کد خبر: 28188
ف
چرا پیامبر اسلام را «امّی» می نامند؟
رئیس مرکز اسلامی هامبورگ گفت:پیامبر اسلام (ص) را «امّی» می نامند چون چیزی نمی ‏خواند و نمی‏ نوشت، ولی دلالت ندارد که نمی ‏توانست بنویسد و بخواند.

به گزارش ثریا: متن  زیر خطبه های نماز جمعه این هفته مرکز اسلامی هامبورگ به امامت حجت الاسلام والمسلمین مفتح، رئیس این مرکز است.
بسم الله الرحمن الرحیم

اَلْحَمْدُ لِلّهِ بِجَمِیعِ مَحَامِدِه کُلِّهَا عَلَی جَمِیعِ نِعَمِهِ کُلِّهَا اَلْحَمْدُ لِلّهِ مالِکِ الْمُلْکِ مُجْرِی الْفُلْکِ مُسَخِّرِ الرِّیاحِ فالِقِ الاْصْباحِ دَیّانِ الدّینِ رَبِّ الْعَالَمینَ اَلْحَمْدُ لِلّهِ عَلی حِلْمِهِ بَعْدَ عِلمِهِ وَالْحَمْدُ لِلّهِ عَلی عَفْوِهِ بَعْدَ قُدْرَتِهِ وَالْحَمْدُ لِلّهِ عَلی طُولِ اَناتِهِ فی غَضَبِهِ وَهُوَ قادِرٌ عَلی ما یُریدُ

ثم الصلاه و السلام علی محمد عبده و رسوله ارسله بالهدی و دین الحق لیظهره علی الدین کله و لو کره المشرکون

اوصیکم عبادالله و نفسی بتقوی الله و اتباع امره و نهیه، و اخوفکم من عقابه.

کیفیت نزول وحی‏

گفتیم که پیامبر اکرم صلّی اللّه علیه و آله هنگام نزول وحی مستقیم، احساس سنگینی می‏ کرد، و از شدت سنگینی که بر او وارد می‏شد بدنش داغ می‏ شد، و از پیشانی مبارکش عرق سرازیر می‏ گشت. اگر بر شتری یا اسبی سوار بود، کمر حیوان خم می‏شد و به نزدیک زمین می ‏رسید. علی علیه السّلام می ‏فرماید: «موقعی که سوره مائده بر پیامبر نازل شد، ایشان بر استری به نام «شهباء» سوار بودند. وحی بر ایشان سنگینی کرد، به‏ طوریکه حیوان ایستاد و شکمش پایین آمد. دیدم که نزدیک بود ناف او به زمین برسد، در آن حال پیامبر از خود رفت و دست خود را بر سر یکی از صحابه نهاد ...»[۱]. عبادة بن صامت می‏ گوید: «هنگام نزول وحی گونه‏ های پیامبر صلّی اللّه علیه و آله در هم می‏ کشید و رنگ او تغییر می‏ کرد. در آن حال سر خود را فرومی ‏افکند و صحابه نیز چنین می‏ کردند[

داستان ورقة بن نوفل‏

ورقة بن نوفل از عموزادگان خدیجه و فردی با سواد اندک و کم‏ وبیش از تاریخ انبیا با خبر بود. می‏ گویند او بود که پیامبر اکرم صلّی اللّه علیه و آله را از نگرانی که در آغاز بعثت برایش رخ داده بود نجات داد.

بخاری، مسلم، ابن هشام و طبری شرح واقعه را چنین گفته‏ اند:

آن‏گاه که محمّد صلّی اللّه علیه و آله در غار حراء با خدای خود خلوت کرده بود، ناگهان ندایی به گوشش رسید که او را می‏ خواند. سر بلند کرد تا بداند کیست؛ با موجودی هولناک مواجه گردید. وحشت ‏زده به هر طرف می ‏نگریست همان صورت وحشتناک را می ‏دید که آسمان را پر کرده بود. از شدت وحشت و دهشت از خود بی‏ خود شد و در این حال مدت‏ها ماند. خدیجه که از تأخیر او نگران شده بود، کسی را به دنبال او فرستاد. ولی او را نیافت، تا آن که پیامبر صلّی اللّه علیه و آله به خود آمد و به خانه رفت، ولی با حالتی هراسناک و خودباخته. خدیجه پرسید: تو را چه می‏شود؟ گفت: «از آنچه می ‏ترسیدم بر سرم آمد!» خدیجه گفت: هرگز گمان بد به خود راه مده. تو مرد خدا هستی و خداوند تو را رها نمی ‏کند. حتما نوید آینده روشنی است ... سپس برای رفع نگرانی کامل پیامبر صلّی اللّه علیه و آله، او را به خانه ورقة بن نوفل برد و شرح ماجرا را به او گفت. ورقه پرسش ‏هایی از پیامبر صلّی اللّه علیه و آله کرد، در پایان به وی گفت: نگران نباش، این همان پیک حق است که بر موسی کلیم نازل شده و اکنون بر تو نازل گردیده است و نبوّت تو را نوید می‏ دهد. اینجا بود که پیامبر اکرم صلّی اللّه علیه و آله احساس آرامش کرد و فرمود: اکنون دانستم که پیامبرم.

این داستان یکی از داستانهای جعلی کینه ‏توزان دو قرن اول اسلام است که خود را مسلمان معرفی نموده، با ساختن این‏گونه حکایت‏ های افسانه ‏آمیز، ضمن سرگرم کردن عامّه، در عقاید مردم ایجاد خلل می‏ کردند و تیشه به ریشه اسلام می زدند.

چگونه پیامبری که مدارج کمال را پیموده، از مدت‏ها پیش نوید نبوّت را در خود احساس کرده، حقایق بر وی آشکار نشده است، در حالی که بالاترین و والاترین عقول را در خود یافته است: «إنّ اللّه وجد قلب محمد صلّی اللّه علیه و آله أفضل القلوب و أوعاها، فاختاره لنبوّته»؟ چگونه انسانی که چنین تکامل یافته است، در آن موقع حساس نگران می‏ شود و به خود شک می ‏برد، سپس با تجربه یک زن و پرسش یک مرد که اندک سوادی دارد این نگرانی از وی رفع می‏ شود، آن‏گاه اطمینان حاصل‏ می‏ کند که پیامبر است؟!

علاوه بر اشکال فوق، ایرادهای دیگری نیز به شرح ذیل بر داستان یاد شده وارد است:

۱. سلسله سند داستان به شخص نخست که شاهد داستان باشد نمی ‏رسد، ازاین‏رو روایت این داستان مرسله تلقی می ‏شود.

۲. اختلاف نقل داستان، خود گواه ساختگی بودن آن است. در یکی از نقل‏ ها چنین آمده است: خدیجه خود به تنهایی نزد ورقه رفت؛ در دیگری آمده است که پیامبر را با خود برد؛ در سوّمی ورقه خود پیامبر را در حال طواف دید، از او جویا شد و بدو گفت؛ در چهارمی ابو بکر بر خدیجه وارد شد و گفت: محمد را نزد ورقه روانه ساز. اختلاف متن به حدّی است که مراجعه‏کننده متحیر می ‏شود کدام را باور کند، و نمی‏توان میان آن‏ها سازش داد.

۳. در متن بیشتر نقل‏ها علاوه بر آنکه نبوّت پیامبر را نوید داده، گفته است که هرگاه دوران بعثت او را درک کنم به او ایمان آورده او را یاری و نصرت خواهم نمود، درحالیکه  ورقه تا بعثت پیامبر زنده بود، ولی هرگز به دین مبین اسلام مشرف نگردید.

کاتبان وحی‏

پیامبر اسلام به ظاهر خواندن و نوشتن نمی‏ دانست، و در میان قوم خود به داشتن سواد معروف نبود. زیرا هرگز ندیده بودند چیزی بخواند یا بنویسد؛ بنابراین او را «امّی» می‏خواندند. قرآن هم او را با همین وصف یاد کرده است:

 الَّذِینَ یَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِیَّ الْأُمِّیَّ ...( اعراف: ۱۵۷)

فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ النَّبِیِّ الْأُمِّیِّ ... (اعراف: ۱۵۸)

هُوَ الَّذِی بَعَثَ فِی الْأُمِّیِّینَ رَسُولًا مِنْهُمْ ...( جمعه: ۲)

امّی منسوب به امّ (مادر) است و کسی را گویند که همچون روزی که از مادر زاده شده، خواندن و نوشتن نیاموخته باشد. معلم ندیدن و نیاموختن خواندن و نوشتن، مساوی با نتوانستن خواندن و نوشتن نیست. آنچه با معجزه بودن قرآن تناسب دارد، صرفا نخواندن و ننوشتن است نه نتوانستن خواندن و نوشتن. قرآن می‏فرماید:

وَ ما کُنْتَ تَتْلُوا مِنْ قَبْلِهِ مِنْ کِتابٍ وَ لا تَخُطُّهُ بِیَمِینِکَ إِذاً لَارْتابَ الْمُبْطِلُونَ‏ ( عنکبوت: ۴۸)

تو هیچ کتابی را پیش از این نمی‏ خواندی و با دست خود چیزی‏ نمی‏نوشتی، وگرنه باطل‏ اندیشان قطعا به شک می ‏افتادند.

این آیه دلیلی است بر این که پیامبر چیزی نمی ‏خواند و نمی‏ نوشت، ولی دلالت ندارد که نمی ‏توانست بنویسد و بخواند و همین اندازه برای ساکت کردن معارضین کافی است؛ زیرا پیامبر را هرگز با سواد نمی‏پنداشتند؛ بنابراین راه اعتراض را بر خود بسته می‏دیدند.

به علاوه داشتن سواد کمال است و بی ‏سوادی نقص و عیب، و چون تمامی کمالات پیامبر از راه عنایت خاص الهی بوده و هرگز نزد کسی و استادی تعلّم نیافته (علم لدنّی) پس نمی ‏شود ساحت قدس پیامبر از این کمال تهی باشد.

عدم تظاهر به سواد، برای اتمام حجت و بستن راه اعتراض و تشکیک بوده است، تا کسی نتواند بگوید پیامبر مطالب قرآن را از تورات و انجیل گرفته است، و کتابی الهی نیست. به همین دلیل پیامبر اکرم صلّی اللّه علیه و آله به کاتبانی نیاز داشت تا در شئون مختلف از جمله وحی برای او کتابت کنند؛ لذا چه در مکه و چه در مدینه زبده‏ترین باسوادان را برای کتابت انتخاب فرمود.

اولین کسی که در مکه عهده ‏دار کتابت وحی شد؛ علیّ بن ابی طالب علیه السّلام بود و تا آخرین روز حیات پیامبر به این کار ادامه داد. پیامبر صلّی اللّه علیه و آله نیز اصرار فراوان داشت تا علی آنچه را نازل می‏شود نوشته و ثبت نماید تا چیزی از قرآن و وحی آسمانی از علی دور نماند.

علی علیه السّلام در مسجد کوفه هنگامی که مردم گرد او را گرفته بودند، فرمود: «پرسش‏های خود را تا در میان شما هستم از من دریغ ندارید. درباره کتاب خدا از من بپرسید، به خدا قسم آیه ‏ای نازل نشد مگر آنکه پیامبر گرامی آن را بر من ‏خواند و تفسیر و تأویل آن را به من ‏آموخت». عبد اللّه بن عمرو یشکری معروف به ابن الکوّاء پرسید: آنچه نازل می‏ گردید و شما حضور نداشتید، چگونه است؟ علی علیه السّلام فرمود: «هنگامی که به حضور پیامبر می‏رسیدم، می‏فرمود: یا علی در غیبت تو آیه‏هایی نازل شد، آنگاه آن‏ها را بر من می‏خواند و تأویل آن‏ها را به من تعلیم می ‏فرمود»[۳].

اوّلین کسی که در مدینه عهده‏ دار کتابت وحی گردید، أبیّ بن کعب انصاری بود.او قبلا در زمان جاهلیت نوشتن را می‏ دانست. ابیّ بن کعب کسی است که پیامبر اکرم صلّی اللّه علیه و آله قرآن را به طور کامل بر وی عرضه کرد.

زید بن ثابت در مدینه در همسایگی پیامبر صلّی اللّه علیه و آله خانه داشت. او نوشتن می‏ دانست. در ابتدای امر هرگاه پیامبر صلّی اللّه علیه و آله نیاز به نوشتن داشت و ابیّ بن کعب حاضر نبود، به دنبال زید می‏فرستاد تا برای او کتابت کند.

بنابراین عمده‏ ترین کاتبان وحی، علیّ بن ابی طالب، ابیّ بن کعب و زید بن ثابت بودند و دیگر کاتبان وحی، در مرتبه دوم قرار داشتند. ظاهرا این افراد از جمله کسانی بودند که در میان عرب آن روز با سواد بودند و نوشتن و خواندن می ‏دانستند و در مواقع ضرورت گاه ‏وبی‏گاه حضرت برای نوشتن از آنان استفاده می ‏کرد، ولی کاتبان رسمی سه نفر فوق بودند.

در زمان پیامبر بر هر چه یافت می‏ شد و امکان نوشتن روی آن وجود داشت، می ‏نوشتند؛ مانند:

۱. عُسُب: جمع عسیب، وسط شاخه ‏های درخت خرما که برگه ای آن را جدا می ‏ساختند و در قسمت پهن آن می‏نوشتند.

۲. لِخاف: جمع لخفه، سنگ ‏های نازک و سفید.

۳. رقاع: جمع رقعه، تکه‏ های پوست یا ورق (برگ) یا کاغذ.

۴. اُدُم: جمع ادیم، پوست آماده شده برای نوشتن.

پس از نوشته شدن، آیات نزد پیامبر و در خانه ایشان ضبط و نگهداری می‏ شد. آیه ‏ها به گونه ‏ای منظم و مرتب، در هر سوره ثبت م ی‏گردید و هر سوره با نزول بسم اللّه آغاز یافته و با نزول بسم اللّه جدید ختم آن سوره اعلام می‏ شد و سوره‏ ها با این رویه هریک جدا و مستقل از یکدیگر ثبت و ضبط می‏ شد. در عهد پیامبر هیچ‏گونه نظم و ترتیبی بین سوره ‏ها صورت نگرفت.


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

نسخه ویژه نابینایان «بدنام» و «کنکل» منتشر شد

مجسمه‌هایی با پوششی از نقوش ایرانی به نیاوران آمدند

در دیدار آهنگساز ایتالیایی با مدیران بنیاد رودکی چه گذشت؟

طرح سینما کارت دانش‌آموزی اجرا می‌شود

ناهید شعشعانی، دوبلور پیشکسوت درگذشت

همراه با فیلم‌های آخر هفته تلویزیون؛ از «به وقت شام» تا «در بروژ»

از کتاب اختران تهران رونمایی شد

روایت تازه‌ای از جهان فکری و میراث فلسفی فارابی در هم اندیشی اساتید و پژوهشگران

انسان معاصر در عصر انفجار اطلاعات به حقیقت نزدیک‌تر شده است؟

پیشنهاد تشکیل شورای مستقل علوم پایه در دومین نشست هم‌اندیشی استادان

لزوم رفع فوری چالش‌های دانشجویان ایرانی در روسیه در دیدار رئیس سازمان امور دانشجویان و سفیر جمهوری اسلامی ایران

اعلام نتایج ارزشیابی فعالیت تحقیقات و فناوری دانشگاه‌های علوم پزشکی +جدول

ارتقاء رتبه دانشگاه تربیت مدرس در نظام رتبه‌بندی جهانی گرین متریک

تصویری از احمد نجفی در اتاق گریم سریال سلمان فارسی

ثبت نام پذیرفته شدگان نهایی کنکور سراسری ۱۴۰۵ از اول آذر انجام می‌شود

۴۹۶ هزار و ۸۰۶ نفر در کنکور سراسری و دانشجومعلم سال ۱۴۰۵ قبول شدند

تصویب ضوابط ایجاد دوره‌های تکمیلی تخصصی بالینی «فلوشیپ»

نتایج نهایی کنکور سراسری سال ۱۴۰۵ اعلام شد

دانشگاه‌ها مجاز به کاهش واحدهای درسی مقطع کارشناسی شدند

کلید نهایی آزمون دکتری تخصصی علوم پزشکی ۱۴۰۵ اعلام شد

تاکید رئیس دانشگاه تهران بر نظارت روسای دانشکده‌ها بر پوشش دانشجویان

پیام‌نور از نیمه آذرماه به دانشجویان علوم پزشکی درس می‌دهد+جزئیات

آمازون و گوگل مالک ۳۰ درصد سهام آنتروپیک پس از عرضه اولیه می‌شوند

توسعه همکاری‌های علمی با کشورهای آفریقایی و جذب دانشجویان خارجی

نقش هوش مصنوعی در هدف قرار دادن مدرسه میناب به عنوان هدف نظامی

تأکید رئیس دانشگاه علمی‌کاربردی بر تشکیل انجمن دانش‌آموختگان

یک گام دیگر برای اصلاح ظرفیت پذیرش پزشکی و دندانپزشکی برداشته شد

مشوق‌های جدید فناورانه پیرو منویات رهبری؛ حمایت از پروژه‌های پرریسک

سیستم‌های زیرساختی آمریکا شکاف‌های رفع نشدنی دارند

ثبت رویداد از ایده تا کسب‌وکار دانشکده شریعتی در شبکه جهانی کارآفرینی

کپی کردن ریلزها در اینستاگرام ممنوع شد

درگذشت استاد پیشکسوت ریاضی دانشگاه صنعتی شریف

پاویون دانش‌بنیان‌ها در نمایشگاه توانمندی‌های صادراتی جمهوری اسلامی

نه قاطع انویدیا به استخدام دوباره هوانگ

تاکسی روباتیک گوگل از بزرگراه های آمریکا جمع شد

مایکروسافت با ۷ مدل جدید به جنگ اوپن ای آی و آنتروپیک رفت

نشست تخصصی دستگاه‌های پرتو ایکس در دانشگاه امیرکبیر برگزار شد

ایالت اورگن جدیدترین شاکی اوپن ای آی شد

نتایج نهایی رشته‌های با آزمون دانشگاه آزاد در کنکور ۱۴۰۵ اعلام شد

آغاز نخستین طرح سراسری نظرسنجی رضایت دانشجویان از اول آذرماه

تعمیر مبل استیل و راحتی در کرج؛ تفاوت خدمات و عوامل مؤثر بر هزینه

سرمایه‌گذاری در اتاق شیشه‌ای؛ چرا شفافیت، شاهرگ حیات پلتفرم‌های مالی دیجیتال است؟

تقدیر حجت الاسلام قمی از جانشین ستاد کل نیروهای مسلح

ششمین اجلاس مهدویت و انقلاب اسلامی فراخوان داد

تأسیس ۱۱ مؤسسه جدید فرهنگی قرآن و عترت

خدمات دینی و آثار ماندگار آیت الله وحید خراسانی سرمایه‌ حوزه های علمیه

به غنیمت گرفتن نهمین پهپاد آمریکایی توسط سپاه پاسداران+عکس

فرصت مجدد ثبت‌نام در مرحله تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی

کاهش ۲۵درصدی جمعیت دانشجویی

دانشگاه‌ها باید اتکایشان را به منابع دولتی کاهش دهند

حجت‌الاسلام خسروپناه خواستار کوچک‌سازی وزارت علوم و واگذاری اختیار به دانشگاه‌ها شد

طرح «قاضی در مدرسه» در ۱۳۵ مدرسه استان سمنان اجرا می‌شود

«به وقت ایران» و «تاب آوری» در تازه ترین شماره نشریه دیده بان اندیشه

واکاوی نسبت فلسفه و معنویت در اندیشه علامه طباطبایی

گلی به جمال سرباز روح الله رضوی که ساعتش را به وقت ایران تنظیم کرد

انتشار «رساله حقوق امام سجاد(ع)» با ترجمه و شرح علامه حسینی طهرانی

تلگرام در عراق فیلتر شد

حذف ۲ اپ کاربردی از موبایل‌های سامسونگ

چرایی عدم دسترسی برخی دانش آموزان به کتاب درسی

بازاریان و فعالان اقتصادی مهدیشهری به مدرسه سازی دعوت شدند

فعالیت مراکز آموزشی ۵ شهرستان خوزستان سه‌شنبه غیرحضوری شد

مسئولیت اعلام تعطیلی مدارس تهران به آموزش‌وپرورش واگذار شد

نتایج کنکور تا روز پنجشنبه اعلام می‌شود

۳ پیش‌نیاز تحقق خیزش علمی جدید

خوانشی بر رسانه فاطمی، از تبیین حضور تا اعتراض سکوت

آپارتمان‌های قم در زمان امام عسکری (ع)

اختلال گسترده در پروازهای آمریکا برای سومین روز متوالی ادامه دارد+عکس

آیا هوش مصنوعی موجب مرگ خلاقیت می‌شود؟

مهلت ثبت‌نام آزمون متقاضیان اخذ پروانه کارشناسی رسمی دادگستری تمدید شد

انتشار دفترچه سوالات و کلید اولیه آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵

فهرست دانشگاه‌های خارجی مورد تأیید وزارت علوم برای سال ۲۰۲۷ اعلام شد

اعلام نتایج نهایی کنکور سراسری تا پایان هفته جاری

پژوهشگاه ملی سرطان به قطب نانوآنکولوژی جهان اسلام تبدیل می‌شود

هواپیمای برقی چینی ۱۰ تنی به آسمان رفت

آغاز رویداد «ایران پیشرو» با حضور بیش از ۱۰۰ شرکت دانش‌بنیان

دسترسی به داده های کاربران اندروید برای متا جریمه تراشید

حضرت زهرا(س)؛ از سوگواری تاریخی تا کنشگری در دفاع از امامت

امانت مشترک؛ مسئولیت شرعی شهروندان در حفظ اموال عمومی تا کجاست؟

آیا انسان امروز آزاد است؟ رؤیای دیرینه بشر و مسئله همیشگی اندیشه

قرائتی: مسجد را اسیر هزینه‌های سنگین و تجمل‌گرایی نکنید

ابلاغ جدیدترین دستورالعمل پذیرش مستقیم دستیاری در ۶ رشته تخصصی

انتشار دفترچه سوالات و کلید اولیه آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵

اعلام نتایج نهایی کنکور سراسری تا پایان هفته جاری

مهلت ثبت‌نام آزمون متقاضیان اخذ پروانه کارشناسی رسمی دادگستری تمدید شد

فهرست دانشگاه‌های خارجی مورد تأیید وزارت علوم برای سال ۲۰۲۷ اعلام شد

فعالیت ۱۲ کمیته در حوزه علوم انسانی برای تحقق خیزش علمی

آزمون تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی ۸ آذر برگزار می‌شود

نقشه راه دانشگاه علوم پزشکی هوشمند برای کسب مرجعیت در آموزش دیجیتال

نتایج کنکور تا روز پنجشنبه اعلام می‌شود

حجت‌الاسلام خسروپناه خواستار کوچک‌سازی وزارت علوم و واگذاری اختیار به دانشگاه‌ها شد

هوش مصنوعی بومی دانشگاه تهران در تشخیص گفتار فارسی از گوگل پیشی گرفت

انتشار «رساله حقوق امام سجاد(ع)» با ترجمه و شرح علامه حسینی طهرانی

«به وقت ایران» و «تاب آوری» در تازه ترین شماره نشریه دیده بان اندیشه

سرویس‌های مایکروسافت احیا شدند

فراخوان استادان جهت موافقت با بیانیه لزوم بازنگری در دکترین هسته‌ای

تلگرام در عراق فیلتر شد

حذف ۲ اپ کاربردی از موبایل‌های سامسونگ

فعالیت مراکز آموزشی ۵ شهرستان خوزستان سه‌شنبه غیرحضوری شد

هوش مصنوعی گوگل معمای ۹۰ ساله ریاضی را حل کرد

چرایی عدم دسترسی برخی دانش آموزان به کتاب درسی

درخشش نخبگان ایرانی در مسابقات فناوری‌های پیشرفته بریکس‌؛ کسب ۹ مدال

دانشگاه‌ها باید اتکایشان را به منابع دولتی کاهش دهند

به غنیمت گرفتن نهمین پهپاد آمریکایی توسط سپاه پاسداران+عکس

رفع محدودیت مناطق ممنوعه برای تسهیل جذب دانشجویان بین‌المللی

طرح «قاضی در مدرسه» در ۱۳۵ مدرسه استان سمنان اجرا می‌شود

۳ پیش‌نیاز تحقق خیزش علمی جدید

فرصت مجدد ثبت‌نام در مرحله تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی

مسئولیت اعلام تعطیلی مدارس تهران به آموزش‌وپرورش واگذار شد

کاهش ۲۵درصدی جمعیت دانشجویی

آپارتمان‌های قم در زمان امام عسکری (ع)