به گزارش ثریا نشست خبری دست اندرکاران کنسرت «موسیقی نو در ایران» روز سه شنبه بیست و هشتم مهر با حضور علیرضا مشایخی رهبر ارکستر و آهنگساز پیشگام موسیقی کشورمان، آرش امینی آهنگساز و رهبر ارکستر، امین غفاری نوازنده و رهبر ارکستر و فرزان فرنیا پژوهشگر حوزه موسیقی در مکتب تهران برگزار شد.

موسیقی من حرفی جز اندیشه ندارد

علیرضا مشایخی موسیقی دان و رهبر ارکستر در ابتدای این نشست رسانه ای گفت: من هفت سال است اجرایی نداشته ام اما در این مدت بیکار نبودم و فعالیت های زیادی را انجام دادم. در این پروسه شرایط به گونه ای بود که به دلیل پرداختن به کارهای عقب افتاده تلاش کردم روی این موضوع تمرکز کنم و پروژه‌هایم را به سرانجام برسانم. مسیری که منجر به تولید آثار متعددی شد و گرچه به نظر می آید اصراری برای ندیدن من وجود دارد اما من از پا ننشستم و تلاش داشتم به سهم خودم در موسیقی تحرک ایجاد کنم چارچوبی که احمد پژمان نیز آن را انتخاب کرد و گرچه مسیرمان از هم جدا بود اما هر ۲ تلاش کردیم در مسیر موسیقی درست کارهایی را انجام دهیم.

وی با اشاره به برخی فعالیت هایی که در این حوزه انجام داده است، توضیح داد: طی این سال ها من واژه «موسیقی نو» را برای فعالیت هایم انتخاب کردم و این هم به جهت علاقه مندی هایم ابتدا به اشعار نیما یوشیج بود. چارچوبی که من را بر آن داشته تا به واسطه این رویکرد در حوزه موسیقی نیز به دنبال اهدافم با نگاهی نو باشم.

مشایخی با انتقاد از شرایط این سال های موسیقی علمی تصریح کرد: واژه موسیقی در ایران تعریف نشده و این تعریف نشدن هم تبعاتی دارد. نکته ای که اکنون آسیب های جدی به این حوزه وارد کرده است. در این چارچوب بنده تلاش کردم با تبیین واژه «موسیقی نو» برخوردی دوباره با موسیقی و دیدگاهی معتقد به تفکر را پیاده سازی کنم. آنچه من باور دارم موسیقی متفکر همراه با تمرکز است که حرفی جز اندیشه ندارد. فضایی که در همین کنسرت نیز به آن توجه داریم و امیدوارم برنامه خوبی پیش روی مخاطبان قرار گیرد.

حرکت روی الگوریتم ریاضی و موسیقی چند فرهنگی

این موسیقی دان در بخش دیگری از صحبت هایش تصریح کرد: موسیقی من فهمیدنی نیست؛ موسیقی من شنیدنی است. البته ۲ نوع برخورد با موسیقی هست؛ یک برخورد شنیداری صرف و دوم برخورد حرفه ای مبتنی بر علم موسیقی. در این راه توقع نداشته باشید که موسیقی را نشنیده دوست داشته باشید. موسیقی را باید شنید؛ موسیقی یک نوع زبان برای بیان ناگفته هاست. بنابراین از شنیدن موسیقی ترس نداشته باشید حالا اگر خوشتان آمد یا نیامد کاری نداشته باشید.

این مدرس دانشگاه درباره پیشینه ساخت قطعات در نظر گرفته شده این کنسرت هم گفت: قطعات این اجرا به غیر از کنسرتو ویولا که مربوط به هفت سال پیش بود همه جدید هستند؛ اما همه در یکی از سه زمینه اصلی موسیقی های من قرار دارند. چارچوبی که حول محور آثار مرتبط با «موسیقی ایرانی»، «موسیقی چند فرهنگی» در گفتگو با فرهنگ های دیگر و «موسیقی صرفا انتزاعی محض مبتنی بر الگوریتم های مختلف ریاضی» پیش روی مخاطبان قرار گرفته اند، اما آثاری که در این شب اجرا می شوند بیشتر متمرکز بر موسیقی چند فرهنگی است.

مشایخی در بخش دیگری از صحبت هایش خطاب به هنرمندانی که در اندیشه مهاجرت هستند، گفت: من همواره امیدوارم مردم به خارج نروند و حاصل زحمتشان را در ایران ببینند. چون فکر می کنم هیچ نوع شرایط محیطی نتوانسته ایران را نابود کند. ایران همیشه هست مهم پایداری است که همه ما باید داشته باشیم. ما باید پوست کرگدن داشته باشیم و کار تولید کنیم.

وی در ادامه این نشست رسانه ای بود که با اشاره به دیدگاه های موجود در حوزه «موسیقی تلفیقی» و «موسیقی نو» توضیخ داد: من از جمله افرادی بودم که طی سال های گذشته عبارت «موسیقی تلفیقی» را به میان آوردم. مسیری که اکنون به دلیل برخی تصورات اشتباهی که از آن شد خودم مخالفش شدم و اکنون هم مسئولیتی برایش ندارم. آنچه من ارائه می دهم موسیقی چند فرهنگی است؛ موسیقی که تلاش کردم دستاوردهای جدیدی به موسیقی ارائه کند. دیدگاهی که می تواند مبین کلید واژه «موسیقی نو» باشد یعنی موسیقی که به یک حجم صوتی چیزی اضافه کند.

ناگفته های استاد موسیقی از موسیقی ایرانی و تنبل ها

این آهنگساز و رهبر ارکستر در پاسخ به پرسش یکی از خبرنگاران مبنی بر دیدگاه های مخالف و موافقی که در حوزه «موسیقی ایرانی» دارد، تصریح کرد: آنچه می گویم فقط یک دیدگاه شخصی است که اصلا متوجه تمامیت آنچه در موسیقی ایرانی می گذرد نیست. اما بنده معتقدم برخی از افرادی که در موسیقی ایرانی حضور داشتند طی تاریخ نشان دادند که آدم های تنبلی هستند. فرایندی که موجب شد ما در برخی از موارد تاکید می کنم برخی موارد به لحاظ علمی در این حوزه دستاورد چندانی نداشته باشیم. بنده در موسیقی ایرانی شاگرد لطف الله مفخم بودم که یکی از عزیز کرده های صبا بود و من شاهد بودم او با چه زحمتی استادان موسیقی ایرانی را قانع کند تا نُت های آنان را بنویسد. شرایطی که بسیاری از آنها مخالفش بودند و اجازه نمی دانند این رویکرد در آثارشان پیاده سازی شود.

مشایخی گفت: اینها را گفتم تا بگویم خیلی ها در آن دوران نمی خواستنند درباره سازهای ایرانی نت نویسی وجود داشته باشد. آنها بر این باور بودند چنین نگرشی تیشه به ریشه موسیقی می زند. برخی از افرادی که به موسیقی سینه به سینه تعصب داشتند برای نت نگاری تنبل بودند. برخی هم متاسفانه به استقلال موسیقی نسبت به شعر باور نداشتند.

چه قطعاتی در کنسرت ۱۴ آبان اجرا می‌شود؟

آرش امینی رهبر ارکستر کنسرت موسیقی نو در ایران هم در بخش دیگری از این نشست خبری با اشاره به برخی قطعات اجرایی برنامه پیش رو توضیح داد: «کنسرتو برای ویولن و سازهای ضریی» با تک نوازی امین غفاری، «کوارتت زهی با سازهای ضربی» و «کنسرتو برای ویولا و سازهای ضربی و زهی» و تک آهنگ «دریا» با تک نوازی امین غفاری نوازنده ویولن و ویولا آثاری هستند که بنده در آن به عنوان رهبر ارکستر حضور دارم.

وی درباره نوع ساختارشکنی آثار علیرضا مشایخی تصریح کرد: ما آهنگسازانی داریم که ترجمانی از موسیقی ایرانی دارند که صرفا به واسطه ارکستراسیون غربی کارهایشان ارائه می شود. اما آثار علیرضا مشایخی موسیقی ایرانی را بازآفرینی می کنند. آثار مشایخی قالب ثابت ندارند و از نظر ساختار موسیقایی هرکدام فرم خاصی دارند که در قید و بند فرم های موسیقایی نیست. کارهای این هنرمند فرهیخته به دنبال پاسخ دادن به پرسش های فلسفی است که هیچ گاه پاسخ ندارند. همین گشتن مهم است که این جستجو را در آثار مشایخی زیبا می کند.

این رهبر ارکستر در باره دیدگاه های مدیریتی که در حوزه های تخصصی موسیقی وجود دارد، تاکید کرد: به اعتقاد من جریان مدیریت دولتی باید به سمتی هدایت شوند که انواع و اقسام موسیقی ها در قالب سیاست های مشخص برنامه ریزی شوند. در این چارچوب قطعا می توان در آینده شاهد اتفاقات بهتری در حوزه های اجرایی باشیم. چارچوبی که می توانست برنامه یک روزه کنسرت ما در تهران را به چند روز هدایت کند. البته ما هنوز در این زمینه امید داریم و حتی علاقه مندیم این اجرا در دیگر شهرهای کشور نیز ادامه پیدا کند.

حضور یک نوازنده در چالشی بزرگ با شاگردی در محضر استاد

امین غفاری نوازنده ویولن و ویولا نیز در بخش دیگری از این نشست رسانه ای توضیح داد: این چندمین باری است که افتخار اجرای آثار مشایخی به عهده بنده است و بسیار خرسندم که بعد از تلمذ در محضر این استاد موسیقی این بار می توانم در حوزه های اجرایی آثارشان را اجرا کنم.

وی افزود: بنده در این کنسرت ۲ کنسرتو اجرا می کنم. مسیری که برای یک نوازنده یک چالش بسیار بزرگ است و در مجموعه های بزرگ کمتر اتفاق می افتد و می تواند کار بسیار دشواری به حساب آید. من بر این باورم آنچه ارائه می شود مثل همه کارهای استاد مشایخی دارای ساختار شکنی است و مخاطبان این حوزه موسیقی می توانند تجربه متفاوتی را از سر بگذرانند.

فرزان فرنیا نوازنده سازهای کوبه ای که با آنسامبل «کاروان» بخشی از اعضای ارکستر این کنسرت را تشکیل می دهند در پایان درباره جزئیات حضورش توضیح داد: نگاه استاد مشایخی به سازهای کوبه ای فراتر از بسیاری از هم نسلان وی است. در تمام این سال ها نوازندگی آثار او باعث شد آنسامبل «کاروان» شکل بگیرد. من و دوستان دیگر ۱۴ آبان در تمامی قطعات حضور داریم و در یک بخش مجزا قطعه «پیچک» را اجرا کنیم. قطعه ای که جلوتر از زمان خودش هدایت شده است.

پروژه موسیقی نو در ایران با اجرای آثاری از علیرضا مشایخی، همراهی ارکستر زهی خلیج فارس به رهبری ارکستر آرش امینی و هنرمندی ارکستر زهی خلیج فارس با تک نوازی امین غفاری، کوارتت نماد به سرپرستی ستاره بهشتی، آنسامبل کاروان به سرپرستی فرزان فرنیا ۱۴ آبان در تالار وحدت تهران برگزار می شود.