به گزارش ثریا احترام به پدر و مادر و نیکی به آنان، اصلی بنیادین در آموزههای اسلامی است که هم عقل بر آن صحه میگذارد و هم شرع با قویترین بیان بر آن تأکید میکند. شکرگزاری از ولی نعمت، یک اصل عقلی بدیهی است و والدین که سمبل ایثار و محبت هستند، سزاوارترین افراد برای قدردانی محسوب میشوند.
جایگاه رفیع والدین در قرآن و روایات
نقش بیبدیل پدر و مادر در هستی بخشیدن به فرزند، حقی است که هرگز قابل جبران نیست. امام سجاد (ع) در بیان حقوق والدین، به زحمات طاقتفرسای مادر اشاره کرده و سپاسگزاری کامل از او را جز با توفیق الهی ممکن نمیدانند.
اهمیت احسان به والدین چنان است که قرآن کریم در موارد متعددی به آن پرداخته و در سه آیه، نیکی به پدر و مادر را بلافاصله پس از توحید و پرهیز از شرک ذکر میکند (مانند آیه ۳۶ سوره نساء). علامه طباطبایی این همنشینی را نشاندهنده آن میداند که احترام به پدر و مادر واجبترین تکلیف پس از یکتاپرستی است.
خداوند همچنین در آیاتی دیگر (مانند آیه ۸ سوره عنکبوت)، احسان به والدین را به عنوان وصیت و توصیهای الهی به انسان مطرح میکند و تکریم آنان را از زبان پیامبران بزرگی چون حضرت ابراهیم (ع) نقل مینماید، که نشان از جهانشمولی این اصل اخلاقی دارد.
در ادامه بخوانید: ۵ تصویری که در لحظه جان دادن میبینیم
وظایف فرزندان در برابر پدر و مادر
آموزههای دینی وظایف فرزندان را در قبال والدین به روشنی بیان کردهاند. اطاعت (جز در معصیت خدا)، نیکی و خدمتگزاری، پرهیز از هرگونه سخن یا رفتار آزاردهنده، فروتنی و تواضع، و برآوردن نیازهای آنان از جمله این وظایف اساسی است.
نگاه داشتن حرمت والدین در رفتار نیز بسیار مورد تأکید است. رسول خدا (ص) مواردی چون صدا نزدن پدر به اسم کوچک، راه نرفتن پیش روی او، ننشستن قبل از او و پرهیز از بیاحترامی را از جمله حقوق پدر بر فرزند برشمردهاند. حضرت زهرا (س) نیز فلسفه این همه تأکید بر احترام به پدر و مادر را مصون ماندن از خشم الهی بیان میکنند.
نیکی به والدین؛ حتی اگر بیمهر باشند
تأکید اسلام بر احسان به والدین مطلق است، تا جایی که حتی اگر پدر و مادر رفتار مناسبی با فرزند نداشته باشند یا حتی کافر باشند، فرزند موظف به نیکی و احترام است. پیامبر اکرم (ص) در پاسخ به فردی که از آزار والدینش گلهمند بود، او را به بخشش، برقراری ارتباط و گذشت توصیه فرمودند.
امام باقر (ع) و امام رضا (ع) نیز تصریح دارند که نیکی به والدین، چه نیکوکار باشند و چه بدکار، واجب است و تنها در صورتی که فرزند را به شرک دعوت کنند، اطاعت از آنان جایز نیست، اما همچنان باید با آنان به نیکی رفتار کرد.
احسان به والدین پس از مرگ
مهرورزی و احسان به والدین به دوران حیات آنان محدود نمیشود. امام باقر (ع) میفرمایند فراموش کردن والدین پس از مرگ، پرداخت نکردن بدهیهایشان و دعا نکردن برای آنان میتواند فرد نیکوکار در زمان حیات والدین را در زمره عاق والدین قرار دهد و برعکس، یاد کردن والدین عاق شده پس از مرگ با دعا و استغفار، میتواند نام فرزند را در گروه نیکوکاران ثبت کند.
عاق والدین؛ گناهی بزرگ با عواقب وخیم
بیتوجهی و نافرمانی از پدر و مادر که از آن به «عاق والدین» تعبیر میشود، از گناهان کبیره است و پیامبر (ص) آن را در ردیف شرک به خدا قرار دادهاند. قرآن کریم حتی از گفتن «اُف» به والدین در دوران پیری نهی کرده و به گفتار نیک و فروتنی همراه با محبت فرمان میدهد (اسراء، ۲۳-۲۴).
امام صادق (ع) کمترین مرتبه عاق والدین را گفتن «اف» و حتی نگاه تند به آنان دانستهاند و اندوهگین کردن پدر و مادر را نیز از مصادیق آن برشمردهاند. روایات، فقر، کوتاهی عمر و مرگ ناگهانی را از آثار دنیوی قطع ارتباط و بیاحترامی به والدین و ارحام ذکر کرده و محرومیت از بهشت را پیامد اخروی آن دانستهاند.
راه جبران و حقوق متقابل
البته، گناه عاق والدین نیز مانند سایر گناهان قابل توبه و جبران است. عذرخواهی و نیکی مضاعف در زمان حیات والدین، و طلب مغفرت، خیرات و صدقات پس از فوت آنان، میتواند رضایتشان را جلب کرده و آثار گناه را مرتفع سازد.
در کنار تأکید فراوان بر حقوق والدین، اسلام برای فرزندان نیز حقوقی بر عهده پدر و مادر قرار داده است. امام علی (ع) انتخاب نام نیک، تربیت شایسته و آموزش قرآن را از جمله حقوق فرزند بر پدر میدانند، که نشاندهنده تعادل و توجه همهجانبه اسلام به روابط خانوادگی است.
حجت الاسلام خسروپناه: مردم در ۲۲ بهمن با عشق آمدند و با مطالبهگری بازگشتند
حضور معاون علمی رئیسجمهور در راهپیمایی ۲۲ بهمن
دانشگاهیان باید سپر ملت در برابر جنگ شناختی باشند
دختر باحجاب سوار بر موتورش به راهپیمایی آمد
حضور رئیس دانشگاه تهران و اعضای هیئت رئیسه در راهپیمایی ۲۲ بهمن
مردم از آرمانهای خود جدا نشدهاند
بت بعل که امروز در راهپیمایی ۲۲ بهمن سوزانده شد نماد چیست؟
همه در پناه پرچم ایرانیم
نمایش موشکهای دوربُرد ایران در میدان آزادی
همه آنچه که امشب در اختتامیه فیلم فجر گذشت
فیلمهایی که رکوردار دریافت سیمرغ هستند
روح انگیز شمس درگذشت
تأکید دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی بر نقش راهبردی شورا در تحقق منویات امامین انقلاب و اهمیت حضور مردم در ۲۲ بهمن
معرفت نفس بدون این عامل به دست نمیآید
سوالی که در مکاشفه پرسیده شد: قبر حضرت زهرا (س) کجاست؟
پاداش گامهای نماز جماعت چیست؟
چرا بعضی والدین از تربیت سیاسی نوجوانان غافلاند؟
روایتی از سپیده دم جنگ بدر تا اوج اقتدار امروز
شیعه توانسته است امید به امام زمان(عج) را جهانی کند؟
نگاهی گذرا به خیانتهای خاندان پهلوی به ایران
نقشه ایران روی کت سید عباس عراقچی
انقلاب برای ما چهکار کرده؟ علامه مصباح یزدی پاسخ میدهد
بیش از ۱۰۰ دوربین فردا راهپیمایی ۲۲ بهمن را پوشش میدهند
چرا نامزدهای جشنواره فیلم فجر هنوز معرفی نشدهاند؟
علت مرگ بازیگر سرشناس اعلام شد
۳ اشتباه رایجی که نویسندگان تازهکار مرتکب میشوند
حافظهای که ساواک میخواست آن را دفن کند
ایرپاد بعدی شما ممکن است مجهز به دوربین باشد
مرسدس بنز ارزانتر از پژو ۲۰۷
شمارش معکوس برای یک انفجار بزرگ؟
انقلاب بزرگ اپل در راه است؟/ دیگر خبری از گوشی نیست
وزیر ارتباطات: قطع اینترنت در جریان ناآرامی های اخیر، فشار روانی به جامعه را بیشتر کرد
تخصیص ۳۰ همت اعتبار برای استانداردسازی تجهیزات مدارس با حمایت شرکتهای پتروشیمی
جذب معلم تربیتبدنی از مسیر آزمون استخدامی و دانشگاه فرهنگیان
ادای احترام معاون وزیر آموزش و پرورش به مقام سردار سلیمانی و شهدای کرمان
برگزاری فوتبال پهپادی هری پاتر در چین!
نمایش تبلیغات در چتجیپیتی کلید خورد
روایتی از میدان زورخانه تا میدان وجدان برای کودکان و نوجوانان
پویش ملی «قرآن نمیسوزد» با حضور خانواده شهید رئیسی آغاز شد
ما و غرب همواره محکوم به سوءادراک و خصومت هستیم؟
توقف صدور مجوز جذب هیئت علمی در دانشگاه پیامنور
فراخوان ثبتنام المپیاد علمی دانشجویی دانشگاه آزاد اسلامی اعلام شد
اعلام رتبه دانشکده علوم پزشکی دانشگاه تربیت مدرس در تایمز
تمرینهای ورزشی شدید، راهی متفاوت برای کاهش حملات پانیک
اشتباهات مرگبار تجهیزات هوش مصنوعی پزشکان را نگران کرد
رباتها در کنار راهبان شاولین کونگفو تمرین میکنند
اعلام طرح انگلیس برای حفاظت آنلاین از کودکان
یک جنگنده پنهانکار متفاوت / ارزانتر و سریعتر از اف ۳۵
ببینید؛ پرواز قدرتمند سوخو-۵۷ جدید در آسمان روسیه
مارهایی که یک سال غذا نمی خورند!
۱۰ تصویر خیرهکننده از غول پیکرترین درختان دنیا
شیائومی ۱۸ پرو با دو دوربین ۲۰۰ مگاپیکسلی؛ هیولای عکاسی در راه است!
ماده شیمیایی بیسفنول اِی، بیان ژنتیکی زنان و مردان را وارونه میکند
۱۵ آزمایشگاه بینالمللی، معیار جدیدی برای گرافن تدوین کردند
گرافن در خدمت مهار نشت متان؛ نوآوری نانویی برای چاههای نفت و گاز
قیمت تمام شده تحصیل یک دانشآموز در مدرسه دولتی چقدر است؟
پیشرفت۷۰ درصدی پروژه ۱۵ میلیاردی هوشمندسازی وزارت صمت/«داده» گلوگاه اصلی توسعه
این آنتن جدید از شبکههای 6G پشتیبانی میکند
آیا ما در یک شبیهسازی زندگی میکنیم؟
چرا یک دهه از زندگی خستهکنندهتر از بقیه دهههاست؟
ایلان ماسک: یک شهر روی ماه میسازم
سقط جنین از نگاه مردان؛ روایتی کمتر شنیدهشده
جاسوس رستورانها اواخر سال ۲۰۲۶ از راه میرسد!
ناسا از شفقهای قطبی سیتیاسکن میگیرد!
وقتی ربات اطلس مثل یک ژیمناست حرفهای پشتک میزند
تفاوت نفت ایران با نفت ونزوئلا
آیفون ۱۷e اقتصادی با قیمت ۵۹۹ دلار در راه است
گوشی اقتصادی گلکسی F۷۰e ۵G با دوربین ۵۰ مگاپیکسلی امروز معرفی می شود
رقیب فضاپیمای نظامی آمریکایی از راه رسید
رونمایی از بزرگترین خودروی پرنده جهان
سریعترین موشک ضد کشتی جهان آماده خدمت شد
در دل بزرگترین شبکه ریلی پرسرعت جهان چه میگذرد
ماسک میخواهد روی ماه یک شهر بسازد
رونمایی از سامانه راکتانداز جدید با دقتبالا در روسیه
برخورد اتحادیه اروپا با انحصار طلبی متا
تعطیلی ۸ مدرسه غیردولتی متخلف/ عزل ۲۳ مدیر خاطی
برپایی جشنواره طراحی و دوخت لباس دانشآموزی/ مهلت ثبتنام و بارگذاری آثار تا ۲۹ بهمن
ناسا از شفقهای قطبی سیتیاسکن میگیرد!
موفقیت ۹۳ درصدی درمان جدید آپنه خواب
چربی میتواند مغز را کوچک کند
روایتهای مستند از حقارت نظامی ایران در دوران پهلوی
علت مرگ بازیگر سرشناس اعلام شد
مرد خندان سینمای ایران در بهشت زهرا آرام گرفت
وقتی دختران پهلوی حق انتخاب همسر نداشتند
سوالی که در مکاشفه پرسیده شد: قبر حضرت زهرا (س) کجاست؟
بت بعل که امروز در راهپیمایی ۲۲ بهمن سوزانده شد نماد چیست؟
عکسی که کمر رژیم پهلوی را شکست
حرفهای محمدرضا شریفینیا درباره حواشی اخیر
خدمت ناخواستهای که ترامپ به بیداری بشر کرد
ماجرای پیشنهاد شوکه کننده دکتر چمران به یک آهنگساز
ملاک ازدواج موفق از زبان استاد راشد یزدی
حافظهای که ساواک میخواست آن را دفن کند
سرود ملی ایران چند بار عوض شد؟
انقلاب برای ما چهکار کرده؟ علامه مصباح یزدی پاسخ میدهد
نگاهی گذرا به خیانتهای خاندان پهلوی به ایران
فیلمی که در آن غزه در تهران بازسازی شد
از چه سنی کودکان را به نماز خواندن علاقهمند کنیم؟
روح انگیز شمس درگذشت
پرچم داری احمد عمر هاشم در ترویج اسلام رحمانی
ثبت یک تجربه مشترک از همدلی با حضور سام درخشانی
تهیه کننده یک فیلم: میخواستیم تهران شیک را نشان بدهیم
انتشار اولین آرای مردمی فیلم فجر
بیش از ۱۰۰ دوربین فردا راهپیمایی ۲۲ بهمن را پوشش میدهند
چرا از نظر اسلام تربیت فرزند یک تکلیف است؟
شیعه توانسته است امید به امام زمان(عج) را جهانی کند؟
چرا نامزدهای جشنواره فیلم فجر هنوز معرفی نشدهاند؟
بازیگر نقش هالک به خاطر مواضع ضدصهیونیستیاش اخراج شد؟
پویش ملی «قرآن نمیسوزد» با حضور خانواده شهید رئیسی آغاز شد
در نشست خبری فیلم جانشین مطرح شد: جامعه را دو قطبی نکنید
۱۲ ویژگی مشترک از بازداشتشدگان اغتشاشات اخیر
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.