به گزارش ثریا احترام به پدر و مادر و نیکی به آنان، اصلی بنیادین در آموزههای اسلامی است که هم عقل بر آن صحه میگذارد و هم شرع با قویترین بیان بر آن تأکید میکند. شکرگزاری از ولی نعمت، یک اصل عقلی بدیهی است و والدین که سمبل ایثار و محبت هستند، سزاوارترین افراد برای قدردانی محسوب میشوند.
جایگاه رفیع والدین در قرآن و روایات
نقش بیبدیل پدر و مادر در هستی بخشیدن به فرزند، حقی است که هرگز قابل جبران نیست. امام سجاد (ع) در بیان حقوق والدین، به زحمات طاقتفرسای مادر اشاره کرده و سپاسگزاری کامل از او را جز با توفیق الهی ممکن نمیدانند.
اهمیت احسان به والدین چنان است که قرآن کریم در موارد متعددی به آن پرداخته و در سه آیه، نیکی به پدر و مادر را بلافاصله پس از توحید و پرهیز از شرک ذکر میکند (مانند آیه ۳۶ سوره نساء). علامه طباطبایی این همنشینی را نشاندهنده آن میداند که احترام به پدر و مادر واجبترین تکلیف پس از یکتاپرستی است.
خداوند همچنین در آیاتی دیگر (مانند آیه ۸ سوره عنکبوت)، احسان به والدین را به عنوان وصیت و توصیهای الهی به انسان مطرح میکند و تکریم آنان را از زبان پیامبران بزرگی چون حضرت ابراهیم (ع) نقل مینماید، که نشان از جهانشمولی این اصل اخلاقی دارد.
در ادامه بخوانید: ۵ تصویری که در لحظه جان دادن میبینیم
وظایف فرزندان در برابر پدر و مادر
آموزههای دینی وظایف فرزندان را در قبال والدین به روشنی بیان کردهاند. اطاعت (جز در معصیت خدا)، نیکی و خدمتگزاری، پرهیز از هرگونه سخن یا رفتار آزاردهنده، فروتنی و تواضع، و برآوردن نیازهای آنان از جمله این وظایف اساسی است.
نگاه داشتن حرمت والدین در رفتار نیز بسیار مورد تأکید است. رسول خدا (ص) مواردی چون صدا نزدن پدر به اسم کوچک، راه نرفتن پیش روی او، ننشستن قبل از او و پرهیز از بیاحترامی را از جمله حقوق پدر بر فرزند برشمردهاند. حضرت زهرا (س) نیز فلسفه این همه تأکید بر احترام به پدر و مادر را مصون ماندن از خشم الهی بیان میکنند.
نیکی به والدین؛ حتی اگر بیمهر باشند
تأکید اسلام بر احسان به والدین مطلق است، تا جایی که حتی اگر پدر و مادر رفتار مناسبی با فرزند نداشته باشند یا حتی کافر باشند، فرزند موظف به نیکی و احترام است. پیامبر اکرم (ص) در پاسخ به فردی که از آزار والدینش گلهمند بود، او را به بخشش، برقراری ارتباط و گذشت توصیه فرمودند.
امام باقر (ع) و امام رضا (ع) نیز تصریح دارند که نیکی به والدین، چه نیکوکار باشند و چه بدکار، واجب است و تنها در صورتی که فرزند را به شرک دعوت کنند، اطاعت از آنان جایز نیست، اما همچنان باید با آنان به نیکی رفتار کرد.
احسان به والدین پس از مرگ
مهرورزی و احسان به والدین به دوران حیات آنان محدود نمیشود. امام باقر (ع) میفرمایند فراموش کردن والدین پس از مرگ، پرداخت نکردن بدهیهایشان و دعا نکردن برای آنان میتواند فرد نیکوکار در زمان حیات والدین را در زمره عاق والدین قرار دهد و برعکس، یاد کردن والدین عاق شده پس از مرگ با دعا و استغفار، میتواند نام فرزند را در گروه نیکوکاران ثبت کند.
عاق والدین؛ گناهی بزرگ با عواقب وخیم
بیتوجهی و نافرمانی از پدر و مادر که از آن به «عاق والدین» تعبیر میشود، از گناهان کبیره است و پیامبر (ص) آن را در ردیف شرک به خدا قرار دادهاند. قرآن کریم حتی از گفتن «اُف» به والدین در دوران پیری نهی کرده و به گفتار نیک و فروتنی همراه با محبت فرمان میدهد (اسراء، ۲۳-۲۴).
امام صادق (ع) کمترین مرتبه عاق والدین را گفتن «اف» و حتی نگاه تند به آنان دانستهاند و اندوهگین کردن پدر و مادر را نیز از مصادیق آن برشمردهاند. روایات، فقر، کوتاهی عمر و مرگ ناگهانی را از آثار دنیوی قطع ارتباط و بیاحترامی به والدین و ارحام ذکر کرده و محرومیت از بهشت را پیامد اخروی آن دانستهاند.
راه جبران و حقوق متقابل
البته، گناه عاق والدین نیز مانند سایر گناهان قابل توبه و جبران است. عذرخواهی و نیکی مضاعف در زمان حیات والدین، و طلب مغفرت، خیرات و صدقات پس از فوت آنان، میتواند رضایتشان را جلب کرده و آثار گناه را مرتفع سازد.
در کنار تأکید فراوان بر حقوق والدین، اسلام برای فرزندان نیز حقوقی بر عهده پدر و مادر قرار داده است. امام علی (ع) انتخاب نام نیک، تربیت شایسته و آموزش قرآن را از جمله حقوق فرزند بر پدر میدانند، که نشاندهنده تعادل و توجه همهجانبه اسلام به روابط خانوادگی است.
دانشگاهها با ورزش تابآوری دانشجویان را تقویت کنند
راهنمای ثبتنام پذیرفتهشدگان دکتری دانشگاه علامه طباطبائی اعلام شد
پایان رویای «تنگه ترامپ» و غروب توهمات طاغوت روزگار در اعماق خلیج فارس
بهنام تشکر کارآگاه علوی جدید شد
برگزاری بزرگداشت ابن سینا با حضور اندیشمندان ایرانی و خارجی
تجربههای جهانی بازسازی پساجنگ در ۱۲ جلد کتاب
تلقی رایج از موسسات خیریه غلط است؛ انتشار نخستین گزارش زیست بوم خیریه
برگزاری جشنهای میلاد پیامبر مهربانیها با محوریت خونخواهی رهبر شهید
رجبی دوانی: نیازمند «انقلابی درون انقلاب» هستیم
آیا بین «امر تاریخی» و «امر ایمانی» می توان تمایزی مفهومی ایجاد کرد؟
ابنشهرآشوب روایات را دستکاری میکرد؟
تشخیص زودهنگام سرطان سینه با طراحی یک نانوزیستحسگر در دانشگاه تهران
استکبار جهانی به زبالهدان تاریخ میپیوندد؛ خونخواهی رهبر شهید حق ماست
حمایت مجری معروف اخبار عراق، از خلیج فارس+عکس
جدیدترین تصویر از آیت الله سیستانی
صعود دانشجوی دانشگاه آزاد به بام ایران با یاد دانشمند شهید دکتر طهرانچی +عکس
آغاز کلاسهای نیمسال اول دانشگاه صنعتی امیرکبیر از ۲۸ شهریور
حمله هکرهای ایرانی یک واحد تولید برق را در انگلیس تعطیل کرد
شکایت آمریکا از تیک تاک با ۴۰۰ میلیون دلار تسویه شد
واکنش قالیباف به جنگ اقتصادی ترامپ و داردستهاش+عکس
کلید اولیه ۵ آزمون علوم پزشکی منتشر شد
کلید اولیه آزمونهای سراسری و پذیرش دانشجو معلم سال ۱۴۰۵ منتشر شد
سنتهای اجتماعی قرآن، راهی برای فهم عمیق حوادث بزرگ اجتماعی
میراث علمی ادبی ابن سینا از زبان محققان روسی، ازبکستانی و گرجستانی
مسجد سوخته کوی نصر بازسازی و افتتاح شد
رهبر شهید چگونه «وابستگی موشکی» را پیش از شکلگیری خنثی کرد؟
تصویب عناوین درسی مدارس بینالملل ایران برای نخستینبار
برنامههای درسی دانشگاه فرهنگیان بهروزرسانی شود
افتخارآفرینی دانشآموزان ایرانی در رقابت بینالمللی نوآوری فیزیک مالزی
فروش کتابهای درسی دانشآموزان فقط از سامانه رسمی مقدور است
در جامعه مهدوی رفتارها بر پایه ایثار و حذف انگیزههای سودجویانه است
بحارالانوار گردآوری جهتدار احادیث نیست؛ مجلسی و شکل دهی جامعه شیعه
ورود دانشجویان جدید با تأخیر انجام میشود/ کلاسها حتما حضوری است
نتایج اولیه آزمون کارشناسی ارشد ۱۴۰۵ در دهه اول شهریور اعلام می شود
پذیرش پژوهشگران پسادکتری تقاضامحور در ۱۲ دانشگاه و مرکز پژوهشی کشور
خدمات مرکز مشاوره دانشگاه علم و صنعت حضوری شد
ثبتنام ۴ هزارنفر در فراخوان جذب هیئت علمی علوم پزشکی/اعلام ظرفیت خالی
کوانتوم در آستانه تجاریسازی/ ۵ حوزهای که کوانتوم در حال تغییر آنهاست
توسعه تعاملات علمی و پژوهشی ایران و کشورهای بریکس
اعلام جزئیات شهریه دانشجویان شهریهپرداز دانشگاه الزهرا(س)
تکلیف افزایش ۲۰ درصدی ظرفیت پزشکی و دندانپزشکی تا سال ۱۴۰۴ مشخص شد
کاظمی: فرهنگ ایثار و شهادت، مزیت رقابتی ما در برابر دنیای استکبار است
واکنش سید عباس عراقچی وزیر امور خارجه به ادعای کمرشکنترین عملیات اقتصادی تاریخ
«لباس شخصی»سراغ یک پرونده امنیتی رفت
۵ نمایشنامه از ۵ درامنویس زن خوانده میشود
شکست «ددپول و ولورین» توسط «اودیسه»؛ رایان رینولدز تبریک گفت!
حجت الاسلام قمی: «مسجد» محور جامعه مبعوث است
بازگشت عمو پورنگ پس از ۵ سال به سیما
حجتالاسلام قمی: مسجد باید پرچمدار حرکت مؤمنان و جامعهسازی باشد
حجت الاسلام قمی: مسجد محدود به اقامه نماز نیست
حکمرانی شبکهای امام هادی(ع) در زندان و منشور کلامی زیارت جامعه کبیره
از سامرای محاصرهشده تا عصر غیبت/روایت راهبرد امام عسکری(ع) برای شیعه
فیلمساز ایرانی داور جشنواره یونانی شد
سفر «سندرم بلوغ» به انگلیس
«سیاوش» به هیچ نهادی وابسته نیست؛ هزینهها کاملا شخصی است!
شنیدن زمزمه عود و تمبک در آلبومی که به خواهر تقدیم شد
پذیرش تفاوتها در یک انیمیشن؛ اگر زال شاهنامه دختر بود چه میشد؟
از شکلگیری ایده تا شروع کسبوکار؛ «کارخانه»در رادیو اقتصاد راه افتاد
نمایشی با الهام از جهان موراکامی؛ ارتباط بین هنرمند و مخاطب مهم است
۳ چهره بزرگ در یک فیلم؛ حمایت برد پیت از مستند ویم وندرس درباره زومتور
جزئیات فصل جدید یک رویداد موسیقایی؛ وقتی موسیقی از تهران خارج میشود
تصویر معناداری که قالیباف در کنار خلیج فارس منتشر کرد
امیر جدیدی و حمید نعمتالله در پشتِ صحنه سریال داش آکل
«عید بیعت» در میدان ولیعصر(عج) برگزار میشود
بازگشت حماسی مصدق به قدرت،کینه شاه و دربار علیه دولت ملی را تعمیق کرد
شهادت امام حسن عسکری (ع) هیئت کجا برویم؟
مشرکان عصر جاهلیت موحد بودند؟
توییت معنادار معاون وزیر خارجه در پاسخ به ترامپ+عکس
سامرا آماده میزبانی از عزاداران امام حسن عسکری (ع) شد
اعلام برنامههای علمی هفته ملی ابنسینا در ایران
تلاش ملاعبدالله بهابادی در سازماندهی استنباط و روابط میان ادله
«عقل فعال» میراث حل مسائل روز؛ ابن سینا شاخصه عقلانیت در اسلام است
زبانآموز حرفهای چگونه آلمانی یاد میگیرد؟ نگاهی تخصصی به مسیر رسیدن از سطح A1 تا C1
محقق ایرانی باکتری را به ترانزیستور تبدیل کرد
جیمز وب ۳ سیاهچاله فعال در یک کهکشان دوردست کشف کرد
مصوبه مهم درباره اقتصاد دیجیتال
تولید ماده اولیه داروی ایرانی درمان «فیبروز کبدی»
ایده امیرکبیر در تأسیس دارالفنون چه بود؟
پرچم انتقام و خونخواهی بر فراز گنبد مساجد کشور به اهتزاز درمی آید
راهاندازی موکبهای دائمی در مرز ایران و عراق
زمان و تعداد سوالات گروههای پنجگانه کنکور سراسری ۱۴۰۵ مشخص شد
جزئیات ثبت نام آزمون دکتری تخصصی و پژوهشی گروه علوم پزشکی اعلام شد
جدیدترین تغییرات فراخوان جذب هیئت علمی علوم پزشکی را اینجا ببینید
زبانآموز حرفهای چگونه آلمانی یاد میگیرد؟ نگاهی تخصصی به مسیر رسیدن از سطح A1 تا C1
مهران مدیری تحت عمل جراحی و درمان قرار گرفت
نتایج نهایی آزمون دکتری اعلام شد
هشدار درباره کاهش رتبه علمی ایران در جهان
توزیع کارت کنکور ۱۴۰۵ از امروز آغاز شد
آزمون تربیت معلم همزمان با کنکور سراسری ۱۴۰۵ برگزار میشود
آغاز دریافت کارت ۵ آزمون علوم پزشکی از امروز
آغاز ثبت نام پذیرفته شدگان آزمون دکتری از اول شهریور
پرچم انتقام و خونخواهی بر فراز گنبد مساجد کشور به اهتزاز درمی آید
چرا رهبر شهید به جوانان اروپایی نامه نوشتند؟
آموزش و پرورش باید در کنار سه قوه، «قوه چهارم» کشور باشد
مصوبه مهم درباره اقتصاد دیجیتال
آثار و عوامل تجربه زیسته احساس تنهایی در دختران تجرد زیست
«فرمانده هرمز» را چقدر میشناسید؟
ایده امیرکبیر در تأسیس دارالفنون چه بود؟
جزئیات برنامههای هفته آموزش هنر اعلام شد
کاهش ۲۰ درصدی تخلفات اداری آموزشوپرورش
جیمز وب ۳ سیاهچاله فعال در یک کهکشان دوردست کشف کرد
تولید ماده اولیه داروی ایرانی درمان «فیبروز کبدی»
شوراهای آموزش و پرورش؛ ظرفیت ملی برای جهش کیفیت و عدالت تربیتی
زنگ نماز همراه با زنگ مدرسه نواخته شود
شهادت امام حسن عسکری (ع) هیئت کجا برویم؟
محقق ایرانی باکتری را به ترانزیستور تبدیل کرد
راهاندازی موکبهای دائمی در مرز ایران و عراق
تلاش ملاعبدالله بهابادی در سازماندهی استنباط و روابط میان ادله
پایان اسکرول بینهایت و شمارش لایک در اینستاگرام
بزرگترین هواپیمای تمام برقی جهان ۲۷ دقیقه پرواز کرد
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.