به گزارش ثریا امروزه شبیه سازی انسان یکی از موضوعات مهم و چالشهای دانش بشری از نظر علمی، اخلاقی و حقوقی میباشد.
سؤالی که در ابتدا به نظر میرسد اینکه: آیا شبیه سازی انسان دخالت در کار خداست و آفرینش محسوب میشود؟ آیا تولد انسانها به روشی غیر از طریق معمول جنسی، خلق بشر توسط بشر محسوب میشود، یا از مقولاتی مانند اختراع هواپیما و تولید الکتریسیته است؟
یکی از دلایل مخالفت با شبیه سازی و تحریم آن، این است که مخالفین معتقدند شبیه سازی انسان دخالت در کار خداست و آفرینش محسوب میشود.. این مخالفت ها در همه ادیان الهی وجود دارد. پاپ ژانپل دوم درباره کسانی که در پی شبیهسازی انسان هستند، میگوید: آنان از سر تکبر، این باور را در سر دارند که پروژه آنها از پروژه خالق برای بشریت بهتر است و این یعنی خود را خدا پنداشتن و از حدود انسانی و محدوده مجاز بیرون رفتن.
شاید این واکنش کلیسای کاتولیک نسبت به دیدگاه افرادی نظیر ویلیام مائستری بود که در مورد شبیهسازی میگوید: ما تلاش میکنیم تا از طریق این تکنولوژی، خدا شویم و این وسوسه همیشگی بوده تا فقط خودمان را جای خدا بگذاریم.
موضوع شبیهسازی در مذاهب اسلامی نیز با اعتراضاتی مواجه شده است. فقهای اهل سنت که به تحریم شبیهسازی فتوا دادهاند، همگی بر این باورند که شبیهسازی مصداق خلق نیست.
مطابق با بیانیه نهایی مجمع الفقه الاسلامی، صراحتاً بیان شده است: «مخفی نماند که این عملیات و مانند آن، خلق یا جزئی از خلق به شمار نمیرود. خداوند عزوجل میفرماید: أَمْ جَعَلُوا لِلَّهِ شُرَکاءَ خَلَقُوا کَخَلْقِهِ فَتَشابَهَ الْخَلْقُ عَلَیْهِمْ قُلِ اللَّهُ خالِقُ کُلِّ شَیْ ءٍ وَ هُوَ الْواحِدُ الْقَهَّارُ (رعد، ۱۶)» (مجمع الفقه، ۱۴۱۸، ص ۳۶۹).
تعریف و سازوکار شبیهسازی انسان
در تعریف عام و اجمالی، شبیهسازی انسان فرآیندی است که طی آن، مجموعه ژنهای انسان توسط متخصصین و با بهرهگیری از فناوریهای نوین این عرصه، مهندسی و برنامهریزی میشوند. اما از منظر تخصصی و علمی، شبیهسازی انسانی فرآیندی به مراتب پیچیدهتر است که سازوکار آن به شرح زیر است:
۱. سلول جنسی (تخم یا تخمک ).
۲. سلول سوماتیک (بافتی) از یک عضو بدن انسان.
۳. فرآیند تخلیه هستهای و جایگزینی آن در هستهای دیگر.
به منظور تولید یک موجود انسانی همسان، ابتدا سلول تخمک از یک فرد مونث اخذ شده و نقشه ژنتیکی (DNA) آن استخراج میگردد. سپس یک سلول سوماتیک (بافتی) از فرد دیگر (نظیر سلولهای استخوانی، پوستی، مغزی، عصبی و غیره) گرفته شده و نقشه ژنتیکی آن نیز تخلیه میشود.
در ادامه، DNA سلول سوماتیک با استفاده از روشهای شیمیایی و الکتریکی به درون سلول تخمک فاقد DNA اصلی وارد میگردد. هر سلول از بافتهای بدن انسان، حاوی تمامی اطلاعات ژنتیکی بدن است، اما صرفاً اطلاعات مربوط به بافت خود در آن فعال و قابل بیان است. در حالی که در سلول تخمک، تمامی اطلاعات ژنتیکی بدن به صورت فعال و بالقوه موجود است. بدین ترتیب، پس از جایگزینی نقشه ژنتیکی سلول سوماتیک در هسته تخلیهشده سلول تخمک، تمامی اطلاعات ژنتیکی فعال شده و از قابلیتهای سلول تخمک (به استثنای DNA اصلی آن) بهرهبرداری میشود.
سپس این سلول مهندسیشده به رحم فرد اهداکننده تخمک منتقل شده و مراحل تکامل طبیعی خود را طی میکند و منجر به تولید موجودی انسانی میشود که از نظر ساختار، نقشه و اطلاعات ژنتیکی کاملاً مشابه فرد اهداکننده DNA است.
در همین چارچوب، رئوف کمال، پژوهشگر حوزه تدبر در قرآن، در مقالهای به بررسی این موضوع از منظر آیات و روایات پرداخته است که در ادامه به آن میپردازیم:
دلیل برای مباح بودن عمل شبیه سازی انسان را میتوان بر اساس برخی آیات قرآن مورد بررسی قرار داد. به عبارتی اگر شبیهسازی را در چارچوب قدرت الهی ببینیم، میتوان گفت که این فناوری نیز در راستای اراده و قوانین الهی است، زیرا هیچ خلقتی بیرون از قدرت خداوند انجام نمیشود.
۱. خداوند آفرینش را از طرق مختلف ممکن ساخته است: سوره یس، آیه ۸۲: إِنَّمَا أَمْرُهُ إِذَا أَرَادَ شَیْئًا أَن یَقُولَ لَهُ کُن فَیَکُونُ فرمان او چنین است که چون چیزی را اراده کند، تنها به آن میگوید: «باش»، پس موجود میشود.این آیه نشان میدهد که هر نوع خلقتی در نهایت تحت اراده الهی قرار دارد. اگر بشر توانسته به فناوری شبیهسازی دست یابد، این نیز نوعی اذن و مشیت الهی است.
۲. تنوع در شیوههای خلقت در قرآن: در قرآن روشهای مختلفی برای خلقت انسان ذکر شده است ۱. خلقت آدم از خاک، بدون اینکه پدر و مادر داشته باشد - سوره حج، آیه ۵ ۲. خلقت از نفس واحد مانند حوّا از آدم - سوره نساء، آیه ۱ ۳. خلقت از نطفه (مقاربت جنسی) - سوره انسان، آیه ۲ ۴. خلقت بدون پدر (حضرت عیسی) - سوره آلعمران، آیه ۵۹ از این تنوع میتوان نتیجه گرفت که راههای مختلفی برای خلقت وجود دارد و خلقت محدود به یک روش خاص نیست. اگر شبیهسازی نیز روشی برای خلق انسان باشد، میتوان آن را در چارچوب قدرت الهی دید.
۳. شبیهسازی بهعنوان مظهر قوانین خلقت الهی: سوره انبیا، آیه ۳۰: و َجَعَلْنَا مِنَ الْمَاءِ کُلَّ شَیْءٍ حَیٍّ و هر چیزی را از آب زنده نمودیم.این آیه نشان میدهد که حیات دارای اصول و قوانینی است که خداوند در جهان قرار داده است. شبیهسازی نیز نوعی استفاده از این قوانین برای ایجاد حیات است، نه یک خلق مستقل از خداوند.
۴. جان بخشیدن به هر چه که خداوند اراده نماید: سوره سجده، آیه ۹: ثُمَّ سَوَّاهُ وَنَفَخَ فِیهِ مِن رُّوحِهِ سپس او را موزون ساخت و از روح خویش در او دمید.
اگر انسانی از طریق شبیهسازی به وجود بیاید و زندگی کند، این نشاندهنده آن است که خداوند اراده کرده که این فرد دارای حیات و روح باشد. در غیر این صورت، اصولاً چنین انسانی امکان زندگی پیدا نمیکند.با این دیدگاه، شبیهسازی نه به معنای مقابله با خلقت خداوند است و نه خارج از اراده الهی. بلکه بشر با بهرهگیری از استعدادهایی که خدا به او داده، از قوانین خلقت برای ایجاد یک نسخه جدید از حیات استفاده میکند.
بنا بر اصل اباحه در احکام شرعی هر چیزی ذاتاً مباح است مگر اینکه دلیل قطعی بر حرمت آن وجود داشته باشد. این اصل در فقه اسلامی پذیرفته شده و میتوان آن را به بحث شبیهسازی هم تعمیم داد:
۱. استعداد خلقت به اراده خداوند وابسته است نکته مهمی که هیچ چیزی بدون اراده الهی به وجود نمیآید. این تفکر با آیات متعددی همخوانی دارد، از جمله: سوره فاطر، آیه ۴۳: و َلَن تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبْدِیلًا و هرگز برای سنت خدا تغییری نخواهی یافت. اگر انسان توانسته به فناوری شبیهسازی دست یابد، این نشاندهنده آن است که خداوند این امکان را در نظام خلقت قرار داده و آن را ممنوع نکرده است.
۲. قاعده اباحه و اصل عدم تحریم: در قرآن، تنها برخی چیزها صراحتاً ممنوع یا حرام اعلام شدهاند، مانند: خوردن گوشت مردار، خون و گوشت خوک سوره بقره: ۱۷۳ ربا خواری سوره آلعمران: ۱۳۰ ظلم و فساد سوره بقره: ۲۰۵ اما در مورد شبیهسازی هیچ آیهای که صریحاً آن را حرام بداند وجود ندارد. بنابراین، طبق اصل اباحه، این عمل ذاتاً جائزاست. مگر اینکه دلیل قطعی بر حرمت آن بیابیم.
۳. آفرینش در چارچوب قدرت خداوند است، نه خارج از آن: حتی اگر انسان با فناوری شبیهسازی موجودی را ایجاد کند، باز هم این یک خلق مستقل نیست، بلکه استفاده از قوانینی است که خداوند در طبیعت قرار داده.سوره تغابن، آیه ۳: خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ بِالْحَقِّ وَصَوَّرَکُمْ فَأَحْسَنَ صُوَرَکُمْ آسمانها و زمین را به حق آفرید و شما را صورتگری کرد، پس چه نیکو صورتگری است. این نشان میدهد که هر گونه خلقت، حتی اگر از طریق فناوری باشد، در نهایت بر پایه قوانین الهی است.
این دیدگاه منطقی و منطبق با اصول قرآنی است. چرا که معتقد است: اگر خداوند امکان شبیهسازی را در نظام خلقت قرار داده، پس این کار خارج از اراده او نیست، چیزی که در قرآن صراحتاً حرام نشده، مباح است و شبیهسازی مقابله یا تعارضی با خلقت خداوندی ندارد، بلکه استفاده از قوانین اوست.
منبع: مهر
جدایی متا از شریک چینی جنجالی کلید خورد
احتمال اعمال محدودیت دوباره بر اینترنت بینالملل وجود دارد؟
اقدامات حرم حضرت ابوالفضل العباس(ع) برای استقبال از ماه محرم
رویکردی اجتهادی بر جایگاه مردم در حکمرانی از منظر فقه شیعه در کتاب «فقه، مردم و حکمرانی»
واکاوی در مسئله عرفان و سلامت معنوی کودکان در یک نشست
نتیجه نهایی گفتگوی پیامبر با مسیحیان نجران پس از ماجرای مباهله چه شد؟
افتتاح سردخانه دومداره آمونیاکی شهر اهر با حضور حجت الاسلام خاموشی
هشدار قالیباف به ترامپ و دیگر رهبران جهان+عکس
حجتالاسلام قمی: زبان در وصف شما مردم مبعوث شده قاصر است
طرح روضههای خانگی سدره به مناسبت ماه محرم آغاز به کار کرد
نیاز داریم که همگی نسبت به معضلات و نیازها احساس مسئولیت کنیم
جزئیات جدید اعمال سوابق تحصیلی در کنکور سراسری ۱۴۰۵ را اینجا بخوانید
به کارگیری هوش مصنوعی جمینای در کروم به غرب آسیا رسید
زیرساخت حقیقی این سرزمین، تمدن کهن، فرهنگ و هنر ماندگارش است
تعیین سقف افزایش شهریه دانشگاههای غیردولتی بر اساس نرخ تورم
از خرید کابل برق چه میدانید؟ راهنمایی که پیش از هر بازسازی باید بخوانید
اقتدار دفاعی ایران، ایدهای نو در بازیهای رومیزی
۳۵ ثانیه، ۷۲۰ هزار گلوله در لامرد/ جنایتی که روایت نشد
آئین اختتامیه روایت علوی برگزار شد
بازیهای تیم ملی فوتبال ایران در سینماها پخش میشود
معرفی چهار آلبوم موسیقی تازه وارد در فضای مجازی
روایت جواد موگویی از یک جنایت جنگی: حادثه لامرد در سایه روایتهای اشتباه رسانهای گم شد
جزئیات برنامههای محرمی اوقاف در قالب طرح سوگواره بصیرت عاشورایی اعلام شد
دقت در نسبت با خاستگاه علوم انسانی بسیار مهم است
پویش «ایران در پناه قرآن» تا پایان خرداد تمدید شد
برگزاری نمایشگاه معماری حرمین شریفین در مکه مکرمه
حمایت آیت الله رشاد از بازسازی و ساخت مجدد کنیسه آسیب دیده در جنگ
آیا در جنگ هرکاری مجاز است؟ نگاهی به اخلاق در میدان نبرد
تأثیر سوابق پایه یازدهم در کنکور ۱۴۰۵ مثبت شد / ۶ درس نهایی برای کنکور
راز حذف زمینههای فلسفی «یوگا» در نسخه مدرن
آذینبندی و شادیهای عمومی باید به عنوان مدخل معرفت باشد
فرایند محدودیت در اینترنت شفاف میشود؛ ماجرای اینترنت پرو و خط سفید چه بود؟
۷۸ درصد ترافیک اینترنت به حالت قبل و اول دی ماه بازگشت
آغاز ثبت نام آزمون کاردانی به کارشناسی از ۲۴ خرداد ماه
مصوبه افزایش حقوق اعضای هیئت علمی لغو نشده است
تداوم فعالیت علمی دانشگاه شهید بهشتی با وجود آسیب در جنگ
ضیافت نور در آسمان خرداد؛ دیدار دو سیاره منظومه شمسی در آسمان ایران
نسخه جدید چتجیپیتی؛ از تولید عکس تا رزرو سفر در یک پنجره
مهلت دفاع از پایان نامه دستیاران پزشکی تا پایان آذر ۱۴۰۵ تمدید شد
حضوری شدن برخی امتحانات دانشگاه علم و صنعت در مقطع کارشناسی
ایران در جمع ۶ کشور دارای توان ساخت تجهیزات پیشرفته کرایوژنیک
چرا نقش استادان دانشگاه فراتر از کلاس درس است؟
انویدیا با غولهای فناوری کره جنوبی قرارداد بست
هوش مصنوعی زلزله یاب شد
ثبتنام خودکار ۸۵ درصد دانشآموزان ابتدایی در استان سمنان
فعالیت ۳۷ هزار سفیر سلامت دانشآموزی
هفته بینالمللی قرآن در کربلا افتتاح شد
چرا روابط فیلم «تهران کنارت» در سطح ماند؟
ولایت فقیه یک هویت تمدنی و تاریخی برای ملت ایران است
تأکید رئیس جهاددانشگاهی بر رفع موانع دیوانسالاری و بازگشت به شورای عالی انقلاب فرهنگی
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی: دستورات لازم برای حضور فعالتر جهاد دانشگاهی صادر میشود
دومین فراخوان تربیت مجاهد فرهنگی توسط نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاهها
دستگاههای اجرایی ملزم به استفاده از پیامرسانهای بومی شدند
طرح جدید دانشکده مدیریت شریف برای جذب دانشجوی دکتری با مزایای بینظیر
پیش ثبتنام الکامپ ۲۹ آغاز شد
امکان ادامه تحصیل مجدد در پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی برای دانشآموختگان فراهم شد
اجماع شورای عالی انقلاب فرهنگی بر تأثیر قطعی سوابق تحصیلی یازدهم و دوازدهم در کنکور ۱۴۰۵
جزئیات احکام انضباطی دانشجویان در ایمیل معاون دانشجویی دانشگاه شریف به اساتید
امتحانات دانشگاه علمی کاربردی غیرحضوری شد
امام در اصول فقه به «عرف عقلایی» اهمیت میداد
خبرنگاران ایرانی از دریافت ویزا برای پوشش جام جهانی محروم شدند
موقوفات چطور به حل مشکلات اقتصادی ورود کردهاند؟
زندگی امام موسی کاظم (ع) تابلویی تمامعیار از مدیریت بحران و کادرسازی دینی است
بازیگر معروف ایرانی نقش ترامپ را بازی میکند+عکس
بیوک میرزایی: محبت مردم بزرگترین سرمایه یک هنرمند است
متن جدید امیرحسین قیاسی در حمایت از ایران و در واکنش به جنگ
آیتالله مبلغی: نخستین ثمره استقامت، گشایش راهها و شکستن بنبستهاست
ثبت نام ۲ هزار هیئت جدید در سامانه عطر سیب/ رویکرد نمایشگاه امسال خانواده محور است
خدمترسانی موکب ها به زائران عید غدیر در نجف اشرف
روایتی از بزرگترین وقف درمانی تهران در کتاب «میراث فرمانفرما»
آخرین حضور و غیاب کودکان شهید میناب با حضور پرویز پرستویی
بازیگر معروف فیلم پدرخوانده ترامپ را ظالم و فاسد خواند
روایت الگوی خانواده موفق در «زندگی زیباست» رادیو معارف
آنچه سیاهچالهای عباسی درباره امام کاظم(ع) پنهان نکردند
چرا روایت ماکان نصیری از صدها گزارش خبری اثرگذارتر شد؟
کتاب صمود روایتی از دردی که از دور فهمیده نمیشود
امکان ارسال مستقیم جستجو به هوش مصنوعی در گوگل فراهم میشود
ترس اروپا از خاموشی دیجیتال شدت گرفت
قائم مقام دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی منصوب شد
حمایت جدی دانشگاه آزاد از دانشجویان دکتری؛ دستورالعمل پژوهشی نیمسال ۱۴۰۴۲ آمد
امکان ادامه تحصیل مجدد در پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی برای دانشآموختگان فراهم شد
طرح جدید دانشکده مدیریت شریف برای جذب دانشجوی دکتری با مزایای بینظیر
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی: دستورات لازم برای حضور فعالتر جهاد دانشگاهی صادر میشود
بیوک میرزایی: محبت مردم بزرگترین سرمایه یک هنرمند است
حمایت جدی دانشگاه آزاد از دانشجویان دکتری؛ دستورالعمل پژوهشی نیمسال ۱۴۰۴۲ آمد
دومین فراخوان تربیت مجاهد فرهنگی توسط نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاهها
هوش مصنوعی افکار رئیس جمهور چین را ترویج میکند
ترس اروپا از خاموشی دیجیتال شدت گرفت
کتاب صمود روایتی از دردی که از دور فهمیده نمیشود
مساله وطن در صدای علیرضا قربانی و نجابتِ اندوه در آهنگ جدید او
امکان ارسال مستقیم جستجو به هوش مصنوعی در گوگل فراهم میشود
امتحانات دانشگاه علمی کاربردی غیرحضوری شد
بزرگترین وداع قرن برای امام امت/ بدرقهای به وسعت ایران
خط فارسی، مرجعیت علمی ایران را منطقهای میکند
شورای عالی انقلاب فرهنگی: تغییری در تأثیر قطعی معدل کنکور امسال نداریم
قائم مقام دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی منصوب شد
اجماع شورای عالی انقلاب فرهنگی بر تأثیر قطعی سوابق تحصیلی یازدهم و دوازدهم در کنکور ۱۴۰۵
چرا روایت ماکان نصیری از صدها گزارش خبری اثرگذارتر شد؟
بازیگر معروف ایرانی نقش ترامپ را بازی میکند+عکس
موقوفات چطور به حل مشکلات اقتصادی ورود کردهاند؟
امام در اصول فقه به «عرف عقلایی» اهمیت میداد
تأکید رئیس جهاددانشگاهی بر رفع موانع دیوانسالاری و بازگشت به شورای عالی انقلاب فرهنگی
اقتباسی عروسکی از رمان «اسب جنگی» به روی صحنه رفت
رویکرد تحولی سمپاد از تربیت دانشآموز موفق به سوی پرورش انسان اثرگذار
آغاز ثبت نام آزمون کاردانی به کارشناسی از ۲۴ خرداد ماه
روایت الگوی خانواده موفق در «زندگی زیباست» رادیو معارف
خبرنگاران ایرانی از دریافت ویزا برای پوشش جام جهانی محروم شدند
آیتالله مبلغی: نخستین ثمره استقامت، گشایش راهها و شکستن بنبستهاست
متن جدید امیرحسین قیاسی در حمایت از ایران و در واکنش به جنگ
انویدیا با غولهای فناوری کره جنوبی قرارداد بست
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.