کد خبر: 173687
ف
به قلم مهدی ملاحی:
رهبر شهید، از ژرفای فقاهت تا افق تمدن سازی
شهید سید علی خامنه‌ای(قدس سره) با تلفیق فقاهت، حکمت و نگاه تمدنی، الگویی از حکیمِ تمدن‌ساز ارائه کرد. در اندیشه او، ولایت فقیه، مردم‌سالاری دینی و بیانیه گام دوم، ارکان تحقق تمدن نوین اسلامی و نقشه‌راهی برای آینده جامعه اسلامی به شمار می‌آیند.

شبکه علمی ثریا- هر عصری، مردان خود را می‌طلبد؛ اما گاهی تاریخ به گونه‌ای رقم می‌خورد که در آن، یک شخصیت، خود عصری را تعریف می‌کند. شهید سید علی خامنه‌ای(قدس سره)، از همان چهره‌های نادری بود که با تلفیق ژرفای فقاهت و وسعت نگاه تمدنی، مرزهای یک شخصیت صرفاً فقیه را درنوردید و به الگویی بی‌نظیر از حکیمِ تمدن‌ساز بدل گشت. او که از کوچه‌پس‌کوچه‌های مشهد برخاسته بود، سرانجام به معمار کلان‌پروژه‌ای بدل شد که در آن، فقه نه در حصار احکام، بلکه در گستره تمدن‌سازی نوین اسلامی نفس می‌کشید. این یادداشت، کوششی است برای کندوکاو در این گذار شگرف و تبیین شخصیتی که از ژرفای فقاهت تا افق روشن تمدن را درنوردید.

۱. از زیست ساده تا اوج اندیشه

سید علی خامنه‌ای، فرزند سیدجواد، در فروردین‌ماه سال ۱۳۱۸ در مشهد مقدس چشم به جهان گشود. زندگی در خانواده‌ای روحانی، اما بسیار ساده، شخصیتی را در او پروراند که هرگز فاصله خود را با توده‌های محروم از دست نداد. با این حال، این خاستگاه متواضعانه هرگز مانع از اوج‌گیری علمی او نشد. او دروس حوزوی را در محضر بزرگانی چون آیت‌الله بروجردی و امام خمینی(قدس سره) به پایان رساند و در فلسفه و عرفان، از خرمن دانش علامه طباطبایی خوشه چید. اما آنچه او را از یک فقیه سنتی جدا می‌ساخت، تعلق خاطر او به هنر، شعر و ادب بود. او خود شاعری خوش‌ذوق بود و سینما را نه یک سرگرمی، بلکه بستری برای ترویج ارزش‌های انسانی می‌دانست. این جامعیت علمی و فرهنگی، هسته اولیه نگاه تمدنی او را شکل داد؛ نگاهی که در آن، دین و دنیا، فقه و هنر، سیاست و اخلاق، در هم تنیده بودند.

۲. ولایت مطلقه؛ از یک نظریه فقهی تا پیشران تمدن‌سازی

اگر بخواهیم نقطه عطف شخصیت تمدنی شهید سید علی خامنه‌ای(قدس سره) را نشان دهیم، بی‌گمان باید به نظریه ولایت مطلقه فقیه اشاره کنیم. ایشان این نظریه را به مثابه ابزاری برای بسط ولایت‌الله و حاکمیت توحیدی در جامعه تفسیر می‌کردند. به باور ایشان، اسلام تمامی اختیاراتی را که فقیه حاکم برای مهندسی نظام و پیشگیری از انحراف آن نیاز دارد، به او عطا کرده است. این اختیار موسع، به رهبری جامعه امکان می‌دهد تا در چارچوب مصلحت‌سنجی کلان و با نگاه به اهداف عالیه شارع، برای عبور از موانع و تحقق تمدن نوین اسلامی، تصمیمات حکومتی لازم را اتخاذ کند. به عبارت دیگر، ولایت مطلقه در اندیشه ایشان نه یک تئوری صرفاً فقهی، بلکه موتور محرکه عملی تمدن‌سازی است؛ چراکه به رهبری جامعه، قدرت مانور و انعطاف‌پذیری لازم برای مدیریت کلان تحولات تمدنی را اعطا می‌کند.

۳. مردم؛ رکن تمدن نوین اسلامی

شاید مهم‌ترین وجه تمایز اندیشه تمدنی آیت‌الله العظمی خامنه‌ای(قدس سره) نقش بی‌بدیلی باشد که برای مردم در این پروژه عظیم قائل بودند. ایشان با استناد به سیره امیرمؤمنان علی(ع) که می‌فرمایند: «اگر مردم نبودند، من تکلیفی نداشتم»، بر این باور بودند که مردم‌سالاری دینی مفهومی توأمان است که هم بر جایگاه مردم و هم بر ضوابط اسلامی در حکمرانی تأکید دارد. به باور ایشان، نقش‌آفرینی مردمی یک اصل اسلامی و حیاتی در نظام اسلامی است و هیچ‌کس، حتی والاترین شخصیت‌ها، بی‌نیاز از اعانت مردم نیست. این نگاه، تمدن اسلامی را از یک پروژه نخبگانی و دولتی خارج می‌کند و آن را به یک پروژه همگانی و ملی تبدیل می‌نماید؛ تمدنی که ریشه در مشارکت، بصیرت و اراده جمعی مردم دارد و این امر، همان راز ماندگاری و پویایی آن است. به عبارت دیگر، ایشان با تکیه بر این اصل، میان ولایت فقیه و اراده مردم چنان پیوندی استوار برقرار می‌سازند که فقدان هر یک، دیگری را بی‌معنا می‌کند.

۴. بیانیه گام دوم؛ منشور تمدن‌سازی

اوج اندیشه تمدنی امام خامنه‌ای(قدس سره) را باید در بیانیه تاریخی گام دوم انقلاب جست‌وجو کرد. این بیانیه که در آستانه چهلمین سالگرد پیروزی انقلاب صادر شد، نه یک پیام سیاسی زودگذر، بلکه منشوری برای دومین مرحله خودسازی، جامعه‌پردازی و تمدن‌سازی است. در این بیانیه، تمدن نوین اسلامی و آمادگی برای طلوع خورشید ولایت عظمی به عنوان آرمان بزرگ انقلاب ترسیم شده است. ایشان در این سند راهبردی، با نگاهی آینده‌نگر، بر هفت محور کلیدیِ علم و پژوهش، معنویت و اخلاق، اقتصاد، عدالت و مبارزه با فساد، استقلال و آزادی، عزت ملی و روابط خارجی، و سبک زندگی تأکید می‌ورزند و جوانان را به عنوان مخاطبان اصلی این حرکت عظیم معرفی می‌کنند. این بیانیه، نشان‌دهنده گذار ایشان از یک رهبری صرفاً سیاسی به جایگاه یک معمار تمدنی است که برای آینده کشور، نقشه‌ای راهبردی ترسیم کرده است.

شخصیت شهید آیت‌الله العظمی خامنه‌ای(قدس سره)، تلفیقی شگفت‌انگیز از فقاهت ژرف، سیاست مدبرانه، عرفان ناب، ادب لطیف و مدیریت راهبردی بود. میراث ماندگار ایشان، ارائه الگویی از حکمرانی دینیِ پیشرو است که در آن، فقه با نواندیشی و نوآوری در استنباط، از پاسخ‌گویی به مسائل فردی فراتر رفته و به نقشه‌راهی برای ساختن تمدنی نوین تبدیل می‌شود. در این مسیر، مردم، محور و هدف اصلی این تمدن‌سازی هستند و ولایت فقیه، به عنوان عقلانیت مدبر و مدیر این حرکت عظیم، نقش‌آفرینی می‌کند.

امروز که دشمنان در جنگ تحمیلی سوم به دنبال تحریف و تضعیف این الگو هستند، جهاد تبیین سیره و اندیشه این شهید بزرگوار، وظیفه‌ای است که بر دوش همه آگاهان، به ویژه دانشگاهیان و حوزه علمیه، سنگینی می‌کند. او رفت، اما اندیشه‌اش در قالب تمدن نوین اسلامی و گام دوم انقلاب، همچون چراغی فراروی ملت ایران و جهان اسلام خواهد درخشید و این، بزرگ‌ترین گواه بر عمق تأثیر شخصیتی است که جسمش رفت، اما راهش تا تحقق وعده الهی ادامه خواهد یافت.


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

ثبت نام پذیرفته شدگان نهایی کنکور سراسری ۱۴۰۵ از اول آذر انجام می‌شود

۴۹۶ هزار و ۸۰۶ نفر در کنکور سراسری و دانشجومعلم سال ۱۴۰۵ قبول شدند

تصویب ضوابط ایجاد دوره‌های تکمیلی تخصصی بالینی «فلوشیپ»

نتایج نهایی کنکور سراسری سال ۱۴۰۵ اعلام شد

دانشگاه‌ها مجاز به کاهش واحدهای درسی مقطع کارشناسی شدند

کلید نهایی آزمون دکتری تخصصی علوم پزشکی ۱۴۰۵ اعلام شد

تاکید رئیس دانشگاه تهران بر نظارت روسای دانشکده‌ها بر پوشش دانشجویان

پیام‌نور از نیمه آذرماه به دانشجویان علوم پزشکی درس می‌دهد+جزئیات

آمازون و گوگل مالک ۳۰ درصد سهام آنتروپیک پس از عرضه اولیه می‌شوند

توسعه همکاری‌های علمی با کشورهای آفریقایی و جذب دانشجویان خارجی

نقش هوش مصنوعی در هدف قرار دادن مدرسه میناب به عنوان هدف نظامی

تأکید رئیس دانشگاه علمی‌کاربردی بر تشکیل انجمن دانش‌آموختگان

یک گام دیگر برای اصلاح ظرفیت پذیرش پزشکی و دندانپزشکی برداشته شد

مشوق‌های جدید فناورانه پیرو منویات رهبری؛ حمایت از پروژه‌های پرریسک

سیستم‌های زیرساختی آمریکا شکاف‌های رفع نشدنی دارند

ثبت رویداد از ایده تا کسب‌وکار دانشکده شریعتی در شبکه جهانی کارآفرینی

کپی کردن ریلزها در اینستاگرام ممنوع شد

درگذشت استاد پیشکسوت ریاضی دانشگاه صنعتی شریف

پاویون دانش‌بنیان‌ها در نمایشگاه توانمندی‌های صادراتی جمهوری اسلامی

نه قاطع انویدیا به استخدام دوباره هوانگ

تاکسی روباتیک گوگل از بزرگراه های آمریکا جمع شد

مایکروسافت با ۷ مدل جدید به جنگ اوپن ای آی و آنتروپیک رفت

نشست تخصصی دستگاه‌های پرتو ایکس در دانشگاه امیرکبیر برگزار شد

ایالت اورگن جدیدترین شاکی اوپن ای آی شد

نتایج نهایی رشته‌های با آزمون دانشگاه آزاد در کنکور ۱۴۰۵ اعلام شد

آغاز نخستین طرح سراسری نظرسنجی رضایت دانشجویان از اول آذرماه

تعمیر مبل استیل و راحتی در کرج؛ تفاوت خدمات و عوامل مؤثر بر هزینه

سرمایه‌گذاری در اتاق شیشه‌ای؛ چرا شفافیت، شاهرگ حیات پلتفرم‌های مالی دیجیتال است؟

به غنیمت گرفتن نهمین پهپاد آمریکایی توسط سپاه پاسداران+عکس

فرصت مجدد ثبت‌نام در مرحله تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی

کاهش ۲۵درصدی جمعیت دانشجویی

دانشگاه‌ها باید اتکایشان را به منابع دولتی کاهش دهند

حجت‌الاسلام خسروپناه خواستار کوچک‌سازی وزارت علوم و واگذاری اختیار به دانشگاه‌ها شد

طرح «قاضی در مدرسه» در ۱۳۵ مدرسه استان سمنان اجرا می‌شود

«به وقت ایران» و «تاب آوری» در تازه ترین شماره نشریه دیده بان اندیشه

واکاوی نسبت فلسفه و معنویت در اندیشه علامه طباطبایی

گلی به جمال سرباز روح الله رضوی که ساعتش را به وقت ایران تنظیم کرد

انتشار «رساله حقوق امام سجاد(ع)» با ترجمه و شرح علامه حسینی طهرانی

تلگرام در عراق فیلتر شد

حذف ۲ اپ کاربردی از موبایل‌های سامسونگ

چرایی عدم دسترسی برخی دانش آموزان به کتاب درسی

بازاریان و فعالان اقتصادی مهدیشهری به مدرسه سازی دعوت شدند

فعالیت مراکز آموزشی ۵ شهرستان خوزستان سه‌شنبه غیرحضوری شد

مسئولیت اعلام تعطیلی مدارس تهران به آموزش‌وپرورش واگذار شد

نتایج کنکور تا روز پنجشنبه اعلام می‌شود

۳ پیش‌نیاز تحقق خیزش علمی جدید

خوانشی بر رسانه فاطمی، از تبیین حضور تا اعتراض سکوت

آپارتمان‌های قم در زمان امام عسکری (ع)

اختلال گسترده در پروازهای آمریکا برای سومین روز متوالی ادامه دارد+عکس

آیا هوش مصنوعی موجب مرگ خلاقیت می‌شود؟

مهلت ثبت‌نام آزمون متقاضیان اخذ پروانه کارشناسی رسمی دادگستری تمدید شد

انتشار دفترچه سوالات و کلید اولیه آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵

فهرست دانشگاه‌های خارجی مورد تأیید وزارت علوم برای سال ۲۰۲۷ اعلام شد

اعلام نتایج نهایی کنکور سراسری تا پایان هفته جاری

پژوهشگاه ملی سرطان به قطب نانوآنکولوژی جهان اسلام تبدیل می‌شود

هواپیمای برقی چینی ۱۰ تنی به آسمان رفت

آغاز رویداد «ایران پیشرو» با حضور بیش از ۱۰۰ شرکت دانش‌بنیان

دسترسی به داده های کاربران اندروید برای متا جریمه تراشید

حضرت زهرا(س)؛ از سوگواری تاریخی تا کنشگری در دفاع از امامت

امانت مشترک؛ مسئولیت شرعی شهروندان در حفظ اموال عمومی تا کجاست؟

آیا انسان امروز آزاد است؟ رؤیای دیرینه بشر و مسئله همیشگی اندیشه

قرائتی: مسجد را اسیر هزینه‌های سنگین و تجمل‌گرایی نکنید

وقتی بدقولی از یک رفتار شخصی به مسئله‌ای اجتماعی تبدیل می‌شود

«مسلمانان در اتریش» کتاب شد

ابلاغ جدیدترین دستورالعمل پذیرش مستقیم دستیاری در ۶ رشته تخصصی

سرویس‌های مایکروسافت احیا شدند

درخشش نخبگان ایرانی در مسابقات فناوری‌های پیشرفته بریکس‌؛ کسب ۹ مدال

فعالیت ۱۲ کمیته در حوزه علوم انسانی برای تحقق خیزش علمی

هوش مصنوعی گوگل معمای ۹۰ ساله ریاضی را حل کرد

آزمون تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی ۸ آذر برگزار می‌شود

رفع محدودیت مناطق ممنوعه برای تسهیل جذب دانشجویان بین‌المللی

هوش مصنوعی بومی دانشگاه تهران در تشخیص گفتار فارسی از گوگل پیشی گرفت

فراخوان استادان جهت موافقت با بیانیه لزوم بازنگری در دکترین هسته‌ای

نقشه راه دانشگاه علوم پزشکی هوشمند برای کسب مرجعیت در آموزش دیجیتال

شهادت یک مامور فراجا در سیستان‌وبلوچستان

رونمایی ناسا از قراردادهای جدید ۱۰ میلیارد دلاری خود

استوری هادی چوپان برای حضرت زهرا(س)+عکس

ابداع یک آبنبات‌چوبی برای معاینه کودکان

نانوپوشش‌ها به کمک افزایش عمر لنت‌های ترمز آمدند

دانشگاه باید از پارادایم «مدرک‌گرایی» به سمت «مهارت‌محوری» حرکت کند

ابلاغ جدیدترین دستورالعمل پذیرش مستقیم دستیاری در ۶ رشته تخصصی

انتشار دفترچه سوالات و کلید اولیه آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵

اعلام نتایج نهایی کنکور سراسری تا پایان هفته جاری

مهلت ثبت‌نام آزمون متقاضیان اخذ پروانه کارشناسی رسمی دادگستری تمدید شد

فهرست دانشگاه‌های خارجی مورد تأیید وزارت علوم برای سال ۲۰۲۷ اعلام شد

فعالیت ۱۲ کمیته در حوزه علوم انسانی برای تحقق خیزش علمی

آزمون تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی ۸ آذر برگزار می‌شود

عامل هوش مصنوعی متا به جای کاربر تماس می‌گیرد

نقشه راه دانشگاه علوم پزشکی هوشمند برای کسب مرجعیت در آموزش دیجیتال

هوش مصنوعی بومی دانشگاه تهران در تشخیص گفتار فارسی از گوگل پیشی گرفت

حجت‌الاسلام خسروپناه خواستار کوچک‌سازی وزارت علوم و واگذاری اختیار به دانشگاه‌ها شد

ابداع یک آبنبات‌چوبی برای معاینه کودکان

مدیرعامل انویدیا استعفا کرد

برد پیت ۵۰ سال عقب می‌رود؛ بازی در نقش یک فلزکار در آسمان‌ها

جزئیات ثبت نام ۴ درس مجازی برای دانشجویان علوم پزشکی اعلام شد

تدوین برنامه اجرایی برای ورود با تأخیر نودانشجویان علوم پزشکی

امت پیامبر(ص) چگونه در ستم به دخترش همدست شدند؟

انتشار «رساله حقوق امام سجاد(ع)» با ترجمه و شرح علامه حسینی طهرانی

«به وقت ایران» و «تاب آوری» در تازه ترین شماره نشریه دیده بان اندیشه

جایزه سزار افتخاری آکادمی فیلم فرانسه به نیکول کیدمن می‌رسد

«پرواز ۶۵۵» ده‌نمکی به تدوین رسید

رونمایی ناسا از قراردادهای جدید ۱۰ میلیارد دلاری خود

حضرت زهرا(س) موضوع فدک را به سطح «حق مسلمانان و مشروعیت حکومت» بردند

«پروانه الماس» بهترین فیلمنامه به «دختر پری‌خانوم» رسید

استوری هادی چوپان برای حضرت زهرا(س)+عکس

شهادت یک مامور فراجا در سیستان‌وبلوچستان

سرویس‌های مایکروسافت احیا شدند

نتایج کنکور تا روز پنجشنبه اعلام می‌شود

مویه حضرت علی (ع) بر پیکر زهرا (س) در نقاشی علی بحرینی

میزبانی محوطه تئاتر شهر از مجلس تعزیه شهادت حضرت زهرا (س)