به گزارش ثریا امروز یازدهم ذی القعده سالروز میلاد با سعادت حضرت امام علی بن موسی الرضا (ع) است. بر همین اساس با حجت الاسلام علی حسنلو استاد حوزه علمیه به گفتگو پرداختیم که حاصل آن در ادامه تقدیم می شود.
*حضور امام رضا(ع) در شکلگیری هویت فرهنگ ایران معاصر چه نقشی داشت؟
امام رضا(ع) نهتنها یکی از پیشوایان بزرگ اسلامی است، بلکه در بافت فرهنگی ایران نقشی محوری ایفا کرده است. مهاجرت آن حضرت به خراسان، در واقع پیوندی ژرف میان تشیع و تمدن ایرانی برقرار کرد؛ پیوندی که امروزه در لایههای زبان، ادبیات و آیینهای اجتماعی ما ریشهدار است.
پرچم رضوی، از قرنها پیش تاکنون، نماد وحدت ملی و دینی بوده است. میلیونها نفر از اقوام مختلف، با زبانها و فرهنگهای گوناگون، زیر سایهی «یا علی بن موسیالرضا» به معنای واقعیِ کلمه، یکی میشوند. این هویت جمعی، نقشی ماندگار در تشکیل وجدان فرهنگی ایرانیان داشته است.
امام رضا(ع) چهرهای است که در خاطره جمعی مردم، بیش از هر چیز با رحمت و گشایش پیوند خورده است؛ این نگاه رحمانی، بخشی از شخصیت فرهنگی مردم ایران را شکل داده است. از همین روست که از لالایی کودک تا شعر شاعران بزرگ، نام او حضوری زنده دارد.
زیارت مشهد، خود پدیدهای فرهنگی است؛ میلیونها زائر در هر سال، با رفتار و تعامل اجتماعیشان، در شکلگیری نوعی “فرهنگ اخلاقی عمومی” سهیماند. احترام، ادب و بخشندگی در مسیر زیارت امام رضا(ع)، ارزشهاییاند که به سراسر کشور منتقل میشوند.
بهطور خلاصه، امام رضا(ع) برای ایران امروز، تنها یک نماد مذهبی نیست؛ او شالودهی هویتی است که دین، اخلاق، ملیت و انسانیت را در هم آمیخته است و به همین دلیل، حضورش در فرهنگ معاصر همچنان زنده و پویاست.
*چرا مشهد مقدس فراتر از یک شهر مذهبی، به پایتخت معنوی ایران تبدیل شده است؟
عامل نخست، حضور بارگاه امام رضا(ع) است؛ نه صرفاً به عنوان مکان زیارت، بلکه به عنوان مرکز تولید معنویت جمعی. در مشهد، مفاهیم “امید”، “آرامش”، و “بازگشت به خود” در ذهن میلیونها زائر بازتولید میشود.
دومین مؤلفه، پیوند دیرینهی این شهر با خدمات اجتماعی و فرهنگی است؛ آستان قدس رضوی قرنهاست در آموزش، وقف، درمان و خدمت به محرومان پیشگام است. این کارکرد اجتماعی، مشهد را از صرف یک فضای عبادی به نهادی تمدنی تبدیل کرده است.
سوم، حضور امام رضا(ع) باعث شده مشهد به نماد امنیت دینی در ذهن ایرانیان بدل شود؛ حتی مردمی که اعتقادات متفاوت دارند، بارگاه را پناهگاه خود میدانند. این سطح از اعتماد عمومی، در جای دیگری کمتر دیده میشود.
مشهد، ترکیبی از ایمان و مدیریت فرهنگی است. برگزاری برنامههای علمی، هنری و فرهنگی پیرامون سیره رضوی، روح شهر را زنده نگه داشته است. این پالایش فرهنگی، باعث میشود نسل جدید، معنویت را همراه با نشاط اجتماعی تجربه کند.
در نهایت، معنویت مشهد نه در دیوارهای حرم، بلکه در روابط انسانی جاری است؛ از خادمی که لبخند میزند تا زائری که نذری ساده میدهد. این رفتارهاست که مشهد را به “پایتخت دلها” بدل کرده است.
*در شرایط امروز، جامعه چه نیازی به بازخوانی سیره امام رضا(ع) دارد؟
جهان امروز دچار بحران معناست؛ سرعت، مصرفگرایی و تنهایی، روح انسان مدرن را خسته کرده است. سیره امام رضا(ع) با تکیه بر منطق، محبت و تعادل، نسخهای برای درمان این خستگی روحی است.
جامعهی امروز بیش از هر زمان دیگر نیاز دارد بداند دین میتواند عقلانی و گفتگوپذیر باشد. امام رضا(ع) در مناظراتش نشان داد که ایمان واقعی از عقل میگذرد، نه از تعصب.
بازخوانی سیره رضوی به ما یادآور میشود که ایمان فقط عبادت نیست؛ اخلاق، علم، و احترام به دیگران نیز جزئی از دینداریاند. این نگاه میتواند اخلاق اجتماعی را ترمیم کند.در دورهای که استرسهای اقتصادی و اجتماعی افزایش یافته، سیره رضوی با تأکید بر آرامش درونی و خدمت به دیگران، مسیر جدیدی برای سلامت روان جمعی پیشنهاد میکند. امام رضا(ع) الگویی از “دین اجتماعی” ارائه داده است؛ دینی که درون خانواده، محل کار و جامعه حضور دارد. بازخوانی این الگو برای آینده جامعه ایران حیاتی است.
*مناظرات امام رضا(ع) چه ارتباطی با گفتوگوهای اجتماعی امروز دارند؟
امام رضا(ع) در زمانهای میزیست که تضاد فکری میان ادیان و نحلهها بسیار بود؛ او در چنین فضایی از در مناظره و گفتوگوی عقلانی وارد شد. این نشان میدهد ایمان، با خرد ناسازگار نیست.
امروزه نیز جامعه ما با انبوهی از دیدگاههای متضاد روبهروست؛ فضای مجازی و رسانهها موجب تکثر بیسابقهی اندیشهها شدهاند. در چنین شرایطی، الگوی مناظرهی محترمانه امام رضا(ع) بهترین الگو برای مدیریت تضاد فکری است.ویژگی بارز مناظرات رضوی، شنیدن دقیق، پاسخ سنجیده و پرهیز از تحقیر طرف مقابل بود. اگر این روش در گفتوگوهای اجتماعی و سیاسی ما بهکار گرفته شود، بسیاری از سوءتفاهمها از بین میرود.
امام رضا(ع) از هیچ سؤالی فرار نمیکرد؛ او معتقد بود حقیقت، از گفتوگو زاده میشود. این اصل، شجاعت عقلانی را به ما میآموزد؛ چیزی که جامعه امروز بهشدت به آن محتاج است.پس میتوان گفت مناظرات رضوی، پیشنمونهای از گفتوگوی متمدنانه و علمی است؛ الگویی که میتواند رسانهها، دانشگاهها و حتی گفتوگوهای خانوادگی را از خشونت فکری نجات دهد.
منبع: مهر
ماجرای کاروانی در مشایه کربلا که چند مرجع تقلید در آن حاضر بودند
خوانشی از حکمرانی شبکهای، مشارکت اجتماعی و ظرفیت تمدنسازی اربعین
نوای «یالثارات الحسین» در پیادهروی جاماندگان تهران/طنین عشق در پایتخت
اربعین یک «تجربه همسرنوشتی» ایجاد کرد/وحدت نیازمند مراقبت است
تکمیل بزرگترین مجتمع اسکان زائران اربعین در کربلا
برگزاری محفل انس با قرآن ویژه اربعین حسینی در حرم عبدالعظیم
اربعین، مانور تمدن سازی مهدوی؛ وقتی قدرت نرم از مرزها فراتر می رود
کلید نهایی پنجاه و سومین دوره آزمون دستیاری پزشکی منتشر شد
بازخوانی حادثه خروج اوپنایآی/ چگونه هوش مصنوعی مهاجم شد؟
رومینگ اربعین ارزانتر شد/ توصیه به استفاده از بستههای ایرانی
حال علامه امینی وقتی از مسیر مشایه به نزدیک کربلا میرسید، منقلب میشد
گوشهای از دلدادگی موکبداران عراقی در پیادهروی اربعین
اولین زیارت اربعین مادران داغدیده میناب؛ روایتی از دلهایی که سوخت
مریم همتیان بازیگر سینما و تئاتر درگذشت
داریوش فرضیایی بازیگر سریال جدید سیمافیلم شد
گانگستر مشهور سینما از دنیا رفت
مراسم یادبود اکبر عبدی برگزار شد؛ پخش سریال اکبر عبدی بعد از صفر
لطفاً زبان فارسی را تکه پاره نکنید!
پویش بزرگ کتابخوانی اربعین حسینی با محوریت «آب هرگز نمیمیرد» برگزار میشود
نخهای نازک هوشمند علائم حیاتی بدن را رصد میکند
شروط جدید وزارت بهداشت برای ایجاد رشته و دوره جدید علوم پزشکی
برافراشتهشدن پرچم ایران در بینالحرمین
راهاندازی نخستین مرکز دانش تخصصی بازیهای رایانهای در کشور
رکورد سریع ترین پهپاد الکتریکی جهان شکسته شد
اعتباربخشی؛ کلید ارتقای نظام آموزش عالی
اهدای جایزه چهره برجسته علمی و فرهنگی جهاد دانشگاهی به شهید لاریجانی
ابر خوشه استارلینک صاحب ۲۴ ماهواره جدید شد
۴ خانواده آمریکایی از متا، تیک تاک، اسنپ و گوگل شکایت کردند
همدستی هوش مصنوعی آمازون و والمارت با تقلب در کالا
اقدامات گسترده برای آمادهسازی زیرساختهای خوابگاهی دانشجویان
سه تصمیم راهبردی دولت برای تقویت نقشآفرینی دانشگاهها در حکمرانی کشور
تاسیسات آبی هفت ایالت آمریکا تحت حملات هک
صدرنشینی دانشگاه علوم پزشکی تهران در رتبهبندی سایمگو ۲۰۲۶
وقتی لذت سلفی غمِ سوگ را میبلعد؛ ۲ حکم قضایی به نفع سینماگران ایرانی
طلب خونخواهی قائد شهید امت روی دیوارنگاره میدان ولیعصر (عج)
«مرد عنکبوتی» با رکوردشکنی از راه رسید؛ درخشش «روز کاملاً جدید»
نگاهی به الهیات و اخلاق جنگ و صلح از منظر اسلام و مسیحیت در همایشی بین المللی
ورود بیش از سه میلیون زائر خارجی به عراق از اول محرم
موشک اسپیس ایکس با ماه تصادف میکند
انتخاب واحد دانشگاه آزاد اسلامی از تاریخ ۲۴ مرداد آغاز میشود
کاهش ۵۰ درصدی خوردگی تجهیزات نیروگاهی با فناوری نانوحباب
توسعه دیپلماسی فناوری ایران و اتیوپی با محوریت صادرات دانشبنیان
مهلت ثبتنام آزمونهای علوم پزشکی تا ۲۰ شهریور تمدید شد
کلید اولیه آزمون ارتقای دستیاری منتشر شد/ مشارکت ۹۶ درصدی دستیاران
عدم امکان ثبت درخواست صدور دانشنامه در تعطیلات تابستانی پیام نور
سهروردی به صراحت خود را احیاکننده «حکمت خسروانی ایرانی» قلمداد می کرد
بیعت زنان با زینب کبری؛ آغازِ احیای تمدنِ مهدوی به دستِ زن
تأکید اوقاف بر تسهیل فرآیندها برای توسعه پروژههای مذهبی و درمانی
شب شهدای میناب در اربعین/ پدر دو شهید: من از کربلا به کربلا آمدم
رئیس دانشگاه الزهرا کربلا: نهضت حسینی مرزهای طایفهای را شکست داد
چسب زیستی الهامگرفته از صدف حسگرهای پوشیدنی را مقاومتر کرد
نگاهی به سه قسمت ابتدایی یک سریال؛ وقتی همه کوریم!
اربعین ۱۴۰۵ با دو شعار مشترک امت اسلامی برگزار میشود
گوگلپلی ابزارهای تأیید سن را برای توسعهدهندگان گسترش میدهد
اسپیس ایکس ماهواره جاسوسی به مدار زمین برد
اربعین زیر پوشش ارتباطی/ از رومینگ تا اینترنت رایگان در مسیر زائران
محدودیت آموزش مجازی برای دانشجویان خارجی رفع میشود
ایران عضو سازمان جهانی همکاری هوش مصنوعی شد
تصویری از کلاهک خیبرشکن و فتاح سوار بر بوستر حاج قاسم
درخواست برای تفکیک زمان پذیرش رشتههای بدون آزمون
زائران با سامانه هوشمند «هم موکب» دغدغه اسکان ندارند
راهاندازی «بازوی طریق» سامانه هوشمند خدمات به زائران اربعین
مطالبه بزرگ امت اسلام در اربعین امسال خونخواهی قائد شهید است
مفاهیم نهجالبلاغه را در پیادهروی اربعین ترویج کنیم
چه افرادی بدون آنکه به کربلا بروند زائر اباعبدالله هستند؟
مایک لی بازنشسته میشود؛ بیماری نمیگذارد فیلم بسازم
خنیاگران خیام با «مهرگان» آمدند؛ شنیدن ظرافتهای موسیقی خراسان
«خورشید اربعین» در رادیو ورزش؛ همراهی با زائران در حماسه استقامت
آییننامه جامع حمایت از دانشجویان توانخواه نهایی شد
سهم دانشجو از نرخ غذای دانشجویی مشخص شد
پیش ثبتنام ۸۱۰ هزار دانشآموز پایه هفتم
آموزش و پرورش با ۱۰۰ موکب، آماده خدمترسانی به زائران اربعین است
روایت زائرانی که اربعین را از شرق ایران آغاز میکنند در کتاب «شاه است حسین»
پرچمهایی در پیاده روی اربعین که هنوز خون را به یاد دارند
تصویر کمتر دیده شده از آیتالله سیدمجتبی خامنهای در نماز جمعه نصر
چالشهای عکاسی طبیعت چیست؟ سید صابر امامی پاسخ میدهد
جزئیات شرکت در آزمون های دانشنامه و گواهینامه فوق تخصصی پزشکی تعیین شد
اصغر خلیلی مدیریت مجموعه تئاتر شهر را بر عهده گرفت
آلبوم جدید خواننده پاپ در راه است
اودیسه نولان در ایکس لو رفت؛ ایلان ماسک در برابر نولان
درخواست برای تفکیک زمان پذیرش رشتههای بدون آزمون
تصویری از کلاهک خیبرشکن و فتاح سوار بر بوستر حاج قاسم
اقدامات گسترده برای آمادهسازی زیرساختهای خوابگاهی دانشجویان
تأکید اوقاف بر تسهیل فرآیندها برای توسعه پروژههای مذهبی و درمانی
کلید اولیه آزمون ارتقای دستیاری منتشر شد/ مشارکت ۹۶ درصدی دستیاران
شروط جدید وزارت بهداشت برای ایجاد رشته و دوره جدید علوم پزشکی
نگاهی به الهیات و اخلاق جنگ و صلح از منظر اسلام و مسیحیت در همایشی بین المللی
محدودیت آموزش مجازی برای دانشجویان خارجی رفع میشود
شب شهدای میناب در اربعین/ پدر دو شهید: من از کربلا به کربلا آمدم
چسب زیستی الهامگرفته از صدف حسگرهای پوشیدنی را مقاومتر کرد
انتخاب واحد دانشگاه آزاد اسلامی از تاریخ ۲۴ مرداد آغاز میشود
مهلت ثبتنام آزمونهای علوم پزشکی تا ۲۰ شهریور تمدید شد
عدم امکان ثبت درخواست صدور دانشنامه در تعطیلات تابستانی پیام نور
اربعین ۱۴۰۵ با دو شعار مشترک امت اسلامی برگزار میشود
سه تصمیم راهبردی دولت برای تقویت نقشآفرینی دانشگاهها در حکمرانی کشور
کلید نهایی پنجاه و سومین دوره آزمون دستیاری پزشکی منتشر شد
ایران عضو سازمان جهانی همکاری هوش مصنوعی شد
بیعت زنان با زینب کبری؛ آغازِ احیای تمدنِ مهدوی به دستِ زن
سهروردی به صراحت خود را احیاکننده «حکمت خسروانی ایرانی» قلمداد می کرد
طلب خونخواهی قائد شهید امت روی دیوارنگاره میدان ولیعصر (عج)
اعتباربخشی؛ کلید ارتقای نظام آموزش عالی
گوگلپلی ابزارهای تأیید سن را برای توسعهدهندگان گسترش میدهد
اهدای جایزه چهره برجسته علمی و فرهنگی جهاد دانشگاهی به شهید لاریجانی
اربعین زیر پوشش ارتباطی/ از رومینگ تا اینترنت رایگان در مسیر زائران
نگاهی به سه قسمت ابتدایی یک سریال؛ وقتی همه کوریم!
همدستی هوش مصنوعی آمازون و والمارت با تقلب در کالا
۴ خانواده آمریکایی از متا، تیک تاک، اسنپ و گوگل شکایت کردند
موشک اسپیس ایکس با ماه تصادف میکند
صدرنشینی دانشگاه علوم پزشکی تهران در رتبهبندی سایمگو ۲۰۲۶
اسپیس ایکس ماهواره جاسوسی به مدار زمین برد
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.