به گزارش ثریا بهمن اکبری، رایزن فرهنگی سابق ایران در عمان در یادداشتی با نگاهی به دو مؤلفه ایرانیت و اسلامیت در همبستگی ملی نوشت:
یکی از ویژگی‌های متمایز ملت ایران در دوره پس از ورود اسلام، هم‌زیستی و هم‌افزایی دو مؤلفه مهم هویتی یعنی ایرانیت (به‌معنای میراث فرهنگی، زبانی و تاریخی پیش از اسلام) و اسلامیت (به‌معنای باورهای دینی، ارزش‌های معنوی و فقهی پس از اسلام) بوده است. در برهه‌های حساس تاریخی، از جمله در جنگ‌ها، این همگرایی نه‌تنها بحران هویت ایجاد نکرد، بلکه به یک نقطه قوت و عامل وحدت ملی تبدیل شد.
۱. هویت دوگانه و درعین‌حال یکپارچه
ایران پس از اسلام با چالشی مهم روبه‌رو شد: چگونه می‌توان سنت‌های کهن و فرهنگ ملی را با آموزه‌های دینی جدید تلفیق کرد؟
پاسخ تاریخی ملت ایران، نه در حذف یکی به نفع دیگری، بلکه در تلفیق و تطبیق بود. این نگاه، ریشه در "خرد ایرانی" دارد که همواره با "عقلانیت"، "انعطاف‌پذیری " و "بازآفرینی فرهنگی" شناخته می‌شود.
نمونه روشن این تلفیق، تمدن ایرانی-اسلامی است که توانست در حوزه‌های فلسفه، هنر، ادبیات، سیاست و مقاومت نظامی، کارآمد ظاهر شود.
۲. دفاع مقدس: نمود عینی وحدت هویتی
در جنگ تحمیلی (۱۳۵۹–۱۳۶۷)، ملت ایران با تهدیدی روبه‌رو شد که نه فقط تمامیت ارضی، بلکه هویت ملی و دینی‌اش را هدف گرفته بود. در این برهه، برخلاف تحلیل‌های برخی ناظران بیرونی که انتظار فروپاشی اجتماعی داشتند، جامعه ایران به طرز شگفت‌انگیزی بسیج شد. دفاع مقدس صحنه‌ای بود که در آن، ایرانیت و اسلامیت به‌صورت یک کل منسجم عمل کردند:
- ایرانیت در قالب غرور ملی، حس تعلق به سرزمین، زبان فارسی، اسطوره‌های مقاومت و روحیه تاریخی حماسه‌سازی.
- اسلامیت در قالب ایمان دینی، فرهنگ شهادت، عدالت‌خواهی، ایثار و ایدئولوژی مقاومت.
این دو نه متقابل، بلکه مکمل یکدیگر بودند و همین امر باعث شکل‌گیری اجماع ملی شد.
۳. نقش رهبری و نهادها
رهبری جمهوری اسلامی، به‌ویژه در دوران امام خمینی (ره)، توانست این دو لایه هویتی را در گفتمان خود به‌خوبی درآمیزد. از یک‌سو بر ارزش‌های اسلامی و الهی تأکید داشت، و از سوی دیگر، با واژگانی چون «ملت ایران»، «استقلال»، «غرور ملی» و «سربلندی تاریخی» به عنصر ایرانیت میدان داد. همچنین نهادهایی چون سپاه پاسداران، بسیج، و رسانه‌ها این وحدت گفتمانی را در عمل نیز تقویت کردند.
۴. ملت‌سازی در شرایط جنگی
شاید بتوان گفت یکی از مهم‌ترین دستاوردهای دفاع مقدس، تثبیت یک هویت ملی-دینی منسجم بود. جنگ، اگرچه ویرانگر بود، اما در عرصه هویت، ایران را از یک جامعه چندلایه و مستعد شکاف، به ملتی منسجم و مقاوم تبدیل کرد. این تجربه درخشان، بعدها نیز در بحران‌های منطقه‌ای و فشارهای بین‌المللی تکرار شد.
در پایان اینکه رمز پیروزی ملت ایران در جنگ‌ها، نه صرفاً در توان نظامی یا حمایت خارجی، بلکه در پشتوانه هویتی و فرهنگی نهفته است. اسلامیت و ایرانیت، هر دو ریشه‌های عمیقی در جان این ملت دارند و در لحظات سرنوشت‌ساز، به جای تضاد، به اتحاد رسیده‌اند. این وحدت هویتی، سرمایه‌ای بی‌بدیل برای تداوم بقا و اقتدار ملی ایران در آینده نیز خواهد بود.
حجت‌الاسلام قمی: جنگ واقعی بر سر «تحریف واقعیت» در ذهن مردم است
نیاز انقلاب به شخصیت‌هایی چون آیت الله مهدوی‌کنی بیشتر احساس می‌شود
نتایج انتخاب رشته آزمون کارشناسی رشته‌های علوم پزشکی آزاد اعلام شد
نتایج نهایی پذیرش در آزمون کاردانی به کارشناسی سال ۱۴۰۵ اعلام شد
کارت آزمون کارشناسی ارشد علوم پزشکی منتشر شد
ثبت ۱ میلیارد تراکنش در جنگ ۴۰ روزه
واکنش به آسیب کابل‌های اینترنت در تنگه هرمز
تبدیل جیوه به طلا محقق شد
برای نخستین بار: ترمیم دی‌ان‌ای در بدن امید تازه برای درمان یک بیماری ژنتیکی نادر
آغاز ثبت‌نام آزمون دکتری از ۳ آبان: برگزاری آزمون در بهمن ماه
تمدید مهلت ثبت‌نام در سومین جشنواره ملی نشان نیکوکاری
برگزاری یادنامه شهید علی لاریجانی به همراه رونمایی کتابی از او
پناهیان: توجه به ادبیات روایی در مسیر تحول فرهنگی ضروری است
بازیگر «هک‌ها» از فلسطین دفاع کرد؛ پرداخت مالیات برای تامین نسل‌کشی
سینمای کوتاه در محاصره کلیشه‌هاست؛ از فقر ایده تا چالش میزبانی!
طرح یک سریال عاشقانه برای شبکه نمایش خانگی؛ تکرار «پوست شیر» طبیعی است
کمال تبریزی: فیلمسازان جوان از تقلید فاصله بگیرند
جزئیات کنسرت تازه مجید انتظامی اعلام شد؛ شنیدن ملودی‌های خاطره‌انگیز
وقتی «قطع رابطه» سفارشی می‌شود؛ چرا تولید اثر هنری با ریسک همراه است؟
مرثیه‌ای که هنوز با صدای دلتنگی حضرت زینب(س) شنیده می‌شود
انقلابی‌تر بودن با فحش رکیک‌تر ثابت نمی‌شود؛ هنر ماندگار حضرت زهرا(س)
روایت «حماسه فاطمی» و دفاع حضرت زهرا(س) از امامت
اسامی معرفی شدگان چندبرابر ظرفیت آزمون دانشجومعلم سال ۱۴۰۵ اعلام شد
سخنگوی وزارت آموزش و پرورش: وجود ۴۰۰ مدرسه در کشور با یک دانش‌آموز
چرا خانواده‌های پرجمعیت بابت انتخابشان تحقیر می‌شوند؟
خطرناک‌ترین شکل انحراف دینی از دیدگاه حضرت علی(ع)
رویا نونهالی با یک سریال جدید به تلویزیون برمی‌گردد
شاهرخ فروتنیان مهمان یازدهمین قسمت برنامه «هم‌کلام» است.
فصل دوم «بهار شیراز» به آنتن می‌رسد؛ سریالی درباره دغدغه مردم معمولی
پشتیبانی سینمایی‌ها از نویسنده حامی فلسطین؛ بریتانیا تغییر مسیر دهد
آغاز ثبت‌نام بدون آزمون استعدادهای درخشان کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد
امکان قفل کردن محتوا در «چت‌جی‌پی‌تی» فراهم شد
هوش مصنوعی متا اطلاعات کاربران را فاش کرد
انتخاب رشته ۱۲۴ هزار نفر در پذیرش صرفاً بر اساس سوابق تحصیلی سال ۱۴۰۵
حجت الاسلام علوی تهرانی: تکریم حضرت زهرا (س) راه رسیدن به توحید است
«تقاطع خیابان روزولت»؛ روایت تاریخ شفاهی رایزن اقتصادی آمریکا در ایران
ساعت ۲۴ امشب آخرین فرصت ثبت‌نام در پذیرش رشته‌های بدون کنکور سال ۱۴۰۵
دانشگاه‌های ایران به روی دختران جمهوری آذربایجان باز است
آغاز ثبت‌نام پذیرفته‌شدگان کارشناسی ارشد دانشگاه تهران از فردا
هشدار مشاور وزیر علوم درباره سایه جنگ و شکاف اجتماعی
کتیبه‌پوشی زیبای حرم علوی در عزای شهادت حضرت زهرا(س)
تأسیس ۸ مؤسسه جدید فرهنگی قرآن و عترت
چه برنامه‌های تربیتی آموزشی روی کودکان و نوجوانان اثرگذار است؟
آیا جوان امروز کمتر تلاش می‌کند؟
هوش مصنوعی مایکروسافت در تشخیص بیماری دو برابر پزشک دقت دارد
وب سایت‌های دولتی پس از کشف شکاف امنیتی در خاموشی فرو رفتند
کشف نوع جدیدی از افسردگی که زنان را بیشتر گرفتار می‌کند
ادامه اختلال در چت جی‌پی‌تی در میان کاربران ایرانی
روباتی که روی دست چاقو کشید
شیخ طوسی هزار سال پیش درباره اعجاز و تحریف قرآن چه می‌گفت؟
کاظمی: ۱۱ هزار کلاس درس سال گذشته هوشمند سازی شد
خانواده در محاصره اندیشه‌های غربی؛ فقه اسلامی چه پاسخی دارد؟
مستند برنده اسکار در جشنواره مقاومت حضور دارد؛ اکران فیلم در میادین
«گربه سگ؛ نتانیاهو و ترامپ» طرح جدید شجاعی طباطبایی شد
روایتی از ۴ زن در اسارت؛ «سلول» تقابل امید و ناامیدی است
سریال «شکیب عیار» به نیمه رسید؛ اهمیت فیلمنامه آماده قبل از کلید زدن
جزئیات کنسرت علیرضا مشایخی و ماجرای داشتن پوست کرگدن در موسیقی!
دفاع شاعر مسلمان از شعر غزه که در پارلمان ولز اجازه خواندن نیافت
روایت پیشرفت باید از کتاب‌ها به کلاس‌های درس برسد
برگزاری آیین گشایش جشنواره دوازدهم خاتم؛ جشنواره خاتم جشنواره دلهاست
امکان جذب دانشجوی بین‌المللی به‌صورت کاملاً مجازی در ۶ دانشگاه
روبات انسان‌نما در کره جنوبی می‌تواند بار ۲۰ کیلویی را بلند کند
توسعه هوش مصنوعی زبان فارسی نیازمند سرمایه‌گذاری بلندمدت است
سواد رسانه‌ای؛ از مدرسه تا خانواده
منفوریت بهائیت در یمن، از علی عبدالله صالح تا سید عبدالملک حوثی
ایران آمادگی نصب گنبد جدید حرم حسینی را تا پایان سال دارد
اعلام نحوه تاثیر معدل در آزمون‌های علوم پزشکی؛ محاسبه نمره خارجی‌ها
رتبه امنیت سایبری بانک‌ها به‌زودی اعلام می‌شود
برترین دانشگاه‌های کشور در جذب دانشجوی خارجی معرفی شدند
تاسیس شعبه دانشگاه تهران در عراق با ۱۴ رشته؛ حل مشکل دانشجویان خارجی
آنتروپیک هوش مصنوعی را جایگزین نیروی انسانی تازه کار می‌کند
۲۹ دانشگاه میزان وثیقه تعهدات دستیاران پزشکی را اعلام کردند
نتایج اولیه رشته‌های دارای شرایط خاص دانشگاه علمی کاربردی اعلام شد
۲۰ درصد ظرفیت جذب عمومی به نخبگان اختصاص می‌یابد
ژاپن با پهپاد خرس‌ها را فراری می‌دهد
آغاز به کار آزمایشگاه تصویربرداری کوانتومی دانشگاه شهیدبهشتی
وزارت بهداشت نقشی در فرآیند بورس‌های تحصیلی دولت‌های خارجی ندارد
ساعت ۱۲ امشب آخرین مهلت انتخاب رشته در پذیرش بدون کنکور سال ۱۴۰۵
جابجایی ۲۹۱ میلیارد پیام توسط ۷۲ میلیون کاربر در شاد
نگرش انسان و برداشت های او از جهان در کتاب «تفاوت نگاه‌ها»
اعلام نحوه تاثیر معدل در آزمون‌های علوم پزشکی؛ محاسبه نمره خارجی‌ها
برترین دانشگاه‌های کشور در جذب دانشجوی خارجی معرفی شدند
تاسیس شعبه دانشگاه تهران در عراق با ۱۴ رشته؛ حل مشکل دانشجویان خارجی
انتخاب رشته ۱۲۴ هزار نفر در پذیرش صرفاً بر اساس سوابق تحصیلی سال ۱۴۰۵
اسامی معرفی شدگان چندبرابر ظرفیت آزمون دانشجومعلم سال ۱۴۰۵ اعلام شد
امکان جذب دانشجوی بین‌المللی به‌صورت کاملاً مجازی در ۶ دانشگاه
سریال «شکیب عیار» به نیمه رسید؛ اهمیت فیلمنامه آماده قبل از کلید زدن
ایران آمادگی نصب گنبد جدید حرم حسینی را تا پایان سال دارد
روایت پیشرفت باید از کتاب‌ها به کلاس‌های درس برسد
روایتی از ۴ زن در اسارت؛ «سلول» تقابل امید و ناامیدی است
آغاز ثبت‌نام بدون آزمون استعدادهای درخشان کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد
دانشگاه‌های ایران به روی دختران جمهوری آذربایجان باز است
کاظمی: ۱۱ هزار کلاس درس سال گذشته هوشمند سازی شد
شیخ طوسی هزار سال پیش درباره اعجاز و تحریف قرآن چه می‌گفت؟
منفوریت بهائیت در یمن، از علی عبدالله صالح تا سید عبدالملک حوثی
دفاع شاعر مسلمان از شعر غزه که در پارلمان ولز اجازه خواندن نیافت
روبات انسان‌نما در کره جنوبی می‌تواند بار ۲۰ کیلویی را بلند کند
«گربه سگ؛ نتانیاهو و ترامپ» طرح جدید شجاعی طباطبایی شد
سواد رسانه‌ای؛ از مدرسه تا خانواده
توسعه هوش مصنوعی زبان فارسی نیازمند سرمایه‌گذاری بلندمدت است
جزئیات کنسرت علیرضا مشایخی و ماجرای داشتن پوست کرگدن در موسیقی!
آغاز ثبت‌نام پذیرفته‌شدگان کارشناسی ارشد دانشگاه تهران از فردا
حجت الاسلام علوی تهرانی: تکریم حضرت زهرا (س) راه رسیدن به توحید است
امکان قفل کردن محتوا در «چت‌جی‌پی‌تی» فراهم شد
ساعت ۲۴ امشب آخرین فرصت ثبت‌نام در پذیرش رشته‌های بدون کنکور سال ۱۴۰۵
مستند برنده اسکار در جشنواره مقاومت حضور دارد؛ اکران فیلم در میادین
نتایج نهایی پذیرش در آزمون کاردانی به کارشناسی سال ۱۴۰۵ اعلام شد
فصل دوم «بهار شیراز» به آنتن می‌رسد؛ سریالی درباره دغدغه مردم معمولی
خانواده در محاصره اندیشه‌های غربی؛ فقه اسلامی چه پاسخی دارد؟
آغاز ثبت‌نام آزمون دکتری از ۳ آبان: برگزاری آزمون در بهمن ماه
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.