به گزارش ثریا مرتضی کلاهدوزان در مراسم تکریم و بزرگداشت مقام استاد که عصر امروز در سالن اجتماعات دانشگاه صنعتی امیرکبیر برگزار شد، با تشریح روند انتخاب سرآمدان آموزشی اظهار کرد: آیین انتخاب سرآمدان آموزشی از سال ۱۴۰۱ و بر اساس شیوه‌نامه ابلاغی وزارت علوم تدوین شده و هر ساله در دو سطح دانشگاهی و کشوری اجرا می‌شود.

وی با اشاره به سابقه بیش از دو دهه حضور خود در دانشگاه از سال ۱۳۸۱ تاکنون گفت: برگزاری مراسم روز استاد در سال‌های مختلف با شیوه‌های گوناگون انجام شده است، اما در سال‌های اخیر با تدوین شیوه‌نامه مشخص، فرآیند انتخاب سرآمدان آموزشی ساختارمند و نظام‌مند شده است. هدف از تبیین این روند، آشنایی بیشتر اعضای جوان هیئت علمی با مسیر و شاخص‌های ارزیابی است.

معاون آموزشی دانشگاه صنعتی امیرکبیر با بیان اینکه وظیفه دانشگاه صرفاً آموزش نیست، تصریح کرد: مأموریت اصلی دانشگاه ایجاد رشد و تحول اجتماعی از طریق ارائه آموزش مؤثر است و اعضای هیئت علمی نقش کلیدی در پرورش علمی دانشجویان و ترویج اصول اخلاق حرفه‌ای دارند.

کلاهدوزان با اشاره به شاخص‌های انتخاب سرآمدان آموزشی گفت: بر اساس شیوه‌نامه وزارت علوم، ارزیابی‌ها در چهار محور اصلی انجام می‌شود که شامل فعالیت‌های آموزشی، فعالیت‌های آموزشی ـ پژوهشی، فعالیت‌های فرهنگی و اخلاق حرفه‌ای و همچنین شاگردپروری است.

وی در تشریح محور فعالیت‌های آموزشی افزود: کیفیت و پویایی تدریس در دوره‌های کارشناسی و تحصیلات تکمیلی، رعایت مقررات آموزشی و شئون علمی و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین آموزشی از جمله شاخص‌های این بخش است.

به گفته وی، در بخش فعالیت‌های آموزشی ـ پژوهشی نیز تولیدات آموزشی از جمله تألیف، ترجمه، تصحیح و تعلیق کتاب، انتشار مقالات مرتبط با آموزش، طراحی برنامه‌های درسی و حضور در دوره‌های مرتبط با ارتقای آموزش مورد ارزیابی قرار می‌گیرد.

معاون آموزشی دانشگاه صنعتی امیرکبیر ادامه داد: در حوزه فعالیت‌های فرهنگی و اخلاق حرفه‌ای نیز مشارکت فعال در امور اجرایی مرتبط با آموزش، حضور مؤثر در فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی و اشتهار به ارزش‌های اخلاقی مدنظر است.

وی شاگردپروری را چهارمین محور ارزیابی عنوان کرد و گفت: تقویت دانشجویان برجسته علمی، ایفای نقش مؤثر به‌عنوان استاد راهنما و همراهی با نخبگان و نیز مشارکت در تحقق دانشگاه تمدن‌ساز مبتنی بر حکمت از جمله شاخص‌های این بخش است.

کلاهدوزان با اشاره به تغییرات اخیر در شیوه‌های آموزشی اظهار کرد: در ماه‌های گذشته شاهد گسترش آموزش‌های مجازی با رویکردهای نوین بوده‌ایم که با دوره کرونا متفاوت است. از این رو بهره‌گیری از روش‌های جدید و فناوری‌های آموزشی نوین در فرآیند تدریس، امتیاز ویژه‌ای در ارزیابی‌ها خواهد داشت.

وی افزود: تعداد و تنوع دروس ارائه‌شده، طراحی یا بازنگری دروس جدید، کیفیت ارزیابی‌های آموزشی که باید در میان ۱۵ درصد برتر استادان دانشکده قرار گیرد، تعریف و تدوین کتب آموزشی، انعقاد قراردادهای آموزشی و ایفای مسئولیت‌های آموزشی در دانشکده یا دانشگاه از دیگر شاخص‌های مورد بررسی است.

معاون آموزشی دانشگاه صنعتی امیرکبیر خاطرنشان کرد: پس از بررسی مستندات در اداره امور هیئت علمی و ارزیابی در کمیته‌های منتخب، افراد برگزیده در سطح دانشگاه معرفی می‌شوند و سپس به وزارت علوم برای رقابت در سطح کشوری معرفی خواهند شد.

وی تأکید کرد: هدف از اجرای این فرآیند، ارج نهادن به تلاش‌های اعضای هیئت علمی و ارتقای مستمر کیفیت آموزش در دانشگاه است.

لزوم بازطراحی شیوه‌های تدریس متناسب با نسل جدید دانشجویان

همچنین در ادامه این مراسم ابوالفضل واحدی، معاون آموزشی وزارت علوم، با گرامیداشت یاد استادان، دانشجویان و شهدای کشور اظهار کرد: همه نقاط قوت ما مورد تهاجم قرار گرفت و در این مسیر، جمعی از دانش‌آموزان، معلمان، کادر درمان و فرماندهان به شهادت رسیدند که یاد و خاطره آنان را گرامی می‌داریم.

وی با تبریک روز معلم به استادان و سرآمدان آموزشی حاضر در جلسه افزود: بزرگداشت شهادت استاد مطهری فرصتی برای بازخوانی جایگاه آموزش در دانشگاه‌هاست. پس از طرح مفاهیمی مانند دانشگاه‌های نسل اول، دوم و سوم، این تصور ایجاد شد که با عبور از نسل آموزشی، نقش آموزش کمرنگ شده است؛ در حالی که چنین برداشتی نادرست است.

واحدی تأکید کرد: همه موفقیت‌های دانشگاه، چه در درون خود و چه در نقش پیشران توسعه کشور، از مسیر آموزش صحیح و اصولی حاصل شده است. اگر آموزش به‌درستی مورد توجه قرار گیرد، سایر حوزه‌ها نیز رشد خواهند کرد.

معاون آموزشی وزارت علوم با اشاره به اهمیت نقش معلم در شکل‌گیری شخصیت دانش‌آموز و دانشجو گفت: آنچه ماندگار است، صرفاً مباحث تخصصی نیست، بلکه رفتار، منش و عملکرد استاد است که در شکل‌گیری شخصیت دانشجو اثرگذار خواهد بود.

وی با بیان اینکه نسل جدید شیوه متفاوتی از یادگیری دارد، اظهار کرد: دانشجوی امروز حوصله شیوه‌های سنتی آموزش را ندارد و مهارت‌های مورد نیاز نیز به‌سرعت در حال تغییر است؛ بنابراین باید روش‌های انتقال مفاهیم و شیوه‌های تدریس متناسب با این تحولات بازطراحی شود.

واحدی با اشاره به محدودیت منابع مالی در نظام آموزش عالی افزود: با توجه به شرایط موجود، امکان توسعه بر پایه الگوهای گذشته دشوار شده و حتی حفظ سطح فعلی نیز نیازمند تدبیر است؛ از این‌رو باید نگاه جدیدی به اقتصاد آموزش عالی، جذب و پذیرش دانشجو، برنامه‌های درسی و شیوه‌های تدریس داشت.

وی ادامه داد: در جهان امروز، مفهوم "یادگیری" جایگزین "آموزش" شده و ابزارهایی مانند آموزش هوشمند در خدمت این رویکرد قرار گرفته‌اند. ایجاد و تقویت مراکز یاددهی و یادگیری در دانشگاه‌ها اقدامی ارزشمند در این مسیر است.

معاون آموزشی وزارت علوم خاطرنشان کرد: با توجه به تغییر پارادایم‌های آموزشی و رقابت‌های جدید، زمان آن رسیده است که بازاندیشی جدی در مجموعه نظام آموزش عالی کشور صورت گیرد تا دانشگاه‌ها بتوانند پاسخگوی نیازهای عصر حاضر باشند.

در ادامه مراسم حجت‌الاسلام روح‌اله رجبی، رئیس دفتر نهاد ضمن تبریک روز معلم و استاد، اظهار کرد: معلمی کاری برخاسته از عشق و علاقه به پرورش و رشد انسان‌هاست و جوهره اصلی این مسیر، عشق به تربیت انسان‌هاست.

وی با اشاره به جایگاه ارزشمند هدایت انسان‌ها افزود: زمانی که رسول مکرم اسلام (ص) امیرالمؤمنین علی (ع) را به یمن اعزام می‌کردند، فرمودند: «یا علی، اگر یک نفر به دست تو هدایت شود، از هر آنچه خورشید بر آن تابیده، ارزشمندتر است.» این روایت به‌خوبی نشان می‌دهد که هدایت یک انسان، ارزشی فراتر از همه داشته‌های مادی جهان دارد.

رجبی ادامه داد: استاد دانشگاه گاه ۳۰ یا ۴۰ سال از عمر خود را صرف هدایت انسان‌ها و ساختن روح و شخصیت آنان می‌کند. اگر استادی بتواند در وجود یک دانشجو عرق ملی، صبر، استقامت، روحیه علمی، همت، مجاهدت، تلاش و امید ایجاد کند، این ویژگی‌ها تا پایان عمر با آن فرد همراه خواهد بود و همین مصداق هدایت است.

رئیس دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه صنعتی امیرکبیر با بیان اینکه مسئولیت معلمی در عین ارزشمندی، بسیار سنگین و حساس است، تصریح کرد: هرچه مسئولیت خطیرتر باشد، آثار مثبت و منفی آن نیز گسترده‌تر خواهد شد. استادی دانشگاه از جمله مسئولیت‌هایی است که تأثیر آن می‌تواند سال‌ها در ذهن و جان انسان باقی بماند.

وی خاطرنشان کرد: گاهی یک جمله یا رفتار استاد، پس از گذشت سال‌ها همچنان در ذهن دانشجو باقی می‌ماند و بر نگرش، اخلاق و رفتار او اثر می‌گذارد. از همین رو، استادان باید نسبت به اثری که بر دانشجویان می‌گذارند، نهایت دقت و مراقبت را داشته باشند.

رجبی با تأکید بر اینکه معلمی صرفاً یک شغل نیست، گفت: معلمی عشق، رسالت و مسئولیتی بزرگ است؛ مسئولیتی که در امتداد مسیر انبیاست. امیدواریم خداوند به همه ما توفیق دهد تا آثار مثبت و ماندگارتری در وجود انسان‌هایی که در این دانشگاه حضور دارند، بر جای بگذاریم.