شبکه علمی ثریا- ماه رمضان در فرهنگ اسلامی تنها یک ماه در گردش ایام نیست، بلکه میقاتی است برای عاشقان، ضیافتی است برای رهپویان، و بهاری است برای جانهای خسته از زمستان غفلت. در این میان، خاندان عصمت و طهارت (ع) که خود سرچشمههای حکمت و معدن وحی هستند، زیباترین شیوههای استقبال از این ماه عزیز را به ما آموختهاند.
صحیفه سجادیه، این زبور آل محمد (ص) و میراث ماندگار امام سجاد (ع)، گنجینهای از معارف ناب اسلامی است که در قالب دعا و نیایش، ژرفترین مفاهیم توحیدی و اخلاقی را به تشنگان حقیقت عرضه میدارد. در این صحیفه نورانی، دعایی با شماره چهل و چهارم وجود دارد که میتوان آن را «منشور آسمانی استقبال از رمضان» نامید؛ دعایی که امام زین العابدین (ع) با مطلعی سرشار از حمد و ثنای الهی، آن را هنگام فرارسیدن ماه مبارک رمضان زمزمه میفرمودند.
این نوشتار میکوشد با غور در ژرفای این دعای شریف، اوصاف ماه رمضان را در آیینه کلام امام سجاد (ع) به تماشا بنشیند و نغمههای ملکوتی استقبال از ضیافتالله را بازخوانی کند.
بخش اول: ماه رمضان در هندسه الهی هدایت
امام سجاد (ع) در طلیعه این دعا، با نغمهای دلنشین از حمد و سپاس الهی آغاز میکند: «الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی هَدَانَا لِلْإِسْلَامِ...». ایشان خداوند را به خاطر نعمت هدایت به اسلام سپاس میگوید و این هدایت را مقدمهای برای رسیدن به پاداش نیکوکاران و رضوان الهی معرفی میکند.
اما نکته ژرف و تأملبرانگیز آنجا است که حضرت در ادامه، ماه رمضان را از جمله راههای هدایت و احسان الهی برمیشمارد. ایشان با این تعبیر بلند میفرمایند:
«وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی جَعَلَ مِنْ تِلْکَ السُّبُلِ شَهْرَهُ شَهْرَ رَمَضَانَ، شَهْرَ الصِّیَامِ، وَ شَهْرَ الْإِسْلَامِ، وَ شَهْرَ الطَّهُورِ، وَ شَهْرَ التَّمْحِیصِ، وَ شَهْرَ الْقِیَامِ»(سپاس خدایی را که از جمله آن راهها، ماه خود، ماه رمضان را قرار داد؛ ماه روزه، و ماه اسلام، و ماه پاککننده [گناهان]، و ماه تصفیه [کردن اعمال از اخلاص]، و ماه شبزندهداری).
در این فراز نورانی، رمضان به عنوان یکی از «سبل» (راهها) معرفی میشود. این تعبیر نشان میدهد که ماه مبارک رمضان خود یک راه و مسیر برای رسیدن به خداوند است؛ نه یک زمان خنثی و بیخاصیت. این ماه، راهی است که اگر به درستی پیموده شود، سالک را به مقصد اعلی یعنی رضوان الهی میرساند. در حقیقت، امام (ع) با این بیان، نقشه راه را پیش روی ما میگشاید و ارزش و جایگاه این ماه را در هندسه هدایت الهی تبیین میکند.
بخش دوم: اوصاف آسمانی رمضان در کلام سجاد (ع)
یکی از درخشانترین بخشهای دعای چهل و چهارم، برشمردن نامها و اوصاف رمضان است. امام (ع) با بیانی شیوا و دلنشین، این ماه را با چندین وصف معرفی میکند که هر یک جلوهای از هویت ملکوتی آن را به تصویر میکشد:
۱. ماه روزه (شهر الصیام): روزهای که امام در این دعا از آن سخن میگوید، فراتر از امساک ظاهری است. در فرازهای بعدی، ایشان از خداوند روزهای را مسئلت میکند که در آن «جوارح و اعضا» نیز از گناه بازداشته شوند؛ روزهای که چشم از نگاه به حرام، گوش از شنیدن لغو، و دست از دراز شدن به سوی حرام بازایستد.
۲. ماه اسلام (شهر الاسلام): رمضان، ماه تسلیم کامل در برابر پروردگار است. در این ماه، مؤمن با تمرین بندگی، روح تسلیم و رضا را در خود تقویت میکند و میآموزد که چگونه اراده خود را تسلیم اراده محبوب گرداند.
۳. ماه پاکی (شهر الطهور): الطهور صیغه مبالغه و به معنای پاککننده بسیار است. این وصف به ما میگوید رمضان، تطهیرکنندهای قوی و قدرتمند برای روح و جان انسان است. همانگونه که آب، لباس آلوده را پاک میکند، رمضان نیز جان آلوده به گناه را پاک و مطهر میسازد.
۴. ماه تصفیه (شهر التمحیص): تمحیص به معنای خالصسازی و جدا کردن ناخالصی از خالص است. رمضان ماهی است که اعمال انسان را از ناخالصیها و آلودگیها پالایش میکند و خلوص و صفا را به ارمغان میآورد.
۵. ماه قیام (شهر القیام): اشاره به شبزندهداریها و عبادتهای خاص این ماه دارد. رمضان ماه قیام برای خدا، ماه شبهای قدر و ماه احیاست. در این ماه، زمین و زمان برای قیام مؤمنان در پیشگاه الهی مهیّا میشود.
۶. ماه قرآن: امام در ادامه میفرماید: «الَّذِی أُنْزِلَ فِیهِ الْقُرْآنُ، هُدًی لِلنَّاسِ وَ بَیِّنَاتٍ مِنَ الْهُدَی وَ الْفُرْقَانِ» (ماهی که قرآن در آن نازل شده است؛ در حالی که برای مردم هدایتگر و دارای نشانههای آشکار از هدایت و جدایی [حق از باطل] است). این وصف، رمضان را به قرآن پیوند میزند و نشان میدهد که این ماه، ظرف نزول برترین کتاب آسمانی است.
پرفروشترین کتابهای نمایشگاه مجازی کتاب هفتم مشخص شدند
خانم خبرنگار: نقد کتاب گمشده امروز رسانههاست
جامعه ایرانی با تکیه بر دینداری و مقاومت سرمایهای عظیم برای کشور است
آیتالله رشاد: فهم معارف ولایت، توفیقی از جانب خداست
استاد داوری اردکانی: بود و نبود فلسفهای که با نظم زندگی در هماهنگی نباشد، یکی است
بازخوانی و تحلیل پیامهای رهبر انقلاب در دانشگاه آزاد اسلامی
مهلت ثبتنام کارشناسی ارشد پردیس بینالمللی دانشگاه امیرکبیر تمدید شد
احتمال تغییر در تقویم آموزشی دانشگاهها برای مدیریت بحران انرژی قوت گرفت
ایران با ارتقای دو پلهای در رتبه ۶ جهانی مدارک علمی پراستناد قرار گرفت
برنامه کامل زمان بندی آزمونهای سال ۱۴۰۵ اعلام شد
اعتراف به ضعفهای کاخ سفید در دوران بایدن در کتاب خاطرات همسرش
چگونه یک بنای ایرانی، معماری غرب را دگرگون کرد؟
در اینجا کتابها بیشتر از اسباببازی فروش رفتند
استوری پرواز همای به یاد شهدای جنگ رمضان
تصویر دیده نشده از شهید نصرالله و سپهبد سلامی و محمد پاکپور
«دولتشهر تنها»، خرده روایت هایی از روستاهای کردنشین و محله های تهران
شاهنامه چگونه سیستم ایمنی جامعه ایرانی را تقویت میکند؟
وزیر ارشاد: تجمعات خیابانی اکسیر شجاعت مردم ایران را تکثیر کرد
کاظمی: پیشنهادات تاثیر قطعی معدل در کنکور به شورای عالی انقلاب فرهنگی ارائه شد
وزیر آموزش و پرورش: نهضت عدالت آموزشی فقط مدرسهسازی نیست
امسال تمامی مراحل ثبت نام دانش آموزان غیرحضوری انجام میشود
امتحانات پایههای اول تا دهم از امروز آغاز میشود
محکومیت ۱۲ میلیاردی فرزاد فرزین باطل شد
عروسی خون در «کشتارگاه» را ببینید
بازدیدهای به وقت ایران ۱۰ میلیونی شد
زمان دقیق برگزاری کنکور سراسری و ارشد ۱۴۰۵ اعلام شد
مدل جدید چت جی پی تی تبدیل به سلاح بانک های ژاپنی در مقابل هکرها شد
میز مطالعات اجتماعی جنگ در وزارت علوم تأسیس شد
بازگشت تدریجی به محیطهای دانشگاهی آغاز شد
وطندوستی در ذهنیت ایرانی اصل مسلم است
«بچه مردم» به جشنواره زلین جمهوری چک میرود
«صبح روز چهلم» روی آنتن میرود؛ روایتی از جنگ رمضان
مستند «عروس لبنان» آماده نمایش شد
از تثبیت اجاره بهای سالنهای کنسرت چه خبر؟
رابرت دنیرو دوباره برای اسکورسیزی بازی میکند
توزیع ۳۰ هزار وعده غذایی میان زائران در حرم حضرت عباس(ع)
تمدید ثبت نام در مرحله دوم آزمون دکتری ۱۴۰۵ در دانشگاه علامه
آخرین مهلت پذیرش دکتری استادمحور بدون آزمون دردانشگاه علم و صنعت ایران
اینستاگرام، فیس بوک و واتساپ پولی میشوند؟
ساعت ۱۲ امشب آخرین فرصت ثبت نام در کنکور ۱۴۰۵
فیلم کوتاه «تامینا» روایت انسان های گرفتار انتخاب
فرماندهی رهبر شهید در بحرانها چگونه بود؟
از شروع «طوفان» با بازی کنت برانا تا اجرای نمایشی جدید در کاخ هنر
احیای موزه هنرهای معاصر اهواز با رویداد «سرزمین خورشید»
«آدابالحرب و الشجاعه»، نثری استوار از عشق به صلح و آیین جنگ
آزمون جایگزین دانشآموختگان پزشکی خارج از کشور برگزار شد
گوگلپلی و اپاستور در دسترس قرار گرفت
منع ثبت نام در کنکور ۱۴۰۵ برای ۳ گروه از داوطلبان
ظرفیت ۶۸۰ نفری برای فلوشیپ پزشکی
اعلام نتایج نهایی آزمون دستیاری فوق تخصصی پزشکی
توضیح وزیر علوم درباره حضوری شدن کلاسها و امتحانات دانشگاهها
کلاس های تحصیلات تکمیلی دانشگاه تهران حضوری شد
معرفی۱۳۶مؤسسه غیرمجاز اعزام دانشجو به مراجع قضایی
عید قربان؛ تجلی بندگی و عبور از تعلقات در مکتب ادیان ابراهیمی
به مناسبت عید قربان: حیات معنوی انسان بدون ایثار امکانپذیر نیست
برگزاری پویش یکماهه حفظ سوره فتح در آستانه ماه محرم
جشنواره تورنتو به استقبال «اودیسه» نولان میرود
کارگردان و عضو خانه تئاتر دچار حادثه شد
شکوه دعای امروز عرفه در مسجد مقدس جمکران
متن تشکر سید مجید موسوی از مهدی رسولی+عکس
پیرمرد بیرجرندی در اوج طوفان پرچم ایران را بر زمین نینداخت
«تیرانداز زبردست» با استقبال کودکان و نوجوانان به چاپ دوم رسید
تارا و رؤیای داشتن یک تلفن همراه شخصی
رمان «فرار از زنگ ورزش» برای نوجوانان منتشر شد
قصه گویی یک اسباببازی ارزان اما اثرگذار برای کودکان
ارسطوی پایتخت با یک سریال جدید به شبکه یک آمد
جناب خان و الیکا عبدالرزاقی به آنتن تلویزیون برگشتند
اسلامهراسی علیه زنان محجبه در اروپای سال ۲۰۲۵ افزایش یافته است
عدالت و پیشرفت در نگاه شهید لاریجانی چگونه بود؟
بازتاب گسترده پیام رهبر انقلاب به مناسبت برگزاری حج در رسانههای بین المللی
شرایط تغییر مدرسه در مرداد و شهریور اعلام شد
درخواست رئیس جمهور: زمینه حضور اساتید برجسته برای انتقال آموزشهای نوین فراهم شود
آییننامه «توسعه مشارکتهای مردمی از طریق تشکیل هیئت امنا در مدارس دولتی» تصویب شد
آگهی/ خرید قسطی طلای آب شده تا سقف ۱۰۰ میلیون تومان از وال گلد
این دعای عرفه را بخوانید تا ببینید چرا پدران ما قرنهاست حسین حسین (ع) میگویند
روزه گرفتن در روز عرفه چه حکمی دارد؟
توصیه آیت الله جوادی آملی برای انجام این عمل در روز عرفه
از ظهر تا غروب عرفه؛ این ساعتها را از دست ندهید
آمار ثبت نام در کنکور ۱۴۰۵ به حدود یک میلیون نفر رسید
جریمه چند میلیون دلاری و سنگین در انتظار گوگل در اروپا
آگهی/ خرید قسطی طلای آب شده تا سقف ۱۰۰ میلیون تومان از وال گلد
منع ثبت نام در کنکور ۱۴۰۵ برای ۳ گروه از داوطلبان
ساعت ۱۲ امشب آخرین فرصت ثبت نام در کنکور ۱۴۰۵
به مناسبت عید قربان: حیات معنوی انسان بدون ایثار امکانپذیر نیست
ظرفیت ۶۸۰ نفری برای فلوشیپ پزشکی
اعلام نتایج نهایی آزمون دستیاری فوق تخصصی پزشکی
جشنواره تورنتو به استقبال «اودیسه» نولان میرود
۵۰ برج فناوری احداث میشوند: ۳ دانشگاه پایلوت زیست بومی نوآوری میشود
آخرین مهلت پذیرش دکتری استادمحور بدون آزمون دردانشگاه علم و صنعت ایران
توضیح وزیر علوم درباره حضوری شدن کلاسها و امتحانات دانشگاهها
معرفی۱۳۶مؤسسه غیرمجاز اعزام دانشجو به مراجع قضایی
از ظهر تا غروب عرفه؛ این ساعتها را از دست ندهید
عید قربان؛ تجلی بندگی و عبور از تعلقات در مکتب ادیان ابراهیمی
روزه گرفتن در روز عرفه چه حکمی دارد؟
کارگردان و عضو خانه تئاتر دچار حادثه شد
آمار ثبت نام در کنکور ۱۴۰۵ به حدود یک میلیون نفر رسید
توصیه آیت الله جوادی آملی برای انجام این عمل در روز عرفه
آزمون جایگزین دانشآموختگان پزشکی خارج از کشور برگزار شد
عدالت و پیشرفت در نگاه شهید لاریجانی چگونه بود؟
شرایط تغییر مدرسه در مرداد و شهریور اعلام شد
این دعای عرفه را بخوانید تا ببینید چرا پدران ما قرنهاست حسین حسین (ع) میگویند
کلاس های تحصیلات تکمیلی دانشگاه تهران حضوری شد
جریمه چند میلیون دلاری و سنگین در انتظار گوگل در اروپا
شکوه دعای امروز عرفه در مسجد مقدس جمکران
برگزاری پویش یکماهه حفظ سوره فتح در آستانه ماه محرم
صفحه اینترنت پرو از سایت همراه اول حذف شد+عکس
درخواست رئیس جمهور: زمینه حضور اساتید برجسته برای انتقال آموزشهای نوین فراهم شود
اسلامهراسی علیه زنان محجبه در اروپای سال ۲۰۲۵ افزایش یافته است
«بچه مردم» به جشنواره زلین جمهوری چک میرود
زمان دقیق برگزاری کنکور سراسری و ارشد ۱۴۰۵ اعلام شد
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.