به گزارش ثریا در شرایط بحرانی و پرآشوب نظیر جنگ، محیط اطراف به سرعت و به طور بیسابقهای دچار دگرگونی میشود. این تغییرات رادیکال، نه تنها بنیانهای فیزیکی و اجتماعی را به چالش میکشد، بلکه به طور عمیقی بر کارکردهای شناختی و ساختارهای عصبی مغز تأثیر میگذارد. قوانین، منابع، روابط و حتی مدلهای ذهنی (Mental Models) پیشین که ما برای درک و پیشبینی جهان به کار میبردیم، در مواجهه با واقعیتهای جدید جنگ، ناکارآمد شده و از اعتبار ساقط میشوند.
از منظر علوم اعصاب، مغز انسان به طور طبیعی تمایل به هموستازی (Homeostasis) و حفظ پایداری در محیط دارد. مواجهه با عدم قطعیت شدید و تهدید مداوم، سیستمهای استرس مغز (مانند محور HPA و سیستم لیمبیک) را به طور مزمن فعال میکند. این فعالسازی طولانیمدت، میتواند منجر به تغییراتی در مدارهای عصبی مرتبط با تصمیمگیری، حافظه کاری و کنترل اجرایی (بهویژه در قشر پیشپیشانی - Prefrontal Cortex) شود.
در چنین وضعیتی، مغز ممکن است به واکنشهای خودکار، هیجانی و الگوهای فکری سفت و سخت (Rigid Thinking) پناه ببرد که در گذشته امنتر به نظر میرسیدند، حتی اگر در شرایط جدید کارآمد نباشند. چسبیدن به این الگوهای فکری قدیمی و عدم توانایی در بازسازی طرحوارههای شناختی (Cognitive Schemas) برای پذیرش واقعیتهای جدید، میتواند نه تنها منجر به استرس مزمن و اختلال در عملکرد شناختی شود، بلکه توانایی فرد و جامعه را برای حل مسئله خلاقانه و انطباق مؤثر به شدت تضعیف کند.
اینجاست که مفهوم تفکر انطباقی (Adaptive Thinking) و انعطافپذیری شناختی (Cognitive Flexibility) اهمیت حیاتی مییابد. انعطافپذیری شناختی، که به عنوان یکی از کارکردهای اجرایی مغز شناخته میشود و عمدتاً توسط قشر پیشپیشانی تنظیم میگردد، به توانایی ما در تغییر دیدگاه، جابجایی بین وظایف شناختی مختلف (Task Switching)، تنظیم استراتژیها و نادیده گرفتن اطلاعات نامربوط اشاره دارد. این مهارت به ما امکان میدهد تا در مواجهه با اطلاعات جدید یا موقعیتهای پیشبینینشده، الگوهای فکری خود را به روز کرده، دیدگاههای جایگزین را بررسی کنیم و راهحلهای نوآورانه را برای چالشهای نوظهور بیافرینیم.
بدون این قابلیت حیاتی، افراد و جامعه در برابر تغییرات محیطی آسیبپذیر شده و در دام سوگیریهای شناختی (Cognitive Biases) نظیر سوگیری لنگر اندازی (Anchoring Bias) یا اثر قاببندی (Framing Effect) گرفتار میآیند که مانع از ارزیابی بیطرفانه اطلاعات و تصمیمگیری بهینه میشود. این گزاره برگ بر ضرورت توسعه و تقویت این مهارتهای شناختی در سطح فردی و جمعی تأکید دارد؛ مهارتی که نه تنها برای بقا در دل بحران بلکه برای بازسازی، نوآوری و پیشرفت پایدار در دوران پس از جنگ، حیاتی و اجتنابناپذیر است.
اهداف اصلی
اهداف اصلی در ترویج تفکر انطباقی و انعطافپذیری شناختی شامل موارد زیر است:
- افزایش توانایی افراد در پذیرش تغییر و سازگاری با شرایط جدید و غیرمنتظره.
- تقویت مهارتهای حل مسئله خلاقانه در مواجهه با محدودیتها و چالشها.
- کاهش جمود فکری و سوگیریهای شناختی که مانع از تصمیمگیری بهینه میشوند.
- ترویج رویکرد «یادگیری از تجربه» و «بهبود مستمر» در سطح فردی و جمعی.
گروههای مخاطب
عموم جامعه، رهبران محلی، مدیران، کارآفرینان، معلمان، جوانان و نهادهای آموزشی و تربیتی از مخاطبان اصلی این گزارهبرگ هستند.
اهم راهبردها و راهکارها
اصلیترین راهبردها و راهکارها برای تحقق ترویج تفکر انطباقی و انعطافپذیری شناختی شامل موارد زیر است:
آموزش مهارتهای حل مسئله و تفکر خلاق
راهکار: برگزاری کارگاههای آموزشی برای کودکان، نوجوانان و بزرگسالان با تمرکز بر تکنیکهای حل مسئله خلاق (مانند طوفان فکری، تفکر جانبی) و تفکر طراحی (Design Thinking) برای یافتن راهحلهای نوآورانه در شرایط محدودیت منابع. (تجربه کارگاههای نوآوری در مناطق بحرانزده که به مردم آموزش میدهند با حداقل امکانات، نیازهای خود را برطرف کنند).
ترویج فرهنگ آزمون و خطا و یادگیری از شکست
راهکار:
ایجاد فضاهایی که در آن افراد بتوانند ایدههای جدید را بدون ترس از شکست امتحان کنند.
برگزاری مسابقات نوآوری و چالشهای حل مسئله در سطح محلی و ملی که به تجلیل از تلاش و خلاقیت، حتی در صورت عدم موفقیت کامل، میپردازد.
تغییر الگوهای فکری و کاهش جمود شناختی
راهکار:
تولید محتوای آموزشی (ویدئو، پادکست، مقالات کوتاه) که به افراد کمک میکند سوگیریهای شناختی رایج را بشناسند و آگاهانه در برابر آنها مقاومت کنند.
تشویق به دیدن مسائل از زوایای مختلف و پذیرش دیدگاههای متفاوت.
برنامههای تبادل تجربه و الگوبرداری
راهکار:
دعوت از افرادی که در شرایط سخت، راهحلهای خلاقانه یافتهاند تا تجربیات خود را به اشتراک بگذارند.
تمدید مهلت ارسال مقالات سومین همایش هیئت و آیینهای مذهبی
زمان برگزاری آزمون زبان انگلیسی تولیمو تغییر کرد
سیره عملی میرزا جواد آقا ملکی تبریزی، مبتنی بر اصل «شکستن منیت» بود
افتتاح مسجد السلام در امارات با ظرفیت ۴ هزار نمازگزار
بنیامیه، نخستین و وحشتناکترین «خصولتی» تاریخ اسلام
بذر انحراف مجاهدین از سال۴۴ کاشته شد/نقش ساواک و زندان در تعمیق انحراف
شیخ حسین انصاریان: چشمی که بر حسین (ع) گریه کند در قیامت گریان نیست
افبیآی شهر کامل با بیمارستان، هتل و نیروگاه ساخت تا حملات سایبری را تمرین کند
بررسی ظرفیتهای هوش مصنوعی برای ارتقای خدمات زائران در نشست مشترک معاونت علمی و آستان قدس رضوی
ممنوع شدن هوش مصنوعی برای دانش آموزان ابتدایی نروژی
ناسا یک رصدخانه فضایی را در میانه زمین و آسمان به ارتفاع بالاتر میبرد
مصوبات جدید فرصتهای تحقیقاتی خارج از کشور دکتری ابلاغ شد
زنان بیشترین داوطلبان آزمون سمپاد/ نتایج اوایل مرداد اعلام میشود
سریال جدید «سرخدار» در راه آنتن: عمار تفتی به تلویزیون بازگشت
کشف نشانههای اولیه افسردگی در چشم کودکان
دانشمند ایرانی: مغز ما برای این همه خبر بد طراحی نشده است
تنش در ایستگاه فضایی بالا گرفت: ناسا از فضانوردانش خواست پناه بگیرند
محققان هشدار دادند: ایجاد نقاط داغ آلودگی در تنگه هرمز به دلیل ترافیک دریایی
یکی از این ستارههای دوقلو یک سیاره فراخورشیدی را بلعیده است
میلیاردرهای حوزه فناوری راز جوانی ابدی را کشف کردهاند؟
تصویری از یکی از شهدای کوچک امروز لبنان
وزیر آموزش و پرورش: بهرهبرداری از ۲۰۰ تا ۲۵۰ کلاس درس جدید در خراسان رضوی
معاون تربیتبدنی و سلامت: یک میلیون دانشآموز سفیر ایمنی و کمکهای اولیه شدند
۵۰۰ هزار دانشآموز زیر چتر کارت نشاط قرار گرفتند
آزمون مدارس سمپاد و نمونه دولتی با بیش از نیم میلیون داوطلب برگزار شد
پرداخت حقوق فرهنگیان بدون تاخیر انجام میشود
قصهای خواندنی برای کودکان: وقتی روباه جنگل را بههم ریخت
حسن طهرانیمقدم پدر موشکی ایران چگونه با نمیشودها مبارزه کرد؟
از بچههای میناب تا ناوچه دنا و انستیتو همه در مستندهای جدید جنگی
مهرانه مهین ترابی پس از ۲۳ سال دوری از تئاتر به صحنه باز میگردد
سریالهای جدید برای پخش دوبله شدند
مادران برای کوچکترین شهید کربلا لالایی خواندند
راز زنده ماندن مومنان در برزخ؛ هدایت، مشروط به ولایت است
روایت حدادعادل از ویژگیهای آیت الله مجتبی خامنهای
ماجرای خواندنی دیدار دکتر شریعتی و علامه جعفری
حجت الاسلام پناهیان: شفافیت نامه اخیر رهبری نشانه قدرت جمهوری اسلامی است
تمدید مهلت پذیرش دانشجویان بینالمللی در دانشگاه علامه طباطبائی
قابلیت جدید واتساپ: پیام متنی یکبار قابل مشاهده به واتساپ میآید
شرکت اپل از گران شدن محصولات خود خبر داد
ساماندهی برنامههای هوش مصنوعی با محوریت تولید داخلی
هشدار وزیر علوم: هوش مصنوعی بدون اخلاق، پیشرفتهترین ابزار ظلم میشود
دادگاه در دهلی نو درخواست بازگشایی تلگرام را رد کرد
رشد استفاده از VPN در بعضی کشورهای اروپایی با قوانین جدید
انحصار قدرت و ثروت در الیگارشی اموی: از خلافت تا سلطنت
حجتالاسلام قمی: وحدت یعنی همبستگیِ آرا و سلایق متفاوت حول محور امام
راز زنده ماندن مؤمنان در برزخ تمسک به امام حق و ولی الله الاعظم است
اعلام مجموعههای امتحانی کنکور کارشناسی ارشد ۱۴۰۶
بازخوانی پنج فرمان راهبردی امام رضا (ع) در سلوک عاشورایی
فلسفه اسلامی و غفلت از «باید و نباید»های اجتماعی؛ یک شکاف تاریخی
اقتصاد فقط نان نیست؛ سلاح علی(ع) برای امنیت ملی و استقلال در برابر دشمنان
انتشار آثار میانرشتهای مسئلهمحور؛ اولویت جدید گروه سیاستپژوهی علوم انسانی
تغییر زمان آزمونهای کشوری و دانشگاهی به دلیل مراسم وداع و تشییع رهبر شهید
احیای اخلاق در زندگی فردی و اجتماعی با بازخوانی فلسفه عاشورا
بنی امیه چگونه به قدرت رسید؟/ تبارشناسی ۹۱ سال حکومت استبدادی
دعوت از عاشقان اهل بیت برای شرکت در طرح توسعه حرم امام حسین (ع)
منطقه زینبیه استانبول سیاهپوش محرم شد؛ آغاز برنامه های عزاداری
رئیس سازمان فضایی ایران خبر داد: بهکارگیری ظرفیتهای ویژه ماهوارهای در تشییع رهبر شهید انقلاب
زنگ میراث فرهنگی و موزه در مدارس نواخته میشود
معافیت برخی المپیادها از کنکور و همزمانی آزمونها؛ همچنان چالش اصلی دانشآموزان
قابل توجه دانش آموزان: برنامه جدید امتحانات نهایی اعلام شد+جدول
هشدار به مدارس غیردولتی؛ با هرگونه دریافت شهریه غیرقانونی برخورد میشود
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی: اختیار پذیرش دانشجویان به دانشگاهها واگذار شود
حاج اکبر مولایی در اولین شب از ماه محرم آسمانی شد
روایت شیخ حسین انصاریان از سه حقی که خداوند بر انسانها نهاده است
تجمعات خیابانی و مراسم ویژه در میادین تهران برای عزاداری محرم
مصرفگرایی؛ پارادایم فرهنگی که تمام زندگی بشر را تسخیر کرد
شروع برنامه ملی «میناب ۱۵۶»؛ بورسیه تحصیلی برای دانشجویان مستعد کمبرخوردار
علی دایی به دیدار اکبر عبدی رفت+عکس
خروج هواپیماهای سوخترسان آمریکایی از فلسطین اشغالی پس از تفاهم با ایران
امیرحسین مدرس برنامه نغمههای حسینی را به مناسبت ماه محرم اجرا میکند
منوچهر هادی: درآوردن سکانس صدای رئیس جمهور در سریال ۴۸ ساعت وقت گرفت
دیوارنگاره میدان ولیعصر (عج) حال و هوای محرمی گرفت
نمایش تابوت عهد در تالار سایه به روی صحنه میرود
پانتهآ پناهیها در نمایش جدید صابر ابر به روی صحنه میرود
زمان تشییع پیکر بهروز رضوی اعلام شد
مساجد پایگاههایی برای شناسایی استعدادهای درخشان
به یاد کودکان میناب در جام جهانی فوتبال
اخلاص و پیامرسانی؛ کلید ماندگاری عاشورا
نگاهی به پیشینه تاریخی ایرانیان در عزاداری محرم
شبکههای اجتماعی برای زیر ۱۶ سالهها ممنوع شد
وزیر علوم: دانشجویان جدیدالورود احتمالاً از نیمسال دوم وارد دانشگاه میشوند
دانشگاه علوم پزشکی تهران رتبه ۷۰۱ جهان را کسب کرد؛ همچنان صدرنشین دانشگاههای ایران
شروع برنامه ملی «میناب ۱۵۶»؛ بورسیه تحصیلی برای دانشجویان مستعد کمبرخوردار
حاج اکبر مولایی در اولین شب از ماه محرم آسمانی شد
تغییر زمان آزمونهای کشوری و دانشگاهی به دلیل مراسم وداع و تشییع رهبر شهید
زمان برگزاری آزمون کارشناسی ارشد ناپیوسته ۱۴۰۵ جابهجا شد
تجمعات خیابانی و مراسم ویژه در میادین تهران برای عزاداری محرم
بنی امیه چگونه به قدرت رسید؟/ تبارشناسی ۹۱ سال حکومت استبدادی
دانشجویان میتوانند اعتراض به احکام انضباطی را به وزارت علوم بدهند
منوچهر هادی: درآوردن سکانس صدای رئیس جمهور در سریال ۴۸ ساعت وقت گرفت
نگاهی به پیشینه تاریخی ایرانیان در عزاداری محرم
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی: اختیار پذیرش دانشجویان به دانشگاهها واگذار شود
زنگ میراث فرهنگی و موزه در مدارس نواخته میشود
انتشار آثار میانرشتهای مسئلهمحور؛ اولویت جدید گروه سیاستپژوهی علوم انسانی
اعلام مجموعههای امتحانی کنکور کارشناسی ارشد ۱۴۰۶
علی دایی به دیدار اکبر عبدی رفت+عکس
خروج هواپیماهای سوخترسان آمریکایی از فلسطین اشغالی پس از تفاهم با ایران
معافیت برخی المپیادها از کنکور و همزمانی آزمونها؛ همچنان چالش اصلی دانشآموزان
دعوت از عاشقان اهل بیت برای شرکت در طرح توسعه حرم امام حسین (ع)
منطقه زینبیه استانبول سیاهپوش محرم شد؛ آغاز برنامه های عزاداری
به یاد کودکان میناب در جام جهانی فوتبال
محقق ایرانی پمپ مینیاتوری برای نرم روباتها ابداع کرد
مساجد پایگاههایی برای شناسایی استعدادهای درخشان
نمایش تابوت عهد در تالار سایه به روی صحنه میرود
خبر خوش برای فناوران علوم شناختی؛ حمایت بدون سقف از طرحهای فناوری
اندیشمندان مسلمان از شهدای کودک میناب میگویند
اخلاص و پیامرسانی؛ کلید ماندگاری عاشورا
پانتهآ پناهیها در نمایش جدید صابر ابر به روی صحنه میرود
قابل توجه دانش آموزان: برنامه جدید امتحانات نهایی اعلام شد+جدول
مصرفگرایی؛ پارادایم فرهنگی که تمام زندگی بشر را تسخیر کرد
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.