به گزارش ثریا - مطالعه‌ای که روی فرزندان کارگران پاک‌سازی چرنوبیل انجام شده، نشان می‌دهد تشعشعات یونیزان(پرتوهای خطرناک ناشی از مواد رادیواکتیو) می‌تواند جهش‌هایی در دی‌اِن‌اِی ایجاد کند که به نسل بعد منتقل می‌شود.
در آوریل ۱۹۸۶ میلادی، انفجار در نیروگاه هسته‌ای چرنوبیل (اوکراین امروزی) مقادیر عظیمی تشعشع در محیط منتشر کرد. هزاران کارگر برای پاک‌سازی منطقه اعزام شدند و در معرض دوزهای بالایی از تشعشعات قرار گرفتند.
پژوهش‌های قبلی نتوانسته بودند به طور قطعی ثابت کنند که آسیب‌های ژنتیکی ناشی از تشعشع می‌تواند از والدین به فرزندان منتقل شود؛ اما گروهی از پژوهشگران با هدایت دانشگاه بُن آلمان، با نگاهی دقیق‌تر، موفق به کشف این ارتباط شدند.
پژوهشگران به جای جست‌وجوی جهش‌های جدید در نسل بعد، به دنبال نوع خاصی از جهش‌های ژنتیکی گشتند که به آن‌ها جهش‌های خوشه‌ای می‌گویند؛ یعنی جایی که دو یا چند تغییر در دی‌اِن‌اِی، در کنار هم رخ داده باشند. ویژگی مهم این جهش‌ها این است که در فرزندان دیده می‌شوند اما در والدین وجود ندارند. این جهش‌ها ناشی از شکستگی‌هایی در دی‌اِن‌اِی والدین است که بر اثر تشعشع ایجاد شده است.
پژوهشگران در مقاله خود که در مجله سایِنتیفیک ریپورتز/ Scientific Reports منتشر شده، می‌نویسند: افزایش چشمگیری در تعداد جهش‌های خوشه‌ای در فرزندان والدینِ در معرض تشعشع یافتیم. همچنین ارتباط احتمالی بین میزان تخمینی دوز تشعشع و تعداد این جهش‌ها در فرزندان مشاهده شد.
سه گروه، یک نتیجه تکان‌دهنده
این یافته‌ها بر اساس توالی‌یابی کل ژنوم (اسکن کامل نقشه ژنتیکی) از سه گروه به دست آمده است: ۱۳۰ نفر از فرزندان کارگران پاک‌سازی چرنوبیل، ۱۱۰ نفر از فرزندان اپراتورهای رادار ارتش آلمان که در معرض تشعشعات سرگردان بودند، و هزار و ۲۷۵ نفر از فرزندان والدینی که در معرض تشعشع نبودند (گروه کنترل).
نتایج نشان داد که میانگین جهش‌های خوشه‌ای در فرزندان کارگران چرنوبیل ۲.۶۵، در فرزندان اپراتورهای رادار آلمان ۱.۴۸ و در گروه کنترل ۰.۸۸ است.
پژوهشگران احتمال می‌دهند این اعداد به دلیل خطاهای آماری، کمی بیشتر از مقدار واقعی برآورد شده باشند؛ اما حتی پس از اعمال تعدیل‌های آماری، تفاوت بین گروه‌ها همچنان معنادار باقی ماند؛ به عبارت دیگر، فرزندان والدینی که در معرض تشعشع بودند، به طور مشخص جهش‌های خوشه‌ای بیشتری نسبت به گروه کنترل داشتند.
دوز بالاتر، جهش بیشتر
این مطالعه همچنین نشان داد هر چه دوز تشعشعی که والدین دریافت کرده بودند بالاتر بود، تعداد جهش‌های خوشه‌ای در فرزندانشان بیشتر می‌شد. این یافته با این نظریه همخوانی دارد که تشعشع، مولکول‌های ناپایداری در بدن ایجاد می‌کند که مانند قیچی عمل می‌کنند و رشته‌های دی‌اِن‌اِی را می‌شکنند. این شکستگی‌ها اگر به طور ناقص ترمیم شوند، همان جهش‌های خوشه‌ای را به جا می‌گذارند.
تعداد جهش‌های خوشه‌ای (cDNM) در گروه کنترل (آبی)، گروه اپراتورهای رادار (قرمز) و گروه چرنوبیل (زرد).
خبر خوب؛ خطر بیماری کم است
خبر خوب این است که به نظر نمی‌رسد این جهش‌ها خطر بیماری را در فرزندان افزایش دهند. خوشبختانه بیشتر این جهش‌ها در بخش‌هایی از دی‌اِن‌اِی رخ داده‌اند که به صورت مستقیم در ساخت پروتئین نقش ندارند. می‌توان این بخش‌ها را بخش‌های خاموش ژنوم در نظر گرفت که تغییر در آن‌ها معمولاً مشکلی ایجاد نمی‌کند.
پژوهشگران تأکید می‌کنند: با توجه به افزایش اندک تعداد جهش‌های خوشه‌ای پس از قرارگرفتن پدر در معرض تشعشع، و سهم کم بخش‌های کدکننده پروتئین در ژنوم، احتمال اینکه بیماری در فرزندان ناشی از این جهش‌ها باشد بسیار ناچیز است.
برای درک بهتر، پژوهشگران یادآوری می‌کنند که سن بالای پدر در زمان بارداری، خطر انتقال جهش‌های ژنتیکی به فرزندان را بسیار بیشتر از خطر ناشی از تشعشعات بررسی‌شده در این مطالعه افزایش می‌دهد.
محدودیت‌های مطالعه
این مطالعه محدودیت‌هایی هم دارد. از آنجا که مواجهه اولیه با تشعشع دهه‌ها پیش رخ داده، پژوهشگران مجبور بودند میزان تشعشع دریافتی افراد را با استناد به اسناد تاریخی و داده‌های ثبت‌شده در آن دوران تخمین بزنند. همچنین شرکت در مطالعه داوطلبانه بود که ممکن است سوگیری (عوامل منحرف‌کننده نتایج) ایجاد کرده باشد؛ یعنی احتمال شرکت افرادی که گمان می‌کردند در معرض تشعشع بوده‌اند، بیشتر است.
پیام نهایی
با وجود این محدودیت‌ها، اکنون می‌دانیم که تشعشعات یونیزان می‌توانند آثار ظریفی در دی‌اِن‌اِی نسل‌های بعد بر جای بگذارند. این یافته ضرورت اقدامات ایمنی و نظارت دقیق بر افرادی که در معرض خطر هستند را دوچندان می‌کند.
پژوهشگران نتیجه می‌گیرند: امکان انتقال تغییرات ژنتیکی ناشی از تشعشع به نسل بعد، نگرانی ویژه‌ای برای والدینی است که ممکن است در معرض دوزهای بالاتر و برای مدتی طولانی‌تر از حد ایمن قرار گرفته باشند.
در یک نگاه
این پژوهش نشان می‌دهد تشعشعات هسته‌ای می‌توانند آثاری در دی‌اِن‌اِی به جا بگذارند که حتی به نسل بعدی هم منتقل شود؛ اما خبر خوب این است که این آثار بیشتر در بخش‌های کم‌اهمیت ژنوم (مجموعه کامل اطلاعات ژنتیکی یک فرد) رخ داده‌اند و خطر چندانی برای سلامتی ندارند. با این حال، یافته‌ها یادآوری می‌کنند که محافظت از افراد در برابر تشعشع، نه فقط برای خودشان، که برای نسل‌های آینده هم ضروری است. شاید بتوان گفت فاجعه چرنوبیل نه فقط در تاریخ، که در ژن‌های نسل‌های بعد هم ثبت شده است.
حمایت بانک‌ها از ۴ دانشگاه آسیب دیده از جنگ کلید خورد
ساخت چندین ماهواره سنجشی ایران با دقت تصویربرداری یک متر
نوبل فیزیک به «پیام‌های شبح‌وار از فضا» رسید
آرای نهایی ۱۴ پرونده انضباطی دانشجویان مرتبط با حوادث دی‌ماه صادر شد
تصویب صندوق عدالت آموزشی برای حمایت از دانش‌آموزان مناطق محروم
دانشجویان دانشگاه هنر نقوش ایرانی را در طراحی پوشاک به‌کار گرفتند
آغاز اجرای طرح «ردا کارت» دانشجویی در ۲۰ دانشگاه کشور طی ۱۰ روز آینده
مدیر ناسا: یوفوها می‌توانند یک «لحظه اسپوتنیک» باشند
«کامپیوتر شریف» انتخاب اول برترین رتبه های ریاضی کنکور ۱۴۰۵
واتس‌اپ ورود کاربران با سیستم‌عامل قدیمی را مسدود می‌کند
کشف سیاره ای که از خاکستر ستاره اش متولد شد
اوپن ای آی ویکی مدیا را هم هک کرد
رتبه ۶ کنکور: جنگ را مدیریت کردم، نه اینکه تسلیمش شوم
وزیر آموزش و پرورش: معیشت معلمان را جدی پیگیری می‌کنیم
ارتقای کیفیت آموزشی اولویت مدارس غیردولتی است
توزیع ۷۶۵ میلیارد تومان تجهیزات ورزشی در ۶۲ هزار مدرسه
قهرمانی دانش‌آموزان ایرانی در مالزی؛ سه سکوی نخست برای ایران
سرپرست صندوق ذخیره فرهنگیان منصوب شد
وزیر آموزش و پرورش وارد لامرد شد
کاظمی: ظرفیت‌های آموزشی ایران و عراق باید بیش از گذشته توسعه یابد
حضور ۸۹ دانشگاه ایرانی در رتبه بندی دانشگاه‌های جهان تایمز ۲۰۲۷
برندگان نوبل پزشکی ۲۰۲۶ معرفی شدند؛ کنترل سلول‌های عصبی با نور
اسپانیا و پرتغال مقصد جدید اعضای هیئت علمی برای فرصت مطالعاتی
توافق مجلس و شورای عالی انقلاب فرهنگی برای بررسی سهمیه‌های کنکور
ثبت نام در رشته‌های بدون آزمون کنکور ۱۴۰۵ آغاز شد
دیار: نخستین همکاری شهرام ناظری و تهمورس پورناظری
تام کروز شکست فیلمش را نپذیرفت
دیوارنگاره میدان جهاد به رنگ پایتخت درآمد
علت لغو کنسرت علیرضا قربانی در شاندیز چه بود؟
پیشنهاد برای ساخت فصل دوم سریال «اکسیر»؛ بازخورد خوبی گرفتیم
کمک اربعین به بازتولید حافظه تاریخی مقاومت و سرمایه اجتماعی فراملیتی
ضرورت انتقال پژوهش‌های علمی هیئات از دانشگاه به هیئت
دوازدهمین شماره «خردورزی» با پرونده‌ای درباره نسل نو منتشر شد
جستارهایی در فلسفه علوم حکمی کتاب شد
آغاز انتخاب رشته کنکور ۱۴۰۵؛ لزوم دریافت رسید انتخاب رشته
شانس‌های جایزه نوبل فیزیک کدامند؟
مطالبات دانشجویان دانشگاه الزهرا(س) در نشست با مسئولان بررسی شد
هوش مصنوعی کسب وکار یابندگان باگ های نرم افزاری را کساد کرد
وجه مغفول شخصیت شهید سید حسن نصرالله امامت اوست
آمادگی ۴۰ کشور برای حضور در مسابقات بین‌المللی قرآن
سید حسن نصرالله رهبران جنبش‌های آزادی‌بخش را تحت‌تأثیر قرار داد
تمدید مهلت ثبت‌نام دومین آزمون بسندگی زبان فارسی ویژه دانشجویان خارجی
اسامی معرفی‌شدگان رشته‌های خاص آزمون کاردانی به کارشناسی اعلام شد
تفاهم‌نامه چهارجانبه طرح رداکارت دانشجویان فردا ۱۴ مهر امضاء می‌شود
گامی تازه در توسعه آموزش بین‌المللی؛ مجتمع آموزشی بین‌المللی حکیم با افتتاح ساختمان جدید به ۷ شعبه رسید
فراخوان بورس ویژه هنگ‌کنگ برای دانشجویان دکتری منتشر شد
نحوه انتخاب رشته‌های بدون آزمون در کنکور ۱۴۰۵ اعلام شد
سامانه راهنمای انتخاب رشته مجازی کنکور ۱۴۰۵ در دسترس قرار گرفت
تعیین تکلیف بدهی وام‌های دانشجویی پس از پایان سنوات مجاز تحصیلی
تقدیر از برگزیدگان سومین همایش علمی هیئت در سالروز ولادت حضرت زینب(س)
آیت‌الله رشاد: خروج آمریکا از عراق باید برای مسئولان درس عبرت باشد
خاموشی: وقت عبور از برنامه‌محوری به اثرمحوری در فعالیت‌های فرهنگی است
واکاوی اندیشه امام شهید در باب امت واحده
ارائه مقالاتی از کشورهای مختلف در نشست اربعین، گفتمان مقاومت
«بی‌نام» روایتگر مفاهیمی از معنویت؛ تئاتری که زندانی آزاد می‌کند!
«اشراق» شنیدنی شد؛ بیان موسیقی ایرانی با امکانات موسیقی عربی!
موسیقی اعتراضی در آمریکا: رئیس جمهورِ من یک جنایتکار است!
سید حسن نصرالله مقاومت را مسیر پیشرفت و عزت بشریت می‌دانست
ناشنوایان فعال اربعینی در همایش ملی «قهرمانان سکوت» تجلیل شدند
جنگ‌ها و تحولات اخیر به کتاب‌های درسی نهم و یازدهم رسید
خانه فرهنگ در خوابگاه‌های دانشگاه فرهنگیان راه‌اندازی می‌شود
بازگشت معتمدآریا و یک یادآوری درباره حفظ حرمت سرزمین مادری
چه خبر از گیشه سینماها؟ فروش سینماها رو به افزایش است
فیلم نماینده ایران در اسکار انتخاب شد
سمپوزیوم راهکارهای قرآنی برای حل مشکلات تمدن معاصر
الگوی قرآن برای حل اختلافات شدید خانوادگی چیست؟
مساجد ۳۲ استان به دنبال طراحی برنامه‌های قرآنی ویژه
بچه‌های مسجدی با حداقل امکانات، کارهای «نشد» را «شد» می‌کنند
حکمرانی فضای مجازی در پیچ تعدد نهادها؛ نمی‌توان دستوری حکمرانی کرد
وقتی امامزادگان در روزهای جنگ به کانون خدمت‌رسانی تبدیل شدند
ایرباس به فناوری «پوست کوسه» مجهز می‌شود
نوشته جالب در دانشگاه شهید بهشتی
اعتبار ردیف استخدامی ۴۶۵ نفر از فراخوان سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ تأمین شد
تمدید مهلت معرفی مشمولان پذیرفته‌شدگان آزمون دستیاری پزشکی تا ۳۰ مهر
لشکر پهپادهای زیر آبی چین رکورد زد
شرکت‌های فناوری درباره هوش مصنوعی با ترامپ چه توافقی کردند؟
اولویت‌های استادان برای سال تحصیلی پیش‌رو بررسی شد
اختصاص ۳۰ میلیارد تومان تسهیلات معاونت علمی به حوزه بازی‌های رایانه‌ای
برگزاری همایش ملی نخبگان لغو شد
تشریح جزئیات اجرای آیین‌نامه جذب استعدادهای برتر در دانشگاه فرهنگیان
سامانه راهنمای انتخاب رشته مجازی کنکور ۱۴۰۵ در دسترس قرار گرفت
ثبت نام در رشته‌های بدون آزمون کنکور ۱۴۰۵ آغاز شد
نحوه انتخاب رشته‌های بدون آزمون در کنکور ۱۴۰۵ اعلام شد
گامی تازه در توسعه آموزش بین‌المللی؛ مجتمع آموزشی بین‌المللی حکیم با افتتاح ساختمان جدید به ۷ شعبه رسید
تعیین تکلیف بدهی وام‌های دانشجویی پس از پایان سنوات مجاز تحصیلی
حضور ۸۹ دانشگاه ایرانی در رتبه بندی دانشگاه‌های جهان تایمز ۲۰۲۷
فراخوان بورس ویژه هنگ‌کنگ برای دانشجویان دکتری منتشر شد
آیت‌الله رشاد: خروج آمریکا از عراق باید برای مسئولان درس عبرت باشد
اسپانیا و پرتغال مقصد جدید اعضای هیئت علمی برای فرصت مطالعاتی
واکاوی اندیشه امام شهید در باب امت واحده
ارائه مقالاتی از کشورهای مختلف در نشست اربعین، گفتمان مقاومت
خاموشی: وقت عبور از برنامه‌محوری به اثرمحوری در فعالیت‌های فرهنگی است
توافق مجلس و شورای عالی انقلاب فرهنگی برای بررسی سهمیه‌های کنکور
دیار: نخستین همکاری شهرام ناظری و تهمورس پورناظری
برندگان نوبل پزشکی ۲۰۲۶ معرفی شدند؛ کنترل سلول‌های عصبی با نور
آرای نهایی ۱۴ پرونده انضباطی دانشجویان مرتبط با حوادث دی‌ماه صادر شد
سید حسن نصرالله رهبران جنبش‌های آزادی‌بخش را تحت‌تأثیر قرار داد
دیوارنگاره میدان جهاد به رنگ پایتخت درآمد
جستارهایی در فلسفه علوم حکمی کتاب شد
وجه مغفول شخصیت شهید سید حسن نصرالله امامت اوست
پیشنهاد برای ساخت فصل دوم سریال «اکسیر»؛ بازخورد خوبی گرفتیم
آمادگی ۴۰ کشور برای حضور در مسابقات بین‌المللی قرآن
کمک اربعین به بازتولید حافظه تاریخی مقاومت و سرمایه اجتماعی فراملیتی
تفاهم‌نامه چهارجانبه طرح رداکارت دانشجویان فردا ۱۴ مهر امضاء می‌شود
مطالبات دانشجویان دانشگاه الزهرا(س) در نشست با مسئولان بررسی شد
هوش مصنوعی کسب وکار یابندگان باگ های نرم افزاری را کساد کرد
علت لغو کنسرت علیرضا قربانی در شاندیز چه بود؟
آغاز انتخاب رشته کنکور ۱۴۰۵؛ لزوم دریافت رسید انتخاب رشته
ضرورت انتقال پژوهش‌های علمی هیئات از دانشگاه به هیئت
تمدید مهلت ثبت‌نام دومین آزمون بسندگی زبان فارسی ویژه دانشجویان خارجی
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.