به گزارش ثریا ترس از مرگ و بهخصوص لحظه جان دادن، یکی از دغدغههای همیشگی بشر بوده است. شنیدهها از سختی و هولناکی این لحظه، از رویارویی با فرشته مرگ تا دیدن صحنههای غیرمنتظره، این ترس را عمیقتر میکند. اما آیا میدانیم از منظر دینی، انسان چگونه این دنیا را ترک میکند و در آن لحظات پایانی چه مشاهداتی خواهد داشت؟
کیفیت جان دادن از نگاه امام علی (ع)
حضرت امیرالمومنین علی(ع) در خطبه ۱۰۹ نهج البلاغه، تصویری دقیق از حال فرد در لحظه مرگ ارائه میدهند. ایشان میفرمایند سختی جان کندن و حسرت از دست دادن دنیا، گریبانگیر دنیاپرستان میشود. بدن سست شده، رنگ پریده و مرگ آرامآرام تمام اعضا را فرا میگیرد.
زبان از گفتار باز میماند، اما فرد محتضر در میان خانوادهاش، با چشم و گوش و عقل خود، نظارهگر است. او به عمری که تباه کرده و روزگاری که سپری نموده میاندیشد. به یاد ثروتهایی میافتد که بیتوجه به حلال و حرام جمع کرده و اکنون بار گناهش بر دوش اوست، در حالی که مال برای وارثان باقی میماند. این وضعیت احتضار، سرآغاز مشاهدات بعدی است.
در ادامه بخوانید: نمازتان صحیح است اما قبول نیست؟ چرا؟
پردهبرداری از غیب در لحظه مرگ
لحظه جان دادن، زمانی است که برخی حقایق پنهان در طول زندگی، آشکار میشوند. فرد محتضر با عبور از مرز دنیا، فرشته مرگ را میبیند و به آستانه عالم غیب قدم میگذارد. در این حالت، ارتباط او با اطرافیان قطع میشود؛ نه او قادر به بیان مشاهداتش است و نه دیگران توان درک حال او را دارند.
این وضعیت شباهت به خواب عمیقی دارد که فرد از دنیای اطراف بیخبر است، اما تجربیاتی درونی دارد. لحظه مرگ که از آن به «معاینه» نیز تعبیر شده، زمان گشوده شدن چشم ملکوتی و دیدن بخشی از احوال عالم برزخ و نتیجه اعمال است.
۵ مشاهده کلیدی در لحظه احتضار
بر اساس آیات قرآن و روایات اهل بیت (ع)، فرد در حال احتضار، شاهد ۵ مورد مهم خواهد بود که کیفیت این مشاهدات به ایمان و اعمال او بستگی دارد:
۱. فرشتگان: قرآن کریم میفرماید فرشتگان رحمت، با سلام و بشارت بهشت به استقبال مؤمنان پاکسیرت میآیند (النحل: ۳۲). این فرشتگان شامل موارد زیر هستند:
فرشته مرگ (ملک الموت):امام علی (ع) به ناپیدا بودن **فرشته مرگ** در حالت عادی اشاره میکنند، اما در لحظه مرگ، او قابل مشاهده است. برای مؤمنان با چهرهای نیکو و همراه با بشارت، و برای کافران و ظالمان با چهرهای ترسناک ظاهر میشود (`الفرقان: ۲۲`، `الأنفال: ۵۰`). گفتگوهایی نیز میان فرشتگان و محتضر (چه مؤمن و چه کافر) صورت میگیرد (`النساء: ۹۷`).
فرشتگان ثبت اعمال (رقیب و عتید):خلاصهای از تمام **اعمال** خوب و بد فرد در طول عمر به او ارائه میشود. در این لحظه، فرد بهشتی یا جهنمی بودن خود را درمییابد و اگر گناهکار باشد، پشیمان شده و درخواست بازگشت میکند، که اجابت نمیشود (`المؤمنون: ۹۹-۱۰۰`)
فرشتگان موکل رزق و نفس: سه فرشته حاضر شده و گزارش میدهند که تمام رزق، آشامیدنیها و نفسهای مقدر شده برای فرد به پایان رسیده است.
۲. پیامبر (ص) و ائمه معصومین (ع): طبق روایات، مؤمن و کافر در لحظه مرگ، پیامبر (ص) و ائمه (ع) را مشاهده میکنند. امام صادق (ع) میفرمایند مؤمن با دیدن ایشان مسرور و کافر و منافق، ناخشنود میشود. حضور ایشان برای شهادت بر اعمال و معرفی فرد به فرشته مرگ است. آنها برای شیعیان و دوستان خود نزد ملک الموت وساطت میکنند تا جان دادن بر او آسان شود.
۳. بهشت و جهنم: فرد محتضر جایگاه ابدی خود را مشاهده میکند. پیامبر (ص) میفرمایند مؤمن با دیدن بهشت و نعمتهایش، چنان آرامشی مییابد که تمام حسرتهای دنیوی را فراموش کرده و مشتاقانه به سوی آن میشتابد. این مشاهده، نتیجه ایمان و اعمال صالح، بهویژه ولایت اهل بیت (ع) است.
در ادامه بخوانید: خرید طلای قسطی به قیمت روز تسویه ربا محسوب میشود؟
۴. شیطان: شیطان و یارانش در لحظه مرگ حاضر میشوند و تلاش میکنند با وسوسه، ایمان فرد را از او بگیرند. این یکی از سختترین لحظات برای محتضر است. امام صادق (ع) توصیه میکنند که در این هنگام، شهادتین (شهادت به یگانگی خدا و رسالت پیامبر) به فرد محتضر تلقین شود تا شیطان بر او چیره نگردد.
۵. مال، فرزندان و اعمال: این سه مورد به صورت مثالی برای فرد مجسم میشوند. مال میگوید تنها بهره تو از من کفنت است. فرزندان میگویند تو را تا قبر همراهی میکنیم. اما عمل (اگر صالح باشد) با صورتی زیبا ظاهر شده و میگوید: من همنشین تو در قبر و قیامت هستم و به تو بشارت راحتی و بهشت را میدهد. اعمال بد نیز با صورتی زشت ظاهر شده و مایه وحشت میشوند.
در نهایت، تجربه لحظه مرگ و جان دادن، بازتاب مستقیمی از زندگی، باورها و اعمال هر فرد در این دنیاست. مؤمنان با آرامش و بشارت، و کافران و گناهکاران با ترس و حسرت این مرحله را طی میکنند.
پیکر آیتالله العظمی محمد اسحاق فیاض در کاظمین و کربلا تشییع شد
ممیزیهای فراوان کلینیک رویا صدای بازیگران را در آورد
سه انفجار خورشیدی در یک شبانهروز رخ داد
آغاز کلاسهای حضوری دانشگاه صنعتی شریف از ۲۳ خرداد
بررسی وضعیت اشتغال بیش از ۴۰۹ هزار دانشآموخته/ علوم پزشکی در صدر اشتغال
جزئیات ثبت نام آزمون دستیاری دندانپزشکی را اینجا بخوانید
پیمان شاهبد: باید از هر نوع فیلم مستقلی حمایت کرد
روایتی خواندنی از گروه سرود خرمآباد از یک روز غمانگیز
نگاهی به پرسپولیس؛ دیگری ساختن از «ایران» و مرجان ساتراپی
درک پیام غدیر؛ امامت، ستون فقرات حفظ اسلام در جامعه
حجتالاسلام محمد قمی: نهضت خمینی همچنان ادامه دارد
غدیر، مسئله فراموشی یا تبعیت؟
قرآن پژوهی چگونه به استنباط احکام فقهی میانجامد؟
پیام ۱۵ خرداد این بود که «توسعه آمرانه» فرجامی جز تقابل نخواهد داشت
مرور آثاری که با موضوع غدیر خلق شدند
سیمای فراتاریخی «قهرمان مردم» در لایههای هنر، عرفان و ادبیات
غدیر برای کودک نیازمند تخیل است
استقبال از کتابهای رهبر شهید انقلاب در نمایشگاه مجازی کتاب
اجماع اولیه فرو ریخت/ خبرگان بر روی رهبر شهید به توافق نرسیدند
مردم ما شایستگی «شیعه علی (ع)» بودن را اثبات کردند
مداح بحرینی سلب تابعیت شده به ایران میآید
غدیرخم تبیینگر مدل حکمرانی الهی و الگوی زیست مؤمنانه است
حمایت از ۳۵۰ استاد برای هدایت تحقیقات
تاثیر معدل در کنکور به دلیل غیبت شما هنوز بررسی نشده است
آیتالله فیاض رحلت کرد/ مرجعی که آیتالله خویی او را نور چشمش می دانست
تبعید به نجف، برگی تازه در روایت مرجعیت امام گشود
غدیر؛ واقعهای فراتر از تاریخ با ابعاد کلامی و تمدنی
تنگه هرمز را بیشتر بشناسید
حقوق اساتید چه نیازهایی را برآورده میکند؟
جزئیات آزمون مرحله غیرمتمرکز سی و یکمین المپیاد علمی دانشجویی اعلام شد
شیوه برگزاری امتحانات و کلاسهای دانشگاههای غیرانتفاعی اعلام شد
درخواست جمعی از اساتید حوزه علمیه برای دفن امام شهید در شهر مقدس قم
اعتراض دانش آموزان به تاثیر قطعی معدل بر کنکور
دل نوشته فرهاد قائمیان به مناسبت فرا رسیدن عید سعید غدیر خم
انتشار تازهترین اثر محسن چاوشی برای تکریم بیماران صعب العلاج
چگونه ابوترابی نقشه بعثیها برای قتلعام اسرا را ناکام گذاشت؟
مهمترین پیام اجتماعی غدیر اتحاد ملی ملتهاست
نابودی نیروی دریایی صدام به روایت یک نوجوان در این کتاب خواندنی
علی (ع) الگوی کامل انسانِ قهرمان و تولد در جهانی نمادین
چطور فوتبال به سلاح مخفی پنتاگون تبدیل شد؟
تصاویر کاتالوگ بزرگترین تولیدکننده آنتیبادی جنجال آفرین شد
آیا واقعا میتوان گسلهای تهران را فعال کرد؟
هوش مصنوعی ایلان ماسک طی ۴ روز یک جهان را نابود کرد
زمانبندی امتحانات دانشگاه شهیدبهشتی به دلیل برگزاری آزمون ارشد تغییرکرد
غدیر حلقهای است که سنتهای مذهبی را به فرهنگ ملی پیوند میزند
ریاکاریهای بنی عباس کتاب و منتشر شد
جشن مردمی غدیر؛ دانشگاه تربیتی تمدنسازی
وزیر آموزش و پرورش: هیچ ابزاری نمیتواند جای کتاب و کتابخوانی را بگیرد
اتاق ماهواره دانشگاه علم و صنعت به موزه جنگ تبدیل میشود
حسین گل گلاب مردی که با این شعر در ایران ماندگار شد
روایتی از غدیر فراتر از یک واقعه تاریخی در کتاب «زیارت غدیریه»
اصل ماجرای شایعه استعفای پزشکیان چه بود؟
راهاندازی رشته «موسیقی ردیف دستگاهی» در دانشگاه استاد فرشچیان
ثبت نام کودکان این کشور در اینستاگرام و تیک تاک ممنوع شد
چرا توصیه شده زیارت جامعه کبیره بخوانیم؟ مداومت آیت الله بهجت
نسخه بنیاد علم برای توقف افت علمی دانشگاهها
خسارت جنگ به ۶۰ شرکت فناوری دانشگاه شریف
حسین سیب سرخی به سوگ مادر نشست
گردهمایی اندیشمندان جهان اسلام در نشست بین المللی غدیر، ولایت و وحدت برگزار میشود
نمایشگاه عکس فیلمهای احمدرضا درویش با عنوان «سرزمین خورشید» افتتاح شد
آهنگ جدید علیرضا قربانی برای ایران منتشر شد
امام هادی(ع) چگونه تهدید محاصره را تبدیل به فرصت ایجاد شبکه وکالت کرد؟
پرفروشترین کتابهای نمایشگاه مجازی کتاب هفتم مشخص شدند
خانم خبرنگار: نقد کتاب گمشده امروز رسانههاست
جامعه ایرانی با تکیه بر دینداری و مقاومت سرمایهای عظیم برای کشور است
آیتالله رشاد: فهم معارف ولایت، توفیقی از جانب خداست
استاد داوری اردکانی: بود و نبود فلسفهای که با نظم زندگی در هماهنگی نباشد، یکی است
بازخوانی و تحلیل پیامهای رهبر انقلاب در دانشگاه آزاد اسلامی
مهلت ثبتنام کارشناسی ارشد پردیس بینالمللی دانشگاه امیرکبیر تمدید شد
احتمال تغییر در تقویم آموزشی دانشگاهها برای مدیریت بحران انرژی قوت گرفت
ایران با ارتقای دو پلهای در رتبه ۶ جهانی مدارک علمی پراستناد قرار گرفت
برنامه کامل زمان بندی آزمونهای سال ۱۴۰۵ اعلام شد
اعتراف به ضعفهای کاخ سفید در دوران بایدن در کتاب خاطرات همسرش
چگونه یک بنای ایرانی، معماری غرب را دگرگون کرد؟
در اینجا کتابها بیشتر از اسباببازی فروش رفتند
استوری پرواز همای به یاد شهدای جنگ رمضان
تصویر دیده نشده از شهید نصرالله و سپهبد سلامی و محمد پاکپور
«دولتشهر تنها»، خرده روایت هایی از روستاهای کردنشین و محله های تهران
شاهنامه چگونه سیستم ایمنی جامعه ایرانی را تقویت میکند؟
وزیر ارشاد: تجمعات خیابانی اکسیر شجاعت مردم ایران را تکثیر کرد
برنامه کامل زمان بندی آزمونهای سال ۱۴۰۵ اعلام شد
بازگشت تدریجی به محیطهای دانشگاهی آغاز شد
زمان دقیق برگزاری کنکور سراسری و ارشد ۱۴۰۵ اعلام شد
میز مطالعات اجتماعی جنگ در وزارت علوم تأسیس شد
ایران با ارتقای دو پلهای در رتبه ۶ جهانی مدارک علمی پراستناد قرار گرفت
احتمال تغییر در تقویم آموزشی دانشگاهها برای مدیریت بحران انرژی قوت گرفت
بازدیدهای به وقت ایران ۱۰ میلیونی شد
«بچه مردم» به جشنواره زلین جمهوری چک میرود
اتاق ماهواره دانشگاه علم و صنعت به موزه جنگ تبدیل میشود
زمانبندی امتحانات دانشگاه شهیدبهشتی به دلیل برگزاری آزمون ارشد تغییرکرد
کاظمی: پیشنهادات تاثیر قطعی معدل در کنکور به شورای عالی انقلاب فرهنگی ارائه شد
محکومیت ۱۲ میلیاردی فرزاد فرزین باطل شد
وزیر آموزش و پرورش: نهضت عدالت آموزشی فقط مدرسهسازی نیست
«صبح روز چهلم» روی آنتن میرود؛ روایتی از جنگ رمضان
چگونه یک بنای ایرانی، معماری غرب را دگرگون کرد؟
خانم خبرنگار: نقد کتاب گمشده امروز رسانههاست
وطندوستی در ذهنیت ایرانی اصل مسلم است
وزیر ارشاد: تجمعات خیابانی اکسیر شجاعت مردم ایران را تکثیر کرد
شیوه برگزاری امتحانات و کلاسهای دانشگاههای غیرانتفاعی اعلام شد
مهلت ثبتنام کارشناسی ارشد پردیس بینالمللی دانشگاه امیرکبیر تمدید شد
در اینجا کتابها بیشتر از اسباببازی فروش رفتند
امتحانات پایههای اول تا دهم از امروز آغاز میشود
استوری پرواز همای به یاد شهدای جنگ رمضان
اعتراف به ضعفهای کاخ سفید در دوران بایدن در کتاب خاطرات همسرش
نسخه بنیاد علم برای توقف افت علمی دانشگاهها
مدل جدید چت جی پی تی تبدیل به سلاح بانک های ژاپنی در مقابل هکرها شد
عروسی خون در «کشتارگاه» را ببینید
امسال تمامی مراحل ثبت نام دانش آموزان غیرحضوری انجام میشود
شاهنامه چگونه سیستم ایمنی جامعه ایرانی را تقویت میکند؟
استاد داوری اردکانی: بود و نبود فلسفهای که با نظم زندگی در هماهنگی نباشد، یکی است
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.