کد خبر: 75654
ف
بررسی سیر تاریخی سنت فلسفی در کتاب پدیدارشناسی
اگرچه پدیدارشناسی علم جدیدی است و به تعبیر هوسرل «سرآغازی تازه در فلسفه است»، با این وجود و به اذعان خود هوسرل، متأثر از سنت‌های فلسفی پیش از او و به ویژه کانت است.

به گزارش ثریا کتاب «پدیدارشناسی» اثر «اشتفان کاوفر» و «آنتونی چمرو»، با ترجمه‌ی «ناصر مؤمنی» توسط انتشارات مؤسسه فرهنگی هنری پگاه روزگار نو منتشر شده و در بازار کتاب در دسترس علاقه‌مندان قرار دارد. موضوع این کتاب ارائه‌ی دریچه‌ای برای شناخت سنت فلسفی پدیدارشناسی در یک سیر تاریخی از قرن هجده و نوزده تا امروز است.

علم شناخت پدیده‌ها

«شناخت» یا «معرفت» نخستین کاری است که هر انسان از بدو تولد به آن اشتغال دارد و در عین حال ماهیت و سازوکار آن از پیچیده‌ترین مباحثی است که موضوع اندیشه‌ورزی فیلسوفان در قرون و اعصار مختلف بوده است. «پدیدارشناسی» یک سنت یا جنبش فلسفی معاصر است که ساختار معرفت یا تجربه را بررسی می‌کند. به عبارتی «پدیدارشناسی» علمی است که چگونگی شناخت انسان از پدیدارها را تبیین می‌کند.

نخستین کسی که این اصطلاح را بدین معنا به کار برده است، ادموند هوسرل است. او در دهه‌ی ۱۸۹۰ شروع به استفاده از این اصطلاح کرده و در کتاب معروف خود یعنی «ایده‌های مربوط به یک پدیدارشناسی محض و فلسفه‌ی پدیدارشناسانه» که به کتاب «ایده‌ها» معروف است و در ۱۹۱۳ نگاشته شده، روش و مفاهیم بنیادین پدیدارشناسی را توضیح می‌دهد، اما شناخت پدیدارشناسی تنها با مطالعه‌ی آثار و احوال هوسرل ممکن نخواهد بود.

تاریخ‌مندی پدیدارشناسی

اگرچه پدیدارشناسی علم جدیدی است و به تعبیر هوسرل «سرآغازی تازه در فلسفه است»، با این وجود و به اذعان خود هوسرل، متأثر از سنت‌های فلسفی پیش از او و به ویژه پروژه‌ی بزرگ فلسفه‌ی ایدئالیستی امانوئل کانت است. پس از هوسرل نیز اگرچه پیروان برجسته‌ی او مانند هایدگر، سارتر، مرلوپونتی و دیگران به توسعه‌ی روش فلسفی پدیدارشناسی اشتغال دارند، با این وجود به قدری در کار آن‌ها در مقایسه با هم و در مقایسه با آثار هوسرل اختلاف وجود دارد که برخی در این‌که پدیدارشناسی را یک سنت فلسفی و همه‌ی این فیلسوفان را متعلق به آن سنت بدانیم تشکیک کرده‌اند. بنابراین شناخت پدیدارشناسی بدون بررسی تاریخ آن ممکن نخواهد بود.

کتاب «پدیدارشناسی» نوشته‌ی اشتفان کاوفر و آنتونی چمرو، سعی دارد با نگاهی به این تاریخ، مقدمه‌ای بر شناخت پدیدارشناسی ارائه دهد. این کتاب آنچه را که یک خواننده مشتاق باید در مورد پدیدارشناسی، تاریخ آن، مهم‌ترین مؤلفان و آثار آن‌ها، و تأثیر و نفوذ پدیدارشناسی بر شاخه‌های فلسفه معاصر، روان‌شناسی، و علوم شناختی بداند را شامل می‌شود.

در این کتاب تاریخ پدیدارشناسی از طریق آثار هوسرل، هایدگر، مرلوپونتی و سارتر، و از طریق استدلال‌های آن‌ها علیه روان‌شناسی علمی، وبازپرسی انتقادی‌شان از روان‌شناسی گشتالت بررسی می‌شود و از پیشرفت‌های معاصر در روان‌شناسی بوم شناختی، انتقادهای رویکردهای شناختی به هوش مصنوعی و علوم شناختی بدن‌مند صحبت می‌شود.

فصول کتاب پدیدارشناسی

مؤلفان، کتاب را در نه فصل به ضمیمه‌ی یک مقدمه نگاشته‌اند. اگر از مقدمه بگذریم که شامل بصیرت‌هایی کلی در مورد پدیدارشناسی است، مطالب اصلی کتاب با فلسفه‌ی نقادی امانوئل کانت آغاز می‌شود. نظریه‌ی شناخت کانت، استنتاج استعلایی و تأثیر کانت بر پیشرفت فلسفه و روان‌شناسی نیز از موضوعات فصل اول به شمار می‌رود. در کنار بررسی کانت و آثارش، نویسندگان به سراغ ویلهلم وونت، پایه‌گذار روان‌شناسی تجربی نیز رفته‌اند. خود وونت عمیقاً تحت تأثیر کانت قرار داشت، ولی علمی که پایه‌گذاری کرد تحولی شگرف در استفاده از علوم روان فیزیک برای مطالعه‌ی تجربه‌ی بیرونی ایجاد نمود.

دومین فصل به بررسی آثار پدیدارشناسانه‌ی ادموند هوسرل تعلق دارد. پدیدارشناسی استعلایی هوسرل، تأثیر پذیری او از کانت و برنتانو، تلاش او برای درهم‌آمیزی منطق و روان‌شناسی و ایده‌هایی از جمله حیث التفاتی، تحویل استعلایی، تحویل آیدتیک و نیز پدیدارشناسی آگاهی زمان‌مند، از مهم‌ترین مباحثی هستند که در این فصل مطرح می‌شوند.

فصل سوم کتاب پدیدارشناسی اگزیستانسیال هایدگر را تبیین می‌کند. هایدگر سرشناس‌ترین شاگرد و مدتی نیز همکار ادموند هوسرل بود. او در عین تحسین هوسرل و حتی اهدای کتاب گرانسنگ خود یعنی هستی و زمان به وی، به نحوی بنیادین با پدیدارشناسی هوسرل مخالف بود و به دنبال اصلاح و طرح نوینی از پدیدارشناسی بود. شرح پدیدارشناسی اگزیستانسیال و طرح مفاهیمی در فلسفه‌ی هایدگر از جمله‌: در جهان بودن، با دیگران بودن، زمان‌مندی، پرتاب‌شدگی، گشودگی، یافتگی و … محتوای این فصل را تشکیل می‌دهد.

در فصل چهارم، مؤلفان به مثابه مقدمه‌ای بر پدیدارشناسی مرلوپونتی و گیبسون، به شرح روان‌شناسی گشتالت می‌پردازند. همزمان با پروژه‌ی پدیدارشناسی هوسرل، گروهی از روان‌شناسان در برلین مشغول توسعه‌ی شاخه‌ای از روانشناسی بودند که بعدها روانشناسی گشتالت نام گرفت. انتقاد روان‌شناسی گشتالت بر روان‌شناسی تجربی اتمیستی وونت و تأثیر این شاخه از روانشناسی بر فلسفه در قرن بیستم از موضوعات این فصل است.

فصل‌های پنجم تا هفتم به پدیدارشناسی موریس مرلوپونتی، ژان پل سارتر و جیمز گیبسون اختصاص دارد. اثر بی‌نظیر مرلوپونتی پدیدارشناسی ادراک نام دارد. تز او در این کتاب این است که ادراک ذاتاً فرایندی بدنی است. اغلب کار مرلوپونتی را به عنوان ترکیبی از نظریات هوسرل و هایدگر تلقی می‌کنند. سارتر دیگر اندیشمندی است که تحت تأثیر هوسرل و هایدگر دست به ارائه‌ی تزهایی در مورد پدیدارشناسی می‌زند. کتاب او با نام وجود و عدم و با عنوان فرعی «رساله‌ای پدیدارشناسانه در باب وجودشناسی»، سهم مهمی در پیش‌برد پدیدارشناسی دارد. گیبسون امروزه به واسطه‌ی رویکرد محیطی به مطالعه ادراک، به ویژه ادراک بصری، شناخته می‌شود. او نیز همچون مرلوپونتی متأثر از فلسفه گشتالت بوده و رویکردی نزدیک به او دارد.

دو فصل پایانی نیز به انقلاب شناختی و پیدایش علوم شناختی و تأثیر آن بر پدیدارشناسی اختصاص دارد. فصل هشتم اشاره‌ای به رفتارگرایی در روان‌شناسی و منسوخ شدن آن و جایگزینی آن با علوم شناختی و ایده‌های پیش‌رونده و مترقی هیوبرت دریفوس در این حوزه دارد. فصل پایانی نیز با عنوان «علوم شناختی پدیدارشناسی» به طرح مسائل روز این شاخه جدید از علم می‌پردازد. مسائلی از قبیل: مسئله‌ی چهارچوب، نظریه‌ی نظام‌های دینامیکی، علوم شناختی هایدگری، فعلیت‌باوری و رویکرد حسی-حرکتی. آخرین بحث نویسندگان از آینده‌ی پدیدارشناسی علمی و ابراز اطمینان آن‌ها از روند رو به رشد این شاخه از علوم است.

کتاب «پدیدارشناسی» ترجمه‌ای از کتاب «Phenomenology: An Introduction» نوشته‌ی اشتفان کاوفر و آنتونی چمرو، با ترجمه‌ی ناصر مؤمنی است که در ۳۴۸ صفحه توسط انتشارات پگاه روزگار نو منتشر شده و با قیمت ۶۶ هزار تومان در دسترس علاقه‌مندان قرار دارد.

نشر پگاه روزگار نو سال گذشته نیز کتاب دیگری در این زمینه با عنوان آشنایی با پدیدارشناسی (مجموعه مقالات) با ترجمه علی‌نجات غلامی را منتشر کرده بود.

منبع: خبرگزاری مهر


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

عکس روز ناسا از سیاره نپتون

واکنش آموزش و پرورش به خبر فوت سوگند صیادی

برگزیدگان رویداد «جوان سال» به مدرسه حکمرانی جوانان راه می‌یابند

تعطیلی مدارس آخرین راهکار مقابله با آلودگی هواست

نظارت بر تلاش شبانه‌روزی آماده‌سازی کتاب‌ درسی سال تحصیلی جدید

رکوردشکنی دانش‌آموزان ایرانی با ۲۴ طلای علمی در جنگ

قسمت جدید «ریحانه» با اجرای ژیلا صادقی امشب روی آنتن می‌رود

اژدهای افتخاری گوتبورگ جلوی پای سازندگان «ارزش احساسی» خوابید

ساخت مجموعه مستند ۱۴ قسمتی «طولانی ترین جنگ» با نگاهی به زندگی حاج قاسم

قصه فداکاری و عشق محض یک‌ مرد به همسرش در یک فیلم

رویداد ملی «ایران‌دخت» درباره توانمندی‌های زنان است

نکاتی جالب درباره تقسیم بندی‌های مختلف قرآن

کتاب «پس از پیامبر (ص)» منتشر شد

تصویری از موشک حاج قاسم با سر جنگی موشک خیبرشکن

ماجرای زندگی نویسنده مفاتیح الجنان برای نسلی که او را نمیشناسد

استاد گلشنی افق‌ بلند علوم تجربی و فیزیک را با ژرفای اندیشه فلسفی پیوند زد

زره مخصوص از فضانوردان در مقابل زباله‌های فضایی محافظت می‌کند

دکتر مهدی گلشنی، استاد ممتاز فیزیک دانشگاه شریف درگذشت

تربیت بیش از ۸۰ هزار دانش‌آموخته در دانشگاه صنعتی امیرکبیر

پذیرش مستقیم دستیاری از بین پزشکان عمومی نیمه دوم آذر اجرایی می‌شود

قابل توجه دانشجویان: فراخوان فرصت پژوهانه فولاد مبارکه برای دانشجویان منتشر شد

جشن استقبال از دانشجویان نوورود شریف ۲ آذرماه برگزار می‌شود+پوستر

یک ریاضیدان مسئله ۱۶۷ ساله ریاضی را با کمک هوش مصنوعی حل کرد

ایران و ترکیه در مسیر افزایش انتشار دی‌اکسیدکربن

ماموریت محرمانه نیروی فضایی آمریکا به مدار زمین انجام شد

ثبت‌نام پذیرفته‌شدگان دانشگاه پیام نور از امروز آغاز می‌شود

واکنش رئیس دانشگاه تهران به مقاله نیویورک تامز درباره توجیه حمله به زیرساخت‌های آبی ایران

دامنه حمله‌های سایبری به اتحادیه اروپا رسید

اف بی آی و وزارت کشاورزی آمریکا جدیدترین قربانیان هکرها شدند

۳۰ درصد ظرفیت منتقل‌شده پزشکی و دندانپزشکی از پذیرش سال ۱۴۰۶ کسر می‌شود

نسخه ویژه نابینایان «بدنام» و «کنکل» منتشر شد

مجسمه‌هایی با پوششی از نقوش ایرانی به نیاوران آمدند

در دیدار آهنگساز ایتالیایی با مدیران بنیاد رودکی چه گذشت؟

طرح سینما کارت دانش‌آموزی اجرا می‌شود

ناهید شعشعانی، دوبلور پیشکسوت درگذشت

همراه با فیلم‌های آخر هفته تلویزیون؛ از «به وقت شام» تا «در بروژ»

از کتاب اختران تهران رونمایی شد

روایت تازه‌ای از جهان فکری و میراث فلسفی فارابی در هم اندیشی اساتید و پژوهشگران

انسان معاصر در عصر انفجار اطلاعات به حقیقت نزدیک‌تر شده است؟

پیشنهاد تشکیل شورای مستقل علوم پایه در دومین نشست هم‌اندیشی استادان

لزوم رفع فوری چالش‌های دانشجویان ایرانی در روسیه در دیدار رئیس سازمان امور دانشجویان و سفیر جمهوری اسلامی ایران

اعلام نتایج ارزشیابی فعالیت تحقیقات و فناوری دانشگاه‌های علوم پزشکی +جدول

ارتقاء رتبه دانشگاه تربیت مدرس در نظام رتبه‌بندی جهانی گرین متریک

تصویری از احمد نجفی در اتاق گریم سریال سلمان فارسی

ثبت نام پذیرفته شدگان نهایی کنکور سراسری ۱۴۰۵ از اول آذر انجام می‌شود

۴۹۶ هزار و ۸۰۶ نفر در کنکور سراسری و دانشجومعلم سال ۱۴۰۵ قبول شدند

تصویب ضوابط ایجاد دوره‌های تکمیلی تخصصی بالینی «فلوشیپ»

نتایج نهایی کنکور سراسری سال ۱۴۰۵ اعلام شد

دانشگاه‌ها مجاز به کاهش واحدهای درسی مقطع کارشناسی شدند

کلید نهایی آزمون دکتری تخصصی علوم پزشکی ۱۴۰۵ اعلام شد

تاکید رئیس دانشگاه تهران بر نظارت روسای دانشکده‌ها بر پوشش دانشجویان

پیام‌نور از نیمه آذرماه به دانشجویان علوم پزشکی درس می‌دهد+جزئیات

آمازون و گوگل مالک ۳۰ درصد سهام آنتروپیک پس از عرضه اولیه می‌شوند

توسعه همکاری‌های علمی با کشورهای آفریقایی و جذب دانشجویان خارجی

نقش هوش مصنوعی در هدف قرار دادن مدرسه میناب به عنوان هدف نظامی

تأکید رئیس دانشگاه علمی‌کاربردی بر تشکیل انجمن دانش‌آموختگان

یک گام دیگر برای اصلاح ظرفیت پذیرش پزشکی و دندانپزشکی برداشته شد

مشوق‌های جدید فناورانه پیرو منویات رهبری؛ حمایت از پروژه‌های پرریسک

سیستم‌های زیرساختی آمریکا شکاف‌های رفع نشدنی دارند

ثبت رویداد از ایده تا کسب‌وکار دانشکده شریعتی در شبکه جهانی کارآفرینی

کپی کردن ریلزها در اینستاگرام ممنوع شد

درگذشت استاد پیشکسوت ریاضی دانشگاه صنعتی شریف

پاویون دانش‌بنیان‌ها در نمایشگاه توانمندی‌های صادراتی جمهوری اسلامی

نه قاطع انویدیا به استخدام دوباره هوانگ

تاکسی روباتیک گوگل از بزرگراه های آمریکا جمع شد

مایکروسافت با ۷ مدل جدید به جنگ اوپن ای آی و آنتروپیک رفت

نشست تخصصی دستگاه‌های پرتو ایکس در دانشگاه امیرکبیر برگزار شد

ایالت اورگن جدیدترین شاکی اوپن ای آی شد

نتایج نهایی رشته‌های با آزمون دانشگاه آزاد در کنکور ۱۴۰۵ اعلام شد

آغاز نخستین طرح سراسری نظرسنجی رضایت دانشجویان از اول آذرماه

تعمیر مبل استیل و راحتی در کرج؛ تفاوت خدمات و عوامل مؤثر بر هزینه

سرمایه‌گذاری در اتاق شیشه‌ای؛ چرا شفافیت، شاهرگ حیات پلتفرم‌های مالی دیجیتال است؟

تقدیر حجت الاسلام قمی از جانشین ستاد کل نیروهای مسلح

ششمین اجلاس مهدویت و انقلاب اسلامی فراخوان داد

تأسیس ۱۱ مؤسسه جدید فرهنگی قرآن و عترت

خدمات دینی و آثار ماندگار آیت الله وحید خراسانی سرمایه‌ حوزه های علمیه

به غنیمت گرفتن نهمین پهپاد آمریکایی توسط سپاه پاسداران+عکس

فرصت مجدد ثبت‌نام در مرحله تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی

کاهش ۲۵درصدی جمعیت دانشجویی

دانشگاه‌ها باید اتکایشان را به منابع دولتی کاهش دهند

نتایج کنکور تا روز پنجشنبه اعلام می‌شود

حجت‌الاسلام خسروپناه خواستار کوچک‌سازی وزارت علوم و واگذاری اختیار به دانشگاه‌ها شد

«به وقت ایران» و «تاب آوری» در تازه ترین شماره نشریه دیده بان اندیشه

انتشار «رساله حقوق امام سجاد(ع)» با ترجمه و شرح علامه حسینی طهرانی

دانشگاه‌ها باید اتکایشان را به منابع دولتی کاهش دهند

ثبت نام پذیرفته شدگان نهایی کنکور سراسری ۱۴۰۵ از اول آذر انجام می‌شود

حذف ۲ اپ کاربردی از موبایل‌های سامسونگ

تلگرام در عراق فیلتر شد

چرایی عدم دسترسی برخی دانش آموزان به کتاب درسی

فعالیت مراکز آموزشی ۵ شهرستان خوزستان سه‌شنبه غیرحضوری شد

به غنیمت گرفتن نهمین پهپاد آمریکایی توسط سپاه پاسداران+عکس

فرصت مجدد ثبت‌نام در مرحله تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی

طرح «قاضی در مدرسه» در ۱۳۵ مدرسه استان سمنان اجرا می‌شود

مسئولیت اعلام تعطیلی مدارس تهران به آموزش‌وپرورش واگذار شد

۳ پیش‌نیاز تحقق خیزش علمی جدید

بازاریان و فعالان اقتصادی مهدیشهری به مدرسه سازی دعوت شدند

کاهش ۲۵درصدی جمعیت دانشجویی

خوانشی بر رسانه فاطمی، از تبیین حضور تا اعتراض سکوت

آپارتمان‌های قم در زمان امام عسکری (ع)

اختلال گسترده در پروازهای آمریکا برای سومین روز متوالی ادامه دارد+عکس

واکاوی نسبت فلسفه و معنویت در اندیشه علامه طباطبایی

گلی به جمال سرباز روح الله رضوی که ساعتش را به وقت ایران تنظیم کرد

آغاز رویداد «ایران پیشرو» با حضور بیش از ۱۰۰ شرکت دانش‌بنیان

«مسلمانان در اتریش» کتاب شد

آیا هوش مصنوعی موجب مرگ خلاقیت می‌شود؟

پژوهشگاه ملی سرطان به قطب نانوآنکولوژی جهان اسلام تبدیل می‌شود

اعلام نتایج ارزشیابی فعالیت تحقیقات و فناوری دانشگاه‌های علوم پزشکی +جدول

نتایج نهایی کنکور سراسری سال ۱۴۰۵ اعلام شد

دسترسی به داده های کاربران اندروید برای متا جریمه تراشید

هواپیمای برقی چینی ۱۰ تنی به آسمان رفت