کد خبر: 168666
ف
چرا مغز می‌گوید حوصله ندارم
یافته‌های نوین علوم اعصاب نشان می‌دهد که احساس عمیق بی‌حوصلگی و بی‌انگیزگی برخی افراد می‌تواند ناشی از اختلال در مدارهای مغزی مربوط به انگیزه و پاداش باشد، نه لزوماً تنبلی یا ضعف اخلاقی.

به گزارش ثریا - همه ما در اطراف خود افرادی را با سطوح بسیار مختلفی از انگیزه می‌شناسیم. برخی برای هر هدفی فرسنگ‌ها فراتر می‌روند، در حالی که دیگران حتی زحمت کوچک‌ترین تلاش را به خود نمی‌دهند. شاید آن‌ها را تنبل بنامیم، اما پژوهش‌های علوم اعصاب روایتی پیچیده‌تر را فاش می‌کنند. تفاوت در انگیزه می‌تواند ریشه در عملکرد خودِ مغز داشته باشد.

داستان دیوید: از موفقیت تا بی‌تفاوتی مطلق

داستان افرادی مانند دیوید که پس از سکته‌های خفیف مغزی، از افراد پرتلاش به افرادی کاملاً بی‌تفاوت تبدیل شدند، پنجره‌ای به سوی درک این سازوکارهای پیچیده گشوده است.

دیوید، جوانی که روزی ستاره بی‌چون‌وچرای شرکتش بود، ناگهان علاقه‌اش به کار و اطرافیان را از دست داد. او که زمانی فردی پرتلاش و اجتماعی بود، حالا فقط می‌گفت: حوصله ندارم. حتی اخراج از کار و بی‌پولی نیز واکنشی در او برنیانگیخت.

بررسی‌های عمیق‌تر نشان داد او دو سکته مغزی خفیف در گانگلیون‌های پایه (عقده‌های قاعده‌ای) مغز خود داشته است. این بخش از مغز، پلی حیاتی بین خواسته‌های ما و اقدام برای برآورده‌کردن آن‌هاست.

سازوکار مغزی، وقتی مدار پاداش مختل می‌شود

وقتی گانگلیون‌های پایه درست کار نکنند، افراد حتی برای انجام کارهای ساده نیز اقدامی نمی‌کنند، مگر اینکه کسی مستقیم به آن‌ها دستور دهد. پژوهش‌ها نشان می‌دهد مشکل اصلی در ارزیابی نادرست هزینه‌فایده است. برای مغز این افراد، هزینه تلاش‌کردن از پاداش احتمالی سنگین‌تر به نظر می‌رسد.

نورون‌های دوپامین؛ موتور محرک «خواستن»

درمان دیوید این فرضیه را تأیید کرد. او با دارویی که گیرنده‌های دوپامین در مغز را تحریک می‌کرد، درمان شد. دوپامین دیگر صرفاً ماده لذت دانسته نمی‌شود، بلکه موتور محرک خواستن و جست‌وجوی پاداش است. پس از درمان، انگیزه دیوید بازگشت و او توانست زندگی عادی خود را از سر بگیرد.

درس‌هایی برای افراد سالم: چرا تصمیم‌گیری برای بی‌انگیزه‌ها سخت‌تر است؟

پژوهش‌ها روی دانشجویان با سطوح مختلف انگیزه نشان داد مغز افراد بی‌انگیزه هنگام ارزیابی این پرسش که آیا این کار ارزش تلاش دارد؟ فعالیت بیشتری می‌کند. آن‌ها به‌ویژه در انتخاب‌های مرزی (مثلاً شش سیب در قبال ۸۰ درصد تلاش) بیشتر تعلل می‌کنند. به نظر می‌رسد تصمیم‌گیری درباره ارزش یک عمل، برای آن‌ها هزینه ذهنی بالایی دارد؛ در نتیجه کلاً از تصمیم‌گیری طفره می‌روند و به نه گفتن متمایل می‌شوند.

راهکارهای عملی: چگونه با مغز همکاری کنیم؟

سرزنش افراد بی‌انگیزه سودی ندارد، زیرا این حالت لزوماً یک ضعف اخلاقی نیست، بلکه یک وضعیت مغزی است. کلید تغییر، کاهش بار تصمیم‌گیری‌های لحظه‌ای است:

برنامه‌ریزی پیش‌دستانه: برای روز یا هفته پیش‌رو برنامه بریزید. با این کار، بار ارزیابی مکررِ آیا الان حوصله دارم؟ از دوش مغز برداشته می‌شود؛

گنجاندن فعالیت‌های معنادار: در برنامه خود فعالیت‌هایی بگنجانید که برایتان لذت‌بخش هستند یا احساس موفقیت ایجاد می‌کنند. این کار ارزش پاداش را در مغز افزایش می‌دهد؛

تحرک بدنی: ورزش هوازی و پیاده‌روی تند می‌توانند با تأثیر بر سامانه دوپامین مغز، انگیزه را بهبود بخشند؛

یادآورهای خارجی: زنگ هشدار تلفن یا قراردادن کفش ورزشی کنار در، می‌توانند محرکی برای شروع یک عمل باشند.

هدف نهایی این است که با درک ریشه‌های عصب‌شناختی بی‌انگیزگی، به جای جنگیدن با مغز، با آن همکاری کنیم. با تبدیل فرآیند ارزیابی هزینه‌فایده به یک عادت کم‌زحمت، حتی بی‌انگیزه‌ترین افراد نیز می‌توانند امیدوار باشند که پاسخ خودکار نه را به شاید بله تبدیل کنند.

منبع : مغز


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

لبیک نهادهای علمی به پیام رهبر انقلاب: برای خیزش علمی شتابان آماده‌ایم

نحوه دریافت ارز از دانشجویان خارجی اعلام شد

جزییات افزایش تسهیلات رفاهی دانشجویان علوم پزشکی؛ افزایش وام ازدواج

نوبت دوم آزمون کارشناسی ارشد علوم پزشکی سال ۱۴۰۵ در ۳۳ رشته برگزار شد

ظرفیت پذیرش پزشکی و دندانپزشکی در سال ۱۴۰۶ تعیین شد

رونمایی از نرم‌افزار «ردا کارت» دانشجویی؛ زمان اجرا به زودی مشخص می‌شود

فرهنگستان علوم ظرفیت خود را برای تحقق خیزش علمی کشور به کار می‌گیرد

کنار رفتن «حجاب ابزار» برای مستندسازی یک فرصت است؛ فرا رفتن از گزارش

حریم خصوصی در فضای مجازی؛ انتشار پیام و تصویر دیگران شرعا جایز است؟

حجت‌الاسلام قمی: هیئت، سیاسی‌ترین و استکبارستیزترین محفل شیعه است

«گوهر فضیلت»؛ بازخوانی میراث علمی و سلوک معنوی آیت‌الله مروارید

وقتی تصویر و صدای جعلی به نام حقیقت منتشر می‌شود؛حکم شرعی تغییر هوشمند

فاطمیه فرصتی برای پیوند محبت فاطمی با فرهنگ وقف و خیر ماندگار

«کافه سلطان»؛ روایت زندگی روزمره در سایه جنگ

از بازتاب سخنان تلخ اکبر زنجان‌پور تا گرامی‌داشتی برای اکبر عبدی

رویا میرعلمی مهمان آخرین قسمت «هم‌کلام» می‌شود

نقشم در «نسخه آزمایشی» از من دور بود؛ سارقی که بعد از نامزدی توبه کرد

موسیقی بازی‌ها از قاب نمایشگر تا صحنه ارکسترال

معرفی آثار ۲ بخش از جشنواره فیلم مقاومت

اپل لپ تاپ گرانقیمت با نمایشگر لمسی را معرفی کرد

گرم‌کن گرافنی ژاپنی در سه ثانیه گرم می‌شود

آمازون دوباره کارمندانش را بیکار کرد

دست نوشته دانشجو‌یان در بیعت با رهبر انقلاب

امکان تحصیل دانش آموزان ایرانی خارج از کشور فراهم است

اعلام لبیک شورای عالی انقلاب فرهنگی به رهنمودهای رهبر معظم انقلاب

ثبت نام بیش از ۳۰ هزار نفر در آزمون دکتری نیمه‌متمرکز سال ۱۴۰۶

اطلاعات تازه درباره سهمیه‌ها و تسهیلات آزمون دکتری نیمه متمرکز سال ۱۴۰۶

علیرضا استادی: جسارت بازی درنقش‌ تاریخی را پیدا کردم

دست رد ۳ جشنواره بر فیلم جدید پل شریدر؛ «مبانی فلسفه» پسندیده نشد

رونمایی از «هزاردستان» نخستین انیمیشن «دست‌ساز» جهان

نمایشگاه «رد خط» به نیاوران رسید

بسیج دانش‌آموزی در بیش از نیمی از مدارس کشور حضور دارد

نقش سوره‌های کوتاه در آشنایی کودکان با قرآن

افزایش سرانه های آموزشی در استان تهران/ ساخت مدرسه به تنهایی کافی نیست

کودکان البرزی مأموریت نیمه‌تمام شهید ماکان نصیری را ادامه می‌دهند

تصادف تریلی با سرویس مدرسه در اردکان؛ یک دانش‌آموز جان باخت

کاظمی: نظام سنجش آموزش‌وپرورش نیازمند تحول اساسی است

اسامی برگزیدگان مرحله نهایی سی‌ویکمین المپیاد علمی دانشجویی اعلام شد

هشدار افتا درباره قطع دسترسی به دامنه‌های خارجی؛ لزوم مهاجرت به ir

چت جی پی تی بیمار مبتلا به صرع را به سرپیچی از دستور پزشکان تشویق کرد

متا برای معتاد کردن نوجوانان به دادگاه می رود

یک انفجار کیهانی ۲۷ روزه در فضا کشف شد

اپل دو دستگاه جدید معرفی کرد +قیمت

جاسوسی شرکت اسرائیلی از کاربران استارلینک فاش شد

خدا از رگ گردن به ما نزدیک‌تر است؛ پس چرا باید عبادت کنیم؟

آیت الله رشاد: بیانیه رهبر معظم انقلاب، محرک تاریخی پیشرفت علمی کشور است

آیا دینداری مانع پیشرفت می‌شود؟

حجت‌الاسلام قمی: جنگ واقعی بر سر «تحریف واقعیت» در ذهن مردم است

نیاز انقلاب به شخصیت‌هایی چون آیت الله مهدوی‌کنی بیشتر احساس می‌شود

نتایج انتخاب رشته آزمون کارشناسی رشته‌های علوم پزشکی آزاد اعلام شد

نتایج نهایی پذیرش در آزمون کاردانی به کارشناسی‌ سال ۱۴۰۵ اعلام شد

کارت آزمون کارشناسی ارشد علوم پزشکی منتشر شد

ثبت ۱ میلیارد تراکنش در جنگ ۴۰ روزه

واکنش به آسیب کابل‌های اینترنت در تنگه هرمز

تبدیل جیوه به طلا محقق شد

برای نخستین بار: ترمیم دی‌ان‌ای در بدن امید تازه برای درمان یک بیماری ژنتیکی نادر

آغاز ثبت‌نام آزمون دکتری از ۳ آبان: برگزاری آزمون در بهمن ماه

تمدید مهلت ثبت‌نام در سومین جشنواره ملی نشان نیکوکاری

برگزاری یادنامه شهید علی لاریجانی به همراه رونمایی کتابی از او

پناهیان: توجه به ادبیات روایی در مسیر تحول فرهنگی ضروری است

بازیگر «هک‌ها» از فلسطین دفاع کرد؛ پرداخت مالیات برای تامین نسل‌کشی

سینمای کوتاه در محاصره کلیشه‌هاست؛ از فقر ایده تا چالش میزبانی!

طرح یک سریال عاشقانه برای شبکه نمایش خانگی؛ تکرار «پوست شیر» طبیعی است

کمال تبریزی: فیلمسازان جوان از تقلید فاصله بگیرند

جزئیات کنسرت تازه مجید انتظامی اعلام شد؛ شنیدن ملودی‌های خاطره‌انگیز

وقتی «قطع رابطه» سفارشی می‌شود؛ چرا تولید اثر هنری با ریسک همراه است؟

مرثیه‌ای که هنوز با صدای دلتنگی حضرت زینب(س) شنیده می‌شود

انقلابی‌تر بودن با فحش رکیک‌تر ثابت نمی‌شود؛ هنر ماندگار حضرت زهرا(س)

روایت «حماسه فاطمی» و دفاع حضرت زهرا(س) از امامت

اسامی معرفی شدگان چندبرابر ظرفیت آزمون دانشجومعلم سال ۱۴۰۵ اعلام شد

سخنگوی وزارت آموزش و پرورش: وجود ۴۰۰ مدرسه در کشور با یک دانش‌آموز

چرا خانواده‌های پرجمعیت بابت انتخابشان تحقیر می‌شوند؟

خطرناک‌ترین شکل انحراف دینی از دیدگاه حضرت علی(ع)

رویا نونهالی با یک سریال جدید به تلویزیون برمی‌گردد

شاهرخ فروتنیان مهمان یازدهمین قسمت برنامه «هم‌کلام» است.

فصل دوم «بهار شیراز» به آنتن می‌رسد؛ سریالی درباره دغدغه‌ مردم معمولی

پشتیبانی سینمایی‌ها از نویسنده حامی فلسطین؛ بریتانیا تغییر مسیر دهد

آغاز ثبت‌نام بدون آزمون استعدادهای درخشان کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد

امکان قفل کردن محتوا در «چت‌جی‌پی‌تی» فراهم شد

هوش مصنوعی متا اطلاعات کاربران را فاش کرد

نتایج نهایی پذیرش در آزمون کاردانی به کارشناسی‌ سال ۱۴۰۵ اعلام شد

ثبت نام بیش از ۳۰ هزار نفر در آزمون دکتری نیمه‌متمرکز سال ۱۴۰۶

اطلاعات تازه درباره سهمیه‌ها و تسهیلات آزمون دکتری نیمه متمرکز سال ۱۴۰۶

نتایج انتخاب رشته آزمون کارشناسی رشته‌های علوم پزشکی آزاد اعلام شد

نیاز انقلاب به شخصیت‌هایی چون آیت الله مهدوی‌کنی بیشتر احساس می‌شود

اعلام لبیک شورای عالی انقلاب فرهنگی به رهنمودهای رهبر معظم انقلاب

حجت‌الاسلام قمی: جنگ واقعی بر سر «تحریف واقعیت» در ذهن مردم است

دست نوشته دانشجو‌یان در بیعت با رهبر انقلاب

کودکان البرزی مأموریت نیمه‌تمام شهید ماکان نصیری را ادامه می‌دهند

بسیج دانش‌آموزی در بیش از نیمی از مدارس کشور حضور دارد

اسامی برگزیدگان مرحله نهایی سی‌ویکمین المپیاد علمی دانشجویی اعلام شد

کاظمی: نظام سنجش آموزش‌وپرورش نیازمند تحول اساسی است

متا برای معتاد کردن نوجوانان به دادگاه می رود

دست رد ۳ جشنواره بر فیلم جدید پل شریدر؛ «مبانی فلسفه» پسندیده نشد

افزایش سرانه های آموزشی در استان تهران/ ساخت مدرسه به تنهایی کافی نیست

یک انفجار کیهانی ۲۷ روزه در فضا کشف شد

هشدار افتا درباره قطع دسترسی به دامنه‌های خارجی؛ لزوم مهاجرت به ir

علیرضا استادی: جسارت بازی درنقش‌ تاریخی را پیدا کردم

تصادف تریلی با سرویس مدرسه در اردکان؛ یک دانش‌آموز جان باخت

امکان تحصیل دانش آموزان ایرانی خارج از کشور فراهم است

اپل دو دستگاه جدید معرفی کرد +قیمت

رونمایی از «هزاردستان» نخستین انیمیشن «دست‌ساز» جهان

آیا دینداری مانع پیشرفت می‌شود؟

جاسوسی شرکت اسرائیلی از کاربران استارلینک فاش شد

چت جی پی تی بیمار مبتلا به صرع را به سرپیچی از دستور پزشکان تشویق کرد

نمایشگاه «رد خط» به نیاوران رسید

نقش سوره‌های کوتاه در آشنایی کودکان با قرآن

فرهنگستان علوم ظرفیت خود را برای تحقق خیزش علمی کشور به کار می‌گیرد

خدا از رگ گردن به ما نزدیک‌تر است؛ پس چرا باید عبادت کنیم؟

آیت الله رشاد: بیانیه رهبر معظم انقلاب، محرک تاریخی پیشرفت علمی کشور است