به گزارش ثریا در اتومبیل، شمع ابزاری است برای انتقال جرقه‌های متناوب برق داخل سیلندرها که در انتهای سیلندر و روی سرسیلندر در موتور اتومبیل نصب می‌شود و برق موتور که با حرکت متناوب دلکو به سر شمع‌ها می‌رسد، طوری تنظیم شده که به هنگام فشردگی بخار بنزین در انتهای سیلندر جرقه‌ای از انتهای شمع ساطع شده، باعث انفجار بنزین و حرکت موتور می‌گردد.

امروزه انواع متعدد و مختلفی از شمع‌ها در بازار موجود است که باید با توجه به مدل موتور خودرو وتوصیه‌های کارخانه سازنده و البته کیفیت و برندهای مختلف بهترین مدل را برای خودری خود انتخاب کنیم که بتوانیم بهترین راندمان و مصرف سوخت را از موتور خودرو دریافت کنیم.

شمع‌های تک و دوپلاتین

وقتی شمع نو برای خودرو شما نصب می‌شود فاصله بین الکترودها (بنا بر نظرسازنده) رقم مشخصی است. مثلا برای پژو ۴۰۵ گپ شمع ۰.۹ تعریف شده است. به مرور که کارکرد شمع بالا می‌رود بر اثر جرقه‌های متوالی و حرارت محفظه احتراق، در نوک الکترودها مقداری خوردگی ایجاد شده و همین خوردگی باعث می‌شود گپ شمع به مرور افزایش یابد و از میزان مجاز فراتر رود (مثلا از ۰.۹ به ۰.۹۷ برسد).

هر چه فاصله بین الکترودها یا گپ شمع بیشتر شود فشار بیشتری به کویل خودرو وارد شده و نیاز به ولتاژ بیشتری دارد تا جرقه مورد نیاز موتور را تامین کند. در نتیجه کارکرد بالا باعث فرسوده شدن الکترودها و ضعیف شدن جرقه شده و عملکرد موتور را کاهش می‌دهد. اینجاست که عمر بیشتر شمع‌های دو پلاتین مشخص می‌شود.

در شمع دو پلاتین هنگامی که تازه روی موتور نصب شده است جرقه همیشه بین فاصله‌ای (گپی) که کمتر هست رخ می‌دهد. مثلا فرض کنید گپ اول ۰.۹ میلی متر و گپ دوم  ۰.۹۱ میلی متر باشد. در ابتدا جرقه بین گپ اول (به خاطر کوتاهتر بودن) زده می‌شود. به مرور زمان الکترود کناری اول دچار خوردگی شده و باعث می‌شود که گپ اول افزایش یابد.

به عنوان مثال اگر پس از ۳ ماه گپ اول از ۰.۹ به ۰.۹۱۲ برسد دیگر جرقه در گپ اول رخ نمی‌دهد و به گپ دوم که تقریبا ۰.۹ هست منتقل می‌شود (از کلمه تقریبا به این منظور استفاده می‌شود که الکترود مرکزی هم پس از ۳ ماه تا حدودی خوردگی دارد.)

در واقع پس از ۳ ماه که از عمر شمع گذشته است جرقه به گپ دوم منتقل شده و از آنجایی که الکترود کناری دوم هنوز خوردگی خاصی ندارد جرقه بهتری نسبت به گپ اول در گپ دوم تامین می‌شود. این فرآیند همچنان ادامه یافته و زمانی می‌رسد که گپ دوم نیز از ۰.۹۱۲ تجاوز کرده و مجددا جرقه به گپ اول منتقل می‌شود. این تغییر مداوم جرقه بین گپ اول و دوم باعث می‌شود همیشه یکی از الکترودهای کناری در حال استراحت باشند، ولی در شمع تک پلاتین از همان ابتدا فشار جرقه مدام روی تنها الکترود کناری هست و برای همین زودتر فرسوده می‌شود؛ بنابراین نتیجه کلی که می‌توان گرفت این است که الکترودهای کناری در شمع‌های دو پلاتین دیرتر مستهلک می‌شوند یا به عبارتی جرقه‌ای که شمع دو پلاتین تولید می‌کند دیرتر ضعیف می‌شود. دیرتر ضعیف شدن جرقه در سیکل انفجار به معنای این است که در صورت استفاده از شمع دو پلاتین عملکرد و مصرف موتور خودروی شما دیرتر افت می‌کند.

شمع‌های سوزنی ایریدیوم و پلاتینیوم

دراین نوع شمعها، الکترود مثبت آن‌ها به شکل سوزن نوک تیز است و این خاصیت باعث می‌شود که جرقه حاصله از شمع بسیار دقیق، در راستای سیلندر و خیلی قوی‌تر از یک شمع معمولی باشد. زمانی که جرقه قوی‌تر باشد شعله حاصله از انفجار بزرگتر و در نتیجه بنزین داخل سیلندر بطور کامل سوخته، تمامی انرژی آن آزاد می‌شود. نتیجه این فرآیند کاهش مصرف سوخت، افزایش شتاب و کاهش صدا و لرزش موتور خودرو می‌باشد که مورد آخر نشان دهنده بهتر کارکردن موتور و افزایش عمر قطعات موتور و کاهش استهلاک آن است.

شمع‌های موجود شامل دو گروه پلاتینیوم و ایریدیوم می‌باشند:

1. شمع‌های پلاتینیوم

جنس آلیاژ این گونه از شمع‌ها از فلز پلاتینیوم ساخته شده است که مقاومت حرارتی در حدود ۲۵۰۰ درجه سانتیگراد دارند. مقاومت حرارتی بالا باعث می‌شود در دمای زیاد و دور موتور بالا افت ولتاژ جرقه در سر شمع‌ها اتفاق نیافتد و کیفیت جرقه ثابت باقی بماند.

این حد از مقاومت حرارتی باعت می‌شود تا این شمع‌ها با توجه به کیفیت بنزین مصرفی در کشور ما تا حدود ۱۰۰۰۰۰ کیلومتر عمر مفید داشته باشند.

2. شمع‌های ایریدیوم

آلیاژ استفاده شده در این شمع‌ها فلز ایریدیوم است که مقاومت حرارتی آن حدود ۴۰۰۰ درجه سانتیگراد است. در این شمع‌ها علاوه بر الکترود مثبت که سوزنی شکل و با آلیاژ ایریدیوم است، الکترود منفی هم دارای نقطه پلاتین است که باعث بوجود آمدن بالاترین و دقیق‌ترین حد جرقه در بین شمع‌های حرفه‌ای می‌شود.

این شمع‌ها نیز با توجه به سوخت مصرفی در داخل، عمر مفیدی معادل ۱۵۰هزار کیلومتر دارند و درصورتی که از مکمل اکتان در سوخت استفاده شود طبیعتا این طول عمر افزایش پیدا می‌کند.

نکته: شمع‌های رایج در بازار از آلیاژ نیکل ساخته شده که تحمل حرارتی معادل ۱۰۰۰ درجه دارند و به همین دلیل عمر مفید آن‌ها ۲۰ هزار کیلومتر است و بخاطر تخت بودن الکترود مثبت آن‌ها جرقه کاملا نامنظم است و همین نکته باعث بالا رفتن مصرف سوخت و خام سوزی می‌شود. این نکته تاثیر بسزایی در مقرون بصرفه بودن شمع‌های سوزنی از لحاظ اقتصادی می‌گذارد.

مزایای شمع‌های سوزنی ایریدیوم و پلاتینیوم عبارتند از:

• افزایش بازده موتور با ایجاد شعله تا ۲۱ ٪ بزرگتر در اتاق انفجار موتور طبق استانداردهای جهانی
• کاهش میانگین مصرف سوخت در یک سیکل مشابه
•  طول عمر تا ۵ برابر شمع‌های عادی (۱۰۰۰۰۰ کیلومتر گارانتی)
•  سوخت بهتر مخلوط هوا و سوخت در سیلندر موتور و افزایش عمر کاتالیزور اگزوز و کاهش آلودگی هوا
• کارکرد نرم و روان موتور و افزایش عمر قطعات آن
• روشن شدن سریع و آسان در هنگام سرد بودن موتور