به گزارش ثریا احترام به پدر و مادر و نیکی به آنان، اصلی بنیادین در آموزههای اسلامی است که هم عقل بر آن صحه میگذارد و هم شرع با قویترین بیان بر آن تأکید میکند. شکرگزاری از ولی نعمت، یک اصل عقلی بدیهی است و والدین که سمبل ایثار و محبت هستند، سزاوارترین افراد برای قدردانی محسوب میشوند.
جایگاه رفیع والدین در قرآن و روایات
نقش بیبدیل پدر و مادر در هستی بخشیدن به فرزند، حقی است که هرگز قابل جبران نیست. امام سجاد (ع) در بیان حقوق والدین، به زحمات طاقتفرسای مادر اشاره کرده و سپاسگزاری کامل از او را جز با توفیق الهی ممکن نمیدانند.
اهمیت احسان به والدین چنان است که قرآن کریم در موارد متعددی به آن پرداخته و در سه آیه، نیکی به پدر و مادر را بلافاصله پس از توحید و پرهیز از شرک ذکر میکند (مانند آیه ۳۶ سوره نساء). علامه طباطبایی این همنشینی را نشاندهنده آن میداند که احترام به پدر و مادر واجبترین تکلیف پس از یکتاپرستی است.
خداوند همچنین در آیاتی دیگر (مانند آیه ۸ سوره عنکبوت)، احسان به والدین را به عنوان وصیت و توصیهای الهی به انسان مطرح میکند و تکریم آنان را از زبان پیامبران بزرگی چون حضرت ابراهیم (ع) نقل مینماید، که نشان از جهانشمولی این اصل اخلاقی دارد.
در ادامه بخوانید: ۵ تصویری که در لحظه جان دادن میبینیم
وظایف فرزندان در برابر پدر و مادر
آموزههای دینی وظایف فرزندان را در قبال والدین به روشنی بیان کردهاند. اطاعت (جز در معصیت خدا)، نیکی و خدمتگزاری، پرهیز از هرگونه سخن یا رفتار آزاردهنده، فروتنی و تواضع، و برآوردن نیازهای آنان از جمله این وظایف اساسی است.
نگاه داشتن حرمت والدین در رفتار نیز بسیار مورد تأکید است. رسول خدا (ص) مواردی چون صدا نزدن پدر به اسم کوچک، راه نرفتن پیش روی او، ننشستن قبل از او و پرهیز از بیاحترامی را از جمله حقوق پدر بر فرزند برشمردهاند. حضرت زهرا (س) نیز فلسفه این همه تأکید بر احترام به پدر و مادر را مصون ماندن از خشم الهی بیان میکنند.
نیکی به والدین؛ حتی اگر بیمهر باشند
تأکید اسلام بر احسان به والدین مطلق است، تا جایی که حتی اگر پدر و مادر رفتار مناسبی با فرزند نداشته باشند یا حتی کافر باشند، فرزند موظف به نیکی و احترام است. پیامبر اکرم (ص) در پاسخ به فردی که از آزار والدینش گلهمند بود، او را به بخشش، برقراری ارتباط و گذشت توصیه فرمودند.
امام باقر (ع) و امام رضا (ع) نیز تصریح دارند که نیکی به والدین، چه نیکوکار باشند و چه بدکار، واجب است و تنها در صورتی که فرزند را به شرک دعوت کنند، اطاعت از آنان جایز نیست، اما همچنان باید با آنان به نیکی رفتار کرد.
احسان به والدین پس از مرگ
مهرورزی و احسان به والدین به دوران حیات آنان محدود نمیشود. امام باقر (ع) میفرمایند فراموش کردن والدین پس از مرگ، پرداخت نکردن بدهیهایشان و دعا نکردن برای آنان میتواند فرد نیکوکار در زمان حیات والدین را در زمره عاق والدین قرار دهد و برعکس، یاد کردن والدین عاق شده پس از مرگ با دعا و استغفار، میتواند نام فرزند را در گروه نیکوکاران ثبت کند.
عاق والدین؛ گناهی بزرگ با عواقب وخیم
بیتوجهی و نافرمانی از پدر و مادر که از آن به «عاق والدین» تعبیر میشود، از گناهان کبیره است و پیامبر (ص) آن را در ردیف شرک به خدا قرار دادهاند. قرآن کریم حتی از گفتن «اُف» به والدین در دوران پیری نهی کرده و به گفتار نیک و فروتنی همراه با محبت فرمان میدهد (اسراء، ۲۳-۲۴).
امام صادق (ع) کمترین مرتبه عاق والدین را گفتن «اف» و حتی نگاه تند به آنان دانستهاند و اندوهگین کردن پدر و مادر را نیز از مصادیق آن برشمردهاند. روایات، فقر، کوتاهی عمر و مرگ ناگهانی را از آثار دنیوی قطع ارتباط و بیاحترامی به والدین و ارحام ذکر کرده و محرومیت از بهشت را پیامد اخروی آن دانستهاند.
راه جبران و حقوق متقابل
البته، گناه عاق والدین نیز مانند سایر گناهان قابل توبه و جبران است. عذرخواهی و نیکی مضاعف در زمان حیات والدین، و طلب مغفرت، خیرات و صدقات پس از فوت آنان، میتواند رضایتشان را جلب کرده و آثار گناه را مرتفع سازد.
در کنار تأکید فراوان بر حقوق والدین، اسلام برای فرزندان نیز حقوقی بر عهده پدر و مادر قرار داده است. امام علی (ع) انتخاب نام نیک، تربیت شایسته و آموزش قرآن را از جمله حقوق فرزند بر پدر میدانند، که نشاندهنده تعادل و توجه همهجانبه اسلام به روابط خانوادگی است.
حامد همایون مهمان درجام شد
«غوطهور» در صف اکران رفت
خوراک رسانهای کودک دهه ۶۰ با امروز فرق دارد
چگونه ایمان در زمان جنگ تقویت میشود؟
بزرگداشتی برای میراث دار فلسفه و طب حکیم ابوعلی سینا
درباره ارتداد در اسلام و انواع آن بیشتر بدانید
امتحانات ترم تابستان دانشگاههای سراسری و آزاد حضوری شد
آمادگی کامل شبکه ملی اجرا و حفاظت برای برگزاری مطلوب کنکور ۱۴۰۵
ثبتنام آزمون دکتری گروه علوم پزشکی سال ۱۴۰۵
حکم اخراج یکی از دانشجویان دانشگاه شریف ابلاغ شد
مسعود امیرلویی پس از ۵ سال مبارزه درگذشت
تمدید مهلت ثبتنام آزمون کارشناسی ارشد علوم پزشکی ۱۴۰۵
حمله سایبری گسترده به تأسیسات آب آمریکا
دستگاههای عکسبرداری پزشکی کوچکتر میشوند
اعلام تقویم آموزشی دانشگاه صنعتی شریف برای سال تحصیلی ۱۴۰۶-۱۴۰۵
امتحانات ترم تابستان دانشگاهها حضوری شد
راه اندازی خط ویژه جذب هیئت علمی در رشته هوش مصنوعی
مهلت ویرایش محل برگزاری چهلمین دوره آزمون دستیاری دندانپزشکی تمدید شد
دستور جدید ترامپ به شرکت ها برای حمله سایبری
اخراج ۲ دانشجو به دلیل توهین به پرچم مقدس ایران
یافتههای جدید از نقش استارلینک در تجاوز نظامی آمریکا به ایران
مراسم معرفی سرپرست صندوق رفاه دانشجویان برگزار شد
تمهیدات لازم برای بازگشایی مطلوب مدارس خوزستان
رئیس جمهور: مسجد یکی از ظرفیتهای مؤثر در ارتقای سطح سواد عمومی است
تابستان؛ فرصتی برای جبران بخشی از عقبماندگیها دانش آموزان
آغاز پیشثبتنام تکمیل ظرفیت میانپایه و پایه دهم مدارس شاهد
۲۴۰۷ پروژه مدرسهسازی سال گذشته تحویل شد
نظر پیامبر (ص) درباره خاک بازی کودکان چیست؟
شنیدن صدای جامعه باید با یک سازوکار شفاف انجام شود
نماز خواندن در خانه ای که سگ در آن است چه حکمی دارد؟
«زوتوپیا ۳» ساخته میشود
آغاز پخش برنامه «محفل ستارهها»؛ این برنامه برای حال خوب کودکان است
آغاز پخش «هزار داستان» با اجرای مجری معروف
مدیرعامل جدید مؤسسه فرهنگی دارالعرفان شیعی معرفی شد
چرا باید سیره مبارزاتی ائمه اطهار را بازخوانی کنیم؟
حمایت از نخبگان با اولویت هوش مصنوعی با تمرکز بر همکاری با دانشگاههای تراز اول
روسیه توسعه رقیب استارلینک را به سرعت ادامه میدهد
۱۰ سؤال از محاسبه نتیجه آزمون دستیاری حذف شد
پاول دوروف تولد ۱۳ سالگی تلگرام را تبریک گفت
آغاز سال تحصیلی دانشگاهها از ۴ مهرماه
در سوگ یکی از پرطنینترین صداهای تاریخ موسیقی ایران
علی نصیریان مهمان نخستین برنامه «همکلام» شد
حسین خواجه امیری «پهلوان آواز» به سوی خانه ابدی بدرقه شد
بردلی کوپر فیلمبرداری پیشدرآمد «اوشن» را شروع کرد
چرا ربیعالاول، بهار ماهها نامگذاری شده است؟
سه پروژه راهبردی پژوهشگاه ملی سرطان در انتظار حمایت
امسال آیفون ۱۸ عرضه نمیشود؟
اختلال در بخش پرداخت هزینه سامانه ثبت نام آزمونهای علوم پزشکی کشور
شنبه آخرین مهلت ثبتنام در ۵ آزمون علوم پزشکی
آغاز نامنویسی بیستودومین فراخوان جذب هیئت علمی پزشکی از فردا
کنسرتها دوباره آغاز میشوند/ بازگشت خوانندگان به روی صحنه
تعلیق داوری در مناظره امام رضا(ع) با جاثلیق و مسئله گفتوگوی امروز
آخرین وصایای امام رضا(ع) به اباصلت
پایان ماه صفر گریختن از یک زمان نحس نیست
مشکی از تن به درآرید ماه ربیع آمده است
«هجرت پیامبر(ص)» تحولی عمیق در ساختار اجتماعی جامعه اسلامی ایجاد کرد
هوش مصنوعی با یک هزار میلیارد پارامتر به رقابت اوپن ای آی میرود
سرپرست صندوق رفاه دانشجویان منصوب شد
چالشهای مربوط به «از دست نرفتن روایت»در عرصه بینالمللی از زبان معاون وزیر علوم
شکایت از ترامپ برای فروش پستهایش
غزهای که رسانهها نشان ندادند در کتاب «پاپیون؛ نسخه غزه»
کمپین تابستانی فیدیبو برای کتابخوانها
با این داستان کودکتان فصلها را بهتر میشناسد
انتشار کتابهای «احکام کاربردی نوجوان» برای تازهمکلفها
سفر جهادی به بشاگرد در کتاب «تختههای سفید» روایت شد
بازخوانی سیمای عقیله بنیهاشم در قلم «بنتالشاطی»
بهرام رادان به کنسرت نمایش «سیاوش» پیوست
پخش برنامههای جدید در رادیو اقتصاد با محوریت کسب و کار خانگی
توزیع کارت کنکور ۱۴۰۵ از ۲۶ مرداد آغاز میشود/ اعلام نحوه رفع نقص کارت
تعیین ظرفیت ۴۸۳۰ نفری برای آزمون ارشد علوم پزشکی
صلح امام حسن (ع) چه تاثیری در افشای چهره واقعی نفاق اموی داشت؟
سه پرده از تراژدی دینفروشی نخبگان
سید جلال حسینی درگذشت
تصریح قرآن بر خاتمیت و شمول جهانی دعوت پیامبر (ص)/راز جاودانگی تعالیم
پیامبر گرامی اسلام شهید شدند یا رحلت کردند؟ بررسی نگاه شیعه و سنی به این سوال
فراخوان دریافت آثار هفدهمین جشنواره فارابی منتشر شد
رامبد جوان با یک مسابقه هوش مصنوعی بازمیگردد
اعمال شب و روز ۲۸ صفر چیست؟
راهبردهای پیامبر(ص) در مدیریت بحران؛ الگویی زنده برای امروز
منوچهر هادی بر سر مزار اکبر عبدی حاضر شد+عکس
رتبهبندی مدارس غیردولتی از مهرماه آغاز میشود
جزئیات برگزاری و دریافت کارت کنکور ۱۴۰۵ و آزمون دانشجو معلم اعلام شد
تعیین ظرفیت ۴۸۳۰ نفری برای آزمون ارشد علوم پزشکی
ماجرای آزمون بهداشتکاران دهان و دندان و تصمیم وزارت بهداشت
جزییات ۴ مدل دوره پسادکتری برای استفاده از ظرفیت فارغالتحصیلان تشریح شد
توزیع کارت کنکور ۱۴۰۵ از ۲۶ مرداد آغاز میشود/ اعلام نحوه رفع نقص کارت
آغاز رسمی جذب محققان «پسادکتری فناوری» ویژه شرکتهای دانش بنیان
جناب خان از این تاریخ به شبکه نسیم بازمیگردد
نتایج آزمون سمپاد پایه دهم اعلام شد
تدارک ویژه رادیو برای ایام سوگواری پایان ماه صفر
مهلت جشنواره جوان خوارزمی تا ۱۵ شهریور تمدید شد
آشنایی نسل جدید با سیره امام رضا(ع) از دریچه این کتابها
اعمال شب و روز ۲۸ صفر چیست؟
آقای بازیگر دبیر چهل و پنجمین جشنواره تئاتر فجر شد
«گل یاس» شادمهر عقیلی چرا اینستاگرام را تسخیر کرد؟
کمک داوطلبانه یا شهریه پنهان؛ مرز دریافت پول از والدین کجاست؟
نرخ ماندگاری نخبگان در سال ۱۴۰۳ اعلام شد/ کاهش ۳۰ درصدی روند آزادسازی مدارک تحصیلی
پیوندی که «ملاحسینقلی همدانی» بین فقه و سلوک باطنی ایجاد کرد
رامبد جوان با یک مسابقه هوش مصنوعی بازمیگردد
آماده باشید: چهارشنبه این هفته خورشید میگیرد/ اوج کسوف در اسپانیا
روایت زندگی رهبر شهید انقلاب برای نسل نوجوان منتشر شد
منوچهر هادی بر سر مزار اکبر عبدی حاضر شد+عکس
نظر رائد فریدزاده درباره فیلمهای زیرزمینی سینمای ایران
تراشههای چینی به آیفون و مک بوکهای آمریکایی نفوذ کرد
معرفی برگزیدگان تولیدات آوایی «رهبر شهید قرآنی»
تاکید وزیر علوم بر مشورت با شوراهای صنفی در اجرای طرح تغذیه دانشجویان
حق نشر رمان نوجوان «زیبا صدایم کن» به ناشران چین و ژاپن واگذار شد
رهبر شهید: این زبانِ به این خوبی را چرا با تعبیرات غلط خراب کنیم؟
پرونده ویژه شهید سپهبد سیدعبدالرحیم موسوی منتشر شد
راهبردهای پیامبر(ص) در مدیریت بحران؛ الگویی زنده برای امروز
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.