به گزارش ثریا - گونه‌ معروف ۳۰۰ میلیون ساله موسوم به «Pohlsepia mazonensis» که در سال ۲۰۰۰ کشف شد و بعداً در کتاب رکوردهای جهانی گینس به عنوان قدیمی‌ترین گونه‌ اختاپوس شناخته شد، اکنون به عنوان یک ناتیلوئید (یکی از سرپایان پوسته‌دار که ارتباط نزدیکی با ناتیلوس‌های ساکن اقیانوس‌های امروزی دارد) طبقه‌بندی شده است.

این بدان معناست که دانشمندان باید شجره‌نامه‌ خانواده‌ سرپایان را از نو ترسیم کنند. این کشف، سابقه‌ بافت نرم ناتیلوئید را حدود ۲۲۰ میلیون سال به عقب می‌برد و قدیمی‌ترین شواهد وجود اختاپوس‌ها را حدود ۱۵۰ میلیون سال به جلو می‌آورد.

توماس کلمنتس(Thomas Clements)، دیرینه‌شناس دانشگاه ردینگ در بریتانیا می‌گوید: معلوم شد که مشهورترین فسیل اختاپوس جهان هرگز اختاپوس نبوده است! این فسیل از خانواده ناتیلوس بوده که هفته‌ها قبل از دفن شدن و حفظ شدن در سنگ، در حال تجزیه بوده است و همین تجزیه باعث شده که به طرز قانع‌کننده‌ای شبیه به اختاپوس به نظر برسد.

دانشمندان ۲۵ سال پیش پولسپیا(Pohlsepia) را به عنوان یک اختاپوس شناسایی کردند، اما استفاده از تکنیک‌های مدرن به ما نشان داد که چه چیزی در زیر سطح سنگ وجود دارد که در نهایت این فرضیه را رد کرد.

اکنون قدیمی‌ترین شواهد بافت نرم از یک ناتیلوئید که تاکنون یافت شده است و تصویر بسیار واضح‌تری از زمانی که اختاپوس‌ها برای اولین بار روی زمین ظاهر شدند، در اختیار داریم.

پولسپیا از روی یک فسیل واحد که در ایلینوی آمریکا یافت شده است، شناخته می‌شود. وقتی ۳۰۰ میلیون سال پیش در گِل نرم حفظ شد، بدنش به شدت تجزیه شده بود، بنابراین دیرینه‌شناسانی که سعی در تفسیر بقایای له شده آن داشتند، کار سختی در پیش داشتند.

با این وجود، آنها ویژگی‌هایی را شناسایی کردند که به نظر می‌رسید هشت اندام، دو چشم و یک کیسه جوهر باشد که به گفته آنها، همگی نشان‌دهنده هویت یک اختاپوس یا هشت‌پا بودند. در سال‌های بعد، دانشمندان دیگری این یافته را زیر سوال بردند، اما هیچ چیز به صورت قطعی منتشر نشد.

با این حال، در دهه‌های پس از شناسایی اولیه هویت پولسپیا، یک فناوری ظهور کرده است که به دانشمندان اجازه می‌دهد بدون نیاز به از بین بردن فسیل‌ها، درون آنها را ببینند. کلمنتس و تیمش از تصویربرداری سینکروترون پیشرفته استفاده کردند که از پرتو ایکس تولید شده توسط شتاب‌دهنده‌های ذرات برای دیدن درون اشیاء متراکم استفاده می‌کند.

این تابش پرتو ایکس، میلیاردها تا تریلیون‌ها برابر روشن‌تر از تجهیزات پرتو ایکسی است که ممکن است در بیمارستان ببینید و جزئیات با وضوح بالایی را نشان می‌دهد که سایر فناوری‌های تصویربرداری مانند توموگرافی کامپیوتری ممکن است از دست بدهند.

بنابراین هنگامی که محققان، پولسپیا را با این تکنیک بررسی کردند، یک ویژگی آناتومیکی یافتند که قبلاً هیچ‌کس نتوانسته بود آن را ببیند؛ ۱۱ ساختار کوچک دندان‌مانند، همه در یک ردیف.

محققان گفتند که این احتمالاً یک رادولا (radula)، روبانی شبیه به زبان که پوشیده از دندانه است و فقط در نرم‌تنان یافت می‌شود، است.

محققان افزودند که تعداد و شکل این ساختارهای دندانه‌دار، دلیل اصلی این است که پولسپیا یک اختاپوس نیست. اختاپوس‌ها معمولاً فقط ۷ یا ۹ عنصر در هر ردیف رادولا دارند. ناتیلوئیدها ۱۳ عنصر دارند. عددی که در پولسپیا دیده می‌شود، بین این دو است، اما شکل آن، آن را قطعی می‌کند که به ناتیلوئیدها نزدیک‌تر است تا اختاپوس‌ها.

علاوه بر این، آنها شواهد کمی یافتند که ساختاری که قبلاً به عنوان کیسه جوهر تفسیر شده بود، در واقع یک کیسه جوهر باشد. هیچ نشانه‌ای از ملانوزوم‌های رنگدانه‌ای که باید همراه آن باشد، وجود نداشت.

وقتی محققان یافته‌های خود را با سایر فسیل‌های سفالوپود مقایسه کردند، با شگفتی دیگری روبرو شدند. رادولای تازه کشف‌شده با «پالئوکادموس پوهلی» که یک ناتیلوئید باستانی است که از قبل در این محل شناخته شده بود، مطابقت داشت.

این نشان می‌دهد که پولسپیا هرگز یک گونه مجزا نبوده است و تنها وضعیت حفظ غیرمعمول و پوسیده آن تفسیر آن را دشوار کرده است. بنابراین به عنوان یک گونه جداگانه به اشتباه طبقه‌بندی شده بود و در عوض، نمونه‌ای بوده است که اکنون به شکل صحیح خود بازگردانده شده است.

این به نوبه خود بدان معناست که شجره‌نامه اختاپوس آن چیزی نیست که ما تاکنون فکر می‌کردیم و این زیبایی علم است.

محققان در سال ۲۰۰۰ با اطلاعاتی که داشتند، تمام تلاش خود را کردند. اکنون با فناوری و تکنیک‌های جدید، شواهد جدیدی داریم که به این معنی است که می‌توانیم به سمت درک بهتر حیات در سیاره خود پیش برویم.

کلمنتس می‌گوید: گاهی اوقات، بررسی مجدد فسیل‌های بحث‌برانگیز با تکنیک‌های جدید، سرنخ‌های کوچکی را آشکار می‌کند که منجر به اکتشافات واقعاً هیجان‌انگیزی می‌شود.

وی افزود: شگفت‌انگیز است که فکر کنیم ردیفی از دندان‌های کوچک پنهان که به مدت ۳۰۰ میلیون سال در سنگ پنهان بوده‌اند، اساساً دانش ما در مورد زمان و چگونگی فرگشت(تکامل) اختاپوس‌ها را تغییر داده‌اند.

این پژوهش در مجله Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences منتشر شده است.

منبع : اختاپوس