به گزارش ثریا «محترمخانم» آرزو دارد یکبار دیگر عمارت «کلاهفرنگی بیسیم» را ببیند. همان بنایی که روزگاری در زمان جنگ جهانی دوم خبر اشغال ایران از سوی متفقین از آن مخابره شد و امروز که روزگاری دیگر است، قرار است دفتر کار وزیر ارتباطات باشد. همان عمارتِ سقفگنبدی با دیوارهای آجری و پنجرههای چوبی که ۸۰سال پیش، صبح به صبح، محترمخانم با همبازیهای دیگرش از پشت پنجره تماشایش میکرد. آن زمان «محترم مشیری» کودکی ۶ساله بود، دخترِ «بابا بیسیمی»؛ مسئول بخش تأسیسات نخستین ایستگاه رسمی تشکیلات بیسیم و رادیو.
او حالا مادربزرگی ۸۵ ساله است و تاریخ شفاهی این بنا، اما هر وقت دست نوهاش را میگیرد و در خیابان قدم میزند، با حسرت به کلاهفرنگی و خانههای سازمانی پشت سرش، که روزی خانه کودکیاش بود، نگاه میکند. اکنون ۴۰سال از آخرینباری که محترمخانم عمارت و خانههای سازمانی را از نزدیک دید، میگذرد.
بر شانههای ساختمان بیسیم کلاهفرنگی گرد تاریخ نشسته؛ از سال ۱۳۰۳ که آجر به آجر ساختندش تا اسفند سهسال بعد که در سالروز کودتای رضاشاه افتتاح شد و سالهای بعد، بسیاری از رویدادهای مهم از آن به بیرون مخابره شد. ۷۶سال طول کشید تا کلاهفرنگی جایی در فهرست آثار ملی برای خود پیدا کند و شماره بگیرد؛ سال ۸۸ که تابلوی موزه روی دیوارش نصب شد و امروز قرار است دفتر کار «وزیر جوان» باشد.
عمارت کلاهفرنگی خارج از شهر بود و آنطور که محترمخانم در خاطرش است، تا دوردستهایش، تا آنجا که به کوه میرسید، جز بیابان و دشت، از شهری که اینچنین امروز احاطهاش کرده، خبری نبود. کارکنان رادیو، راهی طولانی را با درشکه تا آنجا میآمدند، اما خانه بابا بیسیمی، درست پشت سر عمارت بود.
حالا که سالهای سال گذشته، در کلاهفرنگی ۶ ژنراتور، دستگاه بیسیم و تعدادی تابلوی نقاشی و فایلهای تصویری و میزها و صندلیهای قجری باقی مانده و اینطور که در خبرهای تازه گفتهاند، قرار نیست هیچکدام اینها از عمارت خارج شود. مدیر کل روابطعمومی وزارت ارتباطات گفته دلیل اینجابهجایی، علاقه وزیر به حفظ بناهای تاریخی است و هدف، حفظ بنای عمارت و احترام به کارکرد آن.
محترمخانم! شما در همین عمارت کلاهفرنگی به دنیا آمدید؟
خانه ما پشت این عمارت بود، توی خانههای سازمانی. ۶ساله بودم که آمدیم توی این ساختمان. عمارت را که افتتاح کردند، پدرم زودتر آمد و بعد ما را با خودش آورد. پدرم مسئول اتاق فرستنده بود.
تا کی آنجا بودید؟
۱۶ سال آنجا زندگی کردم، بعد ازدواج کردم و از تهران رفتم، اما مدام میآمدم به خانوادهام سر میزدم و پیششان میماندم.
حتما خاطرات زیادی از آنجا دارید. یادتان هست، نخستینبار که رادیو را روشن کردید و نخستین صدایی که شنیدید؟
بله؛ رادیو تازه آمده بود. نمیدانم آن وقتها در تهران هنوز بقیه رادیو داشتند یا نه، اما یادم هست که پدرم یک رادیو خرید و آورد خانه؛ زنان همسایه آمدند خانه ما که بشنوند. پیچ رادیو را میچرخاندیم و همه میگفتند: «آقای مشیری یک قوطی خریده که از توش صدا درمیاد.» هیچ وقت یادم نمیرود.
همسایهها -همه کارمندان ساختمان بیسیم- هم در خانههای سازمانی بودند؟
نه؛ اینطور نبود. خیلیها از راه دور میآمدند؛ اما کارمندان مسئول اتاق فرستنده یا آنهایی که کارهای حساس داشتند، پشت کلاه فرنگی، ۵۰۰ متر آن طرفتر از آن ساختمان بلند (اداری)، زندگی میکردند. مثلا آن طرفتر خواهرم و شوهرش که مسئول تأسیسات بود، زندگی میکردند. عمارت هم زیر دست آقای زاهدی بود؛ رئیس رادیو ایران. تمام دور و بر آنجا بیابان بود؛ از خود ساختمان بیسیم تا ته باغ که نگاه میکردی، یک دست صحرا بود تا کوه -مثل امروز نبود با این همه ساختمان.
پس چطور مدرسه میرفتید در آن- به قول خودتان- صحرا؟
مدرسهام نزدیک چهارراه قصر بود. نمیگذاشتند تنها برویم و برگردیم، باغبانی آنجا بود که من و بچههای دیگر را میبرد و برمیگرداند. یادم هست سر راه از سر شیطانی میرفتیم کمی بالاتر از باغ، در آنجا قهوهخانه «سید خندان» بود.
داخل عمارت بیسیم را یادتان هست؟
کمی یادم هست؛ هر کسی را نمیگذاشتند برود آن تو. یادم میآید از طرف مدرسه به من گفتند «پدر تو که آنجا کار میکند، پس میتواند به رئیس بگوید که بچه مدرسهایها بیاییم آنجا آواز بخوانیم.» این شد که من هم اتاق فرستنده را دیدم. با بچههای مدرسه و گروه موسیقی رفتیم آن اتاق بالایی و «ای ایرانای مرز پرگهر» را خواندیم و از رادیو پخش شد.
آدمهای معروفی که آنجا دیدید، چطور؟
پایین تلفنخانه یک اتاقک نگهبانی بود. خوانندهها میآمدند از آنجا رد میشدند و بعد میرفتند در سالن بزرگ اتاق اولی تمرین میکردند. من محمدرضا نوربخش، غلامحسین بنان و چند نفر دیگر را یادم هست. کارم این شده بود که میرفتم همان قسمت ورودی، روی پنجه میایستادم و از پشت پنجره تماشا میکردم که تمرین میکنند و بعد میروند طبقه بالا؛ اتاقک فرستنده صدا.
چرا رفتید مشهد؟
بعد از ازدواج به واسطه شغل شوهرم که آموزشوپرورشی بود و مدیرکل چند تا استان در شهرهای مختلفی زندگی کردیم؛ اهواز، اصفهان و بلوچستان. هر کدام از بچهها را یک جا دنیا آوردم. شده بودیم مارکوپلو؛ دست آخر هم آمدیم مشهد. من تنها بودهام در این سالها. خیلی جوان بودم که تنها شدم. ۵۱ سالم بود که همسرم سکته کرد. اواخر جنگ بود. آن زمان در ایران قلب عمل نمیکردند، بردیمش آمریکا برای جراحی و برگشتیم؛ ۹ رگش بسته بود، ۶۱ سالش بود؛ تقریبا ۳۰سال است که تنها هستم.
بعد از آن دیگر نرفتید عمارت و خانه قدیمیتان را ببینید؛ تغییری نکرده از آن سالها؟
آخرینبار ۴۰ سال پیش بود. یک آقایی آنجا بود، ما را دعوت کرد خانهاش؛ خانه قدیم خودمان. رفتم یک ساعتی نشستم، دیدم خیلی قیافه خانه عوض شده است. ساختمانها همان است، ظاهرش عوض نشده، اما داخلش تغییر کرده است. بوستان اندیشه هم یادم هست که میدان چوگان بود؛ ما بچهها هم میرفتیم تماشا. عمارت نباید عوض شده باشد؛ چون ثبت ملی است تا من آنجا بودم، همه چیز خوب بود.
از اتفاقات مهم تاریخی چیزی خاطرتان هست؟
یادم هست وقتی میخواستند مصدق را بگیرند، من خانه پدرم بودم؛ آنجا باغ بود. زمستانها گوسفند ته باغ داشتیم شاگرد باغبان میچراند، ریختند و اداره را گرفتند. این دو گوسفند را هم همان دو نفر ریختند که ببرند. مامور باغ دوید و گفت: اینها را کجا میبرید؟ مال دولت نیست، مال آقای مشیری است.
آن موقع چند سالتان بود؟
به نظرم سال۱۳۳۲ بود. آن وقتها یک بچه داشتم. آمده بودم خانه پدرم میهمانی. بعد از انقلاب هم که دیگر پدرم بازنشسته شده بود. سالهای بعد هم که دیگر از رادیو بیرون آمده بود و تلویزیون آمد و آخرش عمارت از رونق افتاد.
بعد از آن تلاش نکردید که عمارت را دوباره ببینید؟
نوهام خیلی تلاش کرد. نشد، اما خیلی دوست دارم آنجا را ببینم. میدانید، مرور خاطرات کودکی خیلی لذتبخش است. آدم از زندگی چه میخواهد؟ هر زمان هم از مشهد میآیم تهران، میروم موزه رضاعباسی جلوی در باغ مینشینم، برای پدرم حمد و سوره میخوانم و برمیگردم و توی راه عمارت را از دور نگاه میکنم. به نوهام گفتم، رضا جان، من دلم میخواهد فقط یک بار دیگر آنجا را ببینم. اجازه نمیدادند برویم داخل.
خبر دارید که قرار است عمارت به دفتر کار وزیر ارتباطات تبدیل بشود؟
چه خوب. اتفاقا لازم است کسی آنجا باشد و تنها رهایش نکنند. آن عمارت تاریخ بلندی پشت سرش دارد، کاش هر که آنجا میرود، خوب از آن نگهداری کند. امیدوارم وزیر خوش قدم باشد و شکل ساختمان را عوض نکند.
تبریک وزیر آموزش و پرورش به قهرمانان المپیاد جهانی فیزیک
روایت ایستادگی ایران در مجلات رشد دانش آموزان
دستورالعمل تداوم برپایی میادین و تجمعات مردمی اعلام شد
پایگاهسازی برای آینده جهان تشیع/ارتباط عاطفی آیت الله بروجردی با مسجد چگونه بود؟
نسب رهبر شهید به کدام امامزادههای ایران میرسد؟
تصویری دیدهنشده از آیت الله سید مجتبی خامنهای در سرپل ذهاب
آخرین تصویر منتشر شده از لیندسی گراهام قبل از مرگش در اوکراین+عکس
نگاهی دقیق به ارزیابی احادیث تحلیلی با تکیه بر روش فهرستی در این کتاب خواندنی
ابراز همدردی الهام پاوه نژاد در واکنش به حملات دشمن به جنوب کشور
چرا غرب از آیتالله خامنهای هراس داشت؟
اینفوگرافیک/در چه صورت از آزمون جامع دکتری معاف میشویم؟
شیاطین در سوگ لیندسی گراهام +عکس
چت جی تی پی از دسترس خارج شد
هشدار سازمان سنجش درباره فعالیت صفحات جعلی در شبکههای اجتماعی
پیام تسلیت وزیر علوم در پی شهادت دانشجوی دانشگاه هرمزگان
تفکیک پذیرش سوابق تحصیلی از آزمون؛ تأکید معاون آموزشی وزارت علوم بر بازه زمانی واحد
گذراندن ۷ واحد درسی از میان دروس ارائه شده معارف اسلامی برای این دانشجویان الزامی شد
معاون علمی رئیس جمهور بر توسعه زیرساختهای کوانتومی تاکید کرد
تیم ملی المپیاد فیزیک ایران در المپیاد ۲۰۲۶ کلمبیا غوغا به پا کرد
گلوله مخصوص ساقط کردن پهپادهای سریع توسط روسیه ساخته شد
پسر استیو جابز به سرطان مبتلا شد
تبریک رئیس فرهنگستان علوم به قهرمانان المپیادهای جهانی ریاضی و فیزیک
تصویری از تبلت جدید سامسونگ لو رفت +عکس
درمان ناباروری مردان با سلولهای بنیادی در آزمایشگاه
ستونهای غلیظ دود در مرزهای مشترک عراق و کویت+عکس
دود از پایگاه آمریکایی بلند شده از خاک عراق قابل مشاهده است +عکس
کشف یک محراب تاریخی در پاسارگاد+عکس
لیندسی گراهام که امروز به درک واصل شد که بود؟ +عکس
اتحادیه اروپا فیس بوک و اینستاگرام را تهدید کرد
ایلان ماسک مالک اوپن ای آی را به سرقت تجاری محکوم کرد
نماز شب اول قبر چگونه خوانده میشود؟ زمان اقامه نماز رهبر شهید
سیره امام سجاد(ع) در کادرسازی فکری و تجدید حیات معنوی جامعه
دستیابی به جامعه قرآنی هدف متعالی رهبر شهید
گسست معرفتی در اندیشه ایرانی از چالشها تا راهکارها
لبنانیها هفته بزرگداشت تشییع امام مستضعفان را برگزار می کنند
آرامگاه ابدی رهبر شهید انقلاب در رواق دارالذکر حرم امام رضا(ع)
تصویر/ما همه خونخواه توییم خامنهای...
پیکر رهبر شهید و خانواده ایشان در این رواق حرم مطهر رضوی به خاک سپرده میشود
برای بابای زهرای کوچک و آزمون سخت او در شهادت زن و فرزند
ریشه انتقام در فرهنگ ایرانی شیعی به کجا برمیگردد؟
روسیه به دنبال مختل کردن استارلینک در اوکراین
تأکید شورای عالی انقلاب فرهنگی: تعیین تاریخ امتحانات نهایی و کنکور بر عهده متولیان اجرایی
کاهش تنوع مدارس با هدف تحقق عدالت آموزشی در دستور کار آموزش و پرورش
شیوهنامه اجرایی طرح حامی ویژه تابستان ۱۴۰۵ ابلاغ شد
درخشش تیم ملی المپیاد فیزیک جمهوری اسلامی ایران در مسابقات جهانی
وداع با معلم یک ملت تجلی سرمایه اجتماعی یک ملت
جایگاه آموزش و پرورش در منظومه فکری رهبر شهید کجا بود؟
رتبه نخست دانشگاه صنعتی امیرکبیر در شاخص نوآوری
توزیع کارت کنکور ارشد از ۲۲ تیر آغاز میشود
اطلاعیه دانشگاه آزاد درباره امتحانات دانشجویان تحصیلات تکمیلی
نسخه جدید چت جی تی پی راه اندازی میشود
رباتها حس لامسه پیدا میکنند
یک خبر ترسناک: ربات انسان نما به همکارانش حمله کرد
زبالههای فضایی در ساحل استرالیا نمایان شدند
تولید سوخت جت پایدار از دی اکسیدکربن صنعتی ممکن شد
کاوشگر ژاپنی توانست از یک سیارک تصویر ثبت کند
هوش مصنوعی دیپ سیک به دنبال تراشه سازی رفت
هم اکنون انبوهی از سوخت رسان های آمریکایی درحال پرواز در نزدیکی تنگه هرمز هستند
گلباران پیکر مطهر رهبر شهید انقلاب توسط دانشجویان
اقتدار علمی ایران؛ محور همیشگی رهنمودهای رهبر شهید
رهبر شهید ایران در آغوش ملت ایران
کلاسهای تابستانی دانشگاه آزاد مجازی شد
ضوابط برگزاری امتحانات مجازی و جزئیات ترم تابستان شریف اعلام شد
گروههای امدادی دانشگاه آزاد از نخستین لحظات تشییع رهبر شهید به خدمترسانی زائران پرداختند
محتوای کاربران گوگل برای آموزش هوش مصنوعی به کار میرود
تصویری از مراسم بدرقه رهبر شهید انقلاب
حضرت آیت الله جوادی آملی در جمکران بر پیکر رهبر شهید انقلاب نماز می خواند
هوش مصنوعی وارد عصر امنیت ملی میشود
بسیج همهجانبه دانشگاه آزاد برای خدمت زائران امام شهید
نگاهی به حضور کسب و کارهای مجازی در بدرقه رهبر شهید
هدایتهای روشنگرانه رهبر شهید در حوزه علم و فناوری
شماره جدید مجله دانشمند منتشر شد
چه کسی بر پیکر رهبر کبیر انقلاب نماز اقامه کرد؟
تشییع رهبر شهید انقلاب، صحنهای تاریخی برای نمایش وفاداری ملت ما است
جامعه رستگار، راهبرد رهبر شهید در امت سازی
«آیفون» به تنهایی کسی را مدرن نمیکند/اخلاق ویژه جامعه شبهمدرن شهری!
پویش ختم جمعی قرآن به یاد رهبر شهید
روایتی از نماد و معنا در انیمیشن های متاخر کودکان
کاظمی: ۵ هزار مدرسه برای اسکان زائران آماده شد
دعوت وزیر آموزش و پرورش از دانشآموزان و فرهنگیان برای حضور در آیین وداع و تشییع
اقتدار علمی ایران؛ محور همیشگی رهنمودهای رهبر شهید
رتبه نخست دانشگاه صنعتی امیرکبیر در شاخص نوآوری
تأکید شورای عالی انقلاب فرهنگی: تعیین تاریخ امتحانات نهایی و کنکور بر عهده متولیان اجرایی
هم اکنون انبوهی از سوخت رسان های آمریکایی درحال پرواز در نزدیکی تنگه هرمز هستند
گلباران پیکر مطهر رهبر شهید انقلاب توسط دانشجویان
توزیع کارت کنکور ارشد از ۲۲ تیر آغاز میشود
اطلاعیه دانشگاه آزاد درباره امتحانات دانشجویان تحصیلات تکمیلی
درخشش تیم ملی المپیاد فیزیک جمهوری اسلامی ایران در مسابقات جهانی
شیوهنامه اجرایی طرح حامی ویژه تابستان ۱۴۰۵ ابلاغ شد
لبنانیها هفته بزرگداشت تشییع امام مستضعفان را برگزار می کنند
آرامگاه ابدی رهبر شهید انقلاب در رواق دارالذکر حرم امام رضا(ع)
پیکر رهبر شهید و خانواده ایشان در این رواق حرم مطهر رضوی به خاک سپرده میشود
تصویر/ما همه خونخواه توییم خامنهای...
برای بابای زهرای کوچک و آزمون سخت او در شهادت زن و فرزند
روسیه به دنبال مختل کردن استارلینک در اوکراین
نماز شب اول قبر چگونه خوانده میشود؟ زمان اقامه نماز رهبر شهید
کاهش تنوع مدارس با هدف تحقق عدالت آموزشی در دستور کار آموزش و پرورش
ریشه انتقام در فرهنگ ایرانی شیعی به کجا برمیگردد؟
سیره امام سجاد(ع) در کادرسازی فکری و تجدید حیات معنوی جامعه
رهبر شهید ایران در آغوش ملت ایران
وداع با معلم یک ملت تجلی سرمایه اجتماعی یک ملت
گسست معرفتی در اندیشه ایرانی از چالشها تا راهکارها
دستیابی به جامعه قرآنی هدف متعالی رهبر شهید
یک خبر ترسناک: ربات انسان نما به همکارانش حمله کرد
نسخه جدید چت جی تی پی راه اندازی میشود
زبالههای فضایی در ساحل استرالیا نمایان شدند
جایگاه آموزش و پرورش در منظومه فکری رهبر شهید کجا بود؟
تولید سوخت جت پایدار از دی اکسیدکربن صنعتی ممکن شد
کاوشگر ژاپنی توانست از یک سیارک تصویر ثبت کند
هوش مصنوعی دیپ سیک به دنبال تراشه سازی رفت
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.