محمدرضا آهنچیان، مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی آموزش عالی وزارت علوم باحضور در برنامه «پرسشگر» شبکه آموزش سیما، درباره اینکه آیا آموزش مجازی در دوران کرونا جایگزین خوبی برای آموزش‌های حضوری بوده است یا خیر؟ گفت: آموزش مجازی یکی از شیوه‌های یاددهی و یادگیری است در شرایطی مانند کرونا می‌تواند جایگزینی برای بسیاری از درس‌ها و محتواهای آموزشی باشد.

وی افزود: این روش هم مانند آموزش حضوری نقاط ضعف و قوت خودش را دارد. باید این شیوه تدریس را به عنوان یک جایگزین برتر در هنگامی که آموزش حضوری امکان پذیر نیست بپذیریم. هرچند ۱۰۰ درصد هدف‌های آموزش حضوری در آموزش مجازی محقق نمی‌شود.

مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی آموزش عالی با بیان اینکه آموزش غیرحضوری انواع مختلفی دارد، گفت: یکی از انواع آموزش که در ۲۰ سال گذشته ارائه شده همین آموزش مجازی الکترونیک در فضای مجازی است. بر اساس تجاربی که داریم سه چهارم یا ۷۵ درصد اهداف یک درس را می‌توان از طریق آموزش مجازی محقق کرد.

آهنچیان افزود: کمترین هدف‌های محقق‌شده و ضعیف‌ترین حوزه‌های آموزش مجازی دروس و اهداف عملی است.

وی با اشاره به درسی مانند اصول سازمان که کارگاهی و عملی نیست گفت: اگر آموزش مجازی را آموزش برخط در نظر بگیریم نزدیک به ۱۰۰ درصد اهداف در چنین درسی که جنبه عملی ندارد محقق می‌شود.

آهنچیان با اشاره به انواع دانشگاه‌ها گفت: حدود یک میلیون دانشجوی دانشگاه‌های دولتی، حدود یک میلیون دانشجوی دانشگاه آزاد، حدود ۲۵۰ تا ۳۰۰ هزار دانشجوی دانشگاه غیرانتفاعی، ۵۰۰ هزار دانشجوی دانشگاه پیام نور، ۲۰۰ هزار دانشجوی فنی و حرفه‌ای و بالغ بر ۳۰۰ هزار دانشجوی علمی کاربردی، ۲۰۰ هزار دانشجوی دانشگاه‌های وابسته دستگاه‌ها داریم که در مجموع حدود سه میلیون و ۳۰۰ هزار دانشجو می‌شوند.

مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی آموزش عالی درباره وضعیت آموزش مجازی دانشگاه‌های دیگر به جز دانشگاه‌های بزرگ که هفت درصد کل دانشگاه‌ها را شامل می‌شوند گفت: بالغ بر ۲۰۰۰ واحد و مرکز آموزش عالی داریم که البته در سال‌های گذشته یک افت هم پیدا کرده است. دانشگاه‌ها در شرایط متعارف با یکدیگر تفاوت‌هایی دارند.

آهنچیان افزود: در نظام‌های جهانی دانشگاه‌ها سطح‌بندی دارند. همین مدل جهانی در ایران هم دیده می‌شود. همانطور که دانشگاه‌های بزرگ و در رتبه‌های بالا داریم ویژگی آموزش‌های حضوری آنها در شرایط آموزش مجازی هم دیده می‌شود و این فاصله با دانشگاه‌های دیگر دیده می‌شود. مثلاً دانشگاه شریف را نمی‌توان با دانشگاه تازه تأسیس ۱۰ سال سابقه مقایسه کرد که همان کیفیت را در آموزش مجازی داشته باشد.

وی درباره اینکه برنامه وزارت علوم برای دانشگاه‌های دیگر که کلاس‌های مجازی در سطح قابل قبولی برگزار نکرده‌اند گفت: از زمان اجرای طرح فاصله گذاری اجتماعی و تصمیمات ستاد ملی مقابله با کرونا یعنی اوایل اسفند وزارت علوم بلافاصله درگیر امر شد و تعطیلات نوروز و قبل و بعد آن کار تعطیل نبود.

در تصمیم‌سازی به دانشگاه‌ها کمک کردیم اما تصمیم گیرنده خودشان بودند

مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی آموزش عالی افزود: در کل، رویکرد، رویکرد واگذاری اختیار است. ما در تصمیم سازی به دانشگاه‌ها کمک کردیم و تصمیم گیرنده خودشان بودند. اکثر دانشگاه‌های ما دانشگاه‌های بالغ هستند. شاید برخی دانشگاه‌ها که از سطح بلوغ سازمانی مناسبی برخوردار نبودند باید از وزارت علوم یا دانشگاه‌های مادر منطقه استعلام می‌کردند و راه به هیچ وجه برای اطلاع یابی و کمک به تصمیم‌گیری دانشگاه‌ها بسته نبوده است.

آهنچیان افزود: دانشگاه آزاد، استقلال خودش را در تصمیم گیری‌ها دارد. دانشگاه‌های دستگاهی عمدتاً استقلال خودشان را دارند. علمی کاربردی و فنی و حرفه‌ای به دلیل ماهیت‌شان روی دوره‌های کاردانی و تکنیسینی متمرکزند و عملی هستند و قاعدتاً فقط می‌توانستند دروس تئوری را مجازی برگزار کنند. دانشگاه پیام نور هم اساساً آموزش غیرحضوری است و بلوغ خوبی دارد و اعلام آمادگی برای کمک به سایر دانشگاه‌ها کرده است.

پیش بینی بالای ۵۰ درصدی رضایت دانشجویان و اساتید از آموزش‌های مجازی

وی با بیان اینکه بنابراین بیشتر دانشگاه‌های دولتی و غیرانتفاعی از بخشنامه‌ها و اسناد وزارت علوم استفاده کردند گفت: مرکز نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت وزارت علوم یک نظرسنجی گسترده در سطح ملی برگزار کرده است و اعلام شد بالای ۶۰ هزار نفر در ارزیابی شرکت کرده‌اند و نتایج آن هفته پیش رو اعلام خواهد شد.

مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی آموزش عالی افزود: پیش بینی ما این است که بالای ۵۰ درصد دانشجویان و اساتید از آموزش‌های مجازی اعلام رضایت کنند.

آهنچیان در پاسخ به اینکه آیا همه این مجموعه‌ها ملزم به فرمانبری از وزارت علوم هستند یا خیر؟ بیان کرد: در مواردی که بخشنامه و آئین نامه‌ای با امضا و ابلاغ وزیر ارسال می‌شود همه موظف به رعایت آن هستند.

وی در پاسخ به اینکه آیا نظارتی از بالا به پایین به این مجموعه‌ها وجود دارد؟ گفت: مرجع نظارتی وجود دارد و مراکز نظارت این کار را انجام می‌دهند. هر استان هیأت نظارت مستقل خود را دارد و دانشجویان می‌توانند پیشنهادات و انتقادات خود را به هیئت نظارت که معمولاً در دانشگاهِ مادرِ استان متمرکز است اعلام کنند.

اگر دانشگاهی می‌تواند با حفظ پروتکل بهداشتی امتحان حضوری برگزار کند مشکلی وجود ندارد

مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی آموزش عالی با بیان اینکه برخی دانشگاه‌ها اعلام کردند که امتحانات پایان ترم به صورت حضوری برگزار می‌شود گفت: توصیه ما حفظ سلامت دانشجویان و اساتید است. آموزش مجازی ایده آل ما نیست و اکنون در شرایط عادی نیستیم و ناگزیریم. ضمن اینکه دستاوردهای آموزش مجازی را باید محترم بشماریم. منتها وزارت علوم به علت بلوغ سازمانی، این امر را با حفظ پروتکل بهداشتی بر عهده دانشگاه‌ها گذاشته است.

آهنچیان ادامه داد: اگر دانشگاهی می‌تواند با حفظ پروتکل بهداشتی امتحان حضوری برگزار کند مشکلی وجود ندارد.

اگر ستاد ملی کرونا بخواهد امتحانات حضوری را لغو می‌کنیم

وی درباره اینکه آیا این امکان وجود دارد با توجه به افزایش آمار ابتلاء به کرونا، وزارت علوم در روزهای آتی اعلام کند که امتحانات حضوری در تمام دانشگاه‌ها لغو شوند؟ گفت: این امکان وجود دارد. وزارت علوم هم تابع تصمیمات ستاد ملی کرونا است. در این مسیر اگر ستاد ملی از ما بخواهد که تجدیدنظر کنیم ما سریعاً می‌توانیم این کار را انجام دهیم.

دانشگاه‌ها حداکثر مدارا را با دانشجو در زمینه شهریه داشته باشند

مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی آموزش عالی درباره تکلیف شهریه این ترم بابت کلاس‌های حضوری و کارگاهی گفت: جلسات متمادی در مراکز هیأت امنا در این باره برگزار شده است. شهریه را هیأت امنای دانشگاه‌ها تصویب می‌کنند. به هرحال بحران نوپدید بود و کسی پیش بینی نمی‌کرد چنین اتفاقی بیفتد. جلسات هیأت امنا برای تعیین شهریه سالانه برگزار می‌شود. اما در جلسات اخیر نتیجه بر این شد که دانشگاه‌ها حداکثر مدارا را با دانشجو در این زمینه داشته باشند.

آهنچیان ادامه داد: اما اینکه وزارت علوم راسا ورود و تعیین کند که چقدر تخفیف داده شود، مبنا قرار نگرفت. ضمن آنکه آموزش‌های مجازی آموزش‌های رایگانی نیستند. پهنای باند، تولید محتوا و … ارزان نیست.

وی با اشاره به اینکه دانشگاه‌ها مخیر بودند نسبتی از شهریه را برای این ترم در نظر بگیرند گفت: این احتمال هست که مرکز هیأت امنا به منظور یکپارچگی کل دانشگاه‌ها میانگینی را برای تخفیف شهریه درنظر بگیرد. مرجع این تصمیم مرکز هیأت‌های امنا هستند.

مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی آموزش عالی با بیان اینکه برخی دانشگاه‌ها هم درآمدشان کاسته شده است و باید خودشان را با شرایط وفق دهند گفت: امیدواریم کرونا رفع شود و بعد از آن نیمسال مهر را با مشکلات کمتری آغاز کنیم.

ساماندهی مراکز آموزش عالی

آهنچیان درباره ساماندهی مراکز آموزش عالی و درباره اینکه تعداد دانشگاه‌های ایران و چین با جمعیتی که دارند برابر است گفت: وزارت علوم فارغ از بحث دولت‌ها در سال‌های گذشته به هیچ وجه دست روی دست نگذاشته بود. پیام نور تا یک و نیم میلیون دانشجو داشته و اکنون به یک سوم کاهش یافته است یا علمی کاربردی بیش از ۱۲۰۰ مرکز داشته است که اکنون به ۵۰۰ مرکز کاهش یافته است، شمار مراکز غیرانتفاعی هم به ۳۶۰ تا ۳۷۰ مورد کاهش یافته است.

وی درباره حذف و کاهش برخی زیرنظام‌ها و غیرحضوری کردن برخی دروس و رشته‌ها که بتوان آنها را از سوی دانشگاه‌های مادر ارائه کرد گفت: آموزش مجازی در دانشگاه‌های مرجع و مادر از سال ۱۳۸۰ شروع شده و فرد می‌تواند در حیطه مجازی هم درس بخواند و آن را در انتخاب رشته کنکور انتخاب کند.

آخرین وضعیت آمایش آموزش عالی

مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی آموزش عالی درباره آمایش سرزمینی که چند سال است معطل مانده گفت: "عطف"، طرح شورای عالی انقلاب فرهنگی مصوب سال ۱۳۹۵ است و اکنون بیش از دو سال است که وزیر علوم شخصی را به عنوان نماینده خود در این طرح تعیین کرده که مشغول کار بر روی آن است.

نمی‌توان درباره ادغام دانشگاه‌ها یک شبه تصمیم گرفت

وی افزود: ادغام دانشگاه در منطقه‌ای با ۱۰ هزار نفر جمعیت با واکنش نهادها و دستگاه‌ها و یا خود مردم روبه‌رو می‌شود و محدودیت‌هایی دارد و به دلایل متعدد نمی‌توان یک شبه تصمیم گرفت ولی آهسته و آرام پیش می‌رویم. پیشرفت‌ها خوب بوده است و امیدواریم به نتایج خوبی برسیم.

وزیر علوم تاکید دارد ترم جدیدالورودها از مهر ماه آغاز شود

آهنچیان با بیان اینکه بیشترین ارتباط را با دانشگاه‌ها داریم گفت: باید از دانشجویان بخواهیم که فراموش نکنند علیرغم همه مشکلات، شرایط کشور عادی نیست و در شرایط فوق‌العاده هستیم. وزیر علوم تاکید دارد که نو ورودها ترمشان مهرماه شروع شود و بنای وزارت علوم شروع آموزش‌ها از مهر خواهد بود. شاید شرایط اضطراری کشور چیز دیگری حکم کند که آنها هم باید پذیرای موضوع باشند.

منبع: خبرگزاری مهر