به گزارش ثریا تاریخ ایران زمین، همواره با مفهوم «دفاع» گره خورده است. این سرزمین به دلیل موقعیت استراتژیک خود در قلب جاده ابریشم و پیوند میان شرق و غرب، همواره مورد مطامع جهانگشایان بوده است. اما آنچه تاریخنگاران از آن به عنوان «روح ایرانی» یاد میکنند، توانایی شگفتانگیز این ملت در بازسازی هویت خود پس از ویرانگرترین حملات است.
از ایستادگی در برابر سپاهیان مقدونی تا پایداری در برابر اعراب و ترکان، ایران هیچگاه به طور کامل مستحکم نشد مگر آنکه ریشههای فرهنگی و اراده دفاعی خود را مستحکمتر کرد. در این میان، هجوم مغول در قرن هفتم هجری، نه یک جنگ معمولی، بلکه یک «زلزله تمدنی» بود که قصد داشت ریشه حیات را در این مرز و بوم بخشکاند. در چنین شرایطی که پادشاه وقت، سلطان محمد خوارزمشاه، با بزدلی و اشتباهات محاسباتی، راه را برای هجوم مغول هموار کرده و خود به جزایر دریای مازندران گریخته بود، ظهور جلالالدین منکبرنی، ورق را برای مدتی بازگرداند و شعله امید را در دل ایرانیان برافروخت.
تحلیل جنگهای ایران نشان میدهد که انگیزه اصلی در اکثر نبردها، «تحمیلی بودن» آنها بوده است. ایرانیان هیچگاه آغازگر جنگ علیه مغولان نبودند؛ بلکه این زیادهخواهی و وحشیگری لشکریان چنگیز بود که دفاع را به تنها گزینه بقا تبدیل کرد. جلالالدین خوارزمشاه در چنین اتمسفری متولد شد. او که شاهد فروپاشی امپراتوری عظیم پدرش و آوارگی خاندانش بود، به جای تسلیم یا پناهندگی به دربار دشمن، استراتژی «جنگ نامتقارن» و «مقاومت فعال» را برگزید. او به خوبی میفهمید که حفاظت از تمامیت ارضی، تنها به معنای حفظ مرزهای جغرافیایی نیست، بلکه حفظ عزت ملی و جلوگیری از تحقیر تاریخی یک ملت است.
نبرد برای بقای ایران؛ استراتژیهای دفاعی جلالالدین در برابر تهاجم تاتار
زمانی که جلالالدین پس از مرگ پدر، زمام امور را در دست گرفت، با کشوری روبهرو بود که پادگانهایش تخلیه شده و رعب و وحشت سراسر آن را فراگرفته بود. اولین گام او برای دفاع از ایران، بازسازی روحیه دفاعی در شرق کشور بود. او با شجاعتی مثالزدنی از محاصرههای متعدد گریخت و خود را به غزنه رساند تا کانون جدیدی برای مقاومت ایجاد کند. در نبرد معروف «پروان»، جلالالدین نشان داد که نبوغ نظامی ایرانی میتواند بر قدرت مطلق مغول فایق آید. او با آرایشی جنگی که در آن نیروهای پیاده را در خط مقدم و سوارهنظام را برای ضربات نهایی در جناحین قرار داده بود، توانست سپاه سیهزار نفری مغول به فرماندهی «شیکی قوتوقو» را در هم بکوبد. این پیروزی تنها یک موفقیت نظامی نبود؛ بلکه نخستین شکست جدی مغولان در تاریخ فتوحاتشان محسوب میشد که افسانه شکستناپذیری آنها را در ذهن تودههای مردم ایران شکست و باعث شد شهرهای اشغالی علیه حاکمان مغول دست به قیام بزنند.
دفاع جلالالدین از ایران، ابعادی فراتر از جنگهای بیابانی داشت. او برای حفظ تمامیت ارضی، سفرهای جنگی متعددی به شمال و غرب ایران ترتیب داد. او سعی داشت با سرکوب حکام محلی که با مغولان همکاری میکردند یا در برابر آنها منفعل بودند، جبههای متحد ایجاد کند. در نبرد رود سند، جلالالدین در وضعیتی قرار گرفت که هر فرمانده دیگری را به تسلیم وادمیاشت؛ در حالی که سپاهیان مغول او را به محاصره درآورده بودند و پشت سرش رودخانهای خروشان بود، او با جسارتی بیهمتا، ابتدا به قلب سپاه دشمن تاخت تا صفوف آنها را متزلزل کند و سپس برای اینکه به دست دشمن نیفتد، سوار بر اسب خود را به اعماق رودخانه پرتاب کرد و به سلامت به آن سوی رود رسید. این عمل او چنان تأثیری بر چنگیزخان گذاشت که به پسرانش نهیب زد که اگر میخواهند پادشاهی کنند، باید چنین پسری داشته باشند. جلالالدین حتی در هند نیز دست از تلاش برنداشت و مدام در پی جمعآوری نیرو برای بازگشت و آزادسازی خاک ایران بود.
حفاظت از تمامیت دریایی و مرزهای آبی نیز در نگاه جلالالدین دور نماند. او در دوران حضورش در جنوب و همچنین در نبردهایش در قفقاز و سواحل خزر، همواره تلاش میکرد تا بنادر و مسیرهای ارتباطی را از نفوذ دشمن دور نگاه دارد. او میدانست که اگر ارتباط ایران با آبهای آزاد قطع شود، محاصره اقتصادی مغولان کشور را به زانو درخواهد آورد. جلالالدین در طول ده سال مقاومت مستمر، از اران و آذربایجان گرفته تا اصفهان و فارس را درنوردید تا از تکهتکه شدن ایران جلوگیری کند. اگرچه او در نهایت به دلیل نفاق حکام همسایه و خستگی ناشی از نبردهای بیپایان، نتوانست امپراتوری خوارزمشاهی را به طور کامل احیا کند، اما توانست مانع از استقرار آرام مغولان در خاک ایران شود و هزینههای گزافی را به آنها تحمیل کند.
پایداری جلالالدین خوارزمشاه در تاریخ ایران به عنوان الگویی از «دفاع تا آخرین قطره خون» ثبت شده است. او در حالی که بسیاری از امیران و شاهزادگان در پی کسب اماننامه از چنگیز بودند، در بیابانها و کوهستانها سرگردان بود اما تن به ذلت نداد.
او ثابت کرد که تمامیت ارضی ایران، نه یک قرارداد روی کاغذ، بلکه حقیقتی است که با اراده فرزندانش حراست میشود. اگرچه عمر او کوتاه بود و در غربت به دست راهزنان به شهادت رسید، اما یاد او به عنوان «شاهنشاه شجاع» که در تاریکترین دوران تاریخ، پرچم استقلال ایران را برافراشته نگاه داشت، همواره در کنار نام بزرگانی چون آریوبرزن و سورنا خواهد درخشید. او میراثبنیان مقاومت ملی بود؛ مردی که نشان داد ایران حتی اگر زخم بخورد، هرگز در برابر ظلم زانو نخواهد زد.
منبع: مهر
محقق ایرانی پمپ مینیاتوری برای نرم روباتها ابداع کرد
اندیشمندان مسلمان از شهدای کودک میناب میگویند
خبر خوش برای فناوران علوم شناختی؛ حمایت بدون سقف از طرحهای فناوری
دانشجویان میتوانند اعتراض به احکام انضباطی را به وزارت علوم بدهند
وزیر علوم: دانشجویان جدیدالورود احتمالاً از نیمسال دوم وارد دانشگاه میشوند
زمان برگزاری آزمون کارشناسی ارشد ناپیوسته ۱۴۰۵ جابهجا شد
خودروهای خودران بایدو با نام «AmiGo» مجوز فعالیت در شرق سوئیس گرفتند
رقابت سخت منطقهای برای جذب دانشجویان خارجی؛ هشدار دانشگاه امیرکبیر
امضای تفاهمنامه مشترک دانشگاههای صنعتی UT۵ برای تقویت همافزایی
تغییر زمان امتحانات دانشگاهها در ایام تشییع رهبر شهید انقلاب
تأثیر مثبت نمرات پایه یازدهم در کنکور ۱۴۰۵؛ سوابق دوازدهم همچنان ۶۰ درصد
طرح «حامی» برای جبران کاستیهای یادگیری دانشآموزان اجرا میشود
وام ودیعه مسکن دانشجویان علوم پزشکی برای شهر تهران افزایش یافت
شهید لاریجانی؛ الگویی که مصلحت جامعه را بر فرد مقدم میدانست
بحران صندلی خالی در دانشگاهها؛ هشدار درباره آینده نزدیک
رئیس دانشگاه جامع انقلاب اسلامی: روحیه دفاع مقدس را در علم و فناوری بازتولید کنیم
حذف آزمون جامع در راه است؟ برنامه تحول وزارت علوم برای مقاطع کارشناسی تا دکتری
سنت منطقی اسلامی چگونه پشتوانه مواجهه با منطق ریاضی است؟
جهان اسلام به این روحانی فرزانه و اهل ادب میبالد
بانو مجتهده امین نماد توانمندی زنان است
بازیگر معروف: صداپیشگان شایسته دریافت اسکار بازیگری هستند
اختتامیه پویش ملی وطن به روایت من برگزار شد
اهدای نامه سید مجید موسوی و انگشتر یادبود به فرزند شهید سید مصطفی میرغفاری
حرمهای کربلا در آستانه محرم سیاه پوش شدند
زمان تشییع رهبر شهید اعلام شد +جزئیات را اینجا بخوانید
هزینه ثبتنام جهش تحصیلی دانشآموزان اعلام شد
مجموعهکتاب «داستانهای غولی» درباره اهمیت آب به کودکان میآموزد
نگاهی به نقش توییتر در جنگ رسانهای دشمن در کتاب «توئیتری شدن سیاست»
تکرار سنت اهریمنی استکبار در عاشورای ۱۴۰۵ در حمله به یک منابع آب
طراح بازی «نجات دختران اپستین توسط بچههای میناب» از این بازی میگوید
درباره زندگی رازآمیز درختان در این کتاب بخوانید
هکرها پیامرسان دولتی فرانسه را هک کردند
رونمایی آستان مقدس علوی از پروژه نگارش نسخهای نفیس از نهجالبلاغه
اختراع کتی که هوا را به آب آشامیدنی تبدیل میکند
وزیر علوم: اساتید دانشگاه با امید و انگیزه در کلاس درس حاضر شوند
مقابله با موج محتوای غیرقانونی در بحرانها؛ بریتانیا شبکههای اجتماعی را ملزم به سازوکار ویژه کرد
شکایت جدید علیه OpenAI؛ ChatGPT نتوانست جلوی خودکشی کاربر را بگیرد
مأموریت دانشگاهها در برنامه «مهر» برای حل بحران آب، ناترازی انرژی و تورم
بازگشت ۴۵۰۰ دانشجوی دانشگاه شریف از امروز
تأکید رئیس مرکز هیئت امنا و ممیزه بر نقش کلیدی فناوری در دفاع ملی
آگهی/ از خرید کابل برق چه میدانید؟ راهنمایی که پیش از هر بازسازی باید بخوانید
توانمندسازی مدرسان آموزش خانواده با رویکرد جوانی جمعیت
ایلان ماسک نخستین تریلیونر دنیا میشود
افزایش سهمیه بومی در دستیاری دندانپزشکی؛ اعلام آخرین مهلت ثبتنام
تاکید بر ارتقای کیفیت آموزش هُنر در مدارس
اپ ادیتس متا صاحب دستیار هوش مصنوعی می شود
تبدیل شدن آئین تعویض پرچم امام حسین(ع) به رویدادی جهانی
اهمیت هوش مصنوعی در مسیر ارتقای کیفیت آموزشی
جلسه تلاوت و هماندیشی قاریان بینالمللی مزین به نام رهبر شهید
فلسفه در اندیشه حضرت امام، مقدمهای ضروری برای رسیدن به عرفان است
جریان قاتلان حسین (ع) امروز در مقابل امت ایشان قرار گرفتهاند
جدایی متا از شریک چینی جنجالی کلید خورد
احتمال اعمال محدودیت دوباره بر اینترنت بینالملل وجود دارد؟
خدمات ابری گوگل در هند مختل شد
چه چیزی کلید مرگ را در کهکشانها میچرخاند؟
جنجال غیبت زنان در میان فضانوردان آرتمیس ۳
داستان جالب کندترین آزمایش جهان چه بود؟
تاثیر باورنکردنی چای بر سلامتی و افزایش طول عمر
اقدامات حرم حضرت ابوالفضل العباس(ع) برای استقبال از ماه محرم
رویکردی اجتهادی بر جایگاه مردم در حکمرانی از منظر فقه شیعه در کتاب «فقه، مردم و حکمرانی»
واکاوی در مسئله عرفان و سلامت معنوی کودکان در یک نشست
نتیجه نهایی گفتگوی پیامبر با مسیحیان نجران پس از ماجرای مباهله چه شد؟
افتتاح سردخانه دومداره آمونیاکی شهر اهر با حضور حجت الاسلام خاموشی
هشدار قالیباف به ترامپ و دیگر رهبران جهان+عکس
حجتالاسلام قمی: زبان در وصف شما مردم مبعوث شده قاصر است
طرح روضههای خانگی سدره به مناسبت ماه محرم آغاز به کار کرد
نیاز داریم که همگی نسبت به معضلات و نیازها احساس مسئولیت کنیم
جزئیات جدید اعمال سوابق تحصیلی در کنکور سراسری ۱۴۰۵ را اینجا بخوانید
به کارگیری هوش مصنوعی جمینای در کروم به غرب آسیا رسید
زیرساخت حقیقی این سرزمین، تمدن کهن، فرهنگ و هنر ماندگارش است
تعیین سقف افزایش شهریه دانشگاههای غیردولتی بر اساس نرخ تورم
از خرید کابل برق چه میدانید؟ راهنمایی که پیش از هر بازسازی باید بخوانید
اقتدار دفاعی ایران، ایدهای نو در بازیهای رومیزی
۳۵ ثانیه، ۷۲۰ هزار گلوله در لامرد/ جنایتی که روایت نشد
آئین اختتامیه روایت علوی برگزار شد
بازیهای تیم ملی فوتبال ایران در سینماها پخش میشود
معرفی چهار آلبوم موسیقی تازه وارد در فضای مجازی
روایت جواد موگویی از یک جنایت جنگی: حادثه لامرد در سایه روایتهای اشتباه رسانهای گم شد
جزئیات برنامههای محرمی اوقاف در قالب طرح سوگواره بصیرت عاشورایی اعلام شد
دقت در نسبت با خاستگاه علوم انسانی بسیار مهم است
تعیین سقف افزایش شهریه دانشگاههای غیردولتی بر اساس نرخ تورم
بازیهای تیم ملی فوتبال ایران در سینماها پخش میشود
جزئیات جدید اعمال سوابق تحصیلی در کنکور سراسری ۱۴۰۵ را اینجا بخوانید
افزایش سهمیه بومی در دستیاری دندانپزشکی؛ اعلام آخرین مهلت ثبتنام
دقت در نسبت با خاستگاه علوم انسانی بسیار مهم است
مأموریت دانشگاهها در برنامه «مهر» برای حل بحران آب، ناترازی انرژی و تورم
از خرید کابل برق چه میدانید؟ راهنمایی که پیش از هر بازسازی باید بخوانید
واکاوی در مسئله عرفان و سلامت معنوی کودکان در یک نشست
رویکردی اجتهادی بر جایگاه مردم در حکمرانی از منظر فقه شیعه در کتاب «فقه، مردم و حکمرانی»
جنجال غیبت زنان در میان فضانوردان آرتمیس ۳
نیاز داریم که همگی نسبت به معضلات و نیازها احساس مسئولیت کنیم
خدمات ابری گوگل در هند مختل شد
روایت جواد موگویی از یک جنایت جنگی: حادثه لامرد در سایه روایتهای اشتباه رسانهای گم شد
آئین اختتامیه روایت علوی برگزار شد
افتتاح سردخانه دومداره آمونیاکی شهر اهر با حضور حجت الاسلام خاموشی
جدایی متا از شریک چینی جنجالی کلید خورد
چه چیزی کلید مرگ را در کهکشانها میچرخاند؟
جزئیات برنامههای محرمی اوقاف در قالب طرح سوگواره بصیرت عاشورایی اعلام شد
اقدامات حرم حضرت ابوالفضل العباس(ع) برای استقبال از ماه محرم
برگزاری نمایشگاه معماری حرمین شریفین در مکه مکرمه
به کارگیری هوش مصنوعی جمینای در کروم به غرب آسیا رسید
نتیجه نهایی گفتگوی پیامبر با مسیحیان نجران پس از ماجرای مباهله چه شد؟
تبدیل شدن آئین تعویض پرچم امام حسین(ع) به رویدادی جهانی
پویش «ایران در پناه قرآن» تا پایان خرداد تمدید شد
تأکید رئیس مرکز هیئت امنا و ممیزه بر نقش کلیدی فناوری در دفاع ملی
معرفی چهار آلبوم موسیقی تازه وارد در فضای مجازی
۳۵ ثانیه، ۷۲۰ هزار گلوله در لامرد/ جنایتی که روایت نشد
توانمندسازی مدرسان آموزش خانواده با رویکرد جوانی جمعیت
تکرار سنت اهریمنی استکبار در عاشورای ۱۴۰۵ در حمله به یک منابع آب
احتمال اعمال محدودیت دوباره بر اینترنت بینالملل وجود دارد؟
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.