کد خبر: 5094
ف
الهیات و محیط‌ زیست
10 بخش کلیدی از نامه پاپ درباره محیط زیست
پاپ فرانسیس در نامۀ سرگشاده‌اش دربارۀ محیط زیست، مومنان را به «گفتگوی اکولوژیک» فراخوانده است.
شبکه علمی ثریا به نقل از ترجمان ـ سارا پولی‌ام بِیلی/ مترجم علی حاتمیان: پاپ فرانسیس در نامۀ سرگشاده‌اش دربارۀ محیط زیست، مومنان را به «گفتگوی اکولوژیک» فراخوانده است. او در این نامه، با عنوان «ستایش از آن توست / laudati si » ، همگان را دربارۀ نابودی پرندگان و مسالۀ زباله‌های صنعتی بیم داده و خواستار بهره‌وری در مصرف انرژی و یارانه برای انرژی‌های تجدیدپذیر شده است. در ادامه برخی از بخش‌های کلیدی این نامه از جمله تغییرات آب و هوایی، گرمایش زمین، سقط جنین و کنترل موالید را خواهید خواند.


۱) تغییرات آب و هوایی مساله‌ای با آثاری گسترده است؛
«هر سال شاهد ناپدید شدن هزاران گونه گیاهی و جانوری هستیم؛ گونه‌هایی که حتی آن‌ها را نمی‌شناسیم و فرزندان ما نیز هرگز آن‌ها را نخواهند دید، چرا که برای همیشه نابود شده‌اند».

«تغییرات آب و هوایی مساله‌ای با آثار گسترده زیست محیطی، اجتماعی و اقتصادی است که بر توزیع کالاها نیز تأثیر می‌گذارد. این مساله یکی از چالش‌های اصلی امروزین فراروی بشریت را نشان می‌دهد. در دهه‌های آتی بیشترین میزان این تأثیر احتمالاً توسط کشورهای توسعه‌یافته تجربه خواهد شد. افراد فقیری که در مناطق تأثیرپذیر از گرمایش جهانی زندگی می‌کنند و امرار معاش آن‌ها به ذخیره‌های طبیعی و اکوسیستم وابسته است، مانند کشاورزان، ماهی‌گیران و جنگل‌داران نیز از این تغییرات آسیب خواهند دید. این افراد هیچ منبع یا فعالیت مالی جایگزینی در اختیار ندارند که آن‌ها را برای سازگاری با تغییرات زیست محیطی و فجایع طبیعی توانا سازد. به علاوه دسترسی این اقشار به خدمات اجتماعی و حمایت‌های مرتبط نیز بسیار محدود است».

۲) کشورهای ثروتمند به نابودی کشورهای فقیر مشغول‌اند و زمین گرم‌تر شده است؛
«گرم شدن زمین ناشی از مصرف بی حد و حصر انرژی در کشورهای ثروتمندتر است که در نتیجه آن، نقاط فقیرتری چون آفریقا با دمای بالا و خشکسالی مواجه شده‌اند. چنین شرایطی برای کشاورزی ویرانگر بوده است».

«زیان دیگر، ناشی از صادرات ضایعات فلزی و مایعات سمّی به کشورهای در حال توسعه و آلودگی ایجاد شده توسط کمپانی‌های فعال در کشورهای کمتر توسعه یافته است؛ اقداماتی که این شرکت‌ها در کشورهای خود، آنجا که به افزایش سرمایه مشغول هستند، قادر به انجام آن نیستند. اغلب این کسب‌وکارها چندملیتی هستند و به اقداماتی مشغول هستند که هرگز در کشورهای توسعه یافته یا جهان اول انجام نمی‌دهند».

۳) مسیحیان متن مقدس را به نادرستی تفسیر کرده‌اند؛
«باید با قدرت به نفی این ایده پرداخت که آفریده شدن بر تصویر خداوند، به معنای سیطره مطلق بر زمین و تک تک موجودات است».

«روایت‌های آفرینش در کتاب مقدس، با زبان نمادین و روایی خاص خود، آموزه‌های بنیادینی را دربارۀ وجود بشر و واقعیت تاریخی آن ارائه می‌کنند. بر اساس این روایت‌ها، زندگی بشر بر سه گونه رابطه متفاوت و درون‌پیوسته استوار است: رابطه با خداوند، با همسایه و زمین. از دید کتاب مقدس ، این سه رابطه حیاتی در درون و بیرون ما شکسته شده‌اند و این گسیختگی گناهی آشکار است. هماهنگی میان خالق، بشر و مخلوقات به عنوان یک کل، از طریق تلاش انسان برای جلوس بر جایگاه خداوند و عدم پذیرش محدودیت‌های خلقت از میان رفته است. این امر نیز به نوبه خود موجب باور ما به فرمان تحریف شده سیطره بر زمین گردیده است».

۴) دسترسی به آب مطمئن و قابل آشامیدن حقِ جهان‌شمول و بنیادین بشر است؛
«با وجود آنکه ذخایرِ دسترس‌پذیر آب آشامیدنی پیوسته کاهش یافته‌اند، در برخی مناطق گرایشی نیرومند به خصوصی‌سازی این منابع، علی‌رغم کمیابی آن‌ها وجود دارد تا آب نیز به کالایی در چارچوب قانون بازار بدل شود. دسترسی به آبِ سالم و قابل آشامیدن حقی جهان‌شمول و بنیادین است زیرا برای ادامه حیات انسان‌ها ضروری و از جمله شرایط اصلی تجربه حقوق بشری است. جهان ما به صورتی چشمگیر به فقرا بدهکار است؛ آنانکه که از فقدان آب قابل شرب رنج می‌برند. چراکه تهیدستان را از حق ادامه حیات، توأم با شأنِ [بشریِ] نامشروط محروم ساخته است. این بدهی را می‌توان با افزایش سرمایه‌گزاری در تأمین آب آشامیدنی و خدمات بهداشتی میان اقشار فقیر جبران کرد. با این حال، آب نه تنها در کشورهای توسعه‌یافته، بلکه در کشورهای در حال توسعه‌ای که به میزان قابل توجهی از آن برخوردارند همچنان به هدر می‌رود».

۵) سیطره تکنوکراتیک به نابودی طبیعت و استثمار انسان‌ها می‌انجامد؛
«بازار به خودی خود قادر نیست توسعه متوازن و یکپارچه بشر و شمول اجتماعی۱ را تضمین کند».

«برخی حلقه‌های فکری تاکید دارند که جریان فعلی اقتصادی و تکنولوژیکی تمامی مسائل زیست محیطی را بر طرف خواهد کرد. اینان به زبانی عوام‌پسند و غیرفنی اعلام می‌کنند که مشکلات مرتبط با قحطی و فقر با رشد بازارها به سادگی از میان خواهد رفت. آن‌ها کمتر به نظریات اقتصادی خاصی می‌پردازند که امروزه به ندرت کسی جرات دفاع از آن‌ها را دارد، بلکه بر فعالیت‌های واقعی در کارکرد اقتصادی تمرکز می‌کنند. با این حال، هرچند این افراد آشکارا از نظریات فوق دفاع نمی‌کنند، اما با اقدامات عملی، بی‌علاقگی به توازن تولیدی بیشتر، بازتوزیع مطلوب‌تر ثروت، بی‌تفاوتی به محیط زیست و حقوق نسل‌های آینده، در عمل مسیر همان نظریات را پی می‌گیرند. رفتار آن‌ها نشان می‌دهد که حداکثرسازی ثروت در اولویت قرار دارد. اما بازار به تنهایی قادر نیست توسعه انسانی و شمول اجتماعی را تضمین کند».

۶) کنترل جمعیت راه‌حل مساله فقر نیست؛
«در برابر شرایط موسوم به فرهنگِ مرگ، خانواده قلب فرهنگِ زندگی است. از آنجا که همه چیز درون‌پیوسته است، نگرانی برای حفاظت از طبیعت کاملاً با توجیه سقط جنین ناسازگار است».

«برخی افراد به جای حل مشکلات مرتبط با فقر و اندیشیدن به چگونگی ساختن جهانی متفاوت، صرفاً کاهش تعداد موالید را توصیه می‌کنند. در طول زمان، کشورهای توسعه‌یافته تحت فشار بین‌المللی بوده‌اند تا اقتصاد را با سیاست‌های خاص مرتبط با سلامت تولید مثل هم‌راه سازند. درست است که توزیع نابرابر جمعیت و منابع موانعی را در مسیر توسعه و کاربرد پایدار محیط زیست ایجاد می‌کند، اما باید به این نکته نیز توجه شود که رشد جمعیتی کاملاً با توسعه پایدار و همگانی سازگار است. سرزنش افزایش جمعیت به جای نکوهش مصرف‌گراییِ انتخابی و افراطی، یکی از راه‌های خودداری از مواجهه با مسائل است».

۷) تفاوت جنسیتی مهم است؛
«ارزش بدن هر فرد در زنانگی یا مردانگی آن، برای خودشناسی در مواجهه با فردی متفاوت ضروری است».

«پذیرش بدن‌هایمان به عنوان هدیه‌ای الهی برای پذیرش و خوش‌آمدگویی به تمام جهان به عنوان هدیه‌ای الهی از سوی پدر مقدس و یا تلقی جهان به مثابه خانه‌ای مشترک حیاتی است؛ در حالی که تصور قدرت مطلق نسبت به بدن اغلب به صورت اساسی منجر به تصور قدرت مطلق در نسبت با سایر مخلوقات خواهد شد. آموختن پذیرش بدن، محافظت و احترام به معنای کامل آن، عنصری اساسی از هر محیط زیستی بشر محسوب می‌شود. همچنین ارزش دادن فرد به بدن خود، در زنانگی و مردانگی آن نیز برای خودشناسی در مواجهه با فردی متفاوت ضروری است. از این طریق، ما می‌توانیم با شادمانی موهبت‌های خاص الهی را در مردان و زنان دیگر پذیرا شویم، فعل الهی را در قالب خلقت مشاهده کنیم و غنای دوسویه آن را دریابیم. از این رو، تلاش برای کنار گذاشتن تفاوت‌های جنسی رویکردی سالم نیست، زیرا با این کار دیگر نمی‌دانیم در برابر دیگران چگونه باید با جنسیت خود و دیگران مواجه شویم».

۸) جامعه بین‌المللی به میزان کافی فعالیت نمی‌کند؛
«نشست‌های جهانی درباره محیط زیست انتظارت را برآورده نمی‌کنند. زیرا به سبب نبود اراده سیاسی، از دستیابی به توافقی مؤثر درباره محیط زیست ناتوان هستند. البته نقش کلیسا طرح پرسش‌های علمی یا فعالیت سیاسی نیست. اما من می‌خواهم گفتگویی صادقانه و آزادانه را توصیه کنم که در آن منافع خاص یا ایدئولوژی‌ها خیر عمومی را تحت تأثیر قرار ندهند. نیاز فوری برای مدیریت سیاسی جهان وجود دارد، چنانکه پاپِ مرحوم ژانِ بیست و سوم به آن اشاره کرده است».

«سیاست نباید تحت تأثیر اقتصاد قرار گیرد و اقتصاد نیز نباید تحت تأثیر پارادایم تکنوکراسی مبتنی بر بهره‌وری باشد. امروزه در نسبت با خیر عمومی، نیاز فوری وجود دارد تا سیاست و اقتصاد به گفتگویی شفاف و صریح در پشتیبانی از زندگی و به ویژه حیات بشری وارد شوند».

۹) هر فرد باید به نوبه خود فعالیت مؤثر محیط زیستی داشته باشد؛
«محیط زیستِ یکپارچه، از عملکردها و رویکردهای ساده و روزانه‌ای تشکیل می‌شود که منطق خشونت، استثمار و خودخواهی بر آن‌ها حاکم است. هر یک از ما باید به نوبه خود برای حمایت از محیط زیست از وسایل حمل و نقل عمومی استفاده کنیم، درخت بکاریم، زباله کمتری تولید کنیم و چراغ‌های اضافی را خاموش نماییم.»

«ممکن است امروزه افراد حساسیت زیست‌محیطی بیشتری پیدا کرده باشند، اما هنوز رفتارهای زیان‌آور مصرفی‌شان را تغییر نداده‌اند و حتی به جای کاهش، میزان این رفتارها را بیشتر کرده‌اند. مثالی ساده در این زمینه افزایش بی رویه استفاده از تهویه مطبوع است. بازار که به صورت مستقیم از فروش محصولات منتفع می‌شود، تقاضای بیشتری را تولید می‌کند. اما با نگاهی از بیرون به جهان بی‌شک در خصوص چنین رفتارهایی شگفت‌زده خواهیم شد؛ رفتارهایی که همزمان به خودمان نیز آسیب می‌رسانند».

۱۰) چرا ما اینجا روی زمین هستیم؟
«چه جهانی را برای آیندگانی که پس از ما خواهند آمد یا برای کودکانی که امروز در حال رشد هستند بر جای خواهیم گذارد؟»

«این پرسش که پس از خود چه جهانی را بر جای خواهیم گذارد، پیش از هر چیز نشان‌دهنده جهت‌گیری کلی، معنا و ارزش‌های ما است. اما تا زمانی که خود را صرفاً با این مسائل بنیادین درگیر ساخته باشیم، تصور نمی‌کنم دغدغه‌های محیط زیستی به نتایج قابل ملاحظه‌ای بیانجامند. اما اگر این مسائل را با شجاعت پیش روی قرار دهیم، لاجرم به پرسش‌های دیگری خواهیم رسید: هدف زندگی ما در این جهان چیست؟ چرا اینجا هستیم؟ هدف تلاش‌ها و کارهای ما چیست؟ زمین چه از ما می‌خواهد؟ با طرح این پرسش‌ها، دیگر صرف تاکید بر اهمیت نسل‌های آتی کافی نیست. باید این نکته را نیز دریابیم که مهم‌ترین مساله شأن بشری است.»


پی‌نوشت‌:
[۱]Social inclusion

 

مرجع: The Washington Post


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

فراخوان بورس ویژه هنگ‌کنگ برای دانشجویان دکتری منتشر شد

نحوه انتخاب رشته‌های بدون آزمون در کنکور ۱۴۰۵ اعلام شد

سامانه راهنمای انتخاب رشته مجازی کنکور ۱۴۰۵ در دسترس قرار گرفت

تعیین تکلیف بدهی وام‌های دانشجویی پس از پایان سنوات مجاز تحصیلی

آیت‌الله رشاد: خروج آمریکا از عراق باید برای مسئولان درس عبرت باشد

خاموشی: وقت عبور از برنامه‌محوری به اثرمحوری در فعالیت‌های فرهنگی است

واکاوی اندیشه امام شهید در باب امت واحده

ارائه مقالاتی از کشورهای مختلف در نشست اربعین، گفتمان مقاومت

جنگ‌ها و تحولات اخیر به کتاب‌های درسی نهم و یازدهم رسید

خانه فرهنگ در خوابگاه‌های دانشگاه فرهنگیان راه‌اندازی می‌شود

بازگشت معتمدآریا و یک یادآوری درباره حفظ حرمت سرزمین مادری

چه خبر از گیشه سینماها؟ فروش سینماها رو به افزایش است

فیلم نماینده ایران در اسکار انتخاب شد

سمپوزیوم راهکارهای قرآنی برای حل مشکلات تمدن معاصر

الگوی قرآن برای حل اختلافات شدید خانوادگی چیست؟

مساجد ۳۲ استان به دنبال طراحی برنامه‌های قرآنی ویژه

بچه‌های مسجدی با حداقل امکانات، کارهای «نشد» را «شد» می‌کنند

حکمرانی فضای مجازی در پیچ تعدد نهادها؛ نمی‌توان دستوری حکمرانی کرد

وقتی امامزادگان در روزهای جنگ به کانون خدمت‌رسانی تبدیل شدند

ایرباس به فناوری «پوست کوسه» مجهز می‌شود

نوشته جالب در دانشگاه شهید بهشتی

اعتبار ردیف استخدامی ۴۶۵ نفر از فراخوان سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ تأمین شد

تمدید مهلت معرفی مشمولان پذیرفته‌شدگان آزمون دستیاری پزشکی تا ۳۰ مهر

لشکر پهپادهای زیر آبی چین رکورد زد

شرکت‌های فناوری درباره هوش مصنوعی با ترامپ چه توافقی کردند؟

اولویت‌های استادان برای سال تحصیلی پیش‌رو بررسی شد

اختصاص ۳۰ میلیارد تومان تسهیلات معاونت علمی به حوزه بازی‌های رایانه‌ای

برگزاری همایش ملی نخبگان لغو شد

تشریح جزئیات اجرای آیین‌نامه جذب استعدادهای برتر در دانشگاه فرهنگیان

سالن‌ مطالعه دو دانشکده مهندسی دانشگاه صنعتی امیرکبیر باز طراحی شد

ثبت نام آزمون بسندگی زبان فارسی ویژه دانشجویان بین‌الملل ۱۴۰۵ آغاز شد

۳۰۰ گروه و کانال فیشینگ در سکوهای خارجی فعالیت می‌کنند

برنامه مدارس اینستاگرام گسترده تر می شود

پارک فناوری دانشگاه تهران پلتفرم سرمایه گذاری مجازی راه اندازی کرد

حجت‌الاسلام قمی: زنجیره جنایت باید با خونخواهی رهبر شهید قطع شود

رونمایی از نخستین کیوسک نذر عتبات

برگزاری چهاردهمین کنگره ملی شعر فاطمی در سه زبان؛ توجه ویژه به نوقلمان

جزئیات چهارمین «همایش ایده‌پردازان قرآنی» اعلام شد

عالمان عصر صفوی چگونه به قدرت اجتماعی رسیدند؟

اعلام برنامه دروس خارج فقه مسئله محور اساتید حوزوی

زمان ثبت درخواست دانشگاه‌ها برای ایجاد رشته‌های جدید اعلام شد

امکان تحصیل بدون آزمون مدال‌آوران بازی‌های آسیایی ناگویا فراهم شد

اجازه نمی‌دهیم کسی به پرچم ایران اهانت کند

قالیباف: یا بازار نفت احمق است یا آمریکا دروغ می‌گوید+عکس

پرچم جمهوری اسلامی، محور وحدت و نماد ایستادگی در برابر بدخواهان است

ماه کاملِ امشب از تنگهٔ هرمز+عکس

مهلت ثبت‌نام آزمون اخذ پروانه وکالت مرکز وکلای قوه قضائیه تمدید شد

سهمیه بومی آزمون کارشناسی ارشد علوم پزشکی سال ۱۴۰۵ اعلام شد

دانشگاه شریف در مسیر توسعه برق تجدیدپذیر؛ احداث و خرید نیروگاه

مهلت مجدد ثبت‌نام در آزمون دکتری تخصصی علوم پزشکی ۱۴۰۵ از امروز آغاز شد

اعلام تسهیلات ویژه برای برگزیدگان المپیاد علمی دانشجویی کشوری

اعلام نتایج اولیه کنکور سراسری ۱۴۰۵ در نیمه اول مهر

رقابت داوطلبان در سی و یکمین المپیاد علمی دانشجویی کشور آغاز شد

۱۰۹۶ میلیارد ریال به حساب اعضای صندوق ذخیره فرهنگیان واریز شد

استقلال آموزش و پرورش کالپوش؛ گامی در مسیر تحقق عدالت آموزشی

داخلی‌سازی صنعت نوشت‌افزار به بیش از ۸۵ درصد رسید

معرفی بسته‌های تربیت و یادگیری ارزیابی شده ویژه کودکان برای سال تحصیلی جدید

مدارس تراز؛ سامانه‌ای برای پایش، ارزیابی و مدیریت داده‌محور مدارس

اهتمام به نماز، بخش مهمی از فرآیند تربیت دانش‌آموزان است

بازدید ۴۰۰ میلیونی سکوهای ایرانی برای رئیس جمهور ایران

آنتروپیک بازنده شکایت از پنتاگون شد

درخواست بازنگری در سقف سنی جذب اعضای هیئت علمی توسط جمعی از متقاضیان

تأکید معاون آموزشی دانشگاه شریف بر اهمیت بازگشت به آموزش حضوری

این دانشگاه‌ها از امروز آموزش حضوری را آغاز کردند

ضرورت هماهنگی در سیاست‌گذاری فضای مجازی؛ اولویت حل مسائل اصلی مردم است

یک پژوهش جدید نشان می‌دهد: مریخ آب گرم داشت!

فرصت جدید ثبت نام آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵ فراهم شد

گوگل هوش مصنوعی را به فضا می‌برد

تیک تاک ۱۲.۷ میلیون پوند جریمه می‌دهد

مهلت مجدد ثبت‌نام آزمون کارشناسی ارشد گروه پزشکی ۱۴۰۵ از امروز آغاز شد

بانویی که هجرتش آغاز یک تمدن شد

تاکید رهبر شهید بر عمومی کردن فلسفه؛تولید علم دینی بدون مبنا ممکن نیست

واکاوی مفهومی مؤلفه‌ها و حدود مقوله سوءرفتار علیه زنان

دین در جهان شبکه‌ها؛ چرا شیوه گفت‌وگو با نسل جدید باید تغییر کند؟

سیاستمداران بدون حکمت عملگرایان بی مبنا هستند

روایت رسانه‌های جهان از یک روز متفاوت در تهران

آغاز ثبت‌نام ترم پاییز دوره‌های آموزش قرآن دارالتحفیظ

توجه بازدیدکنندگان نمایشگاه کتاب ابوظبی به مصحف ۱۳۰ ساله مینیاتوری

نوجوان ایرانی، جهانی که آن را نمی‌شناسیم

چرا ما انتقادپذیر نیستیم؟

تمدید مهلت معرفی مشمولان پذیرفته‌شدگان آزمون دستیاری پزشکی تا ۳۰ مهر

اولویت‌های استادان برای سال تحصیلی پیش‌رو بررسی شد

اعتبار ردیف استخدامی ۴۶۵ نفر از فراخوان سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ تأمین شد

حکمرانی فضای مجازی در پیچ تعدد نهادها؛ نمی‌توان دستوری حکمرانی کرد

سمپوزیوم راهکارهای قرآنی برای حل مشکلات تمدن معاصر

فیلم نماینده ایران در اسکار انتخاب شد

جنگ‌ها و تحولات اخیر به کتاب‌های درسی نهم و یازدهم رسید

ایرباس به فناوری «پوست کوسه» مجهز می‌شود

الگوی قرآن برای حل اختلافات شدید خانوادگی چیست؟

تشریح جزئیات اجرای آیین‌نامه جذب استعدادهای برتر در دانشگاه فرهنگیان

وقتی امامزادگان در روزهای جنگ به کانون خدمت‌رسانی تبدیل شدند

بازگشت معتمدآریا و یک یادآوری درباره حفظ حرمت سرزمین مادری

برگزاری همایش ملی نخبگان لغو شد

خانه فرهنگ در خوابگاه‌های دانشگاه فرهنگیان راه‌اندازی می‌شود

شرکت‌های فناوری درباره هوش مصنوعی با ترامپ چه توافقی کردند؟

مساجد ۳۲ استان به دنبال طراحی برنامه‌های قرآنی ویژه

چه خبر از گیشه سینماها؟ فروش سینماها رو به افزایش است

ثبت نام آزمون بسندگی زبان فارسی ویژه دانشجویان بین‌الملل ۱۴۰۵ آغاز شد

سامانه راهنمای انتخاب رشته مجازی کنکور ۱۴۰۵ در دسترس قرار گرفت

اختصاص ۳۰ میلیارد تومان تسهیلات معاونت علمی به حوزه بازی‌های رایانه‌ای

بچه‌های مسجدی با حداقل امکانات، کارهای «نشد» را «شد» می‌کنند

نحوه انتخاب رشته‌های بدون آزمون در کنکور ۱۴۰۵ اعلام شد

لشکر پهپادهای زیر آبی چین رکورد زد

پارک فناوری دانشگاه تهران پلتفرم سرمایه گذاری مجازی راه اندازی کرد

سالن‌ مطالعه دو دانشکده مهندسی دانشگاه صنعتی امیرکبیر باز طراحی شد

نوشته جالب در دانشگاه شهید بهشتی

رونمایی از نخستین کیوسک نذر عتبات

اعلام برنامه دروس خارج فقه مسئله محور اساتید حوزوی

عالمان عصر صفوی چگونه به قدرت اجتماعی رسیدند؟

جزئیات چهارمین «همایش ایده‌پردازان قرآنی» اعلام شد