کد خبر: 62203
ف
کرونا به مثابه یک پدیده فرهنگ واره
کرونا یک پدیده فرهنگ‌واره است؛ یک استعاره. استعاره کرونا به ما امکانی نظری و عملی می‌دهد تا تأثیر همه‌گیر و نفس‌گیر فرهنگ را بهتر تحلیل کنیم.

به گزارش ثریا متن زیر یادداشتی نوشته مسعود صادقی، پژوهشگر فلسفه و استادیار دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه که در گروه مطالعات اخلاقی فضای مجازی مرکز ملی فضای مجازی تهیه شده است.

کرونا یا همان کوئید -۱۹ یک ویروس است؛ اما دیگر فقط یک ویروس نیست. اکنون بخشی از زندگی، بخشی از مرگ و حتی بخشی از تاریخ انسان است. این ویروس کوچک، تحولی بزرگ را در عالم رقم زده تا جایی که آشنایان، خویشان و حتی عاشق‌ترینِ عاشقان هم مثل غریبه‌ها با یکدیگر رفتار می‌کنند. از یک‌سو، معابد بوی الکل می‌دهند و از سوی دیگر، مقامات ارشد بزرگ‌ترین قدرت‌های سکولار جهان برای غلبه بر آن دعا می‌خوانند. کسی چه می‌داند! شاید کرونا کلاً یا جزئا از بین برود، اما فرهنگ برساخته و زیسته افرادی که ترس از آن را با تمام وجود درک کردند هرگز از بین نرود.

برای من، کرونا یک پدیده فرهنگ‌واره است؛ یک استعاره. معنای نزدیک و البته پیش‌پا افتاده این عبارت آن است که کرونا فرهنگ را هم تحت تأثیر قرار می‌دهد؛ از عادات غذایی گرفته تا ازدواج و طلاق و مسابقه و عیدانه و نماز و نیایش جماعت و جمعه، همه و همه را تحت تأثیر قرار داده و می‌دهد؛ تأثیراتی که برخی از آنها به سرعت به حال پیشین باز می‌گردند و برخی از آنها می‌مانند که بمانند، اما مقصود دقیق من از فرهنگ‌واره بودن کرونا این نیست؛ یا فقط این نیست. ممکن است بگویید چرا کرونا را استعاره‌ای از فرهنگ یا چیزی شبیه به آن می‌بینم؟ فرهنگ با این همه اهمیت، قداست و زیبایی چرا باید شبیه چیزی زشت و مهیب مثل ویروس کرونا باشد؟ پاسخ، ساده است. فرهنگ، همیشه زیبا نیست. آدمخواری هم بخشی از فرهنگ بخشی از ساکنان آمازون است. بریدن انگشتان دست هم بخشی از فرهنگ سوگواری در شرق آسیا است. چنان‌که تیراندازی هم بخشی از فرهنگ شادی در غرب آسیا است! هر فرهنگی خوب نیست و هر چیزی که از جنس فرهنگ است، لزوماً پسندیده نیست. کشورها دیگر با فرهنگ‌های خود به هم حمله می‌برند. حتی اسلحه هم بخشی از فرهنگ شده است؛ از شمشیرهای زینتی مردان یمنی گرفته تا تفنگ‌های شهروندان آمریکا و استرالیا.

کرونا یک استعاره و پدیده‌ای فرهنگ‌واره است و به کمک آن می‌توان به خوبی تأثیر فرهنگ بالاخص فرهنگ بد را ترسیم کرد. دست‌کم به ۷ معنای ذیل، کرونا یک استعاره گویا برای فهم فرهنگ بالاخص یک فرهنگ بد است:

۱. این ویروس هم در ماست و هم نیست. دقیقاً مانند فرهنگ. فرهنگ، چه خوب و چه بد، هم در درون و ذهنیت ما وجود دارد و هم در بیرون از ما. در ما هست اما فقط در ما نیست. در میان انسان‌های و در جامعه هم دیده می‌شود.

۲. حضور این ویروس در برخی کمتر است و در برخی بیشتر. همه به یک اندازه آغشته / آلوده آن نمی‌شوند. برخی‌ها بیشتر کرونایی می‌شوند و برخی‌ها کمتر. دقیقاً مثل فرهنگ. همه انسان‌های متعلق به یک فرهنگ، به یک اندازه تحت تأثیر آن قرار نمی‌گیرند. عوامل دیگری هم ذخیل است؛ از تربیت گرفته تا ژنتیک و حتی آب و هوا!

۳. این ویروس، بدون ما هم می‌تواند زنده بماند، اما با ما عمر بیشتر و در ما قدرت بالاتری خواهد یافت. این ویروس، مستقل از ما نیز می‌تواند به حیات خود ادامه دهد. اما اگر ما حامل آن باشیم، بیشتر تکثیر می‌شود. دقیقاً مانند فرهنگ. فرهنگ‌ها به راحتی نمی‌میرند. اما اگر کسی حامل آنها نباشد در لابلای کتاب‌ها یا خاطرات حبس خواهند شد. این ما هستیم که می‌توانیم یک فرهنگ را زنده کنیم یا آن‌را روانه فراموشخانه تاریخ بسازیم.

۴. بود و نبود آن می‌تواند عامل بود و نبود بسیاری از عادات، رفتارها و حتی علایق ما شود. تاریخ معاصر جهان، به پیش و پس از کرونا تقسیم می‌شود. هیچ‌کس نمی‌تواند ادعا کند بعد از فروکش کردن التهابات این ویروس، دقیقاً به همان زندگی پیش از کرونا بازخواهد گشت. خیلی از چیزها از ترس آن تغییر می‌کنند، اما پس از آن نیز ماندگار خواهند شد. دقیقاً مانند فرهنگ.

۵. کرونا هم فضای عمومی را تحت تأثیر قرار خواهد داد و هم حریم خصوصی را. دقیقاً مانند فرهنگ. فرهنگی که فقط مختص به کوچه و خیابان و مناسبات رسمی و مراسمات عمومی باشد قطعاً یک فرهنگ نافذ و قوی نیست. فرهنگ یک انسان باید در شخصی‌ترین احوال او نیز حضور داشته باشد.

۶.و یروس کرونا هم مفهوم‌سازی می‌کند و هم برخی از مفاهیم را براندخته یا کمرنگ می‌کند. دقیقاً مانند فرهنگ. وقتی یک تغییر فرهنگی رخ می‌دهد با خود مفاهیم تازه‌ای را در ذهن‌ها به وجود می‌آورد. برخی از مفاهیم کهنه را نیز نابود می‌کند. آیا کرونا با جهان ما چنین نکرده است؟

۷. کرونا، هم می‌تواند قاتلی بی‌رحم باشد و هم می‌تواند فداکاری‌های بسیاری را رقم بزند. دقیقاً مانند فرهنگ. از یک طرف افرادی را می‌بینیم که در هر ساعت به دست کرونا کشته می‌شوند یا افرادی به بهانه آن ثروتی بادآورده به جیب می‌زنند و از سوی دیگر افراد دیگری را می‌بینیم که برای کشف داروی آن تلاش می‌کنند؛ برای مراقبت از بیماران خود را به خطر می‌اندازند و..

بیش از حد از کرونا نترسیم. کرونا چیزی است شبیه پراید در ایران یا شبیه موشک‌های عربستانی در یمن. درست است که بد است و خطرناک، اما چندان هم کشنده‌تر از رقبای خود نیست. کرونا فقط منوی مرگ را مفصل‌تر کرده و گزینه‌ای جدید به فهرست بلندبالای آن افزوده است.

استعاره کرونا به ما امکانی نظری و عملی می‌دهد تا تأثیر همه‌گیر و نفس‌گیر فرهنگ را بهتر تحلیل کنیم. فرهنگ‌هایی بوده و هستند که همان بلایی را بر سر انسان می‌آورند که کرونا می‌توان بیاورد. اما چرا کسی از آنها نمی‌ترسد؟ شاید چون بهداشت فرهنگی برای ما مهم نیست یا اصلاً نمی‌دانیم چیست. یا شاید چون مرگ اخلاق در حال تحقق است. عالمی دیگر بباید ساخت وز نو آدمی!

منبع: خبرگزاری مهر


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

رفتار زشت افسر آمریکایی در خیابان جنجالی شد+عکس

مجلس با نمایندگان فعال و پاکدست در رأس امور خواهد بود

معنادارترین تصویر افتتاحیه مجلس+عکس

جوان‌ترین و مسن‌ترین نماینده مجلس یازدهم+عکس

جای خالی نماینده‌ای که بر اثر کرونا از دنیا رفت+عکس

پای قالیباف به مجلس باز شد+عکس

استقبال گرم از نفتکش ایرانی در بندر ونزوئلا+عکس

دفن جنجالی این تاجر در قبرستان بقیع+عکس

بازیگر معروف پایتخت ازدواج کرد+عکس

جدیدترین تصویر از مهران مدیری و پسرش+عکس

تخم گذاری این پرنده در بدترین جای ممکن+عکس

این هندو ۸ ساعت خودش را وسط آتش دفن کرد+عکس

آخه چرا این کارو می‌کنید؟ +عکس

تصویرِ متفاوت رومینای ۱۴ ساله در این روزنامه+عکس

وسایلی که رهبر انقلاب از آن‌ها استفاده می‌کند+عکس

اقدام عجیب میرسلیم قبل از افتتاح مجلس

جهش ژنتیکی عامل زوال عقل، خطر ابتلا به کرونا را افزایش می‌دهد

همکاری مصر و چین برای مهار کروناویروس

بررسی یک آتشفشان فعال با پهپاد

قیمت مسکن ملی در شهرهای کوچک چقدر است؟

آخرین قیمت طلا، سکه و ارز در بازار

آموزش خودمراقبتی به نوجوانان در یک برنامه تلویزیونی

تصویری که باعث خشم آمریکایی‌ها شد+عکس

جشنواره‌ای برای افزایش آگاهی دانش‌آموزان از کرونا

چند توصیه امتحانی برای دانش‌آموزان

گلف بازی‌ ترامپ در شرایط کرونا +عکس

آخرین وضعیت اصلاح سهمیه ورود به دانشگاه‌ها و حذف کنکور

بازیگر جنجالی از بارداری خود خبر داد +عکس

انتقال ۹ تن طلا از ونزوئلا به ایران؟

این شایعه درباره پدر رومینا رد شد

جدول زمانی برنامه‌های درسی ۷ خرداد شبکه‌های ۴ و ۷

نقش «مایکروبایوتا» روده‌ای در ابتلای کودکان به اوتیسم و چاقی

شایع ترین علت عقب ماندگی ذهنی کودکان

تهران می‌تواند انتقال دهنده ویروس کرونا باشد

آمار روزانه کرونا کاهش یافت

درخواست ۱۰ کشور برای خرید ماسک‌های نانوی ایرانی

باید شیوه زندگی جدیدی ابداع کنیم

عرضه واقعیت مجازی در قاب عینک استیو جابز

کرونا درآمد و سود چه شرکت‌های فناوری را کم کرد

چین قوانین حفظ اطلاعات شخصی کاربران را تصویب می‌کند

فرصت ثبت نام در آزمون فلوشیپ پزشکی تمدید شد

جشنواره دانشجویی پادکست با موضوع مقابله با کرونا برگزار می‌شود

تداوم فعالیت نشریات دانشجویی دانشگاه تهران در دوران کرونا

۳ مطالبه رهبری از دانشگاه آزاد اسلامی

دانشگاه علوم پزشکی آزاد به دنبال اخذ مجوز تخصص‌های پزشکی

احیای ظرفیت برون دانشگاهی مهمترین برنامه دانشگاه علوم پزشکی آزاد

پرداخت بیش از هزار و ۲۰۰میلیارد تومان وام به دانشجویان علوم پزشکی

دانشگاه علوم پزشکی ایران دانشجوی انتقالی از خارج می‌پذیرد

فوت ۱۱۲ نفر از طلاب و روحانیان +جزئیات

پدر رومینا با این داس، دخترش را کشت+عکس

استقبال مقامات ونزوئلایی از نفتکش‌های ایران+عکس

بی‌خیال‌ترین مسافر شمال+عکس

این استان‌ها در سه روز آینده بارانی می‌شوند

جسد رومینا به پزشکی قانونی منتقل شد+عکس

زندان لاکچری دبی که مثل هتل است+عکس

ملکه انگلیس سوژه کرونایی شد +عکس

ضرورت اعتدال و میانه روی در عرصهٔ اعتقادی از دیدگاه امام علی(ع)

وضعیت پدر رومینا مشخص شد

دلار عقب رفت

افت ۳۳ هزار واحدی شاخص بورس

محبوب‌ترین بازی‌های اندرویدی در دوران قرنطینه

واگذاری یک میلیون اشتراک اینترنت پرسرعت خانگی به ترتیب ثبت‌نام

چگونه ویدیوهای یوتیوب را دانلود کنیم؟

یک واکسن دیگر کرونا وارد مرحله آزمایش انسانی شد

پادتنی که می‌تواند به مقابله با آلزایمر کمک کند

کروناویروس زنده روی مدفوع بیماران مشاهده شد

رصد یک حلقه آتش حاصل از یک برخورد کیهانی

اعلام نتایج اولیه نقل و انتقالات فرهنگیان تا ۱۵ خرداد

امتحانات پایه نهم حضوری برگزار می‌شود تا اعتراض درتفکیک رشته نباشد

انتقال اسناد مالکیت بیش از ۱۷ هزار متر فضای آموزشی به آموزش و پروش

دستورالعمل برگزاری امتحانات پایانی پایه نهم مدارس شبانه‌روزی

آغاز سال تحصیلی جدید دانشگاه‌ها از شهریور/تغییر زمان پذیرش دانشجو

تقویم آزمون تولیمو اعلام شد/ برگزاری ۷ دوره آزمون در ۴ ماه

واکنش به قتل فجیع دختر ۱۳ ساله تالشی +عکس

شناسایی دانشجویان علوم پزشکی فاقد بیمه/ رایزنی برای بیمه تکمیلی

اشک شوق مردم از بازگشایی حرم شاهچراغ+عکس

ترم تمام شد، اینترنت رایگان نشد

انقلاب اسلامی با کدام آیه قرآن آغاز شد؟/ نسبت قرآن و هنر

داروینیسم؛ زخم کهنه‌ای که با آمدن کرونا سر، باز کرد

کتاب بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی منتشر شد

لباس روحانی تلویزیون خبرساز شد +عکس

توئیت محسن رضایی جنجالی شد+عکس

تمساح هیتلر از دنیا رفت+عکس

تصویر شوکه کننده از مهدکودک کره شمالی+عکس

صدیقه کیانفر درگذشت +علت فوت

واکنش این مرد در لحظه ورود به حرم امام رضا(ع)+عکس

محل دپوی خودروهای ایرانی لو رفت+عکس

خداحافظی تهرانی‌ها با کرونا +عکس

تصاویر دلهره‌آور از بازگشایی حرم‌های مطهر +عکس

مهمان جنجالی امشب برنامه دورهمی+عکس

علت برگشت خوردن ۲۰۰ واگن هندوانه صادراتی به ترکیه

تصادف کامیون از پراید چیزی باقی نگذاشت+عکس

تصویری از مسافر شمال که همه را ناراحت کرد +عکس

آمار بسیار زیاد کرونا در این استان +جزئیات

مقصر ۸۰ میلیونی شدن پراید پیدا شد

این افراد فردا برای فروش سهام عدالت خود به بانک بروند

علت خجالت آور خروج قطار مشهد از ریل+عکس

تصویری که فضای مجازی را شوکه کرد+عکس

جسد رومینا به پزشکی قانونی منتقل شد+عکس

تصویری که باعث خشم آمریکایی‌ها شد+عکس

سرنوشت دردناک این زرافه‌ بعد از ورود به ایران+عکس

بی‌خیال‌ترین مسافر شمال+عکس

خواهر تتلو بازداشت شد+عکس

از هواپیمای مسافربری پاکستان چیزی باقی نماند+عکس

عروس و داماد با فاصله چهل سانت +عکس

ترامپ برای اولین بار ماسک زد+عکس

گدایی با رعایت فاصله اجتماعی در خیابان+عکس

فوت ۱۱۲ نفر از طلاب و روحانیان +جزئیات

مشکل سانسوری باباطاهر عریان حل شد+عکس

علی لاریجانی قبل از پایان ریاست+عکس