«منطق و معرفت در اندیشۀ سهروردی»، نوشتۀ مهدی عظیمی، دانشیار دانشگاه تهران، عنوانِ کتاب مفصّلی در شرح منطق «حکمةالإشراق» است.
انتشارات مؤسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران این کتاب را در حجمی بالغ بر ۶۰۰ صفحه منتشر کرده است. این کتاب، در هر فصل، با قطعهای از متن اِعرابگذاریشدۀ حکمةالإشراق آغاز میشود؛ سپس با ترجمۀ دقیق فارسیِ آن قطعه ادامه مییابد، و سرانجام با شرحی تحلیلیانتقادی و کاملاً معاصر بر آن قطعه، پایان میپذیرد.
سهروردی در منطق حکمةالإشراق نهتنها دستگاه منطقی خود را بازمینمایاند، بلکه نظام معرفتشناسی خویش را هم عرضه میکند. نظر رایج، که در غرب کسانی چون ضیایی و والبریج آن را نمایندگی میکنند، بر این است که سهروردی در هردوی این قلمروها بهجدّ از ابنسینا واگرایی دارد. امّا در این کتاب شرح داده میشود که سهروردی، بر خلاف این نظر رایج، در این هردو حوزه کاملاً با ابنسینا همگرایی دارد و در حال تکمیل برنامههای ناتمام اوست.
منطق سهروردی در حکمةالإشراق سه جز اصلی دارد: نظریۀ تعریف، منطق موجّهات، و آموزۀ مغالطات. سهروردی پساز نقد نظریۀ مشایی تعریف، به طرح نظریۀ اشراقی تعریف میپردازد. در این کتاب نشان داده میشود که هم آن نقدها، و هم این نظریۀ جدید، از ابنسینا برگرفته شده و به دست سهروردی پخته و پرورده شدهاند. منطق موجّهات سهروردی، چنانکه در این کتاب توضیح داده میشود، به شیوههای مختلفی قابل تفسیر و صورتبندی است؛ ولی یکی از جذّابترین و قابلدفاعترین تفسیرها متعلّق به تونی استریت است که بر پایۀ آن، منطق موجّهات سهروردی پیشدیدی قرنسیزدهمی از تفسیر قرنبیستمیِ پل تام برای منطق موجّهات ابنسینا است.
در مغالطات نیز کتاب آشکار میسازد که سهروردی، درست به اقتفای ابنسینا، مواضع جدلی را از اصول راهبرد مناظره به «مغالطات تعریف» دگرگون میکند و مغالطات ارسطویی را بهمنزلۀ «مغالطات استدلال» برمیگیرد؛ و بدین سان، همچون بوعلی، بهموازات دوگانۀ تعریف / استدلال، دو گونه از مغالطات را از هم متمایز میکند: مغالطات تعریف و مغالطات استدلال.
معرفتشناسی سهروردی نیز، چنانکه در این کتاب شرح داده میشود، دربارۀ چیستی، امکان، منابع، و ساختار معرفت، تابع معرفتشناسی ابنسیناست؛ و تنها تفاوت بنیادین آن در بهرسمیتشناختن یک منبع نامتعارف معرفت به نام «تألّه» (یا «ذوق» یا «اشراق») است که در مفهومسازی معاصر مرادف است با تجربۀ دینی. دربارۀ تجربۀ دینی سه مسئلۀ مهم وجود دارد: ماهیت، انواع، و اعتبار. در باب ماهیت تجربۀ دینی دیدگاههای مختلفی مطرح شده است که از آن میان، کتاب ادّعا میکند که نگاه سهروردی به دیدگاه آلستون نزدیکتر است.
آلستون تجربۀ دینی و تجربۀ حسّی را همساخت میداند. دربارۀ نوع تجربۀ دینی، آنگونه که مراد سهروردی است، این کتاب میگوید که اوّلاً متعلَّق تجربۀ دینی هِرَم مُثُل است، که خداوند بهمنزلۀ مثال خیر در رأس آن قرار دارد؛ و ثانیاً فرآیند این تجربه برای سهروردی خلع ارادی بدن است، که در فراروانشناسی ذیل عنوان «تجربۀ بیرون از بدن» از آن بحث میشود.
در باب اعتبار معرفتشناختیِ تجربۀ دینی دو چیز را باید از هم تفکیک کرد: نخست، اعتبار برای تجربهگر؛ و دوم، اعتبار برای دیگران. این کتاب توضیح میدهد که، در یک مفهومسازی معاصر، سهروردی بر پایۀ اصل آسانباوری، اوّلی را؛ و بر پایۀ اصل گواهی، دومی را میپذیرد؛ و از این رهگذر بر آلستون و سوئینبرن فضل تقدّم مییابد. مهمترین چالش در برابر اعتبار تجربۀ دینی، چنانکه کتس بر آن پای میفشرد، چالش تعارض است. این کتاب نشان میدهد که سهروردی با بصیرتی شفّاف نسبت به این چالش، میکوشد تا از طریق بازگرداندن آن به زبان نمادین اصحاب تجارب دینی راهحلّی پیش نهد.
«منطق و معرفت در اندیشۀ سهروردی»، نوشتۀ مهدی عظیمی، دانشیار دانشگاه تهران به بهای ۶۳ هزار تومان به همت مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران منتشر شد.
منبع: خبرگزاری مهر
۴۸ هزار بازمانده از تحصیل به مدرسه بازگشتند
توزیع رایگان شیر و تغذیه در مدارس دولتی ابلاغ شد
پیام تسلیت حجتالاسلام رستمی در پی ارتحال آیتالله شبیری زنجانی
۲۵۰۰ دانشجو در سراسر کشور وام شرافتی دریافت میکنند
لغو ممنوعیت انتقال دانشجویان کارشناسی ارشد و دکتری تخصصی علوم پزشکی
شرایط تخصیص خوابگاههای متأهلی اعلام شد
شیوه پرداخت یارانه دانشجویی تغذیه اعلام شد
عدم امکان تمدید زمان انتخاب رشته محل پنجاهوسومین آزمون دستیاری پزشکی
در آغوش فرشتهها
تحصن ۳ روزه اعضای هیئتعلمی در اعتراض به بلاتکلیفی کدهای استخدامی
آغاز حضوری کلاسهای دانشگاه شریف از ۴ مهرماه
سرپرست دانشگاه ملی مهارت منصوب شد
دبیرشورای عالی انقلاب فرهنگی درگذشت آیتالله شبیری زنجانی را تسلیت گفت
نگاهی به زندگی آیت الله شبیری زنجانی؛ مجاهدت در مسیر رشد حوزه
روایت پدر آیت الله شبیری زنجانی از آثار منع زکات و قحطی زنجان
تعطیلی حوزه علمیه نجف در پی درگذشت آیتالله العظمی شبیری زنجانی
هشتاد و دومین شعبه خودرو۴۵ در ستارخان تهران افتتاح شد
صدرنشینی پژوهشگاه ملی سرطان جهاددانشگاهی در بین مراکز تحقیقات پزشکی
سازماندهی اطلاعات ۴۰ هزار پایاننامه ایرانیان خارج از کشور در ایرانداک
سرپرست پارک علم و فناوری فارس منصوب شد
دلتنگ لبخند آقای شهیدیم...
دلیل تأخیر در بازنگری نقشه جامع علمی از زبان دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی
دارویی که تمام نشانگرهای سرطان را از بین برد
بارش بیشتر باران باعث از بین رفتن خشکسالی میشود؟
اولین پرواز مداری «استارشیپ» به تعویق افتاد
تصویر وایرال شده از سرباز اوکراینی
اپل، سامسونگ و گوگل متهم به نقض پتنت صدای فضایی
۸۴ دانشآموز و ۱۸ معلم تهرانی در دو جنگ اخیر به شهادت رسیدند
تغییر کتابهای درسی پایه اول؛ از فارسی تا ریاضی
وزیر آموزش و پرورش: دریافت وجه هنگام ثبتنام مدارس دولتی ممنوع است
۱۵۰۷ فضای آموزشی در جنگ دچار آسیب شد
«دلیران» اولین مستندمسابقه برای کودکان است/ پخش از شبکه کودک
انیمیشن ایرانی «سفینه نجات» امیدبخش است
رونمایی از یک صدای گمشده در کنسرت سازهای ایرانی بنیاد رودکی
راویان جنگ رمضان در رادیو صبا تجلیل میشوند
نتایج المپیاد علمی دانشجویان علوم پزشکی کشور اعلام شد
فرصت مجدد شرکت در آزمون دکتری تخصصی و پژوهشی علوم پزشکی ۱۴۰۵ فراهم شد
برگزیدگان بیستمین دوره مسابقات ربوکاپ آزاد ایران معرفی شدند
اوپن ای آی هم هک شد
تأکید رئیس دانشگاه تهران و سفیر پاکستان بر تقویت دیپلماسی علمی
ورود بیش از ۷۵۰ هزار دانشجوی جدید به دانشگاهها در مقاطع مختلف
اعلام ۱۰ اولویت پژوهشی برای اتصال ریلی چین به اروپا از مسیر ایران
فراخوان اولویتهای پژوهشی و فناوری سازمان سنجش آموزش کشور منتشر شد
کلاسهای دانشگاههای غیردولتی غیرانتفاعی حضوری برگزار میشود
روایت ۲۰۰ شب استقامت تاریخی در ایران
«انسان و حیوان»؛ گفتگوی کشیشی مسیحی و روحانی مسلمان درباره اخلاق
آیا «الگوریتمها» ما را از نو می سازند!؟ چالش انسان عصر دیجیتال
لیگهای صنعتی ربوکاپ از سال آینده راه اندازی میشود
عرضه دستاوردهای شرکتهای دانشبنیان در نمایشگاه فناوریهای پیشرفته چین
تأکید بر پرورش نسلی دانا، اخلاقمدار و پاسخگو به نیازهای جامعه
هوش چینی در یک وب سایت دولتی آمریکا
نخستین اختراع کشور در زمینه سلول زیستی خورشیدی
امام حسن عسکری(ع) چگونه شیعه را برای عصر غیبت آماده کرد؟
روایتی از نخستین شاهدان تولد امام زمان(عج)؛ مهمترین اقدام امام عسکری
افزایش ۶۰ درصدی مشروطی دانشجویان پس از کرونا
مهلت مجدد ثبتنام آزمون کارشناسی ارشد گروه پزشکی ۱۴۰۵ از ۴ مهرماه
سال تحصیلی دانشگاهها از امروز آغاز شد
تصویر استاد شفیعی کدکنی روی دیوارنگاره میدان جهاد
آغاز ثبتنام نوزدهمین همایش جامع «انتخاب شریف»
رویدادها و اتفاقات، بحران نیستند؛ نحوه مواجهه میتواند بحرانساز باشد
یادداشت کمتردیدهشدهٔ رهبر شهید خطاب به جانبازان حزبالله جنایت پیجری
زمان بازگشایی خوابگاه دانشگاه الزهرا (س) اعلام شد
تمدید مهلت انتخاب رشته پذیرش بدون آزمون کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵
فرصت مجدد ثبت نام در پذیرش بدون آزمون کاردانی مهارتی ۱۴۰۵ فراهم شد
محتوای دروس معارف دانشگاهی براساس تحولات روز و جنگهای اخیر بازنگری میشود
نگرشی نو به حفظ قرآن در مدارس، محور چهارمین همایش ایدهپردازان قرآنی
وطندوستی در نگاه اسلام فضیلت است یا تعصب؟
تصویری از رهبر شهید در مراسم ۳۱۳ هزار نفری جانفدایان
حضور نمادین کاروان مراسم عروسی سیریک در رزمایش جانفدا
حضور مقتدرانه بانوان کلاهکج در رزمایش جانفدا
حضور خاخام اعظم جامعه یهودیان ایران در مراسم جان فدا
فراخوان ارسال مقالات به همایش اربعین در مکتب امام شهید
خبرنگار آمریکایی: گازوییل در فلوریدا و تگزاس تمام شده است+عکس
براساس قواعد فقهی تنظیم گری فضای مجازی ضروری است
نرخ اجارهبهای خوابگاههای دانشجویی در سال جدید اعلام شد+عکس
جانفدایان مسلح به شمشیر و کاتانا
دانشگاه مبعوث رستاخیز دانایی در امتداد غیرت ملی
برگزاری صد و نود و ششمین شب شعر طنز «در حلقه رندان»
فانوس دریایی ادبیات کودک؛ ۸۲ سالگی خالق قصههای مجید
رمزگشایی از یک مشکل رایج اجتماع؛چرا یکدیگر را به آسانی قضاوت می کنیم؟
فرصت مجدد ثبت نام در پذیرش بدون آزمون کاردانی مهارتی ۱۴۰۵ فراهم شد
تمدید مهلت انتخاب رشته پذیرش بدون آزمون کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵
محتوای دروس معارف دانشگاهی براساس تحولات روز و جنگهای اخیر بازنگری میشود
مهلت مجدد ثبتنام آزمون کارشناسی ارشد گروه پزشکی ۱۴۰۵ از ۴ مهرماه
سال تحصیلی دانشگاهها از امروز آغاز شد
افزایش ۶۰ درصدی مشروطی دانشجویان پس از کرونا
رویدادها و اتفاقات، بحران نیستند؛ نحوه مواجهه میتواند بحرانساز باشد
حمایت از فلسطین باعث حذف رپر مشهور شد
یادداشت کمتردیدهشدهٔ رهبر شهید خطاب به جانبازان حزبالله جنایت پیجری
آغاز ثبتنام نوزدهمین همایش جامع «انتخاب شریف»
از علیرضا طبایی «باید به آفتاب بگویم»
معرفی بهترین برنامههای تلویزیونی ۲۰۲۶؛ «خلیج بیوه» ۱۴ جایزه امی برد
حضور خاخام اعظم جامعه یهودیان ایران در مراسم جان فدا
تصویر استاد شفیعی کدکنی روی دیوارنگاره میدان جهاد
نوجوان را دستِ کدام کتاب بسپاریم؟
روایت رادیو تهران از دفاع مقدس؛ از مادران جنگ تا بدرقه فرزندان شهدا
فیلم ۱۰۰ جشنواره ایدههاست، روایت فیلمسازان جوان از جنگ در بستر زندگی
غذا چگونه جایگاه اجتماعی و منزلت افراد را شکل میدهد؟
زمان بازگشایی خوابگاه دانشگاه الزهرا (س) اعلام شد
ادبیات پایداری روایتی مویرگی از زندگی است
ورود بیش از ۷۵۰ هزار دانشجوی جدید به دانشگاهها در مقاطع مختلف
فرصت مجدد شرکت در آزمون دکتری تخصصی و پژوهشی علوم پزشکی ۱۴۰۵ فراهم شد
تصویری از رهبر شهید در مراسم ۳۱۳ هزار نفری جانفدایان
چه کسی گفته است قهرمانها فقط در خط مقدم ساخته میشوند؟
دانشگاه مبعوث رستاخیز دانایی در امتداد غیرت ملی
نرخ اجارهبهای خوابگاههای دانشجویی در سال جدید اعلام شد+عکس
مدادهایی که بعد از تمام شدن، سبز میشوند
نتایج المپیاد علمی دانشجویان علوم پزشکی کشور اعلام شد
حضور مقتدرانه بانوان کلاهکج در رزمایش جانفدا
حضور نمادین کاروان مراسم عروسی سیریک در رزمایش جانفدا
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.