سند تاریخی پیشینه آئین‌های حسینی

بشارت امام صادق (ع) به پیرمرد ۱۰۰ ساله؛ کلید رستگاری در دنیا و آخرت

انتقاد از یک بازیگر و کمدین برای حضور در مراسم ترامپ؛ با فاشیست‌ها عکس نگیر!

مجموعه کامل فیلم‌های استنلی کوبریک در یک بسته خاص عرضه می‌شود

عاشورا و پیوست فرهنگی ایران؛ از سوگ شیعی تا سرمایه انسجام ملی

تاثیر حرف مردم بر سرنوشت یک دختر؛ ایده «مرجان» از کجا پیدا شد؟

سیره امام حسین(ع) آمیزه‌ای از تدبیر دینی و سیاسی و اخلاق اجتماعی بود

مدارک مورد پذیرش برای آزمون دکتری تخصصی و پژوهشی اعلام شد

دانشگاه آزاد شرایط امتحانات پایان‌ترم دانشجویان ارشد و دکتری در شهر محل سکونت را اعلام کرد

مخاطب از دیدن این سریال تکراری خسته نمی‌شود؛ جادوی «مختارنامه» چیست؟

مجریان تراز زبان فارسی معرفی شدند؛ پدافند زبانی با اجرا!

این ۳ کارگردان معروف برای تشییع رهبر شهید مستند می‌سازند

توییت جدید محمدباقر قالیباف با انتشار صحنه سیو بیرانوند+عکس

از گاندی تا کارلایل، همه مرید حسین (ع)

ماشین ثروت‌اندوزی امویان؛ از باندبازی تا احیای هدایای نوروزی