به گزارش ثریا زمانی است که با ورود اسلام، فرهنگ اسلامی بر تمام شؤون زندگی ایرانیان سایه افکند و فضای فرهنگی و اجتماعی ایرانیان را سرشار از آموزههای قرآنی و اسلامی کرد شعر مذهبی فارسی متولد شد و در دامن اسلام رشد کرد. ذبیح الله صفا در کتاب تاریخ تحول نظم و نثر فارسی آورده است: «قرن چهارم همانطور که دوره بلوغ اسلامی و ادب عربی است به همان نحو مهمترین و بارآورترین عهد ادب فارسی و عصر ظهور گویندگان بزرگ و فصیح در نواحی شرقی ایران است.»
از اواخر قرن چهارم نخستین بارقههای شعر آئینی در بین فارسی زبانان درخشیدن گرفت و این به واسطهی حضور شاعرانی چون، بلخی و کسایی و مروزی و فردوسی است که راهی جدا از مدیحه سرایی رایج را در پیش گرفتند.
سقوط سلسلههای حکومتی همچون خوارزمشاهیان و سلجوقیان و نیز فروپاشی حکومت عباسی بغداد، شعر درباری را نیز تا حدودی از رونق و اهمیت دور کرد و زمینه برای مفاهیم دیگری همچون عرفان و تصوّف فراهم شد. از سوی دیگر، با شکستن سلطهی این حکومتها، استبداد مذهبی حاکم در قرنهای پنج تا هفتم نیز کاهش یافت. از این رو معارف دینی و مفاهیم مذهبی در آن تجلی بیشتری نمود و شاعرانِ توانایی همچون عطار، مولانا جلال الدین و دیگران، توانستند به اشعار درباری، جلوهای کاملاً مذهبی و اعتقادی ببخشند. دوران صفهویه اوج و شکوه فرهنگ ایرانی اسلامی در ایران با نام شاعران پر آوازهای در شعر آئینی پیوند خورده است که از جمله آن میتواند به محتشم کاشانی و شعر معروف او در وصف امام حسین (ع) و عاشورا سخن گفت. کمالالدین مُحتَشَم کاشانی شاعر سده دهم هجری در دوره صفوی بود. شغل اصلی وی بزازی و شعربافی است. او که از پیروان مکتب وقوع و از مهمترین شاعران مرثیهسرای شیعه است، ترکیببند «باز این چه شورش است که در خلق عالم است» را سروده که یکی از معروفترین مرثیهها برای شهدای عاشورا در ادبیات فارسی است. محتشم به گفته خود ترکیب دوازده بند را با استعانت از اهل بیت (ع) در ترسیم واقعه کربلا سروده است.
شاعران آئینی بعد از انقلاب نیز با خلق آثار ادبی فاخر و مانا، نقش مؤثری در غنابخشی به این گونه از ادبیات داشته اند و امروز نیز این میراث نادر و بی بدیل را با آفرینشها و زایشهای جدید در هم آمیخته اند.
ادبیات عاشورایی در طرح مبتکرانه
سیداکبر میرجعفری از شاعران پرسابقه و جوشیده در دل ادبیات این سرزمین است که بیهیاهو، همیشه مشغول پژوهش و سرایش بوده است. کتاب «اماننامه» او هم که یک دفتر شعر عاشورایی است و نشر قو آن را در آورده، کار بدیعی در ادبیات عاشورایی به شمار میرود که دربرگیرنده نگاه متفاوت شاعر به مضامین واقعه کربلا در قالب اشعار کلاسیک است. کتابی ک در مهرواره هوای نو حائز رتبه برتر در رشته شعر و نوحه شده است.
شعرهای این کتاب در قالب نامه سروده شده و شاعر از زبان قهرمانان کربلا به افراد، شخصیتها یا مردمان دنیا نامه نوشته و سخنان خود را بیان کرده است. مثلاً از حسین بن علی علیهالسلام به زبانهای زنده دنیا، از عبیدالله بن حُرّ جعفی به حسین بن علی علیهالسلام، از طرماح بن عدی به حسین بن علی بن ابیطالب، از اویس قرنی به طرماح بن عدی، از ما (جماعتی گریخته از سپاهیان عبیدالله) به خبرگزاریهای هزاره سوم، از رحیم مؤذنزاده اردبیلی به علی بن حسین، از حبیب بن مظاهر به سلیمان بن صُرَد خزاعی، از سیدحسن حسینی به شمر؛ نماد لعنت و تباهی، از فرات به فرات، از فاطمه بنت حزام (امالبنین) به فاطمه بنت رسولالله، از نخلستان کوفه به مسلم بن عقیل و از علی شریعتی مزینانی به حسین بن علی بن ابیطالب.
این کتاب، هم در قالب و هم در بیان، مبدعانه و نوآورانه است و این حرکت ابتکاری شاعر از دید داوران مهرواره هوای نو دور نمانده است.
سیداکبر میرجعفری در خصوص کتاب خودش میگوید: «اماننامه یک کتاب شعر عاشورایی است که تمام شعرهای آن در قالب نامه تنظیم شده و اغلب شعرها (نامهها) در قالب شعر سپید یا غیر کلاسیک هستند. بعضی از نامهها، پیوست هم دارند که هر پیوست، شعری مستقل به حساب میآید. این کتاب ادامه «چند مجلس از دهه اول» بنده است که شعرهای آن مجموعه نیز سپید هستند.»
«چند مجلس از دهه اول» جایزه تقدیری کتاب سال ۹۲ را به دست آورده بود. چنانکه کتاب حاضر یعنی همین «اماننامه» در پانزدهمین جشنواره شعر فجر، برگزیده شده بود و میرجعفری را به جایزه این جشنواره معتبر ادبی رسانده بود.
«ریحانهایی که مادرم دوست داشت»، «پایان رنگهای جهان»، «گنجشک اشتیاق کمی نیست»، «چارپاره»، «بازار سیاه گیسو»، «گزیده گلستان سعدی»، «گزیده اشعار شبهای شعر عاشورای شیراز»، «گندم و بلدرچین» و «ای بینشان محض» از دیگر کتابهای سیداکبر میرجعفری است.
منبع: مهر
مدادهایی که بعد از تمام شدن، سبز میشوند
ادبیات پایداری روایتی مویرگی از زندگی است
از علیرضا طبایی «باید به آفتاب بگویم»
چه کسی گفته است قهرمانها فقط در خط مقدم ساخته میشوند؟
نوجوان را دستِ کدام کتاب بسپاریم؟
غذا چگونه جایگاه اجتماعی و منزلت افراد را شکل میدهد؟
روایت رادیو تهران از دفاع مقدس؛ از مادران جنگ تا بدرقه فرزندان شهدا
حمایت از فلسطین باعث حذف رپر مشهور شد
فیلم ۱۰۰ جشنواره ایدههاست، روایت فیلمسازان جوان از جنگ در بستر زندگی
معرفی بهترین برنامههای تلویزیونی ۲۰۲۶؛ «خلیج بیوه» ۱۴ جایزه امی برد
سیامک صفری: ظرفیت بازگشت به سریالهای نوستالژیک اضافه میشود
سامانه «سادان» برای ارزشگذاری داراییهای نامشهود راهاندازی میشود
آزمون عملی علوم ورزشی در ۲۶ حوزه کشور کلید خورد
بیش از ۱۰۰ میلیارد دقیقه مکالمه و ۸۶ میلیارد پیامک تنها در ۳ ماه
شناسایی خشکیدگی درختان جنگلی با هوش مصنوعی
روند پرداخت یارانههای تغذیه دانشجویان بدون تغییر ماند
بیل گیتس: همه دولت های جهان عقب تر از هوش مصنوعی هستند
نتایج نهایی ۵ آزمون گروه علوم پزشکی منتشر شد
دانشگاه صنعتی امیرکبیر بهدنبال جذب دانشآموزان مستعد کشورهای همسایه
شبکه شعب خودرو۴۵ به ۷۸ شعبه رسید
هلیا امامی: دوست داشتم از کلیشه دختر مثبت فاصله بگیرم
لباس مدرسه فقط فرم نیست، کودک باید آن را دوست داشته باشد
به مناسبت روز سینما: روزی که دوربین شهید آوینی روایتگر جنگ شد
کتاب عروس بی نشان ها: قرار بود یک عمر کنار هم باشند، اما جنگ مهلتشان نداد
حق کودک بر حریم خصوصی؛ چالشی برای فرهنگ دیجیتال ایران
نشر در لهستان؛ انتشار بیش از ۳۱هزار عنوان کتاب در سال ۲۰۲۵
نشان درجه یک هنری به این کارگردان اهدا شد: علیرضا داوودنژاد بدترین فیلمش هم «سینما» است
افزایش پذیرش دانشجو معلم تا سه برابر ظرفیت
۹۵ درصد مدارس کشور آماده بازگشایی هستند
ارزیابی سالانه یک میلیون و ۲۰۰ هزار نوآموز در برنامه سنجش
مهلت ثبت نام پذیرش بدون آزمون کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵ تمدید شد
تمدید مهلت ثبت نام پذیرش بدون آزمون کاردانی ویژه مهارتی سال ۱۴۰۵
پایان نخستین دوره پسادکتری علوم ورزشی امیرکبیر با محوریت هوش مصنوعی
بزرگترین رقابت دانشآموزی در حوزه کوانتوم و لیزر برگزار شد
شرکت انگلیسی دادههای مشتریانش را به هکرها داد
مهلت انتخاب رشته آزمون دستیاری پزشکی مجدد تمدید شد
حمله ایران معماری هوش مصنوعی امارات را تغییر داد؛ فرار دادهها به کوه
چالشهای مصوبه اخیر «ستاد ویژه ساماندهی فضای مجازی» از منظر حقوقی
مدیران ارشد هوش مصنوعی خواستار کندتر شدن پیشرفت آن شدند
قالیباف قانون ملی توسعه هوش مصنوعی را ابلاغ کرد
سهمیه ویژه کنکور برای آسیبدیدگان جنگ نیازمند بازنگری است
پارادوکس رفاه و رضایت؛ چرا مدرنیته ما را شادتر نکرد؟
پیوند عرفان کلاسیک با زیست انسان معاصر در شرح فتوحات مکیه باب ۵۶۰
عالمی که علم و مبارزه را به سنگر امامت جمعه پیوند زد
نظریات و رویکردهای اسلامی در خصوص مددکاری اجتماعی
نسل امروز بی ارادهتر از نسل قبل است؟
از تربت ۱۷ کیلویی تا یک میلیون سند تاریخی، جلوهای از حرم بانوی کرامت
حجتالاسلام قمی: مردم نمیگذارند قیمت پایان جنگ، فروختن عزت ایران باشد
جزئیات برگزاری بیستمین آزمون سراسری قرآن و عترت
خیابان و زندگی؛ واکاوی نقش زنان در پایداری اجتماعات شبانه
«دهکده سلامت» یادگار یک خیر بزرگ برای بیماران صعب العلاج
چرا عرفانهای نوپدید برای جوان امروز جذاباند؟
نگاهی به سریال «دیوار دفاعی»؛ ملی شدن صنعت نفت با چاشنی فوتبال
شعری از نظامی گنجوی موضوع یک انیمیشن کوتاه شد
دیوارنگاره میدان ولیعصر (عج) موقتا تغییر نمیکند؛ آغاز ایمنسازی
«اسکورت» بر صدر فروش روزانه نشست؛ استقبال از آزادی زنان زندانی
حسین علیزاده مهمان «همکلام» میشود
بازی «بومبوم» با حضور خانواده شهید طهرانیمقدم رونمایی شد
«ململ» مهمان نمایشگاه ایران نوشت شد
محرابی که منافقین را به وحشت انداخت؛ چرا مدنی باید ترور میشد؟
اپل به جمع تولید کنندگان موبایل تاشو پیوست
رئیس دانشگاه تهران: برای مقابله با تحریمهای علمی برنامهریزی میکنیم
روحانیِ پیونددهنده دین و آزادی
توصیه پذیرفته شدگان تیزهوشان، کدام آموزشگاه است؟!
برگزیدگان بیستمین جشنواره ملی شیخ بهایی معرفی و تقدیر شدند
اعلام وجه التزام اسناد وثیقه پذیرفتهشدگان تخصصی و فوقتخصصی پزشکی
علت توقف طرح جدید تغذیه دانشجویی چه بود؟
مهلت مجدد ثبتنام در آزمون ارشد علوم پزشکی ۱۴۰۵
ابلاغ دستورالعمل حجاب به زودی در دانشگاهها
تصمیم جدید وزارت علوم درباره ساماندهی دادههای دانشگاهی
آمار جالب از ازدواجهای دانشجویی: موفقیت ۹۴ درصد ازدواجهای دانشجویی طی ۱۲ سال گذشته
آزمونهای کاردانی مهارتی، کارشناسی ناپیوسته و سردفتری۲۰ شهریور برگزار میشود
روباتها در لهستان راهپیمایی کردند
ورود تاکسیهای خودران به ناوگان اوبر در لندن
آموزش ۶۵ هزار آموزگار ابتدایی برای استفاده از ظرفیت بازی و ورزش
وزیر آموزش و پرورش: دریافت هرگونه وجه هنگام ثبتنام در مدارس دولتی ممنوع است
برنامههای «زیست عفیفانه» از مهر در مدارس اجرا میشود
انتظار معاونت علمی از CVCها برای سرمایهگذاری در ۷هزار شرکت نوپا
کارنامه نهایی و دفترچه انتخاب رشته آزمون دستیاری منتشر شد
آلمان موشک و ۵ ماهواره به مدار زمین فرستاد
رئیس دانشگاه تهران: برای مقابله با تحریمهای علمی برنامهریزی میکنیم
روحانیِ پیونددهنده دین و آزادی
مهلت انتخاب رشته آزمون دستیاری پزشکی مجدد تمدید شد
اپل به جمع تولید کنندگان موبایل تاشو پیوست
سهمیه ویژه کنکور برای آسیبدیدگان جنگ نیازمند بازنگری است
تمدید مهلت ثبت نام پذیرش بدون آزمون کاردانی ویژه مهارتی سال ۱۴۰۵
پایان نخستین دوره پسادکتری علوم ورزشی امیرکبیر با محوریت هوش مصنوعی
مدیران ارشد هوش مصنوعی خواستار کندتر شدن پیشرفت آن شدند
افزایش پذیرش دانشجو معلم تا سه برابر ظرفیت
نگاهی به سریال «دیوار دفاعی»؛ ملی شدن صنعت نفت با چاشنی فوتبال
بزرگترین رقابت دانشآموزی در حوزه کوانتوم و لیزر برگزار شد
مهلت ثبت نام پذیرش بدون آزمون کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵ تمدید شد
از تربت ۱۷ کیلویی تا یک میلیون سند تاریخی، جلوهای از حرم بانوی کرامت
حمله ایران معماری هوش مصنوعی امارات را تغییر داد؛ فرار دادهها به کوه
ارزیابی سالانه یک میلیون و ۲۰۰ هزار نوآموز در برنامه سنجش
چالشهای مصوبه اخیر «ستاد ویژه ساماندهی فضای مجازی» از منظر حقوقی
۹۵ درصد مدارس کشور آماده بازگشایی هستند
نسل امروز بی ارادهتر از نسل قبل است؟
قالیباف قانون ملی توسعه هوش مصنوعی را ابلاغ کرد
«دهکده سلامت» یادگار یک خیر بزرگ برای بیماران صعب العلاج
شبکه شعب خودرو۴۵ به ۷۸ شعبه رسید
شرکت انگلیسی دادههای مشتریانش را به هکرها داد
به مناسبت روز سینما: روزی که دوربین شهید آوینی روایتگر جنگ شد
نشان درجه یک هنری به این کارگردان اهدا شد: علیرضا داوودنژاد بدترین فیلمش هم «سینما» است
پیوند عرفان کلاسیک با زیست انسان معاصر در شرح فتوحات مکیه باب ۵۶۰
نظریات و رویکردهای اسلامی در خصوص مددکاری اجتماعی
نشر در لهستان؛ انتشار بیش از ۳۱هزار عنوان کتاب در سال ۲۰۲۵
هلیا امامی: دوست داشتم از کلیشه دختر مثبت فاصله بگیرم
شعری از نظامی گنجوی موضوع یک انیمیشن کوتاه شد
«اسکورت» بر صدر فروش روزانه نشست؛ استقبال از آزادی زنان زندانی
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.