به گزارش ثریا - اف-۱۴ تامکت یکی از افسانهایترین جنگندههای تاریخ هوانوردی نظامی است. ایران تنها کشور خارجی بود که پیش از انقلاب اسلامی ۷۹ فروند از این هواپیمای فوقپیشرفته را از آمریکا دریافت کرد.
پس از انقلاب و قطع کامل روابط با ایالات متحده، این ناوگان بدون هیچگونه پشتیبانی رسمی ماند، اما برخلاف انتظار بسیاری، نهتنها از بین نرفت، بلکه بیش از ۴۵ سال همچنان پرواز میکند. با این حال، پرسش مهمی که همیشه مطرح بوده این است: چرا ایران با وجود نیاز شدید و تواناییهای فنی قابل توجه، هرگز اف-۱۴ را بهطور کامل مهندسی معکوس نکرد؟ این جنگنده با توجه به مشخصات منحصربفرد با به روزرسانیهای جدید میتوانست نیازی اساسی نیروی هوایی کشور به یک جنگنده تمام عیار را برطرف کند اما چرا چنین پروژهای به طور جدی دنبال نشد؟
1. پیچیدگی اف 14
اولین و مهمترین دلیل، پیچیدگی بینظیر خود هواپیما است. اف-۱۴ در زمان ساخت (دهه ۱۹۷۰) پیشرفتهترین جنگنده جهان بود. بالهای با زاویه متغیر، سیستم کنترل پرواز فلایبایوایر آنالوگ، رادار قدرتمند AWG-9 قادر به ردیابی ۲۴ هدف و شلیک همزمان به ۶ هدف با موشک فینیکس، بدنه گسترده از تیتانیوم و موتورهای توربوفن پرقدرت، همه و همه این هواپیما را به یک شاهکار مهندسی تبدیل کرده بودند که حتی امروز هم برای بسیاری از کشورها غیرقابل تکرار است.
2. موتور اف 14
دومین مانع بزرگ، موتور بود. اف-۱۴ ابتدا با موتور پرات اند ویتنی TF30 کار میکرد که مشکلات زیادی داشت. ایران بعدها توانست تعداد محدودی موتور جنرال الکتریک F110 (موتور اف-۱۶) را از راههای غیررسمی به دست آورد و روی برخی تامکتها نصب کند. اما تولید موتورهای توربوفن پیشرفته نیازمند فناوریهای بسیار حساسی مانند پرههای تککریستال، آلیاژهای مقاوم به دمای بالای ۱۶۰۰ درجه و پوششهای سرامیکی حرارتی است؛ فناوریهایی که حتی در سال ۲۰۲۵ فقط در اختیار کمتر از ۷ کشور جهان است.
3. رادار و موشک اصلی اف 14
سومین چالش، سیستمهای اویونیک و رادار بود. رادار AWG-9 یکی از بزرگترین و پیچیدهترین رادارهای مکانیکی تاریخ است. ایران موفق شد این رادار را تعمیر، نگهداری و حتی تا حدی بومیسازی کند (نسخههای ارتقایافته داخلی با نامهایی مانند «نجما»)، اما تولید کامل آن از صفر ممکن نبود. موشک دوربرد AIM-54 فینیکس نیز دیگر تولید نمیشود و نسخه ایرانی «فکور-۹۰» با وجود پیشرفت چشمگیر، هنوز به عملکرد اصلی فینیکس نمیرسد.
4. تحریمها
عامل چهارم، تحریمهای بیرحمانه و هدفمند آمریکا بود. در دهه ۱۹۸۰، سیا پروژهای مخفی به نام «Persian Freedom» را اجرا کرد که هدفش دقیقاً جلوگیری از رسیدن حتی یک پیچ اف-۱۴ به ایران بود. آمریکا قطعات یدکی را از سراسر جهان جمعآوری میکرد تا ایران به آنها دسترسی پیدا نکند.
5. معادله هزینه-سود
در نهایت، مهمترین دلیل شاید اقتصادی-استراتژیک باشد. مهندسی معکوس کامل یک جنگنده نسل چهارم ++ در حالی که فقط چند ده فروند از آن دارید، هزینهای نجومی و زمانبر دارد. ایران در همان دهههای ۶۰ و ۷۰ شمسی تصمیم هوشمندانهای گرفت: به جای صرف میلیاردها دلار برای تولید تعداد محدودی تامکت جدید، منابع را به سمت تسلیحات نامتقارن (موشکهای بالستیک، کروز و پهپادها) هدایت کرد که امروز ستون اصلی قدرت بازدارندگیاش هستند.
نتیجه این که ایران به جای مهندسی معکوس کامل، استراتژی «زنده نگه داشتن و ارتقای محدود» را انتخاب کرد. امروز هنوز حدود ۱۲ تا ۲۰ فروند اف-۱۴ عملیاتی در نیروی هوایی ایران پرواز میکنند؛ با اویونیک ایرانی، رادار بومی، موتورهای ارتقایافته و حتی توانایی حمل بمبهای هوشمند و موشکهای کروز. این خود یک دستاورد بزرگ مهندسی است، اما تولید انبوه تامکت جدید هرگز در دستور کار نبود؛ چون نه ممکن بود، نه بهصرفه.
منبع :
اسرار آیفون ۱۸پرو در وب تاریک فاش شد
«حرف دلم را قورت دادم» روایتی صمیمی برای بیان احساسات و دغدغههای نوجوانان
قابلیت تازه واتس اپ برای چت کردن بدون افشای شماره موبایل
۴.۵ میلیون دانشآموز در مدارس غیردولتی تحصیل میکنند
فراخوان روایت وداع برای ثبت خاطرات مردمی از بدرقه رهبر شهید انقلاب
استفاده دانشجویان از هوش مصنوعی نظام ارزشیابی را با چالش مواجه کرده است
وزیر آموزش و پرورش: تشدید نظارت بر عملکرد مدارس غیردولتی الزامی است
۴۰ مدرسه قرچک برای اسکان زائران مراسم وداع رهبر شهید آماده میشود
مدرسه کانون هویتسازی و پرورش عزت و امید است
لایحه ایمنی آنلاین کودکان و نوجوانان در مجلس آمریکا تصویب شد
چگونه عاشورا به سرچشمه حقیقت تبدیل شد؟
کشف این ژن راز شکست بسیاری از بارداریها را آشکار میکند
اولین تصویر تابوت متعلق به رهبر شهید انقلاب و خانواده ایشان
کاروان هنرهای نمایشی «بدرقه خورشید» راهی ۶ استان میشود
لحظهبهلحظه وداع ملت با رهبر شهید انقلاب از امواج رادیو قرآن شنیدنی میشود
گریم متفاوت بازیگر بچه مهندس پربازدید شد+عکس
علت فوت فرزاد جمشیدی چه بود؟
آزمون انتخاب سردفتر اسناد رسمی در شهریورماه برگزار میشود
حل مشکلات استخدامی اعضای هیئت علمی جدید در دستور کار دانشگاه تهران
قائممقام بنیاد ملی نخبگان: صدور مرحلهای کارت نخبگی بنیاد ملی نخبگان آغاز شد
اساسنامه جدید مؤسسات آموزش عالی غیردولتی توسط پزشکیان ابلاغ شد
تاخیر یک ساله در تشکیل جلسه شورای عالی فضای مجازی
تأمین کمکهزینه درمان زوجین نابارور/اعطای بسته سیسمونی به دانشجوی مادر
پیگیری اجرای مصوبه افزایش حقوق اساتید/بیش از ۴۰ درصد اساتید دانشگاه فاقد مسکن
۳ لایه پنهان تسلیحاتیسازی استارتاپها برای قتل عام سایبری و نظامی
رقابت جدید علمی بریکس؛ فرصت همکاری دانشمندان ایرانی با ۵ کشور عضو بریکس
اینستاگرام به دنبال شخصی سازی الگوریتم کاربران
جزئیات آزمون ارزیابی علمی متقاضیان انتقال رشته فیزیوتراپی از خارج اعلام شد
استرالیا جریمه شبکههای اجتماعی را دو برابر کرد
یک طرح جدید: یارانه غذای دانشجویان از ترم آینده مستقیم به کیف پول آنها واریز میشود
هواپیمای فضایی چین یک شیء مرموز را در مدار رها کرده است
آزمایش موشک «استارشیپ» پیش از پرواز سیزدهم با موفقیت به سرانجام رسید
صنعت هوانوردی اعلام کرد: ضایعات غذایی به سوخت جت تبدیل میشوند
شمارش معکوس تا پرتاب جدیدترین فناوری فضایی «اسپیسایکس» آغاز شد
جدیدترین خبر از وضعیت فاطمه شکری بازیگر پیشکسوت
اکران فیلم استخر سروش صحت به تعویق افتاد
سری جدید انیمیشن «داستان اسباببازی» همه رقبا را کنار زد
پیشنهاد وزیر علوم برای جذب دانشجویان پاکستانی در دانشگاه سیستان و بلوچستان
شرایط پذیرش در آزمون کاردانی به کارشناسی فرهنگیان اعلام شد
فراهم شدن امکان ویرایش حوزه آزمون پذیرش دستیار تخصصی
زیرساختهای فرسوده ناسا دیگر پاسخگوی ماموریتهای «آرتمیس» نیستند
راز کندی تنبلها کشف شد
تأثیر پنهان طعمهای محبوب سیگار الکترونیکی بر قلب را جدی بگیرید
آیا خاطرات را میتوانیم بخوریم؟
عکس روز ناسا از ماراتن مریخ منتشر شد
کاروان دانشآموزی ایران با بهترین شرایط به ژیمنازیاد اعزام شود
دستورالعمل فعالیتهای تابستانی مدارس ابلاغ شد
کلاسهای جبرانی تابستانی دانش آموزان از ۱۵ تیرماه آغاز میشود
راه حل مقابله با مصرف مواد مخدر در محیطهای دانشگاهی
صدور حکم اخراج دانشجوی امیرکبیر به دلیل اهانت به پرچم ایران
حضور ۱۱ دانشگاه ایرانی در رتبه بندی کیواس ۲۰۲۷ ؛ دانشگاه تهران در صدر جدول
قرار بود ششم تیر و روز ترور آخرین روز جمهوری اسلامی باشد
تجلیل از گری اولدمن در جشنواره تلویزیونی بریتانیا
رسالت تداوم نهضت عاشورا و تاریخنگاری زنده سیره تبلیغی امام سجاد(ع)
برگزاری ۵ شب عزاداری در دانشگاه تهران در دهه دوم ماه محرم
نگاهی به وضعیت معنویت انیمیشن کودکان در سه الگوی، دیزنی، پیکسار و جیبلی
پوشش بیش از ۱۰۰۰ رسانه برای مراسم عاشورای کربلای معلی
مصاحبه دوره دکتری دانشگاه آزاد از امروز آغاز میشود
توسعه تعاملات دانشگاههای ایران و کشورهای عضو اکو در دستور کار
ایران به دانش فنی ساخت «مغز مصنوعی» دست یافت
در عصری هستیم که سرعت،فضیلت شده است/بحران معنایی انسان معاصر از کجاست؟
فراخوان کسب دانش فنی ساخت یک قطعه مهم در صنایع حساس و راهبردی
ثبتنام مدارس باید بر اساس محدوده محل سکونت انجام شود
زیارت تبلیغاتی صدام در عتبات/ سقوط یک سناریو توسط اسرای ایرانی
چرا امام حسین (ع) به پا خاست؟
تل زینبیه به روی بانوان زائر کربلا بازگشایی شد
اگر امام را نشناسیم، غربال خواهیم شد
هوش مصنوعی آنتروپیک شکاف در سیستمهای دولت آمریکا را شناسایی کرد
امروز آخرین فرصت ثبت نام در پذیرش کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵
ارسال آییننامه جامع مدیریت دانشگاهها به شورای عالی انقلاب فرهنگی
آغاز پویش «کارت نشاط» برای حمایت از دانشآموزان
آموزش و پرورش: شرایط ثبتنام دانشآموزان اتباع اعلام خواهد شد
نتایج نقل و انتقالات فرهنگیان شنبه اعلام میشود
ابررایانه چینی از رقبای آمریکایی پیشی گرفت
خوابگاههای علوم پزشکی تهران میزبان مهمانان مراسم تشییع پیکر رهبر شهید
برنامه زمانی امتحانات دانشجویان دانشگاه صنعتی امیرکبیر تغییر کرد
حضور وزیر علوم در آیین عاشورای حسینی در زینبیه استانبول
آماده تسهیل فرآیندهای اداری و حمایت از ابتکارات نوآورانه هستیم
ظرفیت ۶۸ هزار نفری پذیرش کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵ اعلام شد؛ ثبتنام تا شنبه ۳۰ خرداد
نقش شهادت در آثار محمدعلی نادری؛ وقتی قلمو با زبان درد سخن میگوید
یک طرح جدید: یارانه غذای دانشجویان از ترم آینده مستقیم به کیف پول آنها واریز میشود
امروز آخرین فرصت ثبت نام در پذیرش کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵
ارسال آییننامه جامع مدیریت دانشگاهها به شورای عالی انقلاب فرهنگی
شرایط پذیرش در آزمون کاردانی به کارشناسی فرهنگیان اعلام شد
مصاحبه دوره دکتری دانشگاه آزاد از امروز آغاز میشود
فراهم شدن امکان ویرایش حوزه آزمون پذیرش دستیار تخصصی
پیشنهاد وزیر علوم برای جذب دانشجویان پاکستانی در دانشگاه سیستان و بلوچستان
علت فوت فرزاد جمشیدی چه بود؟
ایران به دانش فنی ساخت «مغز مصنوعی» دست یافت
حضور ۱۱ دانشگاه ایرانی در رتبه بندی کیواس ۲۰۲۷ ؛ دانشگاه تهران در صدر جدول
اگر امام را نشناسیم، غربال خواهیم شد
رسالت تداوم نهضت عاشورا و تاریخنگاری زنده سیره تبلیغی امام سجاد(ع)
عکس روز ناسا از ماراتن مریخ منتشر شد
راز کندی تنبلها کشف شد
آزمایش موشک «استارشیپ» پیش از پرواز سیزدهم با موفقیت به سرانجام رسید
توسعه تعاملات دانشگاههای ایران و کشورهای عضو اکو در دستور کار
برگزاری ۵ شب عزاداری در دانشگاه تهران در دهه دوم ماه محرم
هوش مصنوعی آنتروپیک شکاف در سیستمهای دولت آمریکا را شناسایی کرد
تل زینبیه به روی بانوان زائر کربلا بازگشایی شد
دستورالعمل فعالیتهای تابستانی مدارس ابلاغ شد
صنعت هوانوردی اعلام کرد: ضایعات غذایی به سوخت جت تبدیل میشوند
آیا خاطرات را میتوانیم بخوریم؟
زیارت تبلیغاتی صدام در عتبات/ سقوط یک سناریو توسط اسرای ایرانی
تأثیر پنهان طعمهای محبوب سیگار الکترونیکی بر قلب را جدی بگیرید
فراخوان کسب دانش فنی ساخت یک قطعه مهم در صنایع حساس و راهبردی
نگاهی به وضعیت معنویت انیمیشن کودکان در سه الگوی، دیزنی، پیکسار و جیبلی
شمارش معکوس تا پرتاب جدیدترین فناوری فضایی «اسپیسایکس» آغاز شد
چرا امام حسین (ع) به پا خاست؟
کاروان دانشآموزی ایران با بهترین شرایط به ژیمنازیاد اعزام شود
اکران فیلم استخر سروش صحت به تعویق افتاد
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.