به گزارش ثریا امام امیرالمؤمنین علی (ع) در حکمت ۱۱ نهجالبلاغه، نکتهای کلیدی درباره عفو و گذشت در اوج قدرت بیان میدارند: «هنگامی که بر دشمنت پیروز شدی، عفو را شکرانه این پیروزی قرار ده.» این کلام گهربار، نشاندهنده عمق نگاه ایشان به مقوله قدرت و مسئولیتهای ناشی از آن است.
شکر هر نعمتی، متناسب با خود آن نعمت است. شکر نعمت قدرت و پیروزی بر دشمن، طبق فرمایش امام علی (ع)، در عفو و گذشت تجلی مییابد. این عمل نه تنها موجب بقا و افزایش نعمت میشود، بلکه سیره کریمان و روشی برای مقابله با روحیه انتقامجویی است که میتواند جامعه را به ورطه ناامنی و خشونت بکشاند.
نمونههای بارز این عفو و گذشت در سیره پیامبر اکرم (ص) و ائمه اطهار (ع) فراوان است. عفو عمومی پیامبر (ص) پس از فتح مکه و شعار «امروز روز بخشش است» و همچنین توصیه امام علی (ع) به مدارا با قاتل خویش، ابن ملجم، و عدم قطع آب بر روی سپاه دشمن در جنگ صفین پس از تسلط بر شریعه فرات، همگی گواه این مدعاست.
عفو و گذشت علاوه بر آثار فردی و اخلاقی، تأثیرات اجتماعی مهمی نیز در پی دارد. انتقامجویی چرخهای از خشونت و ناامنی ایجاد میکند، در حالی که عفو، به این چرخه پایان داده و زمینه را برای صلح، صفا و آرامش در جامعه فراهم میآورد. از این رو، عفو و گذشت نه تنها یک فضیلت اخلاقی، بلکه یک تدبیر ارزشمند اجتماعی محسوب میشود.
احادیث متعددی از رسول خدا (ص) و امام علی (ع) بر اهمیت این فضیلت تأکید دارند. پیامبر (ص) عفو کسی که ظلم کرده، پیوند با کسی که قطع رحم کرده، نیکی به کسی که بدی کرده و بخشش به کسی که محروم ساخته را از بهترین اخلاق دنیا و آخرت برمیشمرند. امام علی (ع) نیز در غررالحکم میفرمایند: «عفو، تاج اخلاق والای انسانی است.» قرآن کریم نیز مؤمنان را به عفو و صفح تشویق میکند.
البته، این دستور اخلاقی یک استثنای مهم دارد: در مواردی که عفو و گذشت از سوی دشمن حمل بر ضعف شده یا موجب جسارت و ادامه خصومت او گردد، عفو نه تنها فضیلت نیست، بلکه نوعی بیتدبیری تلقی میشود. به همین دلیل در اجرای حدود اسلامی، اجازه عفو به قاضی تنها در صورتی داده شده که آثار توبه و اصلاح در مجرم آشکار باشد.
بالاخره از خدا زیاد بخواهیم یا قناعت کنیم؟ کدامش درست است؟
وقتی کودکمان از مکانهای مذهبی فرار میکند چه کنیم؟
بهترین زمان برای استغفارکردن چه وقتی است؟ پاسخ آیت الله بهجت
چطور برای ماه مبارک رمضان آماده شویم؟
تصاویری از مرحلۀ اول رزمایش کنترل هوشمند تنگۀ هرمز
بازخوانی اندیشههای بانو مجتهد امین، ضرورتی فراموششده برای حوزه و دانشگاه است
یک فیلم عاشقانه صدرنشین گیشه سینما شد
چرا نقاشیهای قدیمی ایرانی سایه ندارند؟
بازیگر فیلم پدرخوانده درگذشت
عنایت بخشی: تماشاگر نمیتوانست روی من مُهر بزند
جزئیات تازه از اکران نوروزی و قیمت بلیت سینما
پرونده اپستین، نقاب تمدن مدرن را برداشت
آیا انقلابیون ۱۳۵۷ اموال عمومی را تخریب کردند؟
تدارک ویژه تلویزیون برای ماه رمضان: از اجرای سینا مهراد تا بازگشت شهیدیفرد
تکذیب شایعات درباره مرگ ناگهانی تهیهکننده اسرائیلی/ مرگ او جنایی نیست
ماجرای درس پنهانی شرح مثنوی معنوی یک مرجع تقلید
دانشجویان غایب دانشگاه آزاد فرصت امتحان مجدد گرفتند
رتبهبندی رشتههای نوظهور با پایگاه استنادی جهان اسلام
اسقف فیلیپینی پس از ۲۱ سال خدمت در کلیسا مسلمان شد
حامد بهداد چگونه در یک نقش امنیتی بازی کرد؟
کلاسهای ترم دوم دانشگاه شهیدبهشتی حضوری برگزار میشود
تمدید مهلت جذب نخبگان در بخش خصوصی؛ فقط تا پایان بهمن فرصت دارید
مهلت محدود انتخاب واحد تکمیلی دانشگاه آزاد؛ از ۲ تا ۶ اسفند فرصت دارید
تغییرات آزمون دکتری تخصصی رضایتبخش بود؛ رئیس سنجش: تفکیک متقاضیان بهبود یافت
آیفون مخصوص ولنتاین هم رونمایی شد
تشخیص التهاب لثه فقط با یک برچسب!
این ساعتها قند خون را اندازهگیری میکنند
خورشیدگرفتگی فردا در ایران قابل مشاهده نیست/نظر کارشناسان درباره رؤیت هلال ماه رمضان
راهاندازی اتاق وضعیت، برای رصد پروژههای آموزشی در کشور
زبان مشترک میان والدین و فرزندان کاهش یافته است
پیشبینی فوقالعاده خاص برای همه کارکنان آموزش و پرورش در بودجه ۱۴۰۵
شکاف بین نسلی بزرگترین مسئله برای تربیت/ طرح ارتقای نظام آموزشی در مجلس
توسعه زیرساختهای آموزشی سالانه چقدر آب میخورد؟
امکان ساخت مدرسه به جای پرداخت مالیات فراهم شد
دستگیری دانشآموزان در مدرسه صحت ندارد/ هیچ دانش آموزی در بازداشت نماند
افتتاح ۲۵ مرکز راهنمایی و مشاوره «پیوند» در ۲۰ استان
با ادیسون زنان آشنا شوید
رقص شمشیر خیرهکننده ربات انساننمای چینی
پزشکی نخوانید؛ رباتها جراحان بهتری میشوند!
تراشههای هوش مصنوعی ۹۰ درصد ارزانتر میشوند
لزوم ریشهیابی حوادث اخیر و ضرورت حکمرانی فرهنگی در فضای مجازی
حکمرانی محلی ابزاری کلیدی برای مقابله با جنگ شناختی است
علم بومی؛ تنها سپر استقلال واقعی کشور
اختتامیه شانزدهمین جشنواره بینالمللی فارابی با حضور رئیس جمهور
قرآن؛ نسخه پیامبر(ص) برای عبور از فتنههای تاریک
نمایشگاه قرآن امسال در ۲۴ استان کشور برگزار میشود
وقتی لانچرهای واقعی به مهدیه معلی رسید
تقدیر از ۳۶ نخبه و نهاد برجسته علوم انسانی در اختتامیه جشنواره فارابی
روایتی از زندگی فرمانده شهیدی که پرچم انگلیسیها را پایین کشید
بازیگر سرزمین فرشتهها: کودکان غزه هم حق زندگی و آرامش دارند
بازیگر هری پاتر در جشنواره برلین از مردم غزه حمایت کرد
عذرخواهی عملی و گامهای اصلاحی، کلید همبستگی ملی است
نحوه برگزاری کلاسها در دانشگاه علوم پزشکی تهران اعلام شد؛ ترکیبی از مجازی و حضوری
۷۰ درصد افزایش ارسال آثار به جشنواره فارابی؛ علوم انسانی و اسلامی همچنان بالنده است
دشمن در چه صورت عقب نشینی میکند؟ پاسخ آیت الله جوادی آملی
چرا دچار بلا و سختی و مصیبت میشویم؟
مسخره کردن افراد به قصد شوخی چه حکمی دارد؟
اختتامیه شانزدهمین جشنواره بینالمللی فارابی آغاز شد
بازیگر پهلوانان نمیمیرند و ولایت عشق درگذشت
انتقاد شاهد احمدلو از خانه سینما: سراغی از عنایت بخشی نگرفتند
کشف یک تونل گدازه عظیم و پنهان در زیر سطح زهره
موفقیت جدید چین در پرتابهای فضایی
مستأجران تازه به ایستگاه فضایی بینالمللی میروند
رقابت ماسک و بزوس با چین برای تسخیر ماه شدت گرفت
پاکسازی پنجدقیقهای آبوخاک با یک تراشه
دومینوی اقدامات برای دفاع از کودکان در شبکههای اجتماعی
آنچه که غولهای شبکهاجتماعی نمیخواهند بدانید
تصاویر؛ گوشی مخصوص جام جهانی ۲۰۲۶ رونمایی شد
اولین نگاه به گلکسی زد فولد جدید
اختصاص ۳۰ همت برای تجهیز کلاسهای درس به فناوریهای نوین
جذب استعدادهای برتر خارج از مدارس سمپاد
تحویل فاز اول دستیار هوشمند وزارت راه/ تحلیل قوانین و اولویتبندی پروژههای جادهای با AI
این باتری به سلطه باتریهای لیتیوم-یون خاتمه خواهد داد
انسانها در دو برهه سریعتر پیر میشوند!
عجیبترین آیینهای عاشقی در قلمرو حیوانات
گفتگو با کلاود دربارۀ نقش آن در دستگیری مادورو
ایلان ماسک شرکت "آنتروپیک" را انسانستیز و شیطانی خواند
شبکه ملی پژوهش و فناوری طب ایرانی تشکیل میشود
تهیشدگی فرهنگی، زمینهساز واردات ولنتاین به جامعه
بنیاد ملی نخبگان: ۲۷۱ قطعه زمین مسکن نخبگان در ۴ استان اختصاص یافت
بت بعل که امروز در راهپیمایی ۲۲ بهمن سوزانده شد نماد چیست؟
نام بت بعل چند بار در قرآن آمده است و ماجرای آن چیست؟
سوالی که در مکاشفه پرسیده شد: قبر حضرت زهرا (س) کجاست؟
علت جدایی ریما رامین فر از سریال پایتخت اعلام شد
وقتی لانچرهای واقعی به مهدیه معلی رسید
چرا اکثر مردم دنیا، اسلام را نمیپذیرند؟
کناره گیری هما از سریال پایتخت صحت دارد؟
بازیگر هری پاتر در جشنواره برلین از مردم غزه حمایت کرد
چرا اسلام بهائیان را نجس میداند؟
بازیگر سریال وضعیت سفید در آیسییو بستری شد
ذکری که باز کننده دروازههای نجات و برطرف کننده اندوه است
دعایی که هر روز صادقانه باید آن را بخوانیم
ماجرای نفوذ خرسهای قرمز به ایران
شعار مرگ بر آمریکا بعد از تعقیبات نماز چه حکمی دارد؟
هوش مصنوعی دعوای دو بازیگر معروف را جهانی کرد
چرا نصیحتهای ما، گاهی هیچ تغییری در فرزندمان ایجاد نمیکند؟
یک سقوط آماری دردناک در فروش سینماها
خاکسپاری یک فعال سینما با حضور مجید صالحی و حسن فتحی
نگاهی گذرا به خیانتهای خاندان پهلوی به ایران
کتاب «شهری که مردم آن با زانو راه میرفتند» به چاپ چهارم رسید
روح انگیز شمس درگذشت
دشمن در چه صورت عقب نشینی میکند؟ پاسخ آیت الله جوادی آملی
حقایق پهلوی | برخورد شاه پهلوی با اقوام چگونه بود؟
مسخره کردن افراد به قصد شوخی چه حکمی دارد؟
احداث گلدسته جدید حرم مطهر امام حسین(ع) به ارتفاع ۸۰ متر
اسقف فیلیپینی پس از ۲۱ سال خدمت در کلیسا مسلمان شد
نقطه شروع به وجود آمدن خوارج از کجا زده شد؟
توصیههای امام رئوف برای آخرین جمعه ماه شعبان
روایتی از زندگی فرمانده شهیدی که پرچم انگلیسیها را پایین کشید
۲۵ میلیون دلار برای حذف مغز متفکر حزبالله لبنان
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.