به گزارش ثریا احترام به پدر و مادر و نیکی به آنان، اصلی بنیادین در آموزه‌های اسلامی است که هم عقل بر آن صحه می‌گذارد و هم شرع با قوی‌ترین بیان بر آن تأکید می‌کند. شکرگزاری از ولی نعمت، یک اصل عقلی بدیهی است و والدین که سمبل ایثار و محبت هستند، سزاوارترین افراد برای قدردانی محسوب می‌شوند.
جایگاه رفیع والدین در قرآن و روایات
نقش بی‌بدیل پدر و مادر در هستی بخشیدن به فرزند، حقی است که هرگز قابل جبران نیست. امام سجاد (ع) در بیان حقوق والدین، به زحمات طاقت‌فرسای مادر اشاره کرده و سپاسگزاری کامل از او را جز با توفیق الهی ممکن نمی‌دانند.
اهمیت احسان به والدین چنان است که قرآن کریم در موارد متعددی به آن پرداخته و در سه آیه، نیکی به پدر و مادر را بلافاصله پس از توحید و پرهیز از شرک ذکر می‌کند (مانند آیه ۳۶ سوره نساء). علامه طباطبایی این هم‌نشینی را نشان‌دهنده آن می‌داند که احترام به پدر و مادر واجب‌ترین تکلیف پس از یکتاپرستی است.
خداوند همچنین در آیاتی دیگر (مانند آیه ۸ سوره عنکبوت)، احسان به والدین را به عنوان وصیت و توصیه‌ای الهی به انسان مطرح می‌کند و تکریم آنان را از زبان پیامبران بزرگی چون حضرت ابراهیم (ع) نقل می‌نماید، که نشان از جهان‌شمولی این اصل اخلاقی دارد.
در ادامه بخوانید: ۵ تصویری که در لحظه جان دادن می‌بینیم
وظایف فرزندان در برابر پدر و مادر
آموزه‌های دینی وظایف فرزندان را در قبال والدین به روشنی بیان کرده‌اند. اطاعت (جز در معصیت خدا)، نیکی و خدمت‌گزاری، پرهیز از هرگونه سخن یا رفتار آزاردهنده، فروتنی و تواضع، و برآوردن نیازهای آنان از جمله این وظایف اساسی است.
نگاه داشتن حرمت والدین در رفتار نیز بسیار مورد تأکید است. رسول خدا (ص) مواردی چون صدا نزدن پدر به اسم کوچک، راه نرفتن پیش روی او، ننشستن قبل از او و پرهیز از بی‌احترامی را از جمله حقوق پدر بر فرزند برشمرده‌اند. حضرت زهرا (س) نیز فلسفه این همه تأکید بر احترام به پدر و مادر را مصون ماندن از خشم الهی بیان می‌کنند.
نیکی به والدین؛ حتی اگر بی‌مهر باشند
تأکید اسلام بر احسان به والدین مطلق است، تا جایی که حتی اگر پدر و مادر رفتار مناسبی با فرزند نداشته باشند یا حتی کافر باشند، فرزند موظف به نیکی و احترام است. پیامبر اکرم (ص) در پاسخ به فردی که از آزار والدینش گله‌مند بود، او را به بخشش، برقراری ارتباط و گذشت توصیه فرمودند.
امام باقر (ع) و امام رضا (ع) نیز تصریح دارند که نیکی به والدین، چه نیکوکار باشند و چه بدکار، واجب است و تنها در صورتی که فرزند را به شرک دعوت کنند، اطاعت از آنان جایز نیست، اما همچنان باید با آنان به نیکی رفتار کرد.
احسان به والدین پس از مرگ
مهرورزی و احسان به والدین به دوران حیات آنان محدود نمی‌شود. امام باقر (ع) می‌فرمایند فراموش کردن والدین پس از مرگ، پرداخت نکردن بدهی‌هایشان و دعا نکردن برای آنان می‌تواند فرد نیکوکار در زمان حیات والدین را در زمره عاق والدین قرار دهد و برعکس، یاد کردن والدین عاق شده پس از مرگ با دعا و استغفار، می‌تواند نام فرزند را در گروه نیکوکاران ثبت کند.
عاق والدین؛ گناهی بزرگ با عواقب وخیم
بی‌توجهی و نافرمانی از پدر و مادر که از آن به «عاق والدین» تعبیر می‌شود، از گناهان کبیره است و پیامبر (ص) آن را در ردیف شرک به خدا قرار داده‌اند. قرآن کریم حتی از گفتن «اُف» به والدین در دوران پیری نهی کرده و به گفتار نیک و فروتنی همراه با محبت فرمان می‌دهد (اسراء، ۲۳-۲۴).
امام صادق (ع) کمترین مرتبه عاق والدین را گفتن «اف» و حتی نگاه تند به آنان دانسته‌اند و اندوهگین کردن پدر و مادر را نیز از مصادیق آن برشمرده‌اند. روایات، فقر، کوتاهی عمر و مرگ ناگهانی را از آثار دنیوی قطع ارتباط و بی‌احترامی به والدین و ارحام ذکر کرده و محرومیت از بهشت را پیامد اخروی آن دانسته‌اند.
راه جبران و حقوق متقابل
البته، گناه عاق والدین نیز مانند سایر گناهان قابل توبه و جبران است. عذرخواهی و نیکی مضاعف در زمان حیات والدین، و طلب مغفرت، خیرات و صدقات پس از فوت آنان، می‌تواند رضایتشان را جلب کرده و آثار گناه را مرتفع سازد.
در کنار تأکید فراوان بر حقوق والدین، اسلام برای فرزندان نیز حقوقی بر عهده پدر و مادر قرار داده است. امام علی (ع) انتخاب نام نیک، تربیت شایسته و آموزش قرآن را از جمله حقوق فرزند بر پدر می‌دانند، که نشان‌دهنده تعادل و توجه همه‌جانبه اسلام به روابط خانوادگی است.
دست نوشته دانشجو‌یان در بیعت با رهبر انقلاب
امکان تحصیل دانش آموزان ایرانی خارج از کشور فراهم است
اعلام لبیک شورای عالی انقلاب فرهنگی به رهنمودهای رهبر معظم انقلاب
ثبت نام بیش از ۳۰ هزار نفر در آزمون دکتری نیمه‌متمرکز سال ۱۴۰۶
اطلاعات تازه درباره سهمیه‌ها و تسهیلات آزمون دکتری نیمه متمرکز سال ۱۴۰۶
علیرضا استادی: جسارت بازی درنقش تاریخی را پیدا کردم
دست رد ۳ جشنواره بر فیلم جدید پل شریدر؛ «مبانی فلسفه» پسندیده نشد
رونمایی از «هزاردستان» نخستین انیمیشن «دست‌ساز» جهان
نمایشگاه «رد خط» به نیاوران رسید
بسیج دانش‌آموزی در بیش از نیمی از مدارس کشور حضور دارد
نقش سوره‌های کوتاه در آشنایی کودکان با قرآن
افزایش سرانه های آموزشی در استان تهران/ ساخت مدرسه به تنهایی کافی نیست
کودکان البرزی مأموریت نیمه‌تمام شهید ماکان نصیری را ادامه می‌دهند
تصادف تریلی با سرویس مدرسه در اردکان؛ یک دانش‌آموز جان باخت
کاظمی: نظام سنجش آموزش‌وپرورش نیازمند تحول اساسی است
اسامی برگزیدگان مرحله نهایی سی‌ویکمین المپیاد علمی دانشجویی اعلام شد
هشدار افتا درباره قطع دسترسی به دامنه‌های خارجی؛ لزوم مهاجرت به ir
چت جی پی تی بیمار مبتلا به صرع را به سرپیچی از دستور پزشکان تشویق کرد
متا برای معتاد کردن نوجوانان به دادگاه می رود
یک انفجار کیهانی ۲۷ روزه در فضا کشف شد
اپل دو دستگاه جدید معرفی کرد +قیمت
جاسوسی شرکت اسرائیلی از کاربران استارلینک فاش شد
خدا از رگ گردن به ما نزدیک‌تر است؛ پس چرا باید عبادت کنیم؟
آیت الله رشاد: بیانیه رهبر معظم انقلاب، محرک تاریخی پیشرفت علمی کشور است
آیا دینداری مانع پیشرفت می‌شود؟
حجت‌الاسلام قمی: جنگ واقعی بر سر «تحریف واقعیت» در ذهن مردم است
نیاز انقلاب به شخصیت‌هایی چون آیت الله مهدوی‌کنی بیشتر احساس می‌شود
نتایج انتخاب رشته آزمون کارشناسی رشته‌های علوم پزشکی آزاد اعلام شد
نتایج نهایی پذیرش در آزمون کاردانی به کارشناسی سال ۱۴۰۵ اعلام شد
کارت آزمون کارشناسی ارشد علوم پزشکی منتشر شد
ثبت ۱ میلیارد تراکنش در جنگ ۴۰ روزه
واکنش به آسیب کابل‌های اینترنت در تنگه هرمز
تبدیل جیوه به طلا محقق شد
برای نخستین بار: ترمیم دی‌ان‌ای در بدن امید تازه برای درمان یک بیماری ژنتیکی نادر
آغاز ثبت‌نام آزمون دکتری از ۳ آبان: برگزاری آزمون در بهمن ماه
تمدید مهلت ثبت‌نام در سومین جشنواره ملی نشان نیکوکاری
برگزاری یادنامه شهید علی لاریجانی به همراه رونمایی کتابی از او
پناهیان: توجه به ادبیات روایی در مسیر تحول فرهنگی ضروری است
بازیگر «هک‌ها» از فلسطین دفاع کرد؛ پرداخت مالیات برای تامین نسل‌کشی
سینمای کوتاه در محاصره کلیشه‌هاست؛ از فقر ایده تا چالش میزبانی!
طرح یک سریال عاشقانه برای شبکه نمایش خانگی؛ تکرار «پوست شیر» طبیعی است
کمال تبریزی: فیلمسازان جوان از تقلید فاصله بگیرند
جزئیات کنسرت تازه مجید انتظامی اعلام شد؛ شنیدن ملودی‌های خاطره‌انگیز
وقتی «قطع رابطه» سفارشی می‌شود؛ چرا تولید اثر هنری با ریسک همراه است؟
مرثیه‌ای که هنوز با صدای دلتنگی حضرت زینب(س) شنیده می‌شود
انقلابی‌تر بودن با فحش رکیک‌تر ثابت نمی‌شود؛ هنر ماندگار حضرت زهرا(س)
روایت «حماسه فاطمی» و دفاع حضرت زهرا(س) از امامت
اسامی معرفی شدگان چندبرابر ظرفیت آزمون دانشجومعلم سال ۱۴۰۵ اعلام شد
سخنگوی وزارت آموزش و پرورش: وجود ۴۰۰ مدرسه در کشور با یک دانش‌آموز
چرا خانواده‌های پرجمعیت بابت انتخابشان تحقیر می‌شوند؟
خطرناک‌ترین شکل انحراف دینی از دیدگاه حضرت علی(ع)
رویا نونهالی با یک سریال جدید به تلویزیون برمی‌گردد
شاهرخ فروتنیان مهمان یازدهمین قسمت برنامه «هم‌کلام» است.
فصل دوم «بهار شیراز» به آنتن می‌رسد؛ سریالی درباره دغدغه مردم معمولی
پشتیبانی سینمایی‌ها از نویسنده حامی فلسطین؛ بریتانیا تغییر مسیر دهد
آغاز ثبت‌نام بدون آزمون استعدادهای درخشان کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد
امکان قفل کردن محتوا در «چت‌جی‌پی‌تی» فراهم شد
هوش مصنوعی متا اطلاعات کاربران را فاش کرد
انتخاب رشته ۱۲۴ هزار نفر در پذیرش صرفاً بر اساس سوابق تحصیلی سال ۱۴۰۵
حجت الاسلام علوی تهرانی: تکریم حضرت زهرا (س) راه رسیدن به توحید است
«تقاطع خیابان روزولت»؛ روایت تاریخ شفاهی رایزن اقتصادی آمریکا در ایران
ساعت ۲۴ امشب آخرین فرصت ثبت‌نام در پذیرش رشته‌های بدون کنکور سال ۱۴۰۵
دانشگاه‌های ایران به روی دختران جمهوری آذربایجان باز است
آغاز ثبت‌نام پذیرفته‌شدگان کارشناسی ارشد دانشگاه تهران از فردا
هشدار مشاور وزیر علوم درباره سایه جنگ و شکاف اجتماعی
کتیبه‌پوشی زیبای حرم علوی در عزای شهادت حضرت زهرا(س)
تأسیس ۸ مؤسسه جدید فرهنگی قرآن و عترت
چه برنامه‌های تربیتی آموزشی روی کودکان و نوجوانان اثرگذار است؟
آیا جوان امروز کمتر تلاش می‌کند؟
هوش مصنوعی مایکروسافت در تشخیص بیماری دو برابر پزشک دقت دارد
وب سایت‌های دولتی پس از کشف شکاف امنیتی در خاموشی فرو رفتند
کشف نوع جدیدی از افسردگی که زنان را بیشتر گرفتار می‌کند
ادامه اختلال در چت جی‌پی‌تی در میان کاربران ایرانی
روباتی که روی دست چاقو کشید
شیخ طوسی هزار سال پیش درباره اعجاز و تحریف قرآن چه می‌گفت؟
کاظمی: ۱۱ هزار کلاس درس سال گذشته هوشمند سازی شد
خانواده در محاصره اندیشه‌های غربی؛ فقه اسلامی چه پاسخی دارد؟
مستند برنده اسکار در جشنواره مقاومت حضور دارد؛ اکران فیلم در میادین
«گربه سگ؛ نتانیاهو و ترامپ» طرح جدید شجاعی طباطبایی شد
روایتی از ۴ زن در اسارت؛ «سلول» تقابل امید و ناامیدی است
اسامی معرفی شدگان چندبرابر ظرفیت آزمون دانشجومعلم سال ۱۴۰۵ اعلام شد
انتخاب رشته ۱۲۴ هزار نفر در پذیرش صرفاً بر اساس سوابق تحصیلی سال ۱۴۰۵
نتایج نهایی پذیرش در آزمون کاردانی به کارشناسی سال ۱۴۰۵ اعلام شد
آغاز ثبت‌نام بدون آزمون استعدادهای درخشان کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد
آغاز ثبت‌نام آزمون دکتری از ۳ آبان: برگزاری آزمون در بهمن ماه
آغاز ثبت‌نام پذیرفته‌شدگان کارشناسی ارشد دانشگاه تهران از فردا
دانشگاه‌های ایران به روی دختران جمهوری آذربایجان باز است
ساعت ۲۴ امشب آخرین فرصت ثبت‌نام در پذیرش رشته‌های بدون کنکور سال ۱۴۰۵
تبدیل جیوه به طلا محقق شد
کارت آزمون کارشناسی ارشد علوم پزشکی منتشر شد
امکان قفل کردن محتوا در «چت‌جی‌پی‌تی» فراهم شد
حجت الاسلام علوی تهرانی: تکریم حضرت زهرا (س) راه رسیدن به توحید است
رویا نونهالی با یک سریال جدید به تلویزیون برمی‌گردد
برای نخستین بار: ترمیم دی‌ان‌ای در بدن امید تازه برای درمان یک بیماری ژنتیکی نادر
هوش مصنوعی متا اطلاعات کاربران را فاش کرد
فصل دوم «بهار شیراز» به آنتن می‌رسد؛ سریالی درباره دغدغه مردم معمولی
طرح یک سریال عاشقانه برای شبکه نمایش خانگی؛ تکرار «پوست شیر» طبیعی است
چرا خانواده‌های پرجمعیت بابت انتخابشان تحقیر می‌شوند؟
سینمای کوتاه در محاصره کلیشه‌هاست؛ از فقر ایده تا چالش میزبانی!
انقلابی‌تر بودن با فحش رکیک‌تر ثابت نمی‌شود؛ هنر ماندگار حضرت زهرا(س)
خطرناک‌ترین شکل انحراف دینی از دیدگاه حضرت علی(ع)
سخنگوی وزارت آموزش و پرورش: وجود ۴۰۰ مدرسه در کشور با یک دانش‌آموز
بازیگر «هک‌ها» از فلسطین دفاع کرد؛ پرداخت مالیات برای تامین نسل‌کشی
واکنش به آسیب کابل‌های اینترنت در تنگه هرمز
ادامه اختلال در چت جی‌پی‌تی در میان کاربران ایرانی
پناهیان: توجه به ادبیات روایی در مسیر تحول فرهنگی ضروری است
پشتیبانی سینمایی‌ها از نویسنده حامی فلسطین؛ بریتانیا تغییر مسیر دهد
شاهرخ فروتنیان مهمان یازدهمین قسمت برنامه «هم‌کلام» است.
جزئیات کنسرت تازه مجید انتظامی اعلام شد؛ شنیدن ملودی‌های خاطره‌انگیز
«تقاطع خیابان روزولت»؛ روایت تاریخ شفاهی رایزن اقتصادی آمریکا در ایران
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.