به گزارش ثریا - «شاماران» موجودی افسانهای در فرهنگِ مردم کُرد و نامی زنانه و لقبی برای مار و سلطان مارها است. او ایزدبانویی با پیکرهای نیمه انسانی و نیمه حیوانی با چهرهای زیبا است. اسطورۀ شاماران یک اسطورۀ مادر محور است و با جوامعی که زندگی اجتماعی و فرهنگی آنها بر پایۀ نظام کشاورزی در این عهد پایهریزی شده است، رابطهای تنگاتنگ و مستقیم دارد و همین امر باعث شده است تا شاماران به یک کهنالگو میان این جوامع تبدیل شود. همچنین در باورهای اجتماعی، شاماران را یک توتممقدس (به شکل مار) (توتم: اجسامی نمادین هستند که در اقوام بومی بیشتر قارهها کاربردهای آیینی دارند) میدانند، حیوانی که با نیروهای فراطبیعی در ارتباط است.
در بخشهای گوناگون فرهنگ و تاریخ مردم کُرد، نکتههای بسیاری از فرهنگ و تاریخ پیش روست که سینه به سینه روایی دارد و بر زمین مانده و به آن پرداخته نشده است.
توانی چشمگیر در پی واکاوی و پژوهش در این موجودیت فرهنگی نبوده و همچنان لایههای تاریک و پنهانی بسیاری از رابطه تنگاتنگ این موجودیت با جهان پیشاتاریخی آمیخته با طبیعت و عصر اساطیری و جادویی وجود دارد. بیگمان آنچه که از سوی استادان و پژوهشگران تا کنون گردآوری و پژوهش شده است در خور ستایش است؛ اما برای روشن داشت بخشهای گوناگون فرهنگ و تاریخ مردمان کُرد پژوهشها و کارهای نکرده بسیاری پیش روی است.
کتاب ایزدبانو شاماران بر پایه نظریه ناخودآگاهیتباری بنیاد نهاده شد که نظریهای شایسته و سنجیده است، زمانی که از ناخواگاهی تباری کُردان سخن گفته میشود، شاید دیگر بیفایدهترین بحث این باشد که پیرامون نماد مار در میان مردم کُرد جستجو کرد و پرسش داشت. زیرا این مهم به شکل کهن الگو و در ریخت و نماد الهه مادر و مادینگی و دوران فرهنگی جامعه کشاورزی در ناخودآگاهتباری ایشان نقش بسته و ماندگار شده است.
قسمتی از متن کتاب
مار و جاودانگی در ایران
قبل از دوران هخامنشیان در مناطق هم جوار با ایران تمدنهایی وجود داشتند که از نظر فرهنگی با هم شباهت زیادی داشتند و این فرهنگها و تفکرات مردم هر منطقه بر دیگر مناطق تاثیر گذاشت. اشیایی که توسط کاوشهای باستانشناسی بهدستآمده است، نشان میدهد که مار نگهبان «درخت زندگی» بوده است. مار ارتباط زیادی با این درخت دارد.
در برخی اساطیر و نقوش بهجامانده مار بهدور چوب یا درختی پیچیده شده است. درخت نمادی از جاودانگی است درخت زندگی که از نقوش بسیار کهن یافته شدهاست در بینالنهرین از ترکیب گیاهانی به وجود میآید که زیبا و سودمند هستند درخت زندگی، گیاهی اسطورهای است که هرکس به آن درست یابد جاودانه و نامیرا میشود در نقشهای بسیاری دو جانور از این درخت حفاظت کنند مار از جمله جانورانی است که بهدور این درخت میپیچیده شده و از آن حفاظت میکند برای دستیابی به این گیاه به قهرمانان اسطورهای باید نبردهای سختی انجام دهند و نگهبان این درخت را شکست دهند (دوبوکور،۱۳:۱۳۷۳)
یکی از درختهای زندگی، درخت سرو است که همواره سبز و بلند و پابرجاست، سرو نماد زندگی و جاودانگی است و با مار ارتباط دارد در واقع گفته شده که هر جا که سرو باشد مار نیز وجود دارد. (رستگار فسایی: ۱۲۷۹، ۳۳۲)
در اسطوره گیلگمش، مار، جانوری است که گیاه بیمرگی را از گیلگمش میرباید و این باعث بیمرگی و جاودانگی مار میشود.
بعضی مورخان نام شهر شوش را برگرفته از «ششا» میدانند، ششا نام ماری است که ویشنو بر آن آرامد، ششا به معنی (باقی و جاودانی) است. پایتخت عیلامیان به مار ویشنو نسبتدادهشده است(افراسیابی، ۱۱۴:۱۳۹۳)
این توضیحات که اسطوره بینالنهرین را شامل میشود به دلیل این که به دیگر فرهنگها انتقال یافتهاست اهمیت دارد تفکر مردمان کهن بر این بوده که مار جانوری است که جاودانه است هنگامی که پوست مار را میدیدند گمان میبردند که مار پوست قدیم خود را رها کرده و در پوست جدید همچنان زندگی میکند.
برای بیان معنای جاودانگی در پیکر مار داستانها و اسطورههای زیادی شکل گرفته است. در عیلام مار نماد جاودانگی شناخته میشده چرا که تصویر مار بهدور چوب که مفهوم جاودانگی را بیان میکند، در میان نقوش و حجاریهای عیلامی بسیار دیده شده است. همانطور که گفته شد درخت زندگی از بینالنهرین به ایران وارد شده است و به درختی مقدس تبدیل شده است.
در دوران عیلامی این درخت یا چوب همراه با مار دیده میشود؛ اما در دوران بعد مار معنای جاودانگی را در میان ایرانیان از دست میدهد و تنها درخت نمادی برای جاودانگی محسوب میشود چنانچه در نقشبرجستههای دوران هخامنشیان با گیاهان مقدس زیادی روبرو میشویم درحالی که از مار خبری نیست. (دوبوکور، ۱۴:۱۳۷۳) (صفحه ۲۳۰ و ۲۳۱)
کتاب شاماران، ایزد بانویی که کشته شد، نوشته کارن رستمی و آذرمیدخت فتاحی در ۶۲۰ صفحه مصور، با شمارگان هزار نسخه در سال ۱۴۰۳ منتشر شد. میرجلالالدین کزازی برای این کتاب دیباچه نوشته است.
منبع : اسطوره شناسی
در عصری هستیم که سرعت،فضیلت شده است/بحران معنایی انسان معاصر از کجاست؟
فراخوان کسب دانش فنی ساخت یک قطعه مهم در صنایع حساس و راهبردی
ثبتنام مدارس باید بر اساس محدوده محل سکونت انجام شود
زیارت تبلیغاتی صدام در عتبات/ سقوط یک سناریو توسط اسرای ایرانی
چرا امام حسین (ع) به پا خاست؟
تل زینبیه به روی بانوان زائر کربلا بازگشایی شد
اگر امام را نشناسیم، غربال خواهیم شد
هوش مصنوعی آنتروپیک شکاف در سیستمهای دولت آمریکا را شناسایی کرد
امروز آخرین فرصت ثبت نام در پذیرش کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵
ارسال آییننامه جامع مدیریت دانشگاهها به شورای عالی انقلاب فرهنگی
آغاز پویش «کارت نشاط» برای حمایت از دانشآموزان
آموزش و پرورش: شرایط ثبتنام دانشآموزان اتباع اعلام خواهد شد
نتایج نقل و انتقالات فرهنگیان شنبه اعلام میشود
ابررایانه چینی از رقبای آمریکایی پیشی گرفت
خوابگاههای علوم پزشکی تهران میزبان مهمانان مراسم تشییع پیکر رهبر شهید
برنامه زمانی امتحانات دانشجویان دانشگاه صنعتی امیرکبیر تغییر کرد
حضور وزیر علوم در آیین عاشورای حسینی در زینبیه استانبول
آماده تسهیل فرآیندهای اداری و حمایت از ابتکارات نوآورانه هستیم
ظرفیت ۶۸ هزار نفری پذیرش کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵ اعلام شد؛ ثبتنام تا شنبه ۳۰ خرداد
نقش شهادت در آثار محمدعلی نادری؛ وقتی قلمو با زبان درد سخن میگوید
شرایط بهرهمندی مؤسسات قرآنی از نرخ صفر مالیاتی ابلاغ شد
نگاهی دوباره به ایران از دریچه «باد صبا»؛ میراثی که از دیروز بهجا ماند
پیام تسلیت مدیرعامل مرکز گسترش به مناسبت درگذشت یک مستندساز
شاپور رحیمی خواننده و نوازنده پیشکسوت درگذشت
روایت احساسات در بطن تصاویر؛ محدودیتها مانع ثبت جنایات جنگ شدهاند
تام کروز ۴۶ سال حضورش در سینما را با یک کلیپ یادآوری کرد
حقوق طبیعی امام حسین (ع) در آخرین موعظه ایشان
ماجرای پیشگویی امام علی(ع) درباره کربلا و شهادت امام حسین(ع) چه بود؟
کل خیر فی الحسین؛ بزرگترین خسارت جدایی از حسین (ع) است
اسکار از ۵۲۹ نفر برای عضویت دعوت کرد؛ از نگار اسکندرفر تا جیکوب الوردی
آموزش تدبر در قرآن ویژه کارکنان دولت اجرایی میشود
تابلوی ۶۰۰ ساله تایلندی، سند تاریخی پیشینه آئینهای حسینی
بشارت امام صادق (ع) به پیرمرد ۱۰۰ ساله؛ کلید رستگاری در دنیا و آخرت
انتقاد از یک بازیگر و کمدین برای حضور در مراسم ترامپ؛ با فاشیستها عکس نگیر!
مجموعه کامل فیلمهای استنلی کوبریک در یک بسته خاص عرضه میشود
عاشورا و پیوست فرهنگی ایران؛ از سوگ شیعی تا سرمایه انسجام ملی
تاثیر حرف مردم بر سرنوشت یک دختر؛ ایده «مرجان» از کجا پیدا شد؟
سیره امام حسین(ع) آمیزهای از تدبیر دینی و سیاسی و اخلاق اجتماعی بود
مدارک مورد پذیرش برای آزمون دکتری تخصصی و پژوهشی اعلام شد
دانشگاه آزاد شرایط امتحانات پایانترم دانشجویان ارشد و دکتری در شهر محل سکونت را اعلام کرد
مخاطب از دیدن این سریال تکراری خسته نمیشود؛ جادوی «مختارنامه» چیست؟
مجریان تراز زبان فارسی معرفی شدند؛ پدافند زبانی با اجرا!
این ۳ کارگردان معروف برای تشییع رهبر شهید مستند میسازند
توییت جدید محمدباقر قالیباف با انتشار صحنه سیو بیرانوند+عکس
از گاندی تا کارلایل، همه مرید حسین (ع)
ماشین ثروتاندوزی امویان؛ از باندبازی تا احیای هدایای نوروزی
همانگونه که جسم به روزی مادی نیاز دارد، روح نیز به معرفت محتاج است
آیا ماجرای ازدواج حضرت قاسم (ع) در کربلا صحت دارد؟
«حسینیه بهشت»، پیوند خانههای شهدا با خیمههای عاشورا
مهلت ثبتنام در کاروان قرآنی اعزامی به اربعین تا ۵ تیرماه
عکس | جایزه بهترین بازیکن دیدار در دستان علی بیرو
گوشوارههایی که تاریخ فراموششان نکرد
چمران هنوز زنده است
یک فهرست متفاوت از بهترینهای سال ۲۰۲۶ در نیمه راه؛ مستقلها پیشتازند
آمادگی دانشگاه پیام نور برای میزبانی از آزمونهای سایر دانشگاهها
امتحانات پایانترم تحصیلات تکمیلی دانشگاه آزاد حضوری شد
مذاکره با دستگاهها برای توسعه صادرات محصولات فریلنسرها
زمان مصاحبههای آزمون دکتری سال ۱۴۰۵ تغییر کرد
تمدید مهلت ارسال مقالات سومین همایش هیئت و آیینهای مذهبی
زمان برگزاری آزمون زبان انگلیسی تولیمو تغییر کرد
سیره عملی میرزا جواد آقا ملکی تبریزی، مبتنی بر اصل «شکستن منیت» بود
افتتاح مسجد السلام در امارات با ظرفیت ۴ هزار نمازگزار
بنیامیه، نخستین و وحشتناکترین «خصولتی» تاریخ اسلام
بذر انحراف مجاهدین از سال۴۴ کاشته شد/نقش ساواک و زندان در تعمیق انحراف
شیخ حسین انصاریان: چشمی که بر حسین (ع) گریه کند در قیامت گریان نیست
افبیآی شهر کامل با بیمارستان، هتل و نیروگاه ساخت تا حملات سایبری را تمرین کند
بررسی ظرفیتهای هوش مصنوعی برای ارتقای خدمات زائران در نشست مشترک معاونت علمی و آستان قدس رضوی
ممنوع شدن هوش مصنوعی برای دانش آموزان ابتدایی نروژی
ناسا یک رصدخانه فضایی را در میانه زمین و آسمان به ارتفاع بالاتر میبرد
مصوبات جدید فرصتهای تحقیقاتی خارج از کشور دکتری ابلاغ شد
زنان بیشترین داوطلبان آزمون سمپاد/ نتایج اوایل مرداد اعلام میشود
سریال جدید «سرخدار» در راه آنتن: عمار تفتی به تلویزیون بازگشت
کشف نشانههای اولیه افسردگی در چشم کودکان
دانشمند ایرانی: مغز ما برای این همه خبر بد طراحی نشده است
تنش در ایستگاه فضایی بالا گرفت: ناسا از فضانوردانش خواست پناه بگیرند
محققان هشدار دادند: ایجاد نقاط داغ آلودگی در تنگه هرمز به دلیل ترافیک دریایی
یکی از این ستارههای دوقلو یک سیاره فراخورشیدی را بلعیده است
میلیاردرهای حوزه فناوری راز جوانی ابدی را کشف کردهاند؟
تصویری از یکی از شهدای کوچک امروز لبنان
وزیر آموزش و پرورش: بهرهبرداری از ۲۰۰ تا ۲۵۰ کلاس درس جدید در خراسان رضوی
آمادگی دانشگاه پیام نور برای میزبانی از آزمونهای سایر دانشگاهها
زمان برگزاری آزمون زبان انگلیسی تولیمو تغییر کرد
امتحانات پایانترم تحصیلات تکمیلی دانشگاه آزاد حضوری شد
زمان مصاحبههای آزمون دکتری سال ۱۴۰۵ تغییر کرد
مدارک مورد پذیرش برای آزمون دکتری تخصصی و پژوهشی اعلام شد
چمران هنوز زنده است
دانشگاه آزاد شرایط امتحانات پایانترم دانشجویان ارشد و دکتری در شهر محل سکونت را اعلام کرد
مهلت ثبتنام در کاروان قرآنی اعزامی به اربعین تا ۵ تیرماه
همانگونه که جسم به روزی مادی نیاز دارد، روح نیز به معرفت محتاج است
افتتاح مسجد السلام در امارات با ظرفیت ۴ هزار نمازگزار
مذاکره با دستگاهها برای توسعه صادرات محصولات فریلنسرها
بنیامیه، نخستین و وحشتناکترین «خصولتی» تاریخ اسلام
این ۳ کارگردان معروف برای تشییع رهبر شهید مستند میسازند
«حسینیه بهشت»، پیوند خانههای شهدا با خیمههای عاشورا
مخاطب از دیدن این سریال تکراری خسته نمیشود؛ جادوی «مختارنامه» چیست؟
تمدید مهلت ارسال مقالات سومین همایش هیئت و آیینهای مذهبی
آیا ماجرای ازدواج حضرت قاسم (ع) در کربلا صحت دارد؟
گوشوارههایی که تاریخ فراموششان نکرد
سیره عملی میرزا جواد آقا ملکی تبریزی، مبتنی بر اصل «شکستن منیت» بود
یک فهرست متفاوت از بهترینهای سال ۲۰۲۶ در نیمه راه؛ مستقلها پیشتازند
ماشین ثروتاندوزی امویان؛ از باندبازی تا احیای هدایای نوروزی
توییت جدید محمدباقر قالیباف با انتشار صحنه سیو بیرانوند+عکس
شیخ حسین انصاریان: چشمی که بر حسین (ع) گریه کند در قیامت گریان نیست
مجریان تراز زبان فارسی معرفی شدند؛ پدافند زبانی با اجرا!
بشارت امام صادق (ع) به پیرمرد ۱۰۰ ساله؛ کلید رستگاری در دنیا و آخرت
عکس | جایزه بهترین بازیکن دیدار در دستان علی بیرو
بذر انحراف مجاهدین از سال۴۴ کاشته شد/نقش ساواک و زندان در تعمیق انحراف
از گاندی تا کارلایل، همه مرید حسین (ع)
برنامه زمانی امتحانات دانشجویان دانشگاه صنعتی امیرکبیر تغییر کرد
تابلوی ۶۰۰ ساله تایلندی، سند تاریخی پیشینه آئینهای حسینی
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.